Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết về thí điểm phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp. Dự thảo được đưa ra sau yêu cầu của Thủ tướng Phạm Minh Chính về việc cần có chính sách nhà ở cho người thu nhập trung bình (trên 20 triệu đồng một tháng) ngày 26/2.

Cơ quan soạn thảo đề xuất người mua, thuê mua nhà thương mại giá phù hợp phải là cá nhân trong nước. Mỗi người chỉ được mua, thuê mua một căn và không được bán trong 5 năm. Chính sách này không áp dụng cho tổ chức, cá nhân nước ngoài.

Dự án nhà thương mại giá phù hợp được lựa chọn chủ đầu tư không qua đấu giá, đấu thầu. Chủ đầu tư được quyết định giá nhà, với lợi nhuận định mức tối đa 15% tổng vốn đầu tư dự án. Sau khi nghiệm thu công trình, họ sẽ thực hiện kiểm toán, quyết toán chi phí đầu tư và UBND cấp tỉnh hậu kiểm giá bán.

Họ cũng có thể được chọn thực hiện các thủ tục thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi, thẩm định phòng cháy, chữa cháy, cấp phép xây dựng…

Lý giải đề xuất trên, Bộ Xây dựng cho biết những năm gần đây, giá các phân khúc nhà ở có xu hướng tăng bình quân 10-15% một năm, có giai đoạn tăng đến 30%. Đơn cử tại Hà Nội, giá chung cư sơ cấp đạt 100 triệu đồng một m2 năm ngoái, tăng 40% so với 2024. TP HCM cũng tăng 23% theo năm, đạt 111 triệu đồng một m2.

“Đà tăng này cao hơn nhiều mức tăng thu nhập bình quân, khiến khả năng tiếp cận nhà đất của người dân thêm khó khăn”, cơ quan này đánh giá và cho biết thêm nguồn cung nhà xã hội chỉ tập trung cho nhóm thu nhập thấp. Trong khi còn rất nhiều người có thu nhập trung bình khó tiếp cận nhà ở, nhất là tại các đô thị lớn.

Do đó, Bộ đánh giá việc ban hành Nghị quyết thí điểm phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp là cấp bách, góp phần thực hiện mục tiêu an sinh xã hội và ổn định kinh tế vĩ mô. Dự thảo nghị quyết này dự kiến được Bộ trình Chính phủ xem xét, ban hành trong tháng 3.

Khảo sát của VnExpress thực hiện từ cuối tháng 12/2025, với gần 4.000 độc giả cho thấy nhu cầu mua nhà dưới 3 tỷ đồng chiếm hơn 60%. Tuy nhiên, giá cao khiến nhiều kế hoạch mua nhà trong năm nay phải tạm hoãn. Khoảng 20% độc giả phản hồi cho biết tiếp tục thuê nhà, tích lũy tài chính và 14% chọn phương án hoãn mua để chờ nhịp giảm.

Nhiều chuyên gia cũng cảnh báo tình trạng giá nhà liên tục tăng nóng và neo cao khiến người mua ở thực gần như không còn cơ hội tiếp cận thị trường. Thay vào đó, phần lớn giao dịch đến từ nhóm nhà đầu tư, đầu cơ, dễ hình thành bong bóng giá.

Ngọc Diễm

TOD là mô hình lấy định hướng phát triển giao thông công cộng để quy hoạch, xây dựng và phát triển đô thị. Những nơi làm TOD được tăng hệ số sử dụng đất, mật độ dân số cao, từ đó thu hút nhu cầu đi và đến các đầu mối giao thông lớn. Mô hình trên đã triển khai ở nhiều nơi nhưng trong nước chưa có.

UBND quận Tân Bình vừa có kế hoạch triển khai khu vực TOD dọc tuyến Metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương) trong năm 2025. Thông qua đánh giá hiện trạng và quy hoạch, quận Tân Bình đã chọn khu đất số 446-448 đường Hoàng Văn Thụ, diện tích hơn 5 ha. Vị trí này được tính toán phát triển TOD để kết nối giao thông với tuyến Metro số 2 và số 5 (ngã tư Bảy Hiền – cầu Sài Gòn).

Về hiện trạng, khu đất này đang là Trung tâm triển lãm và thể dục thể thao quận Tân Bình, do nhà nước quản lý nên không phải giải phóng mặt bằng mà có thể xây dựng mới ngay. TP HCM dự kiến phát triển nơi đây thành trung tâm thương mại, dịch vụ, văn hóa – thể thao đa năng và một bãi xe ngầm kết nối với các tuyến Metro số 2 và số 5.

