Ngày 27/1, tại kỳ họp thứ 31, đại biểu HĐND TP Hà Nội đã nhất trí thông qua Nghị quyết về điều chỉnh Chương trình phát triển nhà ở TP Hà Nội giai đoạn 2021-2030.

Theo mục tiêu phát triển nhà ở cũ từ năm 2022, diện tích nhà ở bình quân toàn thành phố (m2 sàn/người) là 32m2, nay điều chỉnh mục tiêu đến năm 2030 tối thiểu 40m2, dự kiến đến năm 2035 nâng mức tối thiểu lên 45m2. Việc điều chỉnh dựa trên sự thay đổi về dự báo GRDP, dân số đến năm 2030 theo đề xuất Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm.

Như vậy, giai đoạn 2031-2035, thành phố phấn đấu hoàn thành khoảng 127,5 triệu m2 sàn nhà ở làm dư địa phát triển cho các dự án trong giai đoạn 2026-2030, nâng diện tích nhà ở bình quân toàn thành phố lên tối thiểu 45m2 sàn/người.

Về nhà ở xã hội, giai đoạn 2021-2030, thành phố phấn đấu phát triển tối thiểu 144.000 căn (khoảng 24.000 căn giai đoạn 2021-2025 và tối thiểu 120.000 căn giai đoạn 2026-2030); giai đoạn 2021-2035 hoàn thành tối thiểu 500.000 căn.

Mục đích sử dụng nhà ở xã hội được đa dạng hóa và mở rộng, sử dụng đa mục tiêu, chuyển đổi linh hoạt giữa các loại hình nhà ở xã hội, nhà ở thương mại, nhà ở tái định cư phục vụ tái thiết đô thị, nhà ở công vụ và nhà ở xã hội cho thuê thông qua Quỹ Đầu tư phát triển thành phố (thực hiện chức năng Quỹ nhà ở Quốc gia của thành phố).

Bên cạnh đó, thành phố nới lỏng điều kiện tiếp cận nhà ở xã hội về thu nhập, điều kiện ở, mở rộng nhóm đối tượng được mua, thuê, thuê mua để thu hút nhân lực chất lượng cao và đáp ứng nhu cầu nhà ở thực tế của đông đảo người dân.

Đối với nhà ở thương mại, thành phố phấn đấu hoàn thành tối thiểu khoảng 180 triệu m2 sàn, tương ứng khoảng 1.122.200 căn nhà.

HĐND TP cũng đặt ra yêu cầu các dự án đầu tư xây dựng nhà ở, khu đô thị mới phải được quy hoạch, xây dựng theo hướng thông minh – văn minh – hiện đại, nhà ở xanh, đô thị thông minh, ứng dụng công nghệ số, thích ứng biến đổi khí hậu.

Các khu đô thị, khu nhà ở phải được quy hoạch, đầu tư xây dựng đồng bộ hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật.

Giai đoạn 2021-2030, thành phố phấn đấu hoàn thành khoảng 13,8 triệu m2 sàn nhà ở, tương ứng gần 200.000 căn (gần 3.000 căn, 0,22 triệu m2 sàn giai đoạn 2021-2025 và khoảng 170.000 căn, khoảng 13,6 triệu m2 sàn giai đoạn 2026-2030). Thành phố phát triển các khu tái định cư tập trung có vị trí phân bổ 8 hướng với quy mô sử dụng đất tối thiểu 100ha mỗi khu vực.

Ngày 5/1, thông tin từ Văn phòng UBND tỉnh Nghệ An, ông Hoàng Phú Hiền, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, đã ký ban hành quyết định nhằm tăng cường tính minh bạch, phòng ngừa tiêu cực trong việc xét duyệt, mua – bán nhà ở xã hội trên địa bàn.

Tại quyết định này, UBND tỉnh yêu cầu Sở Xây dựng công khai đầy đủ thông tin về quy mô, số lượng căn hộ, giá bán tạm tính, thời gian nhận hồ sơ các dự án nhà ở xã hội ngay sau khởi công trên Cổng thông tin điện tử của đơn vị.

