Chị Thu Hà, nhân viên văn phòng tại TP HCM, cho biết đặt cọc mua căn hộ 2 phòng ngủ tại một dự án ở TP Dĩ An (Bình Dương) vào cuối năm 2024 với giá khoảng 35 triệu đồng mỗi m2. Tổng giá trị căn hộ 65 m2, gồm thuế và các khoản phí khác gần 2,5 tỷ đồng. Thời điểm đó, dự án mới được công bố ra thị trường, chưa hoàn tất các thủ tục pháp lý, nên chủ đầu tư chỉ nhận đặt cọc giữ chỗ.

Đến đầu năm nay, dự án được cấp phép xây dựng và bắt đầu triển khai, chủ đầu tư bất ngờ điều chỉnh giá bán lên 42 triệu đồng mỗi m2, tăng gần 25% so với ban đầu. Lý do chủ đầu tư đưa ra là tiền sử dụng đất tăng cao hơn nhiều so với trước, sau khi cơ quan chức năng xác định nghĩa vụ tài chính đất đai của dự án. “Tôi nghĩ giá chỉ tăng nhẹ, ai ngờ đắt thêm vài trăm triệu đồng”, chị Hà cho hay.

Tương tự, anh Quốc Tuấn, làm việc tại một công ty xây dựng ở TP Thủ Đức, chia sẻ từng tính mua căn hộ tại dự án được triển khai từ năm 2023. Lúc đó, giá bán đợt đầu khoảng 55 triệu đồng mỗi m2, nhưng chưa đủ pháp lý nên anh lưỡng lự xuống tiền. Cuối năm ngoái, khi dự án tái mở bán, giá căn hộ đã vọt lên hơn 67 triệu đồng một m2, tăng trên 25%.

Anh Tuấn cho hay chủ đầu tư thông báo giá tăng mạnh do tiền sử dụng đất nộp cao hơn dự tính, cộng thêm khoản phạt chậm nộp gần 4 năm và chi phí bù lỗ cho đợt mở bán trước với giá thấp.

Ghi nhận của VnExpress cũng cho thấy nhiều dự án mới sắp mở bán trên địa bàn TP HCM, Bình Dương, Long An… có giá tăng cao ngay sau khi chủ đầu tư hoàn tất nghĩa vụ tài chính. Cụ thể, dự án Bcons Solary của chủ đầu tư Bcons được giới thiệu ra thị trường đầu năm nay, giá dự kiến từ 32 triệu đồng mỗi m2. Nhưng đợt đặt chỗ mới đây, mức giao dịch được nâng thêm gần 6 triệu đồng một m2, lên 38 triệu đồng.

Một số dự án khác chuẩn bị mở bán trong quý III cũng điều chỉnh thêm 3-4 triệu đồng mỗi m2 so với giới thiệu trước đó, sau khi chủ đầu tư cập nhật số tiền sử dụng đất phải đóng.

Lý giải việc giá tăng cao, ông Ngỗ Quang Phúc, Tổng giám đốc Phú Đông Group, cho biết doanh nghiệp cũng đang rơi vào bài toán buộc phải tăng giá nhà hoặc làm “không công” sau khi có thông báo về tiền sử dụng đất phải nộp.

Ông Phúc chia sẻ, dự án đã phải chờ đợi hơn 3 năm mới nhận được thông báo đóng tiền sử dụng đất. Tuy nhiên, số tiền phải nộp cao gấp đôi so với dự toán ban đầu. Trong bối cảnh đó, nếu không muốn thua lỗ, doanh nghiệp buộc điều chỉnh giá bán cao hơn 4-5 triệu đồng mỗi m2 so với dự kiến.

“Chúng tôi không thể không tăng giá vì còn phải gánh thêm khoản truy thu do nộp chậm nhiều năm, chi phí triển khai dự án. Nếu không cộng tất cả chi phí này vào giá thành, doanh nghiệp sẽ đứng trước nguy cơ lỗ nặng”, ông Phúc chia sẻ.