Ngoài ra, UBND quận 10 và Tân Bình đã lựa chọn khu đất ký hiệu C30 để thực hiện TOD có diện tích 41 ha nằm trên địa bàn phường 14 (giữa quận 10 và Tân Bình) cách ga công viên Lê Thị Riêng (Metro số 2) khoảng 900 m.

Hiện trạng là đất do Nhà nước trực tiếp quản lý, được sử dụng làm bãi xe, kho bãi, đồng thời có các cửa hàng cho thuê cây cảnh dọc theo các mặt tiền đường. Theo kế hoạch, khu đất này sẽ được chuyển đổi thành một khu đô thị hỗn hợp tạo thêm không gian sống cho người dân.

Trước đó, UBND quận Tân Phú cũng đã ban hành kế hoạch triển khai khu vực TOD dọc tuyến Metro số 2 tại khu đất số I/82 A, diện tích 26 ha, phường Tây Thạnh. Hiện trạng khu đất đa số là đất trống, một số khu vực đang được cho thuê làm rạp chiếu phim, kho bãi. Theo quy hoạch, khu vực này sẽ có chức năng là đất hỗn hợp đầu tư thành khu đô thị nén, đồng thời khai thác thêm không gian ngầm để tối ưu hiệu quả sử dụng đất xung quanh nhà ga tuyến Metro số 2.

Về kế hoạch thực hiện, quý II và III năm nay, các quận sẽ hoàn tất việc trình và phê duyệt đề cương, dự toán và có thể tổ chức lập điều chỉnh quy hoạch. Dự kiến sau khi đồ án điều chỉnh quy hoạch được duyệt sẽ tiến hành lựa chọn nhà đầu tư và triển khai vào quý IV năm nay.

Như vậy đến nay, 3 địa điểm làm mô hình TOD dọc tuyến Metro Bến Thành – Tham Lương đều đã được xác định và lên kế hoạch triển khai cụ thể.

Theo kế hoạch của UBND TP HCM, năm nay thành phố dự kiến phát triển TOD tại 9 vị trí dọc ba dự án giao thông lớn đang triển khai, gồm: Metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên), số 2 (Bến Thành – Tham Lương) và Vành đai 3. Riêng với tuyến Metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương) sẽ thu hồi 3 khu đất gồm: khu đất Trung tâm Triển lãm và Thể dục thể thao quận Tân Bình, khu đất ô số I/82A Tây Thạnh tại quận Tân Phú và khu C30, nằm giữa quận 10 và Tân Bình để làm mô hình TOD.

Sau giai đoạn trên, năm 2026-2028, TP HCM dự kiến phát triển thêm khu vực TOD ở hai vị trí khác, gồm xã Tân Hiệp, huyện Hóc Môn và quanh ga Tân Kiên, Bình Chánh. Những vị trí này sẽ kết nối giao thông với Vành đai 3, đường sắt TP HCM – Cần Thơ…

Số liệu từ Sở Xây dựng cho thấy, TP HCM ước tính đang có khoảng 64.000 ha đất có thể phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng. Trong đó, khoảng 32.000 ha khu vực đất nông nghiệp, đất trống, 9.000 ha đất công nghiệp, sản xuất, hoặc chuyển đổi chức năng và 23.000 ha đất đô thị cần chuyển đổi, cải tạo để phát triển TOD.

Phương Uyên

Phát biểu tại tổ về kết quả phát triển kinh tế xã hội sáng 23/5, đại biểu Hoàng Văn Cường (nguyên Phó hiệu trưởng Đại học Kinh tế quốc dân) nói Chính phủ đặt ra quyết tâm rất cao trong tăng tỷ lệ giải ngân, hướng tới các mục tiêu tăng trưởng.

Bên cạnh các dự án đầu tư công, ông Cường cho rằng nên khuyến khích sang đầu tư khu vực tư nhân. Đây là chiến lược góp phần “tăng trưởng nhanh, tăng trưởng nóng”. Giáo sư Cường phân tích về nguyên tắc, tăng trưởng kinh tế bằng vốn và lao động. Khu vực nào thu hút tiền càng nhiều, tăng trưởng sẽ càng nhanh. Ở nước ta hiện nay, khu vực sản xuất để tăng vốn nhiều chính là thị trường bất động sản.

Theo giáo sư Cường, bất động sản thu hút được nguồn vốn sẽ là động lực tăng trưởng rất nhanh. Trung Quốc thời kỳ tăng trưởng hai, ba con số đều do bất động sản.