Sau khi hợp đồng mua bán nhà ở được ký kết giữa bên mua và bên bán, danh sách người mua cũng phải được công bố công khai để phục vụ công tác hậu kiểm, tránh tình trạng một đối tượng được hỗ trợ nhiều lần.

Cơ quan chức năng sẽ tập trung kiểm tra, đảm bảo giá bán nhà ở xã hội được tính đúng, tính đủ theo quy định, không để doanh nghiệp lợi dụng chính sách để trục lợi.

UBND tỉnh Nghệ An cũng giao Công an tỉnh chỉ đạo các lực lượng nghiệp vụ và công an các địa phương xử lý nghiêm hành vi môi giới trái phép, trục lợi trong việc làm thủ tục, hồ sơ; xử phạt các chủ đầu tư, doanh nghiệp vi phạm quy định xét duyệt đối tượng…

Theo yêu cầu của lãnh đạo UBND tỉnh Nghệ An, UBND các xã, phường nơi có dự án phải thiết lập đường dây nóng và các kênh tiếp nhận phản ánh để kịp thời xử lý các kiến nghị của người dân. Các xã, phường phải công bố công khai đầy đủ thông tin dự án nhà ở xã hội trên địa bàn.

UBND tỉnh Nghệ An yêu cầu các chủ đầu tư áp dụng công nghệ số vào việc hướng dẫn và tiếp nhận hồ sơ trực tuyến để giảm tải áp lực trực tiếp.

Trong trường hợp số hồ sơ đăng ký mua/thuê nhà ở xã hội nhiều hơn số căn hộ, tỉnh Nghệ An yêu cầu tổ chức bốc thăm công khai. Ngoài yêu cầu đại diện Sở Xây dựng giám sát, tỉnh Nghệ An khuyến khích mời cơ quan báo chí, truyền thông để tăng tính minh bạch cho các buổi bốc thăm này.

Chủ đầu tư các dự án nhà ở xã hội không được thu tiền đặt cọc hoặc ủy quyền cho cá nhân, sàn giao dịch thu tiền đặt cọc ngoài quy định, đồng thời chủ động phối hợp cơ quan chức năng để phát hiện, xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân, sàn giao dịch, môi giới mượn danh nghĩa “hỗ trợ”, “tư vấn” để trục lợi.

Tại quyết định này, tỉnh Nghệ An quy định rõ trách nhiệm của người mua nhà ở xã hội, trong đó đặc biệt nhấn mạnh sẽ thu hồi căn hộ, xử phạt vi phạm và công khai danh sách người vi phạm nếu phát hiện có gian lận trong quá trình kê khai về đối tượng, thu nhập, nhà ở…

Dự thảo Nghị quyết về cơ chế kiểm soát, kiềm chế giá bất động sản do Bộ Xây dựng trình Chính phủ có đề xuất nhiều biện pháp để kiềm chế sự tăng giá nhà ở bất hợp lý.

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là chính sách cho vay đối với người mua nhà ở. Dự thảo quy định các tổ chức tín dụng đang hoạt động tại Việt Nam áp dụng hạn mức cho vay không quá 50% giá trị hợp đồng mua bán nhà ở đối với các khoản vay mua nhà ở thứ 2 và không quá 30% đối với các khoản vay mua nhà ở từ thứ 3 trở lên.

Đề xuất này đang vấp phải nhiều luồng ý kiến trái chiều và đưa ra một số giải pháp tổng thể kiềm chế giá nhà tăng.

Cần nhưng chưa đủ

TS Phạm Thế Anh – Trưởng Khoa Kinh tế học, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân – nói dự thảo này đề cập tới 3 nhóm giải pháp đều rất tích cực. Đó là minh bạch trong giao dịch; phân biệt tỷ lệ cho vay (theo giá trị căn nhà) giữa căn nhà thứ nhất với căn nhà thứ 2, thứ 3 trở lên; tăng cung nhà ở thương mại giá phù hợp.

Ông giải thích, hạn chế tín dụng bất động sản là một trong những công cụ thuộc chính sách cẩn trọng vĩ mô ( policy), được rất nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng, đặc biệt là sau cuộc khủng hoảng tài chính 2008. Nguyên nhân xuất phát của nó là cho vay mua nhà dưới chuẩn, thiếu kiểm soát.