Một đại diện doanh nghiệp triển khai dự án căn hộ tại Thuận An cho biết do chưa xác định được tiền sử dụng đất nên giai đoạn mở bán năm 2022 buộc phải tạm tính chi phí, chào giá 33 triệu đồng mỗi m2 để tạo thanh khoản và giữ tiến độ. Nhưng đến cuối năm ngoái, sau khi nộp tiền sử dụng đất cao hơn nhiều lần dự kiến và chịu thêm chi phí chậm nộp, giá bán phải điều chỉnh lên, mức thấp nhất 38 triệu đồng mỗi m2 nhằm bù đắp chi phí và đảm bảo hiệu quả tài chính. “Việc tăng giá là bất khả kháng, phản ánh đúng chi phí thực tế, không nhằm tối đa hóa lợi nhuận”, ông nói.

Việc xác định nghĩa vụ tài chính về đất vẫn là vướng mắc lớn nhất của các dự án bất động sản hiện nay, đặc biệt là phần truy thu bổ sung sau nhiều năm triển khai.

Trước đây, nhiều dự án được tạm tính khoản này để doanh nghiệp kịp xây dựng và mở bán. Con số tạm tính đã được phân bổ vào giá bán cho khách hàng. Tuy nhiên, khi dự án đã hoàn thiện và cư dân vào ở nhiều năm, cơ quan chức năng mới tính lại tiền sử dụng đất theo mức giá hiện tại, cao hơn gấp nhiều lần so với mức ban đầu. Điều này khiến chi phí đội lên đột biến, nhiều dự án từ lãi thành lỗ, doanh nghiệp không đủ khả năng nộp, còn người mua nhà cũng chịu thiệt.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA), cho rằng khi nghĩa vụ tài chính về đất quá cao, chi phí đầu tư bị đội lên, buộc doanh nghiệp phải cộng thêm vào giá bán để bảo toàn lợi nhuận. Thực chất, đây là khoản tạm ứng mà doanh nghiệp nộp thay cho Nhà nước, nhưng cuối cùng lại do người mua nhà gánh chịu.

Theo ông, áp lực chi phí đất đang tạo ra một vòng lặp bất lợi: giá đầu vào tăng, giá bán bị đẩy lên, sức mua giảm, nguồn cung mới co lại, từ đó tiếp tục gây thêm áp lực tăng giá. Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở thực vẫn cao nhưng khả năng tiếp cận bị thu hẹp, việc giá bất động sản tiếp tục đi lên có thể gây hệ lụy dài hạn cho vấn đề an sinh và sự bền vững của thị trường.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), cũng cho rằng chi phí sử dụng đất hiện chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành bất động sản. Khi chi phí phát sinh, việc tăng giá nhà là điều khó tránh khỏi. Trong bối cảnh giá nhà tại TP HCM và Hà Nội đã liên tục lập đỉnh, xu hướng này sẽ tiếp tục đẩy cơ hội mua nhà xa khỏi tầm tay người thu nhập trung bình và thấp, kéo theo những hệ lụy dài hạn về an sinh xã hội.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia kiến nghị cần thận trọng khi quy định tỷ lệ phần trăm tính đơn giá đất, sao cho phù hợp với điều kiện từng địa phương. Từ nay đến thời điểm bảng giá đất mới áp dụng vào ngày 1/1/2026, chính quyền cần đánh giá tác động tại các địa phương để kịp thời điều chỉnh chính sách, đảm bảo hài hòa lợi ích và không tạo thêm rào cản cho thị trường. Bên cạnh đó, doanh nghiệp và giới chuyên môn cũng đề xuất bỏ quy định truy thu tiền sử dụng đất bổ sung cho giai đoạn chậm xác định trước ngày 1/8/2024 để tránh gây thiệt hại cho doanh nghiệp.

Phương Uyên

Cuốn niên giám là kết quả hợp tác giữa Trung tâm Phát triển Bất động sản (RED Center) – Hiệp hội Bất động sản Việt Nam với các chuyên gia đầu ngành, nhà xuất bản, tổ chức nghiên cứu và các đối tác chiến lược. Tài liệu này cung cấp dữ liệu tổng hợp, phân tích và cập nhật về hiện trạng cũng như quy hoạch phát triển các khu kinh tế, khu công nghiệp, cụm công nghiệp và khu chế xuất trên toàn quốc – từ vị trí, quy mô, hạ tầng đến tiềm năng phát triển và chính sách ưu đãi.

