Giá căn hộ leo thang, người mua “sốc”

Giá căn hộ tại TPHCM tiếp tục tăng nhanh, đẩy người mua nhà vào tình thế ngày càng khó khăn. Chị Như Yên (phường Bình Trưng) cho biết, đầu năm nay được bạn bè rủ mua một căn hộ 2 phòng ngủ tại quận 9 (cũ) với giá khoảng 3 tỷ đồng nhưng do dự vì cho rằng khu vực này khá xa trung tâm, không tiện đi lại. Tuy nhiên, chỉ sau chưa đầy một năm, căn hộ tại dự án này đã tăng lên gần 4 tỷ đồng, khiến chị không khỏi “sốc”.

Với ngân sách khoảng 3 tỷ đồng, chị Như Yên từng kỳ vọng có thể mua được một căn hộ mới trong khu vực trên. Thế nhưng, khi khảo sát thị trường, chị mới nhận ra mức tài chính này gần như không còn phù hợp. Ngay cả tại đường Lò Lu, nơi từng được xem là vùng giá mềm, một dự án mới chào bán với giá khoảng 70 triệu đồng/m2, khiến căn hộ 2 phòng ngủ cũng có giá lên tới 5-5,5 tỷ đồng.

Lãnh đạo một doanh nghiệp bất động sản thừa nhận, giá nhà đang tăng nhanh hơn nhiều so với thu nhập. Trong khi thu nhập bình quân của người dân chỉ tăng khoảng 6-8% mỗi năm, giá nhà lại tăng 12-20%/năm suốt hơn một thập kỷ qua, tạo ra khoảng cách ngày càng lớn giữa khả năng tài chính và giá trị bất động sản.

Trong khi đó, CBRE Việt Nam ghi nhận thị trường trong năm nay, giá căn hộ tại TPHCM tăng mạnh. Khoảng 90% nguồn cung mới thuộc phân khúc cao cấp và hạng sang. Giá bán sơ cấp bình quân trong quý IV tăng khoảng 18% so với cùng kỳ năm trước, đạt xấp xỉ 90 triệu đồng/m2.

Theo các chuyên gia, bức tranh chung của thị trường bất động sản năm nay vẫn là tình trạng khan hiếm nguồn cung tại khu vực lõi đô thị. Khu vực trung tâm cũ của TPHCM gần như không có dự án mới, cả ở phân khúc căn hộ cao tầng lẫn nhà thấp tầng. Việc thiếu hụt nguồn cung kéo dài khiến giá bán trên thị trường sơ cấp và thứ cấp tiếp tục duy trì xu hướng tăng.

Bà Dương Thùy Dung, Giám đốc điều hành CBRE Việt Nam, cho biết dữ liệu cho thấy nguồn cung tương lai tại TPHCM và các khu vực lân cận dự kiến sẽ cải thiện trong giai đoạn 2026-2027. Tuy nhiên, song song với nguồn cung tăng, mặt bằng giá bán vẫn được dự báo tiếp tục đi lên ở mức 2 chữ số, tùy chiến lược giá của từng dự án.

Người có tiền cũng dè chừng vay ngân hàng

Không chỉ người thu nhập trung bình, ngay cả nhóm có tài chính khá cũng tỏ ra thận trọng với các khoản vay mua nhà. Trong bối cảnh mặt bằng giá cao, việc chỉ có 30% vốn tự có đồng nghĩa với rủi ro. Khoản vay lớn kéo theo áp lực trả nợ gốc và lãi tăng cao, đặc biệt khi lãi suất ưu đãi kết thúc.

Thực tế cho thấy, không ít trường hợp buộc phải bán nhà để trả nợ khi lãi suất thả nổi tăng mạnh hoặc thu nhập bị ảnh hưởng bởi biến động kinh tế. Theo CBRE Việt Nam, khoảng 64% người mua nhà hiện nay phải sử dụng đòn bẩy tín dụng, phản ánh áp lực tài chính ngày càng lớn.

Khảo sát cũng cho thấy sự phân hóa rõ rệt: Nhóm có thu nhập trên 70 triệu đồng/tháng thường muốn vay dưới 30% giá trị bất động sản, trong khi nhóm thu nhập dưới 30 triệu đồng/tháng sẵn sàng vay tới 70%.

Lo ngại này càng gia tăng khi lãi suất có dấu hiệu đi lên. Vào thời điểm cuối năm, lãi suất huy động tại nhiều ngân hàng tăng, kéo theo lãi suất cho vay mua nhà. Một số ngân hàng đã nâng lãi suất ưu đãi năm đầu lên khoảng 8%/năm, trong khi lãi suất thả nổi có thể lên tới 13-14%/năm. Đáng chú ý, các gói vay ưu đãi dành cho người trẻ dưới 35 tuổi tại khối ngân hàng quốc doanh cũng đã dừng triển khai.

