Giá là yếu tố quan trọng

Vợ chồng chị Thu (phường Bình Trưng, TPHCM) suốt cả năm nay như quay vòng trong chính những suy nghĩ và tính toán về chuyện mua nhà. Trót bán sớm căn chung cư vào năm ngoái, anh chị dự định tìm được chỗ phù hợp sẽ tiếp tục mua căn nhà mới, làm chỗ trú chân cho gia đình 5 người, gồm 3 con nhỏ.

Tuy nhiên vừa bán xong, anh chị còn chưa kịp đi ngó nghiêng những nơi ở mới thì giá chung cư đã tăng chóng mặt. Ngay cả căn nhà anh chị đã bán đi cũng “lên một khúc”. Thị trường chung cư gần như đã tạo mặt bằng giá mới khiến đôi vợ chồng làm nhân viên văn phòng không khỏi choáng váng.

Giá chung cư không chỉ leo thang ở thị trường thứ cấp. Trên thị trường sơ cấp, vợ chồng chị Thu cũng khó có thể mua được một căn hộ ở khu vực xung quanh phường Bình Trưng.

Một số dự án mở bán mới gần đó, trên trục trường Mai Chí Thọ, Song Hành (quận 2 cũ) hay Đỗ Xuân Hợp (quận 9 cũ) đều lập mặt bằng giá trên 100 triệu đồng/m2, thậm chí có dự án lên tới 170 triệu đồng/m2. Một căn hộ nhỏ 50m2 cũng khoảng 5-6 tỷ đồng, gấp đôi so với mức giá mà gia đình bình dân như vợ chồng chị Thu mong muốn và có thể chi trả.

Trường hợp gặp khó về giá khi tiếp cận nhà ở như gia đình chị Thu không phải cá biệt. Nghiên cứu của CBRE Việt Nam gần đây cho thấy, giá bán là yếu tố tác động mạnh nhất đến quyết định mua nhà. Điều này không khó hiểu khi giá nhà tại Hà Nội và TPHCM trong năm qua tăng mạnh ở thị trường sơ cấp. Trong bối cảnh giá leo thang, người mua dù để ở hay đầu tư đều đặt tiêu chí giá lên hàng đầu.

Ngoài ra, các sản phẩm mở bán từ giai đoạn đầu ngày càng được quan tâm nhờ lợi thế về giá và tiến độ thanh toán. Xu hướng “mua sớm” để tối ưu chi phí rõ rệt hơn so với những năm trước. Căn hộ từ 2–5 tỷ đồng tiếp tục là lựa chọn chủ đạo, trong khi nguồn cung ngoài thị trường lại chủ yếu nằm ở mức giá trên 5 tỷ đồng.

Thay đổi tâm lý khi mua nhà

Trong khi đó, nhóm khách hàng trẻ nỗ lực muốn mua nhà lại quan tâm đầu tiên đến tính pháp lý dự án, theo ông Lê Bảo Long, Giám đốc marketing của PropertyGuru. Thời gian qua, vấn đề pháp lý dai dẳng kéo dài ở nhiều dự án khiến người trẻ khi lựa chọn mua nhà đã ưu tiên cân nhắc vấn đề này nhằm tránh các rủi ro không đáng có. Sau pháp lý, họ quan tâm tới vị trí dự án, tiện ích nội – ngoại khu…

CBRE Việt Nam cũng đưa ra quan điểm tương tự: Chất lượng và yếu tố sức khỏe đang trở thành tiêu chí quan trọng nhất khi mua nhà. Xu hướng này cũng thể hiện rõ tại Việt Nam, với sự nở rộ của các dự án chú trọng tiện ích và tiêu chuẩn vận hành.

Đơn vị này cho rằng người mua chấp nhận dịch chuyển ra xa trung tâm để đổi lấy không gian sống tốt hơn và mức giá phù hợp. Các câu hỏi về “bao xa đến trung tâm” dần được thay thế bằng “mất bao nhiêu thời gian để di chuyển”, phản ánh tác động rõ rệt của các tuyến metro, đường vành đai và mạng lưới hạ tầng mới lên lựa chọn mua nhà.

