Để ngăn chặn tình trạng đầu cơ trong đấu giá đất, Bộ Tư pháp đã trình Chính phủ dự thảo nghị quyết mới. Đơn vị này đề xuất nâng mức tiền đặt cọc của cá nhân tham gia đấu giá và trường hợp giao đất để thực hiện dự án đầu tư tối thiểu 20%, tối đa 50% giá khởi điểm. Theo quy định hiện hành, với cá nhân, mức tối thiểu là 5%, tối đa 20%; với dự án đầu tư lần lượt là 10% và 20%.

Viện Nghiên cứu và Đánh giá Thị trường Bất động sản Việt Nam (VARS IRE) đề xuất siết chặt điều kiện tham gia đấu giá, yêu cầu người dự phải chứng minh năng lực tài chính, mục đích sử dụng rõ ràng và có bảo lãnh ngân hàng. Tỷ lệ đặt cọc nên nâng lên 20-30% giá trị khu đất để tăng tính ràng buộc.

Hiệp hội bất động sản TP HCM (HoREA) cũng ủng hộ đề xuất nâng mức tiền đặt trước lên tối thiểu 20% và tối đa 50% giá khởi điểm, thay cho mức 10-20% hiện nay, nhằm sàng lọc nhà đầu tư thiếu năng lực tài chính và ngăn người tham gia chỉ để đẩy giá rồi rút lui.

Tuy nhiên, luật sư Phạm Thanh Tuấn (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), lại cho rằng câu chuyện không đơn giản chỉ là nâng mức tiền cọc đủ lớn để người tham gia buộc phải cân nhắc nghiêm túc, thay vì “đấu cho vui”.

Cụ thể hơn, nếu một cá nhân đấu giá lô đất ở vài tỷ đồng, việc tăng đặt cọc có thể chấp nhận được. Nhưng với một doanh nghiệp tham gia dự án hàng nghìn tỷ, đặt trước tới 50% gần như bất khả thi. Doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ bị loại khỏi cuộc chơi, còn các doanh nghiệp lớn cũng khó xoay vốn kịp.

Thực tế, tiền sử dụng đất vốn đã chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng mức đầu tư, trong khi luật lại chỉ yêu cầu vốn chủ sở hữu từ 15 đến 20% tổng mức đầu tư, tùy thuộc quy mô diện tích dự án. Nếu tăng mức đặt cọc quá cao, thị trường sẽ teo tóp người chơi, và nguy cơ độc quyền hoặc thông đồng lại xuất hiện.

Luật sư cũng cho rằng biên độ dao động từ 20% đến 50% nếu không có hướng dẫn chi tiết sẽ dẫn đến tình trạng mỗi địa phương một kiểu. Một số nơi có thể mặc định áp dụng mức 50% khiến nhiều doanh nghiệp e ngại, người dân cũng không mặn mà.

Do đó, ông Tuấn nêu điều quan trọng không chỉ là nâng tiền đặt trước, mà phải phân biệt rõ giữa cá nhân và doanh nghiệp, đồng thời có tiêu chí thống nhất để áp dụng. Với cá nhân, việc nâng mức tiền đặt trước 50% là hợp lý, nhưng với doanh nghiệp, con số này nên có sự cân nhắc kỹ lưỡng.

Luật sư tin rằng điểm hợp lý và được kỳ vọng nhất chính là quy định về bồi thường chi phí. Trước đây, người bỏ cọc chỉ mất khoản đặt trước. Nay, nếu còn tình trạng đấu giá bỏ cọc, họ còn phải thanh toán toàn bộ chi phí tổ chức cuộc đấu giá.

Với những phiên đấu giá lớn, khoản chi phí này có thể rất cao, thậm chí vượt cả số tiền đặt trước. Chế tài này đủ sức nặng, buộc người tham gia phải tính toán kỹ lưỡng, bởi coi đấu giá như một “trò chơi” có thể dẫn tới thiệt hại nặng nề. 

Ở góc độ tổng quan, luật sư Phạm Thanh Tuấn cho rằng nếu chỉ thay đổi về đấu giá sẽ không giải quyết tồn tại về đấu giá đất đai thời gian qua. Gốc rễ nằm ở việc xác định giá đất khởi điểm quá thấp so với thị trường. Nếu bảng giá đất được điều chỉnh sát thực tế, ngay từ đầu cuộc chơi đã sòng phẳng hơn. 

Để chấm dứt cảnh đấu giá bỏ cọc, ông Tuấn đề xuất cần điều chỉnh đồng bộ cả 3 yếu tố: Bảng giá đất phù hợp, dữ liệu thị trường bất động sản thật sự minh bạch và chính sách tài chính đủ sức kiểm soát đầu cơ. Khi đó, đấu giá đất mới thực sự trở thành một công cụ công bằng để phân bổ nguồn lực đất đai. 

Hoàn thành Cơ sở dữ liệu khoảng 50 triệu thửa đất “đúng – đủ – sạch – sống – thống nhất – dùng chung”

Chính phủ ban hành Nghị quyết số 86 ngày 4/11, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng tâm, phấn đấu hoàn thành cao nhất các chỉ tiêu phát triển kinh tế – xã hội năm 2025, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển 2026-2030.

Về một số nhiệm vụ trọng tâm triển khai Nghị quyết số 68, Bộ Tài chính được giao hoàn thiện các nghị định thể chế hóa chính sách phát triển kinh tế tư nhân.

