Ngày 12/1, Chính phủ ban hành Nghị quyết 07 về chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội cho các địa phương giai đoạn 2026-2030. Theo đó, cả nước sẽ phát triển gần 1 triệu nhà xã hội tới 2030.

TP HCM là địa phương được giao chỉ tiêu xây dựng loại nhà ở này lớn nhất cả nước, năm nay là 28.500 căn, và đạt 181.257 căn trong 4 năm tới. Trong đó, riêng từ 2028 đến 2030, đô thị lớn nhất cả nước cần xây dựng 38.200 căn mỗi năm.

Trước khi hợp nhất cùng Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, theo đề án phát triển ít nhất 1 triệu căn nhà xã hội của Chính phủ trước đây, TP HCM chỉ cần hoàn thành 69.700 căn, riêng giai đoạn 2026-2030 là 43.500 căn.

Như vậy, TP HCM sau sáp nhập được giao phát triển số lượng nhà xã hội gấp hơn 4 trước đây trong vòng 5 năm tới.

Địa phương được phân bổ chỉ tiêu cao thứ hai cả nước là Bắc Ninh – thủ phủ công nghiệp phía bắc – với hơn 119.000 căn đến 2030. Trong đó, riêng năm 2027, tỉnh này phải xây dựng trên 25.300 căn.

Tiếp sau đó là Hà Nội với 84.000 căn. Năm nay, Thủ đô cần phải phát triển 18.700 căn nhà xã hội, gấp 3,6 số lượng mà thành phố hoàn thành năm ngoái. Tuy nhiên, từ cuối năm 2024 đến nay, hoạt động phát triển nhà xã hội tại Thủ đô có nhiều chuyển biến tích cực với loạt dự án được khởi công và mở bán. Theo Sở Xây dựng Hà Nội, lũy kế giai đoạn 2021-2025, thành phố có khoảng 17.300 căn đủ điều kiện mở bán.

Tây Ninh là địa phương có chỉ tiêu cao thứ 4 cả nước, khoảng 76.500 căn. Vị trí thứ 5 thuộc về Phú Thọ với 60.500 căn.

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, năm 2025, cả nước đã hoàn thành trên 103.100 căn nhà ở xã hội, vượt 3% chỉ tiêu. 90 dự án mới được khởi công trong năm ngoái, quy mô 95.630 căn.

Lũy kế đến hết năm ngoái, gần 700 dự án nhà xã hội đang triển khai trên toàn quốc. Sau khi hoàn thành, khoảng 657.440 căn hộ giá rẻ được đưa ra thị trường. Trong số đó, số dự án đã hoàn thành, khởi công và được chấp thuận chủ trương đầu tư đạt 62% so với chỉ tiêu của cả đề án 1 triệu căn nhà xã hội.

Theo Bộ Xây dựng, các địa phương hoàn thành xuất sắc chỉ tiêu được giao gồm Thái Nguyên, Sơn La, Nghệ An, Hưng Yên. Các thành phố lớn cũng đạt kết quả tốt như Hải Phòng (vượt 23%), Hà Nội (vượt 10%), Đà Nẵng (vượt 9%), TP HCM hoàn thành chỉ tiêu. Trong khi đó, Hà Tĩnh, Lạng Sơn, Lâm Đồng, An Giang, Gia Lai đạt kết quả thấp trong phát triển loại nhà ở này.

Anh Tú

Mua nhà đất ở Việt Nam thường đi kèm cảm giác mơ hồ về giá, hoài nghi về lịch sử căn nhà và lo sợ những rủi ro ngầm. Ở Nhật thì ngược lại, tôi được “rảnh cái đầu”.

Sự an tâm đó đến từ minh bạch thông tin gần như tuyệt đối. Mọi dữ liệu bất động sản đều được lưu trữ đầy đủ và chi tiết trong hệ thống công khai. Đọc hồ sơ, tôi biết được giá mua lần đầu, lịch sử sang tay, lãi lỗ từng chặng, các lần cho thuê, thậm chí cả những “vết sẹo” quá khứ nếu có. Luật quy định môi giới phải chủ động thông báo mọi thông tin bất lợi. Nếu che giấu, họ có thể bị tước giấy phép, còn công ty môi giới chịu chế tài rất nặng.