Lãnh đạo một doanh nghiệp bất động sản thừa nhận lãi suất cho vay tăng thì người mua sẽ lo lắng. Người mua nhà phải chịu áp lực lớn từ khoản vay, biến động lãi suất và những hạn chế trong chính sách tín dụng khiến việc sở hữu nhà càng thêm khó khăn.

Tính toán của Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cho thấy, với khoản vay 2,5 tỷ đồng trong 20 năm, với lãi suất cố định 8%/năm trong 5 năm đầu, lãi suất trong 15 năm còn lại từ 11-14% thì họ sẽ phải chi trả gần 21 triệu mỗi tháng trong 5 năm đầu, từ 28-33 triệu/tháng trong 15 năm còn lại với phương án trả góp cố định.

Trong 20 năm, người mua nhà đều phải chi trả số tiền trung bình khoảng 27-30 triệu đồng mỗi tháng. Tính toán dựa trên nguyên tắc chi phí cho nhà ở không quá 30% thu nhập, thì mỗi cá nhân hoặc hộ gia đình phải kiếm được 90 triệu/tháng để đảm bảo cân bằng tài chính.

Với áp lực này, chuyên gia Savills cho rằng người mua không nên “mạo hiểm” với khoản vay quá sức. Một khoản trả góp ổn định khoảng 1/3 thu nhập sẽ khả thi hơn rất nhiều so với mức một nửa thu nhập trở lên – ngưỡng đang khiến nhiều cặp vợ chồng trẻ cảm thấy “đuối sức”. Mức vay an toàn nên cân nhắc là tối đa 50% giá trị bất động sản.

Bên cạnh việc kiểm soát đòn bẩy tài chính, người mua cần cân nhắc kỹ khả năng trả nợ, chọn dự án có pháp lý rõ ràng và chủ đầu tư uy tín. Không ít khách hàng gặp rắc rối khi dự án đình trệ hoặc chủ đầu tư không thực hiện đúng cam kết hỗ trợ lãi suất, gây ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống – đặc biệt khi mua nhà thường là khoản đầu tư lớn nhất của đời người.

Chọn lối đi riêng

Trước áp lực ngày càng lớn, nhiều người buộc phải tìm kiếm các giải pháp thay thế. Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) khuyến nghị thay vì cố mua nhà trong khu vực trung tâm với giá cao, người mua có thể cân nhắc các khu vực vùng ven hoặc tích lũy ít nhất 30-50% giá trị căn nhà trước khi vay để giảm áp lực tài chính.

Theo một khảo sát trên 1.000 người tiêu dùng trong độ tuổi 18-44 cho thấy xu hướng “ở thuê dài hạn” ngày càng rõ nét. Nhóm này chấp nhận thuê nhà thay vì mua bằng mọi giá, do lo ngại giá bất động sản vượt khả năng chi trả. Phần lớn là người độc thân, chưa có kế hoạch mua nhà, ưu tiên sử dụng tiền tích lũy cho du lịch, trải nghiệm; chỉ khoảng 15% trong nhóm này đầu tư vào bất động sản.

Bên cạnh đó, nhà ở xã hội đang dần được xem là một lựa chọn thực tế hơn khi khung pháp lý, quỹ đất và chính sách tín dụng ưu đãi từng bước được hoàn thiện. Dù quá trình triển khai vẫn còn độ trễ, phân khúc này đang được đặt lại đúng vị trí là một trụ cột của chính sách an sinh.

18 doanh nghiệp làm nhà ở xã hội vừa được Bộ Xây dựng giới thiệu với các địa phương, trong báo cáo gửi Chính phủ. Bộ này nêu lựa chọn doanh nghiệp trên cơ sở có năng lực tài chính; kinh nghiệm triển khai nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, khu đô thị, khu nhà ở thương mại với quy mô từ hàng trăm đến hàng nghìn căn…

Các doanh nghiệp cũng phải thể hiện tâm huyết, trách nhiệm xã hội và tinh thần đồng hành cùng Chính phủ trong thực hiện mục tiêu an sinh nhà ở, sẵn sàng dành nguồn lực đầu tư cho phân khúc nhà ở xã hội – lĩnh vực lợi nhuận thấp nhưng có ý nghĩa chính trị – xã hội sâu sắc.