Mục tiêu của macroprudential policy là ngăn chặn rủi ro tích tụ và lan truyền trong hoạt động tín dụng và bong bóng giá tài sản, giúp tăng khả năng chống chịu của hệ thống tài chính khi xảy ra các cú sốc.

Bên cạnh giới hạn tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản, ông Thế Anh nói còn có rất nhiều các công cụ khác như giới hạn tỷ lệ nợ trên thu nhập, giới hạn tăng trưởng tín dụng theo lĩnh vực, yêu cầu vốn tối thiểu, tăng lãi suất hoặc hệ số rủi ro cho vay bất động sản, tăng thuế giao dịch bất động sản ngắn hạn…

Nhiều quốc gia đã áp dụng các công cụ này để chống đầu cơ, “thổi giá” bất động, từ đó ngăn chặn rủi ro hệ thống như Singapore, Hàn Quốc, Trung Quốc, Thái Lan, Anh, Mỹ, Canada…

Ngoài ra, ông Thế Anh cho rằng, việc giới hạn tỷ lệ cho vay sẽ giúp hạn chế tín dụng chảy vào đầu cơ bất động sản nhưng khó ngăn cản được những nhà đầu cơ không dùng vốn vay.

Hành vi đầu cơ găm giữ, thổi giá bất động sản khó mà bị chặn lại bởi giới đầu cơ hiện nay không hề thiếu tiền và chỉ cần đặt cọc một khoản nhỏ là đã có thể lũng đoạn thị trường. Những ngân hàng phụ thuộc nhiều vào cho vay bất động sản (đầu cơ) sẽ chịu ảnh hưởng nhiều hơn.

Siết mức cho vay có thể hạn chế tính cơ động của thị trường

Ngược lại, chuyên gia kinh tế Đinh Thế Hiển cho rằng Bộ Xây dựng đang muốn kiềm chế nhà đầu cơ bất động sản để hạ nhiệt thị trường. Việc giảm mức cho vay này có tác động tích cực giúp giảm bớt đầu cơ.

Tuy nhiên, dự thảo có vẻ như đang can thiệp vào thị trường vốn hoạt động của ngân hàng và chính sách tiền tệ. Thị trường bất động sản nói riêng và thị trường tài chính tín dụng nói chung, cần sự ổn định lâu dài, không nên tìm kiếm giải pháp ngắn hạn.

Cũng theo ông Hiển, việc giới hạn mức cho vay có thể hạn chế tính cơ động của thị trường, gây ảnh hưởng lớn. Bởi ngành bất động sản còn nhiều khó khăn và chưa đáp ứng đủ cho số đông người có nhu cầu nhà ở tại các thành phố lớn.

Do đó, các chính sách cần nhìn rộng lớn, tổng thể hơn, kết hợp giữa an sinh và phát triển kinh tế, thay vì chỉ tập trung vào việc kéo giảm giá nhà ở tại các đô thị lớn như TPHCM.

Ông Hiển đề xuất thay vì tập trung giải pháp siết đầu ra, các ngân hàng phải làm đúng chức năng thẩm định, không cho vay các dự án chỉ “bán trên giấy”, không thực hiện, hoặc dự án giá quá cao, hay người vay không có khả năng trả. Các ngân hàng cũng cần tập trung nâng tiêu chuẩn giám sát, nâng cấp cán bộ tín dụng, đảm bảo làm đúng nghiệp vụ.

Một số ý kiến khác cho rằng thay vì tính phương án hạn chế đầu cơ bằng các biện pháp can thiệp hành chính, cơ quan Nhà nước cần có giải pháp tổng thể tăng nguồn cung nhà ở thực, đẩy nhanh thủ tục pháp lý, rút ngắn thời gian phê duyệt dự án, giảm chi phí đầu vào.

Các bên cũng ủng hộ chính sách phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp mà dự thảo đề cập, như một cách tăng nguồn cung trên thị trường và đảm bảo an sinh.