Một thay đổi khác là nhu cầu sở hữu căn nhà thứ hai và tìm kiếm các sản phẩm có dòng tiền ổn định. Thay vì chỉ tập trung vào lướt sóng 3-6 tháng như giai đoạn trước, nhà đầu tư có xu hướng nắm giữ dài hạn hơn, kết hợp khai thác cho thuê để tạo dòng tiền. Như vậy, chiến lược đầu tư đang dịch chuyển từ ngắn hạn sang trung hạn, với kỳ vọng trong 3-5 năm.

Thế khó của doanh nghiệp

Tại sự kiện gần đây, bà Nguyễn Thanh Hương – Giám đốc đầu tư Công ty Nam Long – thừa nhận một thực tế là giá đất tăng mạnh đã tạo nên cuộc cạnh tranh gay gắt giữa các doanh nghiệp trong việc mua gom quỹ đất. Chi phí giá đất cao khiến biên lợi nhuận của doanh nghiệp ngày càng mỏng, đặc biệt với những khu đô thị đa tiện ích đòi hỏi vốn đầu tư lớn.

Vì vậy, công ty buộc phải tái định vị sản phẩm theo từng phân khúc, phù hợp với chi phí đất gia tăng, đồng thời tìm kiếm cơ hội mở rộng quỹ đất thông qua đấu giá. Nhấn mạnh tầm quan trọng của quỹ đất sạch, bà Hương khẳng định năm nay doanh nghiệp sẽ quyết liệt hơn trong việc tham gia đấu thầu, nhất là khi các quy định của Nhà nước đang dần thông thoáng.

Giá nhà, đất tăng cũng khiến ông Dương Long Thành – Nhà sáng lập, Chủ tịch HĐQT Thắng Lợi Group – bày tỏ nhiều băn khoăn, trăn trở. Ông kể rằng 15 năm trước, công ty ông phát triển một dự án ở Bến Cát (Bình Dương cũ), giá bán một căn nhà chỉ khoảng 300 triệu đồng. Người lao động, công nhân hay viên chức cần làm việc tích lũy trong 5-6 năm là có thể sở hữu.

Tuy nhiên, thị trường bất động sản chứng kiến nhiều biến động mạnh, đặc biệt là giá nhà tăng nhanh hơn thu nhập. Trong khi thu nhập bình quân của người dân chỉ tăng khoảng 6-8%/năm, giá nhà lại tăng 12-20%/năm trong suốt một thập kỷ. Sự chênh lệch kéo dài đã tạo nên khoảng cách ngày càng lớn giữa khả năng tài chính và giá trị bất động sản.

Ông Thành cho rằng thị trường phần lớn nghiêng về các sản phẩm cao cấp, diện tích lớn, vật liệu xa xỉ… dẫn đến giá cao. Trong khi đó, 70-80% nhu cầu thị trường hướng đến nhà ở thật, giá vừa túi tiền, lại thiếu thốn.

Một thách thức khác liên quan chi phí cấu thành đầu vào cao. Chi phí pháp lý, chi phí thuế, chi phí đơn giá đất tăng mạnh, chi phí vật liệu xây dựng biến động tăng cao cùng với tác động của lãi suất vay đều ảnh hưởng đến giá thành.

Tăng nguồn cung nhà ở vừa túi tiền

Ông Lucas Ignatius Loh Jen Yuh – Tổng giám đốc Nam Long – cho rằng thị trường vẫn vận hành theo quy luật cung cầu. Nhu cầu nhà ở thực tại Việt Nam rất lớn, trong khi nguồn cung chưa theo kịp.

Bên cạnh đó, giá đất liên tục leo thang do kỳ vọng của người sở hữu, khiến nhiều doanh nghiệp trên thị trường khó có thể đưa ra mức giá bán “vừa túi tiền”. Ở TPHCM, các nhà phát triển buộc phải tập trung vào sản phẩm trung – cao cấp để đảm bảo lợi nhuận, còn phân khúc vừa túi tiền chỉ có thể triển khai ở khu vực vùng ven.

