Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường vừa có văn bản gửi Thủ tướng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Thành ủy TP HCM, đề xuất cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ hồng) dưới dạng điện tử thay cho hình thức giấy hiện hành.

Theo TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường thành phố, trong bối cảnh chuyển đổi số, việc số hóa sổ hồng là xu thế tất yếu nhằm hiện đại hóa công tác quản lý đất đai và giảm thủ tục hành chính. Viện đề xuất tích hợp thông tin sổ hồng với căn cước công dân, trong đó thửa đất, tờ bản đồ sẽ được định danh và liên kết với dữ liệu cá nhân của người sử dụng đất.

Giải pháp này không chỉ giúp cơ quan quản lý dễ dàng tra cứu, xác lập quyền sở hữu mà còn tránh được tình trạng làm giả giấy tờ. Ngoài ra, cơ sở dữ liệu này sẽ là nền tảng phục vụ nhiều lĩnh vực như quy hoạch, xây dựng, thu thuế, phù hợp với định hướng của Luật Đất đai 2024 về xây dựng hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai.

Ngoài ra, Viện này cũng bày tỏ lo ngại về tình trạng tiền sử dụng đất tăng đột biến sau khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực. Cụ thể, mức thu khi chuyển mục đích sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân hiện cao gấp nhiều lần so với trước đây, khiến người dân ngại thực hiện thủ tục chuyển đổi. Có nơi ghi nhận tiền sử dụng đất cao gấp gần 20 lần so với mức tính theo Luật Đất đai 2013.

Tiến sĩ Thuận cho rằng nguyên nhân nằm ở công thức tính trong Nghị định 103 (quy định cách tính tiền sử dụng đất với trường hợp được giao, cho thuê trước ngày 1/8/2024), khi một số yếu tố quan trọng như tỷ lệ phần trăm trong hệ số K (hệ số điều chỉnh giá đất) không được áp dụng đúng, dẫn đến sự bất nhất giữa các điều khoản. Tình trạng này khiến nhiều địa phương gặp khó trong thu ngân sách từ tiền sử dụng đất, ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng kinh tế, đặc biệt là trong quý IV/2024 và quý I năm nay.

Từ những bất cập này, Viện kiến nghị Chính phủ rà soát lại nội dung Nghị định 103, điều chỉnh cách tính tiền sử dụng đất cho hợp lý hơn, đảm bảo hài hòa lợi ích Nhà nước và người dân, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển thị trường bất động sản và kinh tế tư nhân theo định hướng Nghị quyết 68.

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (Giấy chứng nhận) do Bộ Tài nguyên và môi trường (nay là bộ Nông nghiệp và Môi trường) phát hành theo một mẫu thống nhất và được áp dụng trong phạm vi cả nước đối với mọi loại đất và tài sản khác gắn liền với đất. Giấy chứng nhận gồm một tờ có 02 trang, in nền hoa văn trống đồng màu hồng cánh sen (được gọi là phôi Giấy chứng nhận), có kích thước 210 x 297 mm; bao gồm các nội dung theo quy định.

Phương Uyên

Nội dung được nêu trong Thông báo số 256 của Văn phòng Chính phủ ngày 23/5, truyền đạt kết luận của Phó thủ tướng tại cuộc họp về tình hình thị trường bất động sản.

Theo đó, bất động sản là mắt xích quan trọng trong chuỗi sản xuất, tín dụng, thị trường vốn và lao động. Thời gian qua, Chính phủ đã liên tục chỉ đạo tháo gỡ vướng mắc cho lĩnh vực này. Tuy nhiên, thị trường vẫn đối mặt nhiều hạn chế như thiếu nguồn cung, giá tăng cao so với thu nhập người dân, khả năng tiếp cận nhà ở còn thấp.

Lãnh đạo Chính phủ cho rằng cần những giải pháp mạnh và thực chất hơn. Đất đai bị bỏ hoang, dự án chậm triển khai phải được xem xét thu hồi hoặc đánh thuế cao. Chính sách thuế cần phân biệt rõ giữa người sử dụng hợp pháp và hành vi đầu cơ, gây lãng phí tài nguyên.

Phó thủ tướng giao Bộ Tài chính phối hợp Bộ Xây dựng và Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu chính sách thuế với đất hoang hóa, dự án treo; đồng thời rà soát thuế nhà đất thứ hai, thuế chuyển nhượng và thời gian sở hữu bất động sản, tránh đánh thuế chồng.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao hoàn thiện cơ sở dữ liệu giá đất đến từng thửa, trên cơ sở vùng giá trị và thửa đất chuẩn, tiến tới áp dụng một mức giá đất thống nhất. Đây sẽ là căn cứ xây dựng chính sách thuế minh bạch, công bằng và chống đầu cơ, đẩy giá. Bộ này cũng cần phối hợp Bộ Tài chính rà soát quy định về định giá, thủ tục hành chính, tiếp cận đất đai và các quy định chuyển tiếp để trình Chính phủ ban hành nghị định sửa đổi trong tháng 6.

