Ngày 20/1, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Đồng Nai thông tin, trong năm 2025, tỉnh đã tổ chức đấu giá thành công 6 khu đất với tổng số tiền trúng đấu giá hơn 11.200 tỷ đồng, nộp ngân sách gần 10.000 tỷ đồng. Phần còn lại, trung tâm sẽ phối hợp, đôn đốc thu nộp ngân sách trong tháng 1.

Năm nay, dự thảo kế hoạch của trung tâm này cho thấy có thể tổ chức đấu giá 72 khu, thửa đất. Trong đó, 8 khu, thửa đất được chuyển tiếp từ năm 2025; 43 khu, thửa đất cần tập trung nguồn lực để hoàn tất thủ tục tổ chức đấu giá; 21 khu, thửa đất cần thực hiện việc thu hồi, bàn giao để tổ chức đấu giá trong năm nay hoặc năm 2027.

Theo kế hoạch, ngày 11/2, tỉnh Đồng Nai sẽ tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất đối với 3 khu đất do Trung tâm Dịch vụ đấu giá tài sản tỉnh Đồng Nai phối hợp với Trung tâm Phát triển Quỹ đất tỉnh thực hiện. Tổng giá khởi điểm của 3 lô đất đạt 14.448 tỷ đồng, hứa hẹn thu hút nhiều nhà đầu tư bất động sản.

Cụ thể, Đồng Nai sẽ tổ chức đấu giá khu đất đầu tiên hơn 50ha tại Khu Công nghiệp Biên Hòa 1 (phường Trấn Biên) với giá khởi điểm hơn 9.300 tỷ đồng, để xây dựng khu đô thị – thương mại – dịch vụ có tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 23.000 tỷ đồng. 

Khu đất số 2 rộng khoảng 102ha tại xã Phước An (huyện Nhơn Trạch cũ). Trong đó diện tích đấu giá 435.883,52m2 (đất ở nông thôn, thương mại, giáo dục, y tế, văn hóa, thể dục thể thao). Phần không đấu giá chủ yếu đất giao thông và cây xanh công cộng.

Khu đất số 3 rộng 8,4ha tại xã Tân An (huyện Vĩnh Cửu cũ). Trong đó diện tích đấu giá 79.068,8m2 (đất công trình xử lý chất thải – DRA). Phần còn lại (5.252,4m2) là đất giao thông không đấu giá.

UBND tỉnh Đồng Nai cũng có văn bản yêu cầu Trung tâm Phát triển quỹ đất rà soát lại thủ tục pháp lý liên quan việc đấu giá đất, cụ thể là về đầu tư, đất đai, quy hoạch, nhà ở; trên cơ sở đó xây dựng kế hoạch đấu giá dựa trên quy định mới. Trung tâm Phát triển quỹ đất phải dự liệu được các khu đất đấu giá ứng với mốc thời gian từng quý, dự kiến nguồn thu có thể đạt được để trình UBND tỉnh xem xét.

“Cơn khát” nhà ở giá rẻ tại các đô thị lớn như Hà Nội, TPHCM hay Đà Nẵng thời gian gần đây chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Mỗi khi có dự án mở nhận hồ sơ, hình ảnh chung tại các điểm này là hàng trăm người dân xếp hàng từ sớm, thậm chí từ nửa đêm, 2-3h để nộp hồ sơ mua nhà ở xã hội (NOXH). Những đối tượng trục lợi từ đó cũng xuất hiện.

Ma trận “suất ngoại giao” và những cái bẫy tiền chênh

Đánh vào tâm lý lo sợ trượt hồ sơ của người lao động thu nhập thấp, thời gian gần đây, hàng loạt sàn giao dịch và môi giới bất động sản (cò đất) đã tung ra các gói dịch vụ đầy ma mị như bao đậu hồ sơ, suất ngoại giao, hay ký chờ suất nội bộ.

Mức giá cho sự đảm bảo này không hề rẻ khi mà tiền chênh (phí dịch vụ ngoài hợp đồng) dao động từ vài chục đến cả trăm triệu đồng, thậm chí có dự án bị đẩy giá chênh lên tới 30-40% so với giá niêm yết của chủ đầu tư.

Về vấn đề này, trao đổi với phóng viên báo Dân trí, luật sư Lê Hiếu – Công ty Luật Hiếu Hùng – nói, về bản chất, nhà ở xã hội không phải là hàng hóa thương mại tự do. Mọi thỏa thuận mua bán, đặt cọc, trả tiền chênh lệch ngoài hợp đồng với chủ đầu tư đều là giao dịch dân sự vô hiệu, không được pháp luật công nhận và bảo vệ. 

Thực tế cho thấy không ít người dân vì tin vào những lời hứa hẹn “có quan hệ rộng” của môi giới đã xuống tiền đặt cọc giữ chỗ. Tuy nhiên, khi xảy ra tranh chấp hoặc dự án bị thanh tra, số tiền chênh lệch này gần như mất trắng vì không có hóa đơn chứng từ hợp pháp, hoặc chỉ là giấy viết tay mơ hồ.