Ông Lucas nhận định trong giai đoạn tới, giá nhà sẽ khó tăng đột biến do các biện pháp kiểm soát hiệu quả của Nhà nước. Doanh nghiệp này sẽ tiếp tục kiên định phát triển các phân khúc trung cấp và vừa túi tiền, dù đối mặt nhiều khó khăn trong việc mua quỹ đất với giá hợp lý. Quỹ đất công ty tìm kiếm sẽ hướng đến xây dựng sản phẩm ở mức 30-35 triệu đồng/m2, phục vụ nhóm mua để ở, góp phần đa dạng hóa thị trường.

Trả lời phóng viên báo Dân trí, ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt – Giám đốc Bộ phận Nhà ở CBRE Việt Nam – lý giải nguyên nhân giá nhà tăng, gốc rễ nằm ở sự thiếu hụt nghiêm trọng sản phẩm thuộc phân khúc tầm trung và tầm thấp – những phân khúc giữ vai trò cân bằng nhu cầu. Trong khi đó, các chủ đầu tư cũng đối mặt với nhiều áp lực khi các loại chi phí đầu vào cao, đặc biệt là giá đất.

Vị này cho rằng giải pháp căn cơ là tăng nguồn cung ở các phân khúc vừa túi tiền, từ đó kéo giảm mặt bằng giá và giảm áp lực lên phân khúc cao cấp. Thực tế, hiện nay hơn 95% người lao động không đủ khả năng mua căn hộ có giá 10-12 tỷ đồng. Mặt bằng giá hiện tại đang phản ánh nhu cầu của nhóm khách hàng hạng sang và cao cấp, chứ không phản ánh thị trường đại chúng.

Các thị trường phát triển ở châu Á như Singapore, Thái Lan, Hong Kong hay Thượng Hải cũng vận hành theo mô hình tương tự: khu trung tâm có giá rất cao, trong khi các khu đô thị vệ tinh xa hơn, nhưng kết nối hạ tầng tốt, đóng vai trò hấp thụ nhu cầu ở mức giá phù hợp hơn. Mô hình TOD phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng được đánh giá là hướng đi đúng để mở rộng không gian đô thị và giảm áp lực giá nhà tại trung tâm.

Đồng quan điểm, ông Dương Long Thành kỳ vọng mô hình đô thị nén kết hợp TOD cần được quy hoạch để hướng đến người dân, nâng cao chất lượng sống.  Ngoài ra, Chính phủ cũng cần tập trung tăng nguồn cung nhà ở xã hội, nhà ở vừa túi tiền; triển khai cơ chế hỗ trợ người mua nhà lần đầu. Các doanh nghiệp cần phát triển sản phẩm phù hợp nhu cầu thực, dự án cần đặt mục tiêu phục vụ cư dân và giá bán hợp lý.

Bên cạnh một số doanh nghiệp bất động sản có nền tảng tài chính vững mạnh, không ít công ty vẫn đang phải “căng mình” giải bài toán dòng tiền để duy trì và phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh. Tái cơ cấu nguồn vốn, quỹ đất và danh mục dự án đang trở thành lựa chọn phổ biến.

Công ty Cổ phần Đầu tư LDG (LDG Group, mã chứng khoán: LDG) đã thông qua việc chuyển nhượng toàn bộ dự án Khu căn hộ LDG Sky (phường Đông Hòa, TPHCM). Theo lãnh đạo công ty, thương vụ này nằm trong lộ trình tái cơ cấu nguồn vốn, quỹ đất và dự án nhằm tạo thêm nguồn tài chính phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh trong giai đoạn tới.

Dự án LDG Sky có quy mô hơn 18.000m2, gồm 4 khối căn hộ cao 29 tầng với gần 1.700 căn hộ cao cấp. Đến thời điểm hiện tại, dự án đã hoàn thành xây dựng phần móng cùng các thủ tục pháp lý liên quan. Việc chuyển nhượng dự án được xem là một bước đi quan trọng trong chiến lược tái cấu trúc tài chính và chuẩn bị cho chu kỳ đầu tư kinh doanh mới của doanh nghiệp.