Tiềm lực của nhóm doanh nghiệp Nhà nước

Nhiều doanh nghiệp Nhà nước được “chọn mặt gửi vàng” gồm Tổng Công ty Đầu tư phát triển nhà và đô thị (HUD); Tổng công ty Xây dựng Hà Nội – CTCP (Hancorp); Tổng công ty 319 – Bộ Quốc phòng; Tổng công ty Đầu tư và Phát triển Công nghiệp (Becamex IDC); Tổng công ty Thành An (Binh đoàn 11); Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn (Binh đoàn 12); Tổng công ty Đầu tư Phát triển Hạ tầng Đô thị UDIC.

Trong đó, Tổng công ty Đầu tư phát triển nhà và đô thị (HUD) là doanh nghiệp Nhà nước trực thuộc Bộ Xây dựng với ngành nghề kinh doanh chủ yếu là đầu tư phát triển các khu đô thị mới và nhà ở, kinh doanh bất động sản.

Được thành lập từ năm 1989, trải qua hơn 35 năm, đến nay HUD đã và đang triển khai 25 khu đô thị mới tại nhiều tỉnh, thành phố. Liên quan đến nhà ở xã hội, HUD đã hoàn thành hơn 250.000m2 sàn xây dựng. Doanh nghiệp triển khai nhiều dự án nhà ở xã hội tại Hà Nam, Bình Dương…

Tính đến 30/6, HUD có tổng tài sản hơn 15.378 tỷ đồng với vốn chủ sở hữu hơn 4.000 tỷ đồng. Lợi nhuận sau thuế nửa đầu năm đạt 199 tỷ đồng, tăng 45% so với cùng kỳ năm trước.

Cũng do Bộ Xây dựng nắm phần lớn vốn, Tổng công ty Xây dựng Hà Nội – CTCP (Hancorp) triển khai nhiều dự án nhà ở xã hội tại Hà Nội, Hà Nam và Đồng Nai. Ngay cuối tháng 9 vừa qua, Hancorp cùng các đơn vị liên quan khởi công 2 dự án nhà ở xã hội tại Đồng Nai, dự kiến đáp ứng chỗ ở cho 9.000 người.

Tính đến 30/6, Hancorp có tổng tài sản hơn 6.400 tỷ đồng với vốn chủ sở hữu hơn 1.600 tỷ đồng. Lợi nhuận sau thuế nửa đầu năm đạt 23 tỷ đồng, tương đương cùng kỳ năm trước.

Còn Tổng công ty Đầu tư và Phát triển Công nghiệp (Becamex IDC) từng được mệnh danh là “siêu doanh nghiệp Nhà nước”, được thành lập từ năm 1976. Sau khi sắp xếp các đơn vị hành chính, UBND TPHCM là đơn vị tiếp quản cổ phần tại doanh nghiệp này.

Becamex IDC hoạt động đa ngành, là chủ đầu tư nhiều dự án khu công nghiệp, khu đô thị, dự án hạ tầng lớn tại Bình Dương (cũ)… Riêng nhà ở xã hội, tập đoàn này  phát triển phân khúc này gắn liền với các khu công nghiệp, khu đô thị. Tính đến hết năm 2024, Becamex IDC đã hoàn thành bàn giao gần 9.000 căn nhà ở xã hội để bán và cho thuê.

Trong kế hoạch phát triển giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030, doanh nghiệp dự kiến đầu tư xây dựng hơn 40.000 căn nhà ở xã hội giai đoạn tiếp theo tại các khu đô thị, khu công nghiệp quanh Thuận An, Thủ Dầu Một, Bến Cát, Bàu Bàng (Bình Dương cũ).

Trong nửa đầu năm, Becamex IDC đạt lợi nhuận hơn 1.846 tỷ đồng, gấp 4,5 lần cùng kỳ năm trước. Gần đây, doanh nghiệp này lên kế hoạch chào bán 300 triệu cổ phiếu thông qua đấu giá trên Sở Giao dịch Chứng khoán TPHCM (HoSE) với giá khởi điểm 69.600 đồng/cổ phiếu.

Nếu thành công, đợt chào bán có thể giúp Becamex huy động gần 20.880 tỷ đồng và nâng vốn điều lệ lên 13.350 tỷ đồng. Tuy nhiên, do điều kiện thị trường không thuận lợi, thương vụ chào bán công khai lớn nhất trong lịch sử thị trường vốn Việt Nam đang tạm hoãn.