Đảm nhiệm vai trò Chủ biên là Bà Nguyễn Thi Dung – Phó chủ tịch Liên Chi hội Bất động sản Công nghiệp Việt Nam (VIREA). Bà Dung có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực quy hoạch và phát triển bất động sản công nghiệp, đã dẫn dắt nhóm biên soạn xây dựng nội dung cuốn sách theo hướng hệ thống hóa và dễ tiếp cận, giúp các nhà đầu tư tra cứu và đánh giá tiềm năng từng địa phương, từng dự án cụ thể.

Đồng chủ biên cuốn sách là Ông Trương Gia Bảo – Phó chủ tịch, Tổng thư ký Liên Chi hội Bất động sản Công nghiệp Việt Nam. Ông có nhiều đóng góp trong việc kết nối cộng đồng doanh nghiệp, xúc tiến đầu tư và tư vấn chính sách phát triển hạ tầng công nghiệp. Ông Bảo cho biết: Cuốn niên giám là công cụ tra cứu đồng thời là bản đồ chiến lược giúp doanh nghiệp định vị cơ hội và xây dựng kế hoạch mở rộng sản xuất – kinh doanh một cách bài bản. “Chúng tôi mong muốn tài liệu này sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, chuyên nghiệp và hiệu quả cho thị trường bất động sản công nghiệp Việt Nam”, ông Bảo nói.

Niên giám được thiết kế nhằm phục vụ và hỗ trợ hiệu quả cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau trong chuỗi giá trị phát triển bất động sản công nghiệp, bao gồm nhà đầu tư, chủ đầu tư và các tổ chức tài chính, công ty tư vấn, quỹ đầu tư.

Trong đó, nhà đầu tư cần một nguồn dữ liệu đầy đủ, minh bạch và tin cậy để đưa ra các quyết định đầu tư chính xác, hiệu quả. Đặc biệt, với các nhà đầu tư mới tiếp cận thị trường Việt Nam, niên giám mang đến bức tranh tổng quát để bước vào bức tranh công nghiệp. Chủ đầu tư và nhà phát triển khu công nghiệp có thể quảng bá hình ảnh, quỹ đất và tiềm năng phát triển khu công nghiệp đến đúng đối tượng mục tiêu.

Các tổ chức tài chính, ngân hàng, công ty tư vấn và quỹ đầu tư sử dụng niên giám như công cụ hỗ trợ trong việc phân tích thị trường, đánh giá rủi ro và lập kế hoạch đầu tư trung – dài hạn. Trong khi đó, các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức xúc tiến đầu tư, cơ quan nghiên cứu và hoạch định chính sách có thể xem sách như tài liệu nền tảng để xây dựng chiến lược thu hút đầu tư, phân bổ hạ tầng và đề xuất các định hướng phát triển khu công nghiệp theo vùng, theo ngành.

Theo nhóm biên soạn, niên giám cung cấp thông tin chi tiết và được xác thực về hàng trăm khu công nghiệp trải dài khắp ba miền Bắc – Trung – Nam. Thông tin đa dạng từ vị trí, diện tích, tỷ lệ lấp đầy, ngành nghề thu hút, chi phí thuê, các ưu đãi đầu tư, cơ sở hạ tầng, kết nối giao thông, đến dịch vụ hỗ trợ. Thông tin được thu thập từ các nguồn chính thống, có kiểm chứng, giúp gia tăng độ tin cậy.

Niên giám còn mang đến các bài viết chuyên đề, phân tích chiến lược từ các chuyên gia đầu ngành trong và ngoài nước, giúp người đọc hiểu rõ các xu hướng mới như: chuyển dịch chuỗi cung ứng sau đại dịch, logistics tích hợp với khu công nghiệp, chuyển đổi xanh và phát triển khu công nghiệp sinh thái.