Song song với đó, trong tháng 11, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét Chương trình đào tạo 10.000 giám đốc điều hành và Chương trình phát triển 1.000 doanh nghiệp tiêu biểu, tiên phong, nhằm hình thành đội ngũ doanh nhân chất lượng cao, thích ứng với môi trường cạnh tranh toàn cầu.

Đáng chú ý, theo Nghị quyết này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao hoàn thành Cơ sở dữ liệu khoảng 50 triệu thửa đất “đúng – đủ – sạch – sống – thống nhất – dùng chung”, đồng thời đẩy nhanh tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai còn lại để kết nối với Trung tâm dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu liên quan.

Bên cạnh đó, Bộ này cũng cần trình Thủ tướng Chính phủ Quyết định xác định dự án xanh, tuần hoàn, áp dụng ESG.

Bộ Công Thương sẽ trình Thủ tướng Chính phủ Chương trình “Go Global”, hướng tới mục tiêu giúp doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị trường quốc tế, nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Chính phủ yêu cầu quản lý hiệu quả thị trường vàng, chứng khoán, trái phiếu

Bên cạnh đó, Chính phủ yêu cầu các bộ, cơ quan hoàn thành cơ bản việc xử lý các “điểm nghẽn” pháp luật trong năm 2025. Kết quả triển khai được tổng hợp, báo cáo Chính phủ và Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật.

Về điều hành kinh tế vĩ mô, Chính phủ yêu cầu Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cùng các cơ quan, địa phương liên quan kịp thời đánh giá tác động của thiên tai, bão lũ, cập nhật kịch bản tăng trưởng, bảo đảm mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2025 đạt từ 8% trở lên và năm 2026 đạt từ 10% trở lên.

Chính phủ chỉ đạo tiếp tục kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng, bảo đảm các cân đối lớn; phối hợp chặt chẽ, linh hoạt giữa chính sách tài khóa mở rộng hợp lý và chính sách tiền tệ thận trọng, hiệu quả.

Nguồn tín dụng cần được hướng vào lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, ưu tiên động lực tăng trưởng, quản lý hiệu quả thị trường vàng, chứng khoán, trái phiếu và bất động sản.

Bên cạnh đó, các bộ, ngành và địa phương phải tăng cường kỷ luật tài chính, phấn đấu thu ngân sách tăng ít nhất 25% so với dự toán; giải ngân 100% vốn đầu tư công; bảo đảm cân đối cung cầu, ổn định giá cả hàng hóa thiết yếu, đặc biệt trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Chính phủ giao Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan đẩy mạnh Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, các chương trình kích cầu tiêu dùng, mở rộng thị trường nội địa.

Để tạo động lực phát triển mới, Chính phủ yêu cầu hoàn thiện thể chế thị trường tài sản mã hóa và thị trường dữ liệu; phát hành trái phiếu Chính phủ cho các công trình trọng điểm quốc gia như tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.

Trong lĩnh vực hạ tầng, Chính phủ giao Bộ Xây dựng và Văn phòng Chính phủ chuẩn bị báo cáo Ban Bí thư về kế hoạch tổ chức Lễ khánh thành, khởi công các công trình trọng điểm vào ngày 19/12 – chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Các bộ cùng các địa phương liên quan tăng tốc chuẩn bị điều kiện khởi công Dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, sân bay Gia Bình, cảng Hòn Khoai và các dự án phục vụ APEC 2027.

Bộ Công Thương được giao hoàn thiện hồ sơ Nghị quyết về cơ chế, chính sách phát triển năng lượng giai đoạn 2026-2030; thúc đẩy chuẩn bị xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, Ninh Thuận 2 và lựa chọn nhà đầu tư cho các dự án điện LNG trong Quy hoạch điện 8 điều chỉnh.

Trong công tác điều hành, Chính phủ yêu cầu tiếp tục tháo gỡ các dự án tồn đọng, xử lý dứt điểm các dự án yếu kém trong năm 2025. Các bộ, cơ quan liên quan phải đẩy nhanh phương án xử lý 4 dự án lớn gồm Công nghiệp tàu thủy Dung Quất, Tisco 2, Mỏ Quý Xa – Nhà máy gang thép Lào Cai và Nhà máy Bột giấy Phương Nam.

Về vận hành chính quyền địa phương hai cấp, Chính phủ yêu cầu các bộ, cơ quan tiếp tục hướng dẫn, hỗ trợ địa phương, nhất là cấp xã, trong thực hiện thủ tục hành chính được phân cấp, phân quyền. Mục tiêu đến hết năm 2025, cắt giảm ít nhất 30% thời gian giải quyết, 30% chi phí tuân thủ và 30% điều kiện kinh doanh.

Các địa phương phải bố trí đủ nhân lực, trang thiết bị cho xã, phường, tăng cường điều động cán bộ cấp tỉnh hỗ trợ cấp cơ sở trong lĩnh vực đất đai, hộ tịch, xây dựng, tài chính, đầu tư. Bộ Tư pháp phối hợp Văn phòng Chính phủ rà soát toàn bộ thủ tục hành chính cấp tỉnh, cấp xã, đề xuất phương án cắt giảm, báo cáo trước ngày 15/11.

Chính phủ yêu cầu các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan chủ trì đề án, nhiệm vụ phải báo cáo tiến độ hằng tuần về Thường trực Chính phủ, gửi Văn phòng Chính phủ tổng hợp, trình tại các phiên họp hàng tuần.