Chiều 26/6, với hơn 92,8% đại biểu tán thành, Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết kéo dài thời gian miễn thuế đất nông nghiệp. Nghị quyết có hiệu lực từ 1/1/2026.

Theo Nghị quyết, hộ gia đình, cá nhân và tổ chức trực tiếp sử dụng đất để sản xuất nông nghiệp sẽ được miễn thuế đất này tới hết 2030, tức thêm 5 năm. Việc này để đảm bảo an ninh lương thực, tăng cạnh tranh của Việt Nam.

Trường hợp Nhà nước giao đất nhưng tổ chức, cá nhân không trực tiếp sử dụng và cho đơn vị khác thuê lại để sản xuất nông nghiệp, họ phải nộp 100% thuế đất nông nghiệp trong thời gian Nhà nước chưa thu hồi đất.

Theo báo cáo của Chính phủ, giai đoạn 2001-2010, tổng số tiền thuế đất nông nghiệp được miễn, giảm bình quân 3.268 tỷ đồng một năm. Con số này tăng lên 7.500 tỷ đồng mỗi năm trong 3 năm gần đây. Do đó, việc miễn thuế đất nông nghiệp sẽ khuyến khích tập trung đất đai để sản xuất quy mô lớn, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng hiện đại hóa.

Báo cáo giải trình, tiếp thu trước khi Quốc hội biểu quyết, ông Phan Văn Mãi – Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho biết một số ý kiến đề nghị không miễn thuế với đất để hoang hóa, sử dụng không đúng mục đích. Số ý kiến khác cho rằng cần quy định tiêu chí, điều kiện để được miễn thuế, cũng như có chế tài xử lý các trường hợp lợi dụng chính sách để sử dụng đất sai mục đích.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng đúng như ý kiến của các đại biểu Quốc hội, tình trạng sử dụng đất sai mục đích, đất hoang hóa, gây lãng phí nguồn lực diễn ra khá phổ biến.

Ngoài hỗ trợ nông dân, nông thôn, theo cơ quan thường trực của Quốc hội, chính sách miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp cũng cần khuyến khích tổ chức, cá nhân sử dụng đất hiệu quả. Cơ quan này cho rằng cần có các tiêu chí để phân loại và xác định đối tượng được miễn thuế phù hợp nhằm bảo đảm hỗ trợ đúng đối tượng.

Tuy nhiên, việc quy định cụ thể các tiêu chí để xác định đúng đối tượng được miễn thuế, không miễn thuế với đất bỏ hoang, sử dụng không đúng mục đích cần có thời gian nghiên cứu.

Bên cạnh đó, Luật Đất đai năm 2024 đã có một số quy định nhằm góp phần khắc phục tình trạng bỏ hoang đất nông nghiệp. Do đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xin chưa bổ sung đối tượng được miễn thuế tại nghị quyết, nhưng đề nghị Chính phủ đánh giá toàn diện về thực trạng sử dụng đất nông nghiệp cũng như hiệu quả miễn thuế đất này thời gian qua.

“Trước mắt, Chính phủ cần hướng dẫn đầy đủ các quy định của Luật Đất đai và có giải pháp để không xảy ra tình trạng hoang hóa, lãng phí nguồn lực đất đai”, ông Mãi nói.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đề nghị Chính phủ tổng kết, đánh giá việc miễn thuế này, cũng như chính sách thuế, phí với đất đai để đề xuất cơ chế hoặc sửa Luật Thuế sử dụng đất nông nghiệp, phù hợp yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.

Anh Minh

Thông tin được ông Nguyễn Kiên Giang, Phó trưởng phòng Quản lý bảo trì và khai thác công trình giao thông (Sở Xây dựng TP HCM) cho biết tại họp báo tình hình kinh tế – xã hội, chiều 26/6.

Theo ông Giang, việc thí điểm miễn giấy phép xây dựng áp dụng với nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng thuộc các dự án phát triển đô thị hoặc nhà ở đã có quy hoạch chi tiết 1/500 được duyệt. Việc này nhằm tạo thuận lợi, giảm thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ cho người dân khi đầu tư xây dựng nhà ở.