Với Bộ Xây dựng, Phó thủ tướng yêu cầu sớm xây dựng hệ thống dữ liệu thị trường bất động sản, bao gồm thông tin giao dịch, giá cả, cung – cầu. Trên cơ sở đó, Nhà nước có thể điều tiết thị trường thông qua quy hoạch, kế hoạch phát triển đô thị và nhà ở, điều chỉnh tiến độ, cơ cấu dự án, áp dụng chính sách tài chính, tín dụng, thuế phù hợp từng thời kỳ.

Cơ quan này cũng được giao nghiên cứu phát triển các trung tâm giao dịch bất động sản phù hợp từng địa phương; tích hợp các thủ tục đầu tư, thẩm định thiết kế, phòng cháy chữa cháy vào giấy phép xây dựng nhằm rút ngắn thời gian triển khai dự án. Ngoài ra, Bộ Xây dựng cần ban hành thiết kế mẫu nhà ở xã hội, mở rộng đối tượng thụ hưởng và đa dạng hình thức tiếp cận như thuê, thuê mua, mua.

Nhằm hạn chế tình trạng đầu cơ, lãng phí tài nguyên đất, năm ngoái, đoàn giám sát của Quốc hội cũng đã kiến nghị, sớm ban hành chính sách thuế áp dụng với người sở hữu nhiều nhà đất, bỏ hoang bất động sản. Nhiều địa phương hiện nay dư thừa các sản phẩm như shophouse, biệt thự không người ở. Trong khi đó, nhà ở bình dân, vừa túi tiền ngày càng khan hiếm, nhất là tại Hà Nội và TP HCM ghi nhận tình trạng lệch pha trên thị trường bất động sản trầm trọng.

Chủ trương tính thuế cao hơn với người sử dụng nhiều diện tích đất, nhiều nhà ở, đầu cơ, chậm sử dụng, bỏ đất hoang, đã được Trung ương nêu trong Nghị quyết 18, tháng 6/2022. Cuối 2022, Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) từng cho biết nghiên cứu tính thuế người bỏ hoang đất hoặc sử dụng nhiều đất đai hơn so với hạn mức.

Bên cạnh thuế hoang hoá tài sản, Bộ Tài chính cũng đang nghiên cứu phương án tính thuế 20% trên giá trị chuyển nhượng nhà đất, đánh thuế bất động sản thứ hai, thuế theo thời gian sở hữu tài sản…

Phương Uyên

Theo đồ án quy hoạch phân khu xây dựng 1/2000 vừa được UBND tỉnh Thanh Hóa phê duyệt, Khu công nghiệp Hà Long nằm tại thị trấn Hà Long, huyện Hà Trung và phường Bắc Sơn, thị xã Bỉm Sơn. Dự án có phía tây giáp cao tốc Bắc Nam, phía đông giáp đường sắt Bắc Nam.

Tổng diện tích nghiên cứu quy hoạch khoảng 612 ha, trong đó đất xây dựng nhà máy, xí nghiệp chiếm hơn 60%, còn lại là đất công trình dịch vụ, tiện ích công cộng, cây xanh, bãi đỗ xe.

Khu công nghiệp gồm hai phân khu, định hướng đa ngành nghề, ưu tiên các loại hình công nghiệp điện tử, công nghiệp lắp ráp cơ khí… Quy mô lao động khoảng 21.300 người.

Dự án được bố trí hơn 11 ha đất xây dựng nhà ở công nhân và thiết chế công đoàn. Ngoài ra có 190 hộ dân dự kiến được bố trí tái định cư tại ba khu trên địa bàn huyện Hà Trung và thị xã Bỉm Sơn.

Thanh Hóa là một trong những địa phương thu hút đầu tư nước ngoài hàng đầu miền Trung. Năm ngoái, tỉnh đã thu hút 105 dự án đầu tư trực tiếp, trong đó có 19 dự án FDI với tổng vốn đăng ký, tăng 25% so với cùng kỳ. Tới cuối 2023, tỉnh này có một khu kinh tế và 8 khu công nghiệp tổng diện tích hơn 2.000 ha và 45 cụm công nghiệp.

Đầu tháng 5, Tập đoàn Sumitomo của Nhật cũng được chấp thuận đầu tư Khu công nghiệp Thăng Long Thanh Hóa (giai đoạn 1) gần 170 ha, tổng vốn gần 3.000 tỷ đồng.

Ngọc Diễm

Phát biểu tại tổ về kết quả phát triển kinh tế xã hội sáng 23/5, đại biểu Hoàng Văn Cường (nguyên Phó hiệu trưởng Đại học Kinh tế quốc dân) nói Chính phủ đặt ra quyết tâm rất cao trong tăng tỷ lệ giải ngân, hướng tới các mục tiêu tăng trưởng.