Đối với các chủ đầu tư khu công nghiệp, việc xuất hiện trong niên giám vừa đóng vai trò quảng bá vừa gia tăng cơ hội kết nối với đối tác phù hợp.

“Sở hữu Niên giám đồng nghĩa với việc nhà đầu tư có trong tay một cẩm nang chiến lược giúp tiết kiệm thời gian tìm hiểu, tăng độ chính xác trong đánh giá thị trường, và hỗ trợ hiệu quả trong quá trình ra quyết định đầu tư”, đại diện nhóm biên soạn nói.

Sách về bất động sản công nghiệp đang được giới thiệu tại nhiều sự kiện đầu tư, hội thảo quốc tế, diễn đàn xúc tiến thương mại thông ra sự bảo trợ và kết nối từ VIREA.

Hoài Phương

Đầu tháng 7, một dự án căn hộ tại quận Long Biên cũ (nay thuộc phường Việt Hưng) được khởi động với giá rumor (thăm dò thị trường) trung bình 118 triệu đồng một m2. Mức giá này chưa gồm 10% thuế giá trị gia tăng (VAT) và 2% kinh phí bảo trì. Đây là dự án căn hộ đầu tiên có giá bán sơ cấp vượt 100 triệu đồng một m2 trên địa bàn Long Biên, cao nhất từ trước đến nay.

Với diện tích nhỏ nhất 50 m2, người mua có thể phải chi 5,9 tỷ đồng để sở hữu một căn hộ một phòng ngủ tại dự án. Với quỹ căn 4 phòng ngủ, số tiền lên đến 18-19,5 tỷ đồng, ngang ngửa loại hình liền kề ở vùng ven.

Vài tuần trước đó, một dự án có 5 tháp căn hộ, văn phòng ở ngã tư Xuân Thủy, Phạm Hùng, phường Cầu Giấy cũng chào sân với giá dự kiến 180-200 triệu đồng một m2. Với giỏ hàng hơn 1.600 căn, giá cho một căn nhỏ nhất tại đây có thể từ 5 tỷ đồng. Đây là mức kỷ lục của chung cư sơ cấp trên địa bàn quận Cầu Giấy cũ.

Cũng trong tháng 6, giai đoạn hai một dự án ở ngã tư Lê Quang Đạo – Mễ Trì, phường Từ Liêm được mở bán với giỏ hàng gần nghìn căn. Giá chủ đầu tư đưa ra trung bình 130 triệu đồng một m2, chưa gồm VAT và phí bảo trì, gấp đôi so với giai đoạn đầu họ mở bán 4 năm trước.

Các sản phẩm có diện tích 34-150 m2, tương ứng căn hộ nhỏ nhất có giá khoảng 4,4 tỷ đồng. Còn căn đắt nhất lên đến gần 23 tỷ đồng diện tích 150 m2, tức khoảng 152 triệu đồng một m2 (gồm VAT và phí bảo trì). Để lấy được căn hộ ưng ý, nhiều môi giới cho biết khách hàng sẽ phải trả thêm khoản chênh (phí lấy căn ngoại giao) hàng trăm triệu đồng cho sàn giao dịch.

Theo ghi nhận của VnExpress, từ cuối năm ngoái đến nay, rổ hàng chung cư mới tại Hà Nội tiếp tục leo thang, thiết lập những mốc giá mới cho nhiều khu vực, kể cả vùng ven. Một số dự án mới đang trong giai đoạn booking giữ chỗ ở Long Biên hay Bắc Từ Liêm cũ cũng được môi giới quảng cáo giá hơn trăm triệu đồng một m2.

Năm ngoái, tại huyện Đông Anh, dự án chung cư trong đại đô thị đã được chào 90-100 triệu đồng một m2, cạnh tranh với quận trung tâm. Hay một dự án căn hộ gồm 5 tòa tháp ở mặt đường Võ Chí Công, quận Tây Hồ mở rổ hàng cho khách giữ chỗ (booking) từ cuối năm ngoái với giá rumor khoảng 170 triệu đồng một m2, chưa gồm VAT.