Sở Xây dựng đang cùng chính quyền các quận, huyện như quận 6, 7, 8, 12, Bình Tân, Tân Phú, Cần Giờ, Hóc Môn, Nhà Bè và TP Thủ Đức rà soát danh mục các dự án đáp ứng điều kiện miễn giấy phép. Các khu vực có số lượng lô đất đủ điều kiện nhiều nhất tập trung ở quận 7, huyện Nhà Bè, Bình Chánh và TP Thủ Đức.

Ông Giang cho biết Sở Xây dựng đang tham mưu điều chỉnh lại quy chế phối hợp trong quản lý trật tự xây dựng trên toàn địa bàn.

Theo thống kê từ Sở Xây dựng, TP HCM hiện có khoảng 360 khu vực với 55.000 lô đất đủ điều kiện miễn giấy phép xây dựng. Các khu vực này đã có quy hoạch chi tiết 1/500 và đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật, pháp lý theo quy định.

Chủ sở hữu các lô đất này sẽ không cần xin phép xây dựng, chỉ cần thông báo khởi công công trình đến UBND xã, phường. Hồ sơ kèm theo gồm giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất, thiết kế và phương án xây dựng phù hợp với quy hoạch và quy chuẩn kiến trúc. UBND phường sẽ kiểm tra, giám sát hoạt động xây dựng, nhằm đảm bảo quản lý chặt chẽ.

Trước đó, tại hội nghị công bố đồ án điều chỉnh quy hoạch chung TP HCM đến năm 2040, tầm nhìn 2060, lãnh đạo thành phố khẳng định quy hoạch mới là nền tảng để cụ thể hóa các mục tiêu phát triển. Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được yêu cầu Sở Xây dựng và các địa phương đẩy nhanh tiến độ lập quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết, tiến tới triển khai chính sách đăng ký xây dựng thay cho cấp phép xây dựng.

Hiện TP HCM có 9 đồ án quy hoạch phân khu 1/2.000 được phê duyệt và đang hoàn thiện các đồ án quy hoạch chi tiết 1/500. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để triển khai chính sách miễn giấy phép xây dựng với nhà ở riêng lẻ.

Phương Uyên

Tại cuộc họp với các địa phương sơ kết 3 năm thực hiện Nghị quyết 18 về quản lý và sử dụng đất ngày 26/6, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà cho rằng Việt Nam cần rà soát chính sách thuế, đặc biệt với đất bỏ hoang, sử dụng không hiệu quả để áp dụng thuế lũy tiến.

Nhưng ông lưu ý việc áp thuế cần tránh mâu thuẫn với chủ trương tích tụ ruộng đất trong nông nghiệp, và “phải trúng đối tượng đầu cơ bất động sản, không áp dụng tràn lan”.

Chính phủ đang nghiên cứu đánh thuế đất hoang hóa, các dự án bất động sản, nhà ở chậm triển khai để ngăn ngừa hành vi đầu cơ, thổi giá đất. Giải pháp này được đưa ra trong bối cảnh thị trường bất động sản còn nhiều hạn chế như thiếu nguồn cung, giá tăng cao so với thu nhập người dân, khả năng tiếp cận nhà ở còn thấp.

Bên cạnh thuế hoang hóa tài sản, Bộ Tài chính cũng đang nghiên cứu phương án tính thuế 20% trên lãi chuyển nhượng nhà đất, thuế bất động sản thứ hai hoặc theo thời gian sở hữu tài sản…

Với quản lý thị trường đất đai, Phó thủ tướng nhìn nhận thị trường sơ cấp và thứ cấp cần được phân định rõ. Trong đó, thị trường đất đai sơ cấp là nơi Nhà nước quản lý, điều tiết bằng chính sách, quy định pháp luật qua các hình thức giao, cho thuê đất, đấu giá hoặc thu hồi để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích công.