Bên cạnh các dự án đầu tư công, ông Cường cho rằng nên khuyến khích sang đầu tư khu vực tư nhân. Đây là chiến lược góp phần “tăng trưởng nhanh, tăng trưởng nóng”. Giáo sư Cường phân tích về nguyên tắc, tăng trưởng kinh tế bằng vốn và lao động. Khu vực nào thu hút tiền càng nhiều, tăng trưởng sẽ càng nhanh. Ở nước ta hiện nay, khu vực sản xuất để tăng vốn nhiều chính là thị trường bất động sản.

Theo giáo sư Cường, bất động sản thu hút được nguồn vốn sẽ là động lực tăng trưởng rất nhanh. Trung Quốc thời kỳ tăng trưởng hai, ba con số đều do bất động sản.

“Giai đoạn này ta có nên chấp nhận cho tăng trưởng nóng? Tôi cho rằng 2025-2026 nên chấp nhận tăng trưởng nóng thông qua bất động sản”, đại biểu nêu quan điểm.

Theo ông Cường, thị trường bất động sản hiện nay thiếu cung, dẫn đến giá nhà đất tăng cao chứ không phải “bong bóng” như tình trạng tồn kho tại Trung Quốc. Do đó, ông nói nên nới cho các dự án phát triển bất động sản để giúp mở rộng nguồn cung.

Dẫn thống kê của Bộ Tài chính, ông cho biết cả nước có 2.200 dự án đang triển khai dở dang bị dừng do vướng mắc pháp luật. Tổng số vốn đầu tư của các dự án này là 5,9 triệu tỷ đồng với mặt bằng tương đương 320.000 ha, theo ông là số tiền lớn bị “chôn ở các dự án này”.

Vừa qua, Quốc hội ra Nghị quyết 170/2024 cho phép tháo vướng mắc ở các dự án tại TP HCM, Khánh Hòa, Đà Nẵng. Ông Cường đề nghị cho nhân rộng, áp dụng cơ chế đã được xử lý như Nghị quyết 170 cho dự án khác trong toàn quốc để giải phóng toàn bộ nguồn lực.

Đồng thời, giáo sư Cường đề nghị bổ sung thêm chính sách phát triển nhà ở xã hội, đây sẽ là yếu tố giúp thị trường bất động sản tăng trưởng bền vững. Tuy nhiên hiện nay, các dự án này còn nhiều khó khăn. Ông cho rằng cần nới các điều kiện để thu hút nhà đầu tư tham gia vào các dự án bất động sản, nhất là điều kiện về mức dư nợ tối thiểu.

Đại biểu Nguyễn Minh Đức, Phó chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, cũng lo ngại thực trạng nhiều công trình, dự án đầu tư dang dở, bỏ hoang gây lãng phí nguồn lực của đất nước. Nhiều công trình chậm tiến độ trong thời gian dài và đến giờ này vẫn không biết bao giờ mới về đích.

Những dự án này kéo dài gây lãng phí thời gian, nguồn lực và ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu tăng trưởng hai con số mà Chính phủ đề ra. Ông đề nghị cơ quan thanh tra, kiểm tra phải vào cuộc, tìm ra nguyên nhân, từ đó tháo gỡ vướng mắc.

Tại cuộc họp với các bộ ngành về tình hình thị trường bất động sản ngày 15/5, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà nhận xét thị trường bất động sản đang tồn tại vướng mắc kéo dài, còn nhiều dấu hiệu bất ổn. “Thị trường lúc thì đóng băng, khi lại sốt nóng bất thường dẫn tới biến động lớn về giá, ảnh hưởng dây chuyền tới tín dụng, tài chính”, ông nói.

Quý đầu năm, cả nước có 14 dự án nhà ở thương mại hoàn thành với quy mô hơn 3.800 căn, bằng 140% so với cùng kỳ. Số đủ điều kiện mở bán là 59 dự án, với hơn 19.700 căn. Lượng giao dịch bất động sản thành công đạt 33.585 căn hộ chung cư, nhà ở riêng lẻ là 101.049 lô, nền.

Với việc sắp xếp bộ máy, đại biểu Nguyễn Minh Đức cho rằng một lượng lớn tài sản công, trụ sở sau sẽ dôi dư. Ông đề nghị Chính phủ sớm tính toán kế hoạch, phương án xử lý tài sản công này để tráng lãng phí. Mỗi địa phương cần xây dựng lộ trình, chủ trương rất rõ về vấn đề này và bắt tay triển khai ngay khi thực hiện xong chủ trương sắp xếp, để “tránh lãng phí một ngày nào”.

Bên cạnh đó, đất đai lâm trường, nông trường, theo lãnh đạo Chính phủ, cũng là vấn đề nhức nhối. Thủ tướng nhận định trước đây, việc quản lý, thành lập nông lâm trường rất cần thiết trong quá trình phát triển. Nhưng khi tiến hành kinh tế thị trường, quản lý bị buông lỏng, không có chính sách kịp thời, linh hoạt và hiệu quả nên giờ phải đi giải quyết hậu quả về cả pháp lý và thực tiễn, cũng lại phải chấp nhận đau đớn, mất mát. Nếu không chấp nhận thì không giải quyết dứt điểm được, theo lời Thủ tướng.

Sơn Hà