Theo ông Hiếu, đây là rủi ro tài chính hiện hữu mà người mua nhà cần đặc biệt cảnh giác.

Nhờ người đứng tên: Canh bạc rủi ro pháp lý và trách nhiệm hình sự

Một thực trạng nhức nhối khác là việc “lách luật” bằng cách mượn hồ sơ, nhờ người thân có thu nhập thấp đứng tên mua nhà. Một số người có tiền nhưng lại không thuộc đối tượng ưu đãi đã thỏa thuận ngầm với người nghèo, công nhân để sở hữu NOXH.

Theo ông Hiếu, hành vi này không chỉ là sự gian dối về mặt đạo đức xã hội mà còn tiềm ẩn những hậu quả pháp lý nghiêm trọng chưa từng có.

Đầu tiên là nguy cơ mất trắng tài sản. Khi nhờ người khác đứng tên, về mặt pháp lý, căn nhà đó thuộc quyền sở hữu của người đứng tên trên sổ đỏ hoặc hợp đồng. Nếu người đứng tên nảy sinh lòng tham, không chịu sang tên, hoặc không may qua đời (tài sản trở thành di sản thừa kế), hay hai vợ chồng người đứng tên ly hôn (tài sản bị chia đôi), thì chủ thực sự (người bỏ tiền) sẽ vướng vào tranh chấp dân sự cực kỳ phức tạp và thường nắm phần thua.

Thứ hai là chế tài xử phạt hành chính. Theo quy định tại Điều 64 Nghị định 16/2022 của Chính phủ, hành vi bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội không đúng đối tượng có thể bị phạt tiền từ 40 triệu đến 120 triệu đồng. Ngoài ra, hình phạt bổ sung là buộc thu hồi nhà ở xã hội và hoàn trả lại tiền. Như vậy, người mua gian dối sẽ mất nhà, còn người bán danh nghĩa cũng bị vạ lây.

Thứ ba là rủi ro hình sự. Nếu hành vi gian dối có tính chất tổ chức, hoặc làm giả giấy tờ như xác nhận thu nhập, xác nhận cư trú giả… để hoàn thiện hồ sơ, các cá nhân liên quan có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội danh như tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản do dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt quyền mua nhà – một tài sản ưu đãi của Nhà nước và tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức.

“Bàn tay sắt” từ Chỉ thị 34 và cánh cửa hẹp cho những gian lận

Trước những biến tướng phức tạp, ngày 11/12, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Chỉ thị số 34, được xem là động thái quyết liệt nhất từ trước đến nay nhằm “làm sạch” thị trường NOXH.

Chỉ thị nêu rõ các lỗ hổng đang tồn tại như tập trung đông người gây mất trật tự, tình trạng cò mồi lộng hành, một người nộp hồ sơ nhiều nơi, và giá bán bị thổi phồng.

Chỉ thị yêu cầu chủ đầu tư và sở xây dựng các địa phương buộc phải công khai toàn bộ thông tin dự án như giá bán, số căn, danh sách người được duyệt… trên Cổng thông tin điện tử và báo chí địa phương. Việc nộp hồ sơ sẽ được chuyển dịch sang trực tuyến và xếp hàng online, chấm dứt cảnh chen lấn xô đẩy tạo cơ hội cho “cò” vé trục lợi.

Không chỉ xét duyệt đầu vào, Chỉ thị 34 yêu cầu tăng cường hậu kiểm. Bộ Công an sẽ chỉ đạo công an cấp xã dùng dữ liệu dân cư (VNeID) để xác minh thu nhập và thực trạng nhà ở. Bất kỳ trường hợp nào phát hiện gian dối sau khi đã ký hợp đồng đều sẽ bị thu hồi nhà ngay lập tức và công khai danh tính người vi phạm.

Một nội dung quan trọng khác là Chỉ thị 34 yêu cầu chủ đầu tư không được thu tiền đặt cọc hoặc ủy quyền cho sàn giao dịch thu tiền trái quy định. Các cơ quan chức năng sẽ xử lý hình sự các trường hợp môi giới lừa đảo, thao túng hồ sơ.

Nhộn nhịp các hoạt động giáp Tết

Liên doanh Keppel – Khang Điền vừa bàn giao Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (sổ hồng) cho khách hàng tại phân khu thấp tầng dự án Gladia by the Waters thuộc khu Đông TPHCM. Đồng thời, hai chủ đầu tư động thổ phân khu cao tầng trong dự án này bao gồm hơn 600 căn hộ, dự kiến bàn giao nhà từ quý IV/2027.

Ở khu vực trung tâm, Tập đoàn Novaland cất nóc tháp A1, tháp cuối trong tổ hợp 3 toà tháp thuộc dự án The Grand Manhattan tọa lạc tại quận 1 cũ, TPHCM. Theo chủ đầu tư, hiện tại các tháp A2 và A3 cũng đã bước vào giai đoạn thi công hoàn thiện các hạng mục hạ tầng kỹ thuật; sẵn sàng bàn giao từ quý III năm nay.