Ngược lại, khi đất đai đã lưu thông, giao dịch trên thị trường, tức thị trường thứ cấp, nhà điều hành nên quản lý thông qua quy hoạch, định hướng phát triển không gian và hạ tầng.

Phó thủ tướng khẳng định đất đai là không gian nền tảng cho mọi hoạt động kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh. Do đó, Luật Đất đai cần được xác định là luật gốc, từ đó đảm bảo tính thống nhất với các luật: Xây dựng, Nhà ở, Kinh doanh bất động sản…

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hệ thống pháp luật liên quan đến đất đai còn thiếu đồng bộ, gây khó khăn trong tổ chức thực thi, nhất là giai đoạn chuyển tiếp. Quy định về thu hồi đất còn bất cập, khi phân biệt giữa dự án công và tư, nhiều dự án “treo” do không đạt thỏa thuận về đất đai. Chưa kể, công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thiếu linh hoạt, gây khiếu kiện, phát sinh chi phí cho Nhà nước và nhà đầu tư.

Lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa, Thanh Hóa, Cần Thơ… cũng nêu thực tế quy định bắt buộc giao, cho thuê đất qua đấu giá hoặc đấu thầu thiếu linh hoạt, gây khó khăn cho dự án và tiếp cận đất đai của người dân, nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, việc định giá đất cũng bất cập khi mức do Nhà nước quyết định chưa sát thực tế thị trường, thiếu tham chiếu dữ liệu tư vấn độc lập. Một số hành vi “thổi giá đất” thông qua giao dịch ảo làm méo mó thị trường, gây khó khăn cho quản lý nhà nước.

Phó trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Duy Hưng chỉ ra cơ chế đấu giá chưa kiểm soát được giá đất, thủ tục hành chính vẫn rườm rà, gây chậm trễ. Còn theo GS.TS Hoàng Văn Cường, nguyên Phó hiệu trưởng Đại học Kinh tế Quốc dân, Nhà nước cần tập trung xây dựng thể chế về thuế, phí, đồng thời phân định rạch ròi cơ chế đấu thầu – đấu giá và trao thêm quyền cho địa phương để khơi thông nguồn lực.

Kết luận cuộc làm việc, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà lưu ý khi sửa Luật Đất đai 2024 cần phân biệt rõ các trường hợp đất được thỏa thuận và Nhà nước bắt buộc thu hồi. Việc đấu giá, đấu thầu cũng cần xác định rành mạch giữa đất có hạ tầng, quy hoạch và đất cho các mục tiêu xã hội như phát triển đô thị, nhà ở xã hội, giáo dục, y tế.

Theo ông, chính sách cho thuê đất cần điều chỉnh lại tư duy, “không thể chỉ nhìn vào nguồn thu trước mắt, phải tính đến giá trị gia tăng và lợi ích lâu dài của dự án”.

Việc định giá đất còn nhiều vướng mắc do cơ sở dữ liệu không thống nhất giữa các địa phương, chưa rõ cơ chế vận hành bảng giá đất. Ông yêu cầu cần có cơ chế mạnh, lựa chọn nhà đầu tư dữ liệu, phần mềm thống nhất để đồng bộ hóa cơ sở dữ liệu đất đai trên toàn quốc.

Phương Dung

Tại cuộc họp với các địa phương sơ kết 3 năm thực hiện Nghị quyết 18 về quản lý và sử dụng đất ngày 26/6, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà cho rằng Việt Nam cần rà soát chính sách thuế, đặc biệt với đất bỏ hoang, sử dụng không hiệu quả để áp dụng thuế lũy tiến.

Nhưng ông lưu ý việc áp thuế cần tránh mâu thuẫn với chủ trương tích tụ ruộng đất trong nông nghiệp, và “phải trúng đối tượng đầu cơ bất động sản, không áp dụng tràn lan”.

Chính phủ đang nghiên cứu đánh thuế đất hoang hóa, các dự án bất động sản, nhà ở chậm triển khai để ngăn ngừa hành vi đầu cơ, thổi giá đất. Giải pháp này được đưa ra trong bối cảnh thị trường bất động sản còn nhiều hạn chế như thiếu nguồn cung, giá tăng cao so với thu nhập người dân, khả năng tiếp cận nhà ở còn thấp.