Vì thế, đã vài lần khi tôi hỏi về một căn có giá thấp hơn mặt bằng chung, câu trả lời đầu tiên rất thẳng thắn: “Căn này rẻ vì từng có người tự tử 30 năm trước”, hay “Tòa nhà này có tầng từng là văn phòng của các băng nhóm xã hội đen”. Nếu tôi thấy phù hợp thì mới trao đổi tiếp. Còn đa phần, khi hỏi “có vấn đề gì không” mà câu trả lời là không thì tôi có thể an tâm luôn.

Minh bạch thông tin, dưới sự bảo hộ của pháp luật, cho phép người mua quyết định tỉnh táo thay vì đánh cược mù mờ. Đó là điều tôi luôn mong mỏi thấy ở thị trường Việt Nam, nơi mỗi giao dịch nhà ở thường gắn với cả gia sản đời người.

Việc Chính phủ triển khai mã định danh điện tử cho bất động sản từ 1/3/2026 chính là bước chuyển căn bản: từ quản lý bằng hồ sơ rời rạc sang quản lý bằng danh tính số. Mỗi bất động sản sẽ có một “chứng minh thư” gắn với nó suốt vòng đời, dù đổi chủ bao nhiêu lần, không bị rơi rớt trong giấy tờ chồng chất như hiện nay.

Logic này giống căn cước công dân gắn chip, nhưng phức tạp hơn nhiều vì gắn với đất đai, quy hoạch và những lợi ích xã hội chồng lớp. Đây là một cú đột phá về tư duy quản trị chứ không chỉ nâng cấp kỹ thuật.

Nghị định 357/2025/NĐ-CP đặt nền tảng pháp lý cho bước đi đó với một nguyên tắc rõ ràng: đất đai là gốc. Mã định danh thửa đất đứng đầu, sau đó mới đến dự án và công trình. Cách tiếp cận này khẳng định bất động sản trước hết là một thực thể pháp lý gắn với quyền sử dụng đất, không chỉ là hàng hóa lưu thông.

Việc định danh mở ra nhiều lợi ích thiết thực. Với đất đai, nó là công cụ làm sạch bản đồ pháp lý, đưa những “vùng mờ” kéo dài nhiều năm như đất bỏ hoang, không rõ sở hữu hay sử dụng sai mục đích ra ánh sáng dữ liệu. Với căn hộ, nó ngăn chặn tình trạng “nhân bản” pháp lý, đảm bảo mỗi tài sản chỉ tồn tại duy nhất một lần trên hệ thống, với trạng thái giao dịch và thế chấp được ghi nhận xuyên suốt. Nhà nước nhờ đó kiểm soát sớm hơn, chuyển từ quản lý phản ứng sang quản lý phòng ngừa, giảm thiểu những cú sốc chính sách về sau.

Khi bất động sản được đưa vào cùng một không gian dữ liệu, những thành quả chính sách sâu hơn bắt đầu lộ diện. Khi Nhà nước biết chính xác ai sở hữu bao nhiêu bất động sản và ở đâu, các chính sách thuế lũy tiến nhằm hạn chế đầu cơ, bình ổn thị trường sẽ dễ triển khai, và phòng chống tham nhũng có thêm cơ sở.

Minh bạch dữ liệu cũng giúp giảm mạnh chi phí giao dịch và thời gian xử lý, thu hẹp bất cân xứng thông tin. Người mua bớt dò dẫm, người bán mất lợi thế mập mờ, thị trường phản ứng sát hơn với cung cầu thực. Ngân hàng có thể định giá tài sản thế chấp chính xác hơn, giúp bất động sản kết nối với thị trường vốn thay vì mắc kẹt trong những tập hồ sơ câm lặng.