Dữ liệu của hãng tư vấn dịch vụ bất động sản Savills cho thấy trong 5 năm qua, giá bán sơ cấp (chủ đầu tư chào bán) chung cư Hà Nội tăng trung bình 22% một năm. Riêng quý I, giá sơ cấp trung bình đã leo thang 32% theo năm.

Với đà tăng mạnh như này, Savills dự báo giá một số dự án chung cư mới ở trung tâm Hà Nội có thể vượt giá nhà liền thổ tại khu vực vùng ven. Tuy nhiên, hãng đánh giá đây là hiện tượng mang tính cục bộ, không phản ánh mặt bằng chung toàn thị trường.

Bởi trái ngược đà leo thang chung cư mới, thị trường chung cư thứ cấp (chuyển nhượng) đã giảm tốc nhiều tháng qua. Theo kết quả khảo sát hơn 400 dự án ở Thủ đô của Savills, 47% trong số này có giá chuyển nhượng trong quý I giảm so với cuối năm ngoái. Biên độ giảm tùy từng nơi, song mức trung bình khoảng 1%.

Một khảo sát hơn 600 người mới đây của One Housing cho thấy tỷ lệ khách hàng dự định mua bất động sản Hà Nội trong một năm tới sụt giảm so với cuối năm ngoái. Hãng nhận định đây là tín hiệu cho thấy người mua tạm thời “lùi lại một bước” để quan sát trong bối cảnh giá neo cao.

Trong khi các chủ đầu tư chạy đua bán nhà “siêu sang”, thị trường Hà Nội tiếp tục lệch pha phân khúc, nhà vừa túi tiền gần như bị bỏ quên. Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) cho biết cơ cấu nguồn cung nhà ở vẫn trong tình trạng mất cân đối nghiêm trọng. Hết quý I, toàn thị trường có khoảng 14.500 sản phẩm chào bán mới, trong đó 58% tỷ trọng thuộc về phân khúc cao cấp, hạng sang, tăng 11% theo năm. Nguồn cung chủ yếu đến từ các đại đô thị ở vùng ven và các tỉnh lân cận.

“Nguồn cung dự án mới chủ yếu phục vụ nhóm người có tài chính cao và nhà đầu tư, tiềm ẩn rủi ro cho sự phát triển bền vững của thị trường”, Hội Môi giới đánh giá.

Cùng quan điểm, ông Hà Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), nhìn nhận mức tăng thu nhập của người dân chưa theo kịp đà tăng của giá nhà ở, dẫn đến khả năng sở hữu thực tế của đa số người trẻ “rất hạn chế”. Ông nói, thực tế vợ chồng trẻ ở đô thị có thu nhập trung bình 20-30 triệu đồng một tháng đa phần phải thuê nhà hoặc sống cùng gia đình.

“Rất ít người đủ tích lũy mua nhà thương mại khi chạm ngưỡng 30 tuổi nếu không có sự hỗ trợ tài chính từ gia đình hoặc các chương trình tín dụng ưu đãi”, ông nói.

Trong bối cảnh giá dự án thương mại ngày càng đắt đỏ, phân khúc nhà xã hội, nhà ở bình dân được kỳ vọng giúp giải “cơn khát” an cư với phần đông người dân. Năm nay, Hà Nội dự kiến hoàn thành 8 dự án nhà xã hội với khoảng 4.670 căn và khởi công 6 dự án, hơn 10.200 căn. Ngoài ra, thành phố sẽ chấp thuận chủ trương đầu tư cho 6 dự án mới, quy mô 10.500 căn để bổ sung nguồn cung cho các năm tiếp theo.

Dự báo cho năm 2026, đơn vị nghiên cứu Savills kỳ vọng mặt bằng giá sơ cấp sẽ giảm khi các chủ đầu tư quay trở lại phát triển phân khúc nhà ở bình dân, vốn rất khan hiếm hiện nay. “Việc tái cung cấp các căn hộ dưới 2 tỷ đồng giúp thị trường tiếp cận gần hơn với nhu cầu thực, tạo thế cân bằng bền vững giữa cung và cầu”, Savills cho hay.

Ngọc Diễm