“Giai đoạn này ta có nên chấp nhận cho tăng trưởng nóng? Tôi cho rằng 2025-2026 nên chấp nhận tăng trưởng nóng thông qua bất động sản”, đại biểu nêu quan điểm.

Theo ông Cường, thị trường bất động sản hiện nay thiếu cung, dẫn đến giá nhà đất tăng cao chứ không phải “bong bóng” như tình trạng tồn kho tại Trung Quốc. Do đó, ông nói nên nới cho các dự án phát triển bất động sản để giúp mở rộng nguồn cung.

Dẫn thống kê của Bộ Tài chính, ông cho biết cả nước có 2.200 dự án đang triển khai dở dang bị dừng do vướng mắc pháp luật. Tổng số vốn đầu tư của các dự án này là 5,9 triệu tỷ đồng với mặt bằng tương đương 320.000 ha, theo ông là số tiền lớn bị “chôn ở các dự án này”.

Vừa qua, Quốc hội ra Nghị quyết 170/2024 cho phép tháo vướng mắc ở các dự án tại TP HCM, Khánh Hòa, Đà Nẵng. Ông Cường đề nghị cho nhân rộng, áp dụng cơ chế đã được xử lý như Nghị quyết 170 cho dự án khác trong toàn quốc để giải phóng toàn bộ nguồn lực.

Đồng thời, giáo sư Cường đề nghị bổ sung thêm chính sách phát triển nhà ở xã hội, đây sẽ là yếu tố giúp thị trường bất động sản tăng trưởng bền vững. Tuy nhiên hiện nay, các dự án này còn nhiều khó khăn. Ông cho rằng cần nới các điều kiện để thu hút nhà đầu tư tham gia vào các dự án bất động sản, nhất là điều kiện về mức dư nợ tối thiểu.

Đại biểu Nguyễn Minh Đức, Phó chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, cũng lo ngại thực trạng nhiều công trình, dự án đầu tư dang dở, bỏ hoang gây lãng phí nguồn lực của đất nước. Nhiều công trình chậm tiến độ trong thời gian dài và đến giờ này vẫn không biết bao giờ mới về đích.

Những dự án này kéo dài gây lãng phí thời gian, nguồn lực và ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu tăng trưởng hai con số mà Chính phủ đề ra. Ông đề nghị cơ quan thanh tra, kiểm tra phải vào cuộc, tìm ra nguyên nhân, từ đó tháo gỡ vướng mắc.

Tại cuộc họp với các bộ ngành về tình hình thị trường bất động sản ngày 15/5, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà nhận xét thị trường bất động sản đang tồn tại vướng mắc kéo dài, còn nhiều dấu hiệu bất ổn. “Thị trường lúc thì đóng băng, khi lại sốt nóng bất thường dẫn tới biến động lớn về giá, ảnh hưởng dây chuyền tới tín dụng, tài chính”, ông nói.

Quý đầu năm, cả nước có 14 dự án nhà ở thương mại hoàn thành với quy mô hơn 3.800 căn, bằng 140% so với cùng kỳ. Số đủ điều kiện mở bán là 59 dự án, với hơn 19.700 căn. Lượng giao dịch bất động sản thành công đạt 33.585 căn hộ chung cư, nhà ở riêng lẻ là 101.049 lô, nền.

Với việc sắp xếp bộ máy, đại biểu Nguyễn Minh Đức cho rằng một lượng lớn tài sản công, trụ sở sau sẽ dôi dư. Ông đề nghị Chính phủ sớm tính toán kế hoạch, phương án xử lý tài sản công này để tráng lãng phí. Mỗi địa phương cần xây dựng lộ trình, chủ trương rất rõ về vấn đề này và bắt tay triển khai ngay khi thực hiện xong chủ trương sắp xếp, để “tránh lãng phí một ngày nào”.

Bên cạnh đó, đất đai lâm trường, nông trường, theo lãnh đạo Chính phủ, cũng là vấn đề nhức nhối. Thủ tướng nhận định trước đây, việc quản lý, thành lập nông lâm trường rất cần thiết trong quá trình phát triển. Nhưng khi tiến hành kinh tế thị trường, quản lý bị buông lỏng, không có chính sách kịp thời, linh hoạt và hiệu quả nên giờ phải đi giải quyết hậu quả về cả pháp lý và thực tiễn, cũng lại phải chấp nhận đau đớn, mất mát. Nếu không chấp nhận thì không giải quyết dứt điểm được, theo lời Thủ tướng.

Sơn Hà