Từ đó, một không gian mới mở ra cho các doanh nghiệp công nghệ bất động sản (proptech). Các mô hình định giá tự động, quản lý tài sản hay phân tích rủi ro chỉ thực sự có ý nghĩa khi dữ liệu đầu vào đủ tin cậy. Mã định danh không phải lời hứa công nghệ, mà là điều kiện cần để AI, dữ liệu lớn hay blockchain phát huy hiệu quả.

Tuy nhiên, khi quyền lực số gia tăng, rủi ro cũng không thể xem nhẹ. Rủi ro lớn nhất là sai lệch dữ liệu. Một lỗi nhỏ khi đã gắn vào mã định danh và lan sang hệ thống thuế hay tín dụng có thể gây hệ quả nghiêm trọng cho người dân, nhất là những tài sản gắn bó lâu dài với cả gia đình. Vì vậy, cơ chế đính chính, khiếu nại và cập nhật phải được thiết kế như phần lõi, chứ không phải phần phụ của hệ thống.

Các rủi ro vận hành cũng hiện hữu. Sự cố kỹ thuật hay lỗi hệ thống có thể làm đình trệ cả chuỗi giao dịch, thế chấp và công chứng. Rủi ro an ninh dữ liệu càng không thể xem nhẹ, từ rò rỉ thông tin cá nhân và tài sản đến tấn công mạng hay khai thác trái phép. Người dân và doanh nghiệp chỉ chấp nhận “lộ diện” trong không gian dữ liệu khi họ tin rằng thông tin được bảo mật, sử dụng đúng mục đích và chịu sự giám sát chặt chẽ. Điều này đòi hỏi Việt Nam một khung pháp lý bảo vệ dữ liệu cá nhân đủ mạnh, học hỏi các chuẩn mực quốc tế như GDPR của châu Âu.

Thách thức khác nằm ở thể chế. Chủ trương liên thông dữ liệu là rõ ràng, nhưng trên thực tế, mỗi cơ quan vẫn có xu hướng giữ một “vương quốc dữ liệu” với lợi ích riêng, chia sẻ cầm chừng hoặc mang tính hình thức. Nếu tư duy “dữ liệu ngành tôi” không được hóa giải, nguy cơ liên thông nửa vời và sai lệch khi khớp nối các hệ thống dẫn tới mâu thuẫn và tắc nghẽn thủ tục là nhãn tiền, với cái giá phải trả không hề rẻ.

Để mã định danh không trở thành một lớp số hóa hình thức, ba ưu tiên cần được xác lập sớm. Trước hết là một đầu mối liên ngành đủ quyền lực để làm sạch dữ liệu. Giai đoạn đến tháng 3/2026 mang tính quyết định, bởi nếu dữ liệu đầu vào đã nhiễu, toàn bộ hệ thống sẽ dựng trên nền móng lệch, khó có cơ sửa sai.

Tiếp đó là thiết kế cơ chế “công lý dữ liệu” nhanh và thực chất. Người dân cần có quyền sửa lỗi dễ dàng, thậm chí dễ hơn cả khi lỗi xảy ra. Một nút “Báo sai” trên ứng dụng định danh, với cam kết xử lý trong thời hạn rõ ràng thí dụ 48 giờ, hiệu quả hơn nhiều so với quy trình khiếu nại qua nhiều cấp. Nếu lỗi thuộc về cơ quan nhà nước, trách nhiệm bồi thường phải được đặt ra, thay vì đẩy gánh nặng chứng minh cho người dân.

Cuối cùng là công khai tiến độ và chất lượng dữ liệu theo địa phương. Minh bạch hệ thống chính là cách bền vững nhất để xây dựng niềm tin. Khi các địa phương học hỏi lẫn nhau và người dân có quyền giám sát, áp lực cải cách sẽ đến từ cả trong lẫn ngoài bộ máy, tạo ra vòng phản hồi lành mạnh.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy không tồn tại mô hình hoàn hảo, nhưng có những bài học lặp lại đủ rõ để không thể bỏ qua. Estonia bắt đầu số hóa đăng ký đất đai từ đầu thập niên 1990, kết nối dữ liệu đất đai với dân cư, thuế và tư pháp trong một kiến trúc chính phủ điện tử toàn diện và mẫu mực. Khi coi dữ liệu là hạ tầng thiết yếu được đầu tư và bảo trì liên tục, hệ thống này giúp thời gian xử lý rút từ vài tháng xuống vài ngày, chi phí giảm mạnh và mức độ minh bạch tăng rõ rệt.