Hiện LDG Group vẫn đang sở hữu nhiều quỹ đất tại các địa phương như TPHCM, Đà Nẵng, Đồng Nai và Cần Thơ. Cụ thể là khu phức hợp Bãi Bụt rộng 29 ha ven biển Đà Nẵng với tổng vốn đầu tư hơn 8.000 tỷ đồng; hai dự án khu căn hộ tại đại lộ Võ Văn Kiệt và An Dương Vương (thuộc quận 9 cũ) với tổng giá trị hơn 2.000 tỷ đồng; khu đô thị Diamond Valley rộng 19ha tại Đồng Nai…

Nếu quá trình tái cơ cấu diễn ra thuận lợi, việc triển khai các dự án này được kỳ vọng sẽ mang lại nguồn doanh thu đáng kể cho công ty trong thời gian tới.

Không riêng LDG Group, trong bối cảnh thị trường bất động sản có nhiều thay đổi về chính sách và xu hướng đầu tư, nhiều doanh nghiệp trong ngành cũng đang đẩy mạnh tái cơ cấu toàn diện nhằm phù hợp với mục tiêu phát triển mới.

Đơn cử, Công ty Cổ phần Quốc Cường Gia Lai (mã chứng khoán: QCG) đã thông qua việc chuyển nhượng toàn bộ phần vốn góp tại hai doanh nghiệp là Công ty Xây dựng – Kinh doanh nhà Phạm Gia và Công ty Bất động sản Hiệp Phúc, dự kiến hoàn tất trong quý I năm nay.

Việc thoái vốn này nằm trong phương án thu xếp tài chính để trả nợ cho bà Trương Mỹ Lan, qua đó phục vụ mục tiêu thu hồi dự án Khu dân cư Bắc Phước Kiển (TPHCM).

Một trường hợp khác là Công ty Cổ phần Phát triển Bất động sản Phát Đạt (mã chứng khoán: PDR) vừa chuyển nhượng 79% vốn tại công ty con là Công ty TNHH Đầu tư Bất động sản Cao tầng Thuận An 1 (phường Xuân Hòa, TPHCM) và chuyển nhượng 99% cổ phần tại Công ty Đầu tư Bắc Cường (Đà Nẵng) với giá tối thiểu 1.100 tỷ đồng.

Ở chiều ngược lại, Phát Đạt cũng thực hiện thâu tóm công ty sở hữu dự án nhà ở thương mại tại khu đất số 239 Cách Mạng Tháng 8 (phường Bàn Cờ, TPHCM) với diện tích khoảng 3.500m2, tổng mức đầu tư dự kiến 5.500 tỷ đồng và thời gian triển khai từ năm 2026 đến 2030.

Trong khi đó, Tập đoàn Novaland đã rút toàn bộ vốn khỏi Công ty TNHH Đầu tư Bất động sản Tân Kim Yến – công ty mẹ của Công ty TNHH Bất động sản Gia Phú, chủ đầu tư dự án The Sun Avenue trên trục đường Mai Chí Thọ, phường Bình Trưng, TPHCM. Việc thoái vốn này đồng nghĩa Novaland không còn mối liên hệ sở hữu với dự án The Sun Avenue.

Song song với hoạt động thoái vốn, Novaland cũng vừa hoàn tất phát hành hơn 163,6 triệu cổ phiếu để hoán đổi nợ cho NovaGroup và Diamond Properties, với tổng giá trị khoản nợ được hoán đổi hơn 2.577 tỷ đồng.

Đồng thời, tập đoàn đã thông qua kế hoạch phát hành cổ phiếu để chuyển đổi một phần gói trái phiếu chuyển đổi quốc tế trị giá 335 triệu USD. Cụ thể, số lượng trái phiếu chuyển đổi là 133 trái phiếu, tương ứng giá trị chuyển đổi 747 tỷ đồng, giá chuyển đổi 36.000 đồng/cổ phiếu.

Sau khi triển khai hai phương án phát hành trên, Novaland đã giảm được hơn 3.324 tỷ đồng dư nợ. Tổng tỷ lệ sở hữu của nhóm cổ đông lớn (NovaGroup và Diamond Properties) cùng nhóm cổ đông gia đình Chủ tịch Novaland hiện đạt trên 40%.