Thông tin này được Chính phủ nêu trong báo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Xây dựng (sửa đổi) gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Chính phủ cho biết thủ tục cấp giấy phép xây dựng sẽ được quy định đơn giản hóa tối đa tại Nghị định hướng dẫn, sau khi Luật Xây dựng (sửa đổi) được Quốc hội thông qua và có hiệu lực. Theo đó, thủ tục này sẽ được thực hiện trực tuyến (online) toàn bộ, hồ sơ cũng đơn giản hóa. Trách nhiệm của đơn vị tư vấn thiết kế được nâng cao để đảm bảo an toàn công trình.

Thời gian cấp phép tối đa giấy phép xây dựng dự kiến giảm xuống còn 7-10 ngày. Theo tính toán của Chính phủ, các thủ tục này sẽ giúp giảm 30% thời gian, chi phí.

Tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội sáng 24/11, Thứ trưởng Xây dựng Bùi Xuân Dũng giải thích thêm rằng hồ sơ xin cấp phép xây dựng sẽ được đơn giản hóa thông qua sử dụng hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia liên quan tới xây dựng, đất đai và dân cư. Theo ông, việc rút ngắn thời gian, chi phí khi người dân thực hiện thủ tục qua dịch vụ công trực tuyến, chuyển đổi số.

Ông cũng khẳng định các nội dung thẩm định, cấp giấy phép xây dựng được đơn giản hóa, nhưng trách nhiệm quản lý nhà nước vẫn được đảm bảo.

Hiện tại, thời gian cấp giấy phép này với nhà ở riêng lẻ là 15 ngày, công trình (không phải nhà riêng) 20 ngày và công trình cấp I, II tối đa 30 ngày kể từ khi cơ quan quản lý nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Trước đó, Chính phủ trình Quốc hội dự thảo luật theo hướng đơn giản thủ tục xin cấp phép xây dựng và mở rộng diện công trình được miễn giấy phép này. Trong đó, dự kiến chỉ miễn với nhà ở tại nông thôn (nhà riêng lẻ, dưới 7 tầng); công trình sửa chữa, cải tạo không ảnh hưởng đến kết cấu.

Tại các phiên thảo luận ở tổ và hội trường, một số đại biểu đề xuất mở rộng diện miễn giấy phép xây dựng cho nhà ở tại đô thị dưới 7 tầng và giao Bộ Xây dựng đưa ra quy chuẩn, tiêu chuẩn chi tiết. Thay vì cấp phép cho từng hộ gia đình ở đô thị, nhà quản lý có thể giao các đơn vị tư vấn chịu trách nhiệm, qua đó giúp người dân tiết kiệm công sức, chi phí.

Thời gian qua, nhiều phản ánh cũng cho thấy thủ tục cấp phép xây dựng kéo dài, tốn kém dù nhiều nghị quyết đã dược ban hành nhằm cắt giảm thủ tục hành chính. Trước thực trạng này, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã nhiều lần chỉ đạo cắt giảm thủ tục cấp phép xây dựng, tăng cường hậu kiểm.

Góp ý tại phiên họp sáng nay, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết ủng hộ việc cắt giảm thủ tục, thời gian cấp giấy phép xây dựng. Tuy nhiên, ông lưu ý Chính phủ cần bổ sung việc công khai thiết kế công trình trên hệ thống thông tin quốc gia để người dân giám sát và phản biện.

Về miễn xin giấy phép xây nhà ở dưới 7 tầng tại nông thôn, Chủ tịch Quốc hội đề nghị quy định diện tích cụ thể, ví dụ nhà dưới 500 m2 hoặc không nằm trong hành lang giao thông, di sản.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải góp ý Chính phủ tiếp thu rõ hơn một số nội dung tại dự thảo luật, trong đó làm rõ phương thức hậu kiểm (kiểm tra theo xác suất, từng phần hay toàn bộ). Theo bà Hải, việc hậu kiểm nếu chỉ thực hiện sau khi công trình hoàn thành sẽ rất khó khăn và tốn kém khi trong trường hợp phát hiện sai phạm.

Liên quan quy định bỏ thẩm định thiết kế, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cho rằng việc giao quyền tự thẩm định và nghiệm thu lớn cho chủ đầu tư có thể tạo ra rủi ro lớn nếu họ không đủ năng lực hoặc cố tình vi phạm.

Dự Luật Xây dựng sửa đổi sẽ được Quốc hội biểu quyết, thông qua ngày 11/12.

Anh Tú

UBND TP HCM vừa chỉ đạo Sở Xây dựng thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm nhằm đảm bảo hoàn thành chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội năm 2025 và tiến tới đạt 100.000 căn vào năm 2030, theo quyết định của Thủ tướng chính phủ.