Còn Tổng công ty Thành An (Binh đoàn 11) và Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn (Binh đoàn 12) đều trực thuộc Bộ Quốc phòng. Liên quan đến nhà ở xã hội, Bộ này có nhu cầu nhà ở trong toàn quân khoảng 76.700 căn hộ, đề xuất sử dụng 46 khu đất, gồm 35 điểm đất quốc phòng và 11 điểm do địa phương bàn giao với tổng diện tích khoảng 200 ha để phát triển nhà ở cho lực lượng vũ trang.

Những cánh tay đắc lực từ khối doanh nghiệp tư nhân

Mục tiêu phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030 của Chính phủ không thể thiếu sự góp mặt của khối kinh tế tư nhân – một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, như tinh thần của Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Những doanh nghiệp “đầu tàu” đóng vai trò dẫn dắt khối này trong chiến lược phát triển nhà ở xã hội như Tập đoàn Vingroup, Tập đoàn Sun Group, Tổng công ty Viglacera, Công ty cổ phần Đầu tư Nam Long, Tổng công ty cổ phần Vinaconex, Công ty TNHH thương mại xây dựng Đức Mạnh, Công ty Taseco Land, Công ty cổ phần Cát Tường, Công ty cổ phần Đầu tư và Thương mại Thủ đô, Tổng công ty Xây dựng số 1 (CC1).

Tập đoàn Vingroup từng cam kết xây dựng 500.000 căn nhà xã hội đến 2030, bằng một nửa số căn Thủ tướng giao cả nước phải hoàn thành trong cùng thời gian trên. Doanh nghiệp của tỷ phú Phạm Nhật Vượng trong 2 năm qua đã khởi công nhiều dự án nhà ở xã hội tại Hải Phòng, Thanh Hóa, Quảng Trị và Khánh Hòa (cũ); dự kiến triển khai thêm nhiều dự án khác tại Hà Nội, Hưng Yên, Hà Tĩnh, TPHCM…

Còn Tập đoàn Sun Group có năng lực triển khai hàng loạt dự án khu đô thị, khu vui chơi giải trí, nghỉ dưỡng cao cấp. Từ đầu năm 2024, tập đoàn đã triển khai nhà ở xã hội trong khu đô thị tại Hà Nam, quy mô hơn 12.000 căn. Giữa năm nay, dự án nhà ở xã hội dành cho cán bộ, bác sĩ, cán bộ nhân viên Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức cũng được khởi công tại Hà Nam, tổng vốn đầu tư hơn 400 tỷ đồng.

Viglacera cũng là đơn vị tiên phong trong phát triển nhà ở xã hội nhiều năm nay, cùng với lĩnh vực bất động sản nhà ở, khu công nghiệp. Đơn vị này làm nhiều dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân tại các khu đô thị, khu công nghiệp tại Hà Nội và một số tỉnh phía Bắc.

Phát triển sản phẩm nhà ở vừa túi tiền và nhà ở xã hội cũng là một trong những định hướng chiến lược dài hạn của Công ty cổ phần Đầu tư Nam Long với cam kết phát triển bền vững và đồng hành cùng chiến lược nhà ở quốc gia. Đến nay, khoảng 13.000 sản phẩm nhà ở vừa túi tiền, nhà ở xã hội đã được Nam Long phát triển tại TPHCM, Cần Thơ, Long An (cũ)…

Một số doanh nghiệp khác cũng là những thương hiệu đáng chú ý trên thị trường bất động sản, ở phân khúc nhà ở xã hội. Tổng công ty Xây dựng số 1 (CC1) đầu tư, phát triển các dự án nhà ở xã hội tại An Giang, TPHCM. Hay Công ty cổ phần Đầu tư và Thương mại Thủ đô với 20 năm hình thành và phát triển làm nhiều dự án nhà ở xã hội và thương mại phân khúc phổ thông tại Bắc Giang, Lâm Đồng, Bình Định (cũ)…

Bên cạnh khả năng phát triển dự án tốt, các doanh nghiệp còn sở hữu quy mô tài sản và kết quả kinh doanh khả quan. Tại ngày 30/9, Tập đoàn Vingroup có tổng tài sản đạt hơn 958.000 tỷ đồng. Lợi nhuận sau thuế nửa đầu năm đạt 4.540 tỷ đồng, gấp hơn 2 lần cùng kỳ năm trước.

Tình hình khởi sắc cũng diễn ra với Công ty Nam Long, ghi nhận nửa đầu năm lãi hơn 207 tỷ đồng, gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Tổng tài sản doanh nghiệp đạt hơn 1 tỷ USD. Hay Tasco Land cũng ghi nhận lợi nhuận nửa đầu năm gấp hơn 3 lần, đạt hơn 61 tỷ đồng.