Bên cạnh thuế hoang hóa tài sản, Bộ Tài chính cũng đang nghiên cứu phương án tính thuế 20% trên lãi chuyển nhượng nhà đất, thuế bất động sản thứ hai hoặc theo thời gian sở hữu tài sản…

Với quản lý thị trường đất đai, Phó thủ tướng nhìn nhận thị trường sơ cấp và thứ cấp cần được phân định rõ. Trong đó, thị trường đất đai sơ cấp là nơi Nhà nước quản lý, điều tiết bằng chính sách, quy định pháp luật qua các hình thức giao, cho thuê đất, đấu giá hoặc thu hồi để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích công.

Ngược lại, khi đất đai đã lưu thông, giao dịch trên thị trường, tức thị trường thứ cấp, nhà điều hành nên quản lý thông qua quy hoạch, định hướng phát triển không gian và hạ tầng.

Phó thủ tướng khẳng định đất đai là không gian nền tảng cho mọi hoạt động kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh. Do đó, Luật Đất đai cần được xác định là luật gốc, từ đó đảm bảo tính thống nhất với các luật: Xây dựng, Nhà ở, Kinh doanh bất động sản…

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hệ thống pháp luật liên quan đến đất đai còn thiếu đồng bộ, gây khó khăn trong tổ chức thực thi, nhất là giai đoạn chuyển tiếp. Quy định về thu hồi đất còn bất cập, khi phân biệt giữa dự án công và tư, nhiều dự án “treo” do không đạt thỏa thuận về đất đai. Chưa kể, công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thiếu linh hoạt, gây khiếu kiện, phát sinh chi phí cho Nhà nước và nhà đầu tư.

Lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa, Thanh Hóa, Cần Thơ… cũng nêu thực tế quy định bắt buộc giao, cho thuê đất qua đấu giá hoặc đấu thầu thiếu linh hoạt, gây khó khăn cho dự án và tiếp cận đất đai của người dân, nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, việc định giá đất cũng bất cập khi mức do Nhà nước quyết định chưa sát thực tế thị trường, thiếu tham chiếu dữ liệu tư vấn độc lập. Một số hành vi “thổi giá đất” thông qua giao dịch ảo làm méo mó thị trường, gây khó khăn cho quản lý nhà nước.

Phó trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Duy Hưng chỉ ra cơ chế đấu giá chưa kiểm soát được giá đất, thủ tục hành chính vẫn rườm rà, gây chậm trễ. Còn theo GS.TS Hoàng Văn Cường, nguyên Phó hiệu trưởng Đại học Kinh tế Quốc dân, Nhà nước cần tập trung xây dựng thể chế về thuế, phí, đồng thời phân định rạch ròi cơ chế đấu thầu – đấu giá và trao thêm quyền cho địa phương để khơi thông nguồn lực.

Kết luận cuộc làm việc, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà lưu ý khi sửa Luật Đất đai 2024 cần phân biệt rõ các trường hợp đất được thỏa thuận và Nhà nước bắt buộc thu hồi. Việc đấu giá, đấu thầu cũng cần xác định rành mạch giữa đất có hạ tầng, quy hoạch và đất cho các mục tiêu xã hội như phát triển đô thị, nhà ở xã hội, giáo dục, y tế.

Theo ông, chính sách cho thuê đất cần điều chỉnh lại tư duy, “không thể chỉ nhìn vào nguồn thu trước mắt, phải tính đến giá trị gia tăng và lợi ích lâu dài của dự án”.

Việc định giá đất còn nhiều vướng mắc do cơ sở dữ liệu không thống nhất giữa các địa phương, chưa rõ cơ chế vận hành bảng giá đất. Ông yêu cầu cần có cơ chế mạnh, lựa chọn nhà đầu tư dữ liệu, phần mềm thống nhất để đồng bộ hóa cơ sở dữ liệu đất đai trên toàn quốc.

Phương Dung