Theo đó, Sở Xây dựng được yêu cầu khẩn trương bố trí chủ đầu tư cho các quỹ đất phát triển nhà ở xã hội chưa triển khai hoặc đã bàn giao nhưng chưa có nhà đầu tư. Đồng thời, chủ đầu tư các dự án phải hoàn tất thủ tục và khởi công trong 12 tháng kể từ khi được giao đất.

Ngoài ra, Sở Xây dựng phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng và hoàn thiện quy trình, thủ tục phát triển nhà ở xã hội trong tháng 8; đồng thời ban hành cơ chế hỗ trợ nhằm đẩy nhanh tiến độ, cũng như xác định quỹ đất dành cho lực lượng vũ trang và công nhân trước cuối năm.

Sở Xây dựng cũng sẽ làm việc trực tiếp với các chủ đầu tư để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đảm bảo dự án thi công đúng tiến độ, hướng tới các mục tiêu năm 2025 và 2030; tham mưu thành lập Ban Chỉ đạo phát triển nhà ở xã hội trong tháng 8.

Theo chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội được Chính phủ giao, đến năm 2030, TP HCM (cũ) phải hoàn thành 100.000 căn nhà ở xã hội. Báo cáo của Sở Xây dựng cho thấy, giai đoạn 2021-2025, TP HCM chỉ hoàn thành 5.619 căn nhà ở xã hội; đến cuối năm 2025 dự kiến bổ sung thêm 2.874 căn, nâng tổng lên 6.000 căn. Đến nay, thành phố mới hoàn thành và đưa vào sử dụng 5 dự án nhà ở xã hội với hơn 2.300 căn hộ, cùng một phần dự án nhà lưu trú công nhân quy mô 368 căn.

Để đạt chỉ tiêu đã đăng ký, trong giai đoạn 2026-2030, thành phố đặt mục tiêu mỗi năm hoàn thành từ hơn 9.400 đến hơn 28.000 căn nhà ở xã hội. Về nguồn lực đất đai, TP HCM dự kiến khoảng 1.400 ha để phát triển nhà ở xã hội, trong đó 661 ha đang triển khai 116 dự án, còn lại 739 ha đang được nghiên cứu phân bổ trong đồ án điều chỉnh quy hoạch chung.

UBND TP HCM yêu cầu các đơn vị liên quan sớm triển khai, theo dõi tiến độ dự án và báo cáo kịp thời các khó khăn để thành phố xem xét, quyết định, nhằm tạo điều kiện thuận lợi phát triển nhà ở xã hội, đáp ứng nhu cầu của người thu nhập thấp và các nhóm ưu tiên trên địa bàn.

Phương Uyên

Mua nhà đất ở Việt Nam thường đi kèm cảm giác mơ hồ về giá, hoài nghi về lịch sử căn nhà và lo sợ những rủi ro ngầm. Ở Nhật thì ngược lại, tôi được “rảnh cái đầu”.

Sự an tâm đó đến từ minh bạch thông tin gần như tuyệt đối. Mọi dữ liệu bất động sản đều được lưu trữ đầy đủ và chi tiết trong hệ thống công khai. Đọc hồ sơ, tôi biết được giá mua lần đầu, lịch sử sang tay, lãi lỗ từng chặng, các lần cho thuê, thậm chí cả những “vết sẹo” quá khứ nếu có. Luật quy định môi giới phải chủ động thông báo mọi thông tin bất lợi. Nếu che giấu, họ có thể bị tước giấy phép, còn công ty môi giới chịu chế tài rất nặng.

Vì thế, đã vài lần khi tôi hỏi về một căn có giá thấp hơn mặt bằng chung, câu trả lời đầu tiên rất thẳng thắn: “Căn này rẻ vì từng có người tự tử 30 năm trước”, hay “Tòa nhà này có tầng từng là văn phòng của các băng nhóm xã hội đen”. Nếu tôi thấy phù hợp thì mới trao đổi tiếp. Còn đa phần, khi hỏi “có vấn đề gì không” mà câu trả lời là không thì tôi có thể an tâm luôn.

Minh bạch thông tin, dưới sự bảo hộ của pháp luật, cho phép người mua quyết định tỉnh táo thay vì đánh cược mù mờ. Đó là điều tôi luôn mong mỏi thấy ở thị trường Việt Nam, nơi mỗi giao dịch nhà ở thường gắn với cả gia sản đời người.