Bên cạnh đó, hàng loạt dự án trọng điểm của doanh nghiệp tại khu vực trung tâm TPHCM như The Park Avenue, Victoria Village cũng đang được đẩy mạnh thi công hoàn thiện. Hàng nghìn sản phẩm tại Sunrise Riverside, Kingston Residence, Sunrise City North, Garden Gate, The Sun Avenue… đã được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu và con số này dự kiến sẽ tiếp tục gia tăng mạnh từ năm nay.

Đối với phân khúc nhà ở xã hội, nhiều dự án cũng được khởi công dịp này. Tại phường Phú Mỹ (TPHCM), dự án khu nhà ở xã hội Mỹ Xuân B1 do Công ty cổ phần Đầu tư xây dựng dầu khí Idico (Idico – Conac) làm chủ đầu tư cũng được khởi công trên diện tích gần 3,4ha. Dự án có quy mô khoảng 1.200 căn hộ, gồm các khối nhà chung cư cao tầng, công trình công cộng, không gian sinh hoạt cộng đồng, cây xanh và hệ thống giao thông nội khu.

Hay tại Đồng Nai, vừa qua 2 dự án nhà ở xã hội tại xã Phước An cũng được khởi công, với tổng mức đầu tư hơn 2.300 tỷ đồng. Đó là Khu chung cư nhà ở xã hội tại khu đất 2,1ha và Khu chung cư nhà ở xã hội tại khu đất 3,71ha, đều dự kiến hoàn thành vào quý đầu năm 2028. Cả 2 dự án được định hướng trở thành khu nhà ở xã hội kiểu mẫu của tỉnh, đảm bảo giá hợp lý, chất lượng xây dựng tốt và hạ tầng đồng bộ. Giá bán thấp nhất là 450 triệu đồng/căn.

Thị trường ưu tiên sản phẩm thật, giá trị thật

Chuyên gia của CBRE Việt Nam nhận định cận Tết là giai đoạn bán hàng sôi động trong năm do sức mua tích cực hơn nhờ tâm lý khách hàng cởi mở và dòng tiền dồi dào. Vì vậy, các dự án đã hoàn tất pháp lý đều tranh thủ mở bán trong thời điểm này.

Một số chủ đầu tư thiết kế chính sách bán hàng ưu đãi lãi suất, ân hạn nợ gốc, cùng hàng loạt khuyến mãi khác nhằm thu hút khách hàng. Thị trường được kỳ vọng có sự đột phá về thanh khoản, người mua ở thực có thể tiếp cận sản phẩm với mức ưu đãi tốt hơn.

Một số ý kiến khác cho rằng thị trường cuối năm Âm lịch thường sôi động, tâm lý khách hàng cởi mở cũng là cơ hội để các chủ đầu tư đẩy mạnh bung hàng, thay vì chờ sau Tết Nguyên đán. Tuy nhiên, cơ hội bùng nổ thanh khoản không trải đều, chủ yếu tập trung ở các dự án có vị trí thuận lợi, pháp lý đầy đủ…

Chuyên gia dự báo năm nay sẽ là thời điểm thị trường bất động sản nhà ở tiếp tục phục hồi có chọn lọc. Sự thay đổi này không đến từ các cú hích ngắn hạn, mà hình thành sau quá trình tích lũy và tái cấu trúc toàn diện trong giai đoạn 2024-2025. Thị trường vận hành thận trọng hơn, chủ động hơn và dựa nhiều hơn vào các yếu tố nền tảng.

Nguồn cung không còn mở rộng dàn trải mà tập trung vào các dự án có quy mô, pháp lý rõ ràng và khả năng triển khai thực tế cao. Dòng tiền quay lại thị trường theo hướng chọn lọc, ưu tiên giá trị sử dụng, khai thác dòng tiền tốt và khả năng thanh khoản cao thay cho những kỳ vọng đầu tư “lướt sóng” trong ngắn hạn.

Trong bối cảnh thị trường mới, các chủ đầu tư cần tạo giá trị thật, sản phẩm thật, pháp lý chuẩn đáp ứng nhu cầu thật, tập trung phát triển bất động sản bám theo hạ tầng và vùng lõi dân cư. Bất động sản tại các vùng xa, thiếu hạ tầng, thiếu tiện ích sẽ gặp khó trong việc tiếp cận khách hàng.

Ông Nguyễn Thái Bình, Tổng giám đốc Đông Tây Land, cho rằng giai đoạn 2025-2026 thị trường bất động sản có sự phân hóa khá rõ. Những dự án có hạ tầng tốt, thông tin rõ ràng, tiềm năng khai thác thực tế sẽ tiếp tục được khách hàng ủng hộ, trong khi sản phẩm thiếu nền tảng sẽ khó tạo lực cầu bền vững. Cơ hội sẽ mở ra cho những doanh nghiệp bất động sản có sự đầu tư bài bản, pháp lý chuẩn chỉnh, làm thật, tạo giá trị thật.