Việc Chính phủ triển khai mã định danh điện tử cho bất động sản từ 1/3/2026 chính là bước chuyển căn bản: từ quản lý bằng hồ sơ rời rạc sang quản lý bằng danh tính số. Mỗi bất động sản sẽ có một “chứng minh thư” gắn với nó suốt vòng đời, dù đổi chủ bao nhiêu lần, không bị rơi rớt trong giấy tờ chồng chất như hiện nay.

Logic này giống căn cước công dân gắn chip, nhưng phức tạp hơn nhiều vì gắn với đất đai, quy hoạch và những lợi ích xã hội chồng lớp. Đây là một cú đột phá về tư duy quản trị chứ không chỉ nâng cấp kỹ thuật.

Nghị định 357/2025/NĐ-CP đặt nền tảng pháp lý cho bước đi đó với một nguyên tắc rõ ràng: đất đai là gốc. Mã định danh thửa đất đứng đầu, sau đó mới đến dự án và công trình. Cách tiếp cận này khẳng định bất động sản trước hết là một thực thể pháp lý gắn với quyền sử dụng đất, không chỉ là hàng hóa lưu thông.

Việc định danh mở ra nhiều lợi ích thiết thực. Với đất đai, nó là công cụ làm sạch bản đồ pháp lý, đưa những “vùng mờ” kéo dài nhiều năm như đất bỏ hoang, không rõ sở hữu hay sử dụng sai mục đích ra ánh sáng dữ liệu. Với căn hộ, nó ngăn chặn tình trạng “nhân bản” pháp lý, đảm bảo mỗi tài sản chỉ tồn tại duy nhất một lần trên hệ thống, với trạng thái giao dịch và thế chấp được ghi nhận xuyên suốt. Nhà nước nhờ đó kiểm soát sớm hơn, chuyển từ quản lý phản ứng sang quản lý phòng ngừa, giảm thiểu những cú sốc chính sách về sau.

Khi bất động sản được đưa vào cùng một không gian dữ liệu, những thành quả chính sách sâu hơn bắt đầu lộ diện. Khi Nhà nước biết chính xác ai sở hữu bao nhiêu bất động sản và ở đâu, các chính sách thuế lũy tiến nhằm hạn chế đầu cơ, bình ổn thị trường sẽ dễ triển khai, và phòng chống tham nhũng có thêm cơ sở.

Minh bạch dữ liệu cũng giúp giảm mạnh chi phí giao dịch và thời gian xử lý, thu hẹp bất cân xứng thông tin. Người mua bớt dò dẫm, người bán mất lợi thế mập mờ, thị trường phản ứng sát hơn với cung cầu thực. Ngân hàng có thể định giá tài sản thế chấp chính xác hơn, giúp bất động sản kết nối với thị trường vốn thay vì mắc kẹt trong những tập hồ sơ câm lặng.

Từ đó, một không gian mới mở ra cho các doanh nghiệp công nghệ bất động sản (proptech). Các mô hình định giá tự động, quản lý tài sản hay phân tích rủi ro chỉ thực sự có ý nghĩa khi dữ liệu đầu vào đủ tin cậy. Mã định danh không phải lời hứa công nghệ, mà là điều kiện cần để AI, dữ liệu lớn hay blockchain phát huy hiệu quả.

Tuy nhiên, khi quyền lực số gia tăng, rủi ro cũng không thể xem nhẹ. Rủi ro lớn nhất là sai lệch dữ liệu. Một lỗi nhỏ khi đã gắn vào mã định danh và lan sang hệ thống thuế hay tín dụng có thể gây hệ quả nghiêm trọng cho người dân, nhất là những tài sản gắn bó lâu dài với cả gia đình. Vì vậy, cơ chế đính chính, khiếu nại và cập nhật phải được thiết kế như phần lõi, chứ không phải phần phụ của hệ thống.

Các rủi ro vận hành cũng hiện hữu. Sự cố kỹ thuật hay lỗi hệ thống có thể làm đình trệ cả chuỗi giao dịch, thế chấp và công chứng. Rủi ro an ninh dữ liệu càng không thể xem nhẹ, từ rò rỉ thông tin cá nhân và tài sản đến tấn công mạng hay khai thác trái phép. Người dân và doanh nghiệp chỉ chấp nhận “lộ diện” trong không gian dữ liệu khi họ tin rằng thông tin được bảo mật, sử dụng đúng mục đích và chịu sự giám sát chặt chẽ. Điều này đòi hỏi Việt Nam một khung pháp lý bảo vệ dữ liệu cá nhân đủ mạnh, học hỏi các chuẩn mực quốc tế như GDPR của châu Âu.

Thách thức khác nằm ở thể chế. Chủ trương liên thông dữ liệu là rõ ràng, nhưng trên thực tế, mỗi cơ quan vẫn có xu hướng giữ một “vương quốc dữ liệu” với lợi ích riêng, chia sẻ cầm chừng hoặc mang tính hình thức. Nếu tư duy “dữ liệu ngành tôi” không được hóa giải, nguy cơ liên thông nửa vời và sai lệch khi khớp nối các hệ thống dẫn tới mâu thuẫn và tắc nghẽn thủ tục là nhãn tiền, với cái giá phải trả không hề rẻ.

Để mã định danh không trở thành một lớp số hóa hình thức, ba ưu tiên cần được xác lập sớm. Trước hết là một đầu mối liên ngành đủ quyền lực để làm sạch dữ liệu. Giai đoạn đến tháng 3/2026 mang tính quyết định, bởi nếu dữ liệu đầu vào đã nhiễu, toàn bộ hệ thống sẽ dựng trên nền móng lệch, khó có cơ sửa sai.

Tiếp đó là thiết kế cơ chế “công lý dữ liệu” nhanh và thực chất. Người dân cần có quyền sửa lỗi dễ dàng, thậm chí dễ hơn cả khi lỗi xảy ra. Một nút “Báo sai” trên ứng dụng định danh, với cam kết xử lý trong thời hạn rõ ràng thí dụ 48 giờ, hiệu quả hơn nhiều so với quy trình khiếu nại qua nhiều cấp. Nếu lỗi thuộc về cơ quan nhà nước, trách nhiệm bồi thường phải được đặt ra, thay vì đẩy gánh nặng chứng minh cho người dân.

Cuối cùng là công khai tiến độ và chất lượng dữ liệu theo địa phương. Minh bạch hệ thống chính là cách bền vững nhất để xây dựng niềm tin. Khi các địa phương học hỏi lẫn nhau và người dân có quyền giám sát, áp lực cải cách sẽ đến từ cả trong lẫn ngoài bộ máy, tạo ra vòng phản hồi lành mạnh.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy không tồn tại mô hình hoàn hảo, nhưng có những bài học lặp lại đủ rõ để không thể bỏ qua. Estonia bắt đầu số hóa đăng ký đất đai từ đầu thập niên 1990, kết nối dữ liệu đất đai với dân cư, thuế và tư pháp trong một kiến trúc chính phủ điện tử toàn diện và mẫu mực. Khi coi dữ liệu là hạ tầng thiết yếu được đầu tư và bảo trì liên tục, hệ thống này giúp thời gian xử lý rút từ vài tháng xuống vài ngày, chi phí giảm mạnh và mức độ minh bạch tăng rõ rệt.

Singapore triển khai hệ thống INLIS tích hợp sâu, cho phép tra cứu qua một đầu mối. Ngay cả với quy mô nhỏ và hạ tầng công nghệ cao, nước này vẫn mất nhiều năm để làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu lịch sử. Nhật Bản và Hàn Quốc tiếp tục đối mặt dữ liệu phân mảnh và nhà bỏ hoang, trong đó Nhật Bản đặc biệt chịu sức ép về tài sản vô thừa kế.

Ở Ấn Độ, các chương trình số hóa quy mô lớn từng buộc một số bang phải tạm dừng khi dữ liệu thiếu đồng bộ, cho thấy không thể đi tắt khâu làm sạch dữ liệu. Bài học chung không nằm ở công nghệ, mà ở tư duy coi dữ liệu là hạ tầng thể chế, cùng cam kết chính trị dài hạn và nguồn lực đủ lớn cho giai đoạn khó nhất.

Nghị định 357 là một cuộc cải cách thể chế dựa trên dữ liệu.

Nếu làm tốt, mã định danh có thể trở thành viên gạch nền cho nhà nước số và một thị trường nhà đất minh bạch hơn. Người mua nhà bắt đầu từ dữ liệu thay vì linh cảm, từ hồ sơ rõ ràng thay vì những câu hỏi treo lơ lửng. Cảm giác an tâm trong giao dịch lớn nhất đời người không còn là đặc quyền của các thị trường phát triển.

Còn nếu làm nửa vời, mã định danh chỉ là lớp mã số phủ lên những bất cập cũ, thậm chí khiến sự bất an tinh vi hơn dưới vỏ bọc công nghệ. Ranh giới giữa hai con đường không nằm ở kỹ thuật, mà ở tư duy dữ liệu và năng lực kỹ trị từ trung ương tới địa phương.

Sau cùng, cải cách này chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó trả lại cho người đi tìm tổ ấm một quyền rất giản dị: được an tâm khi biết rõ mình đang mua cái gì, trong toàn bộ vòng đời của nó, không phải qua cảm tính mà bằng dữ liệu khách quan và đáng tin cậy.

Tô Kiên