Singapore triển khai hệ thống INLIS tích hợp sâu, cho phép tra cứu qua một đầu mối. Ngay cả với quy mô nhỏ và hạ tầng công nghệ cao, nước này vẫn mất nhiều năm để làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu lịch sử. Nhật Bản và Hàn Quốc tiếp tục đối mặt dữ liệu phân mảnh và nhà bỏ hoang, trong đó Nhật Bản đặc biệt chịu sức ép về tài sản vô thừa kế.

Ở Ấn Độ, các chương trình số hóa quy mô lớn từng buộc một số bang phải tạm dừng khi dữ liệu thiếu đồng bộ, cho thấy không thể đi tắt khâu làm sạch dữ liệu. Bài học chung không nằm ở công nghệ, mà ở tư duy coi dữ liệu là hạ tầng thể chế, cùng cam kết chính trị dài hạn và nguồn lực đủ lớn cho giai đoạn khó nhất.

Nghị định 357 là một cuộc cải cách thể chế dựa trên dữ liệu.

Nếu làm tốt, mã định danh có thể trở thành viên gạch nền cho nhà nước số và một thị trường nhà đất minh bạch hơn. Người mua nhà bắt đầu từ dữ liệu thay vì linh cảm, từ hồ sơ rõ ràng thay vì những câu hỏi treo lơ lửng. Cảm giác an tâm trong giao dịch lớn nhất đời người không còn là đặc quyền của các thị trường phát triển.

Còn nếu làm nửa vời, mã định danh chỉ là lớp mã số phủ lên những bất cập cũ, thậm chí khiến sự bất an tinh vi hơn dưới vỏ bọc công nghệ. Ranh giới giữa hai con đường không nằm ở kỹ thuật, mà ở tư duy dữ liệu và năng lực kỹ trị từ trung ương tới địa phương.

Sau cùng, cải cách này chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó trả lại cho người đi tìm tổ ấm một quyền rất giản dị: được an tâm khi biết rõ mình đang mua cái gì, trong toàn bộ vòng đời của nó, không phải qua cảm tính mà bằng dữ liệu khách quan và đáng tin cậy.

Tô Kiên

Việt Nam đặt mục tiêu có 1 triệu căn nhà ở xã hội vào 2030. Song đến nay, chỉ 103 dự án được hoàn thành với quy mô hơn 66.755 căn, chưa bằng 7% mục tiêu đề ra. Còn lại 137 dự án đã khởi công (114.618 căn) và khoảng 415 dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư (412.200 căn).

Kết luận hội nghị trực tuyến chiều 6/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định phát triển nhà ở xã hội là một động lực phát triển kinh tế – xã hội, góp phần tăng đầu tư, tiêu dùng, bảo đảm an sinh. Do đó, ông yêu cầu sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Các địa phương phải thành lập Ban chỉ đạo về phát triển nhà ở xã hội.

Để huy động nguồn lực, Thủ tướng yêu cầu thành lập Quỹ nhà ở quốc gia. Theo đó, Phó thủ tướng Hồ Đức Phớc được giao chỉ đạo Bộ Tài chính nghiên cứu, hoàn thành trong tháng 3.

Phát biểu trước đó, nhiều doanh nghiệp, chuyên gia cũng cho rằng cần sớm có Quỹ nhà ở xã hội quốc gia, để có nguồn lực phát triển nhà ở xã hội. Cơ chế ưu đãi tín dụng là vướng mắc với chủ đầu tư phát triển các dự án nhà ở như Tổng công ty Đầu tư phát triển hạ tầng đô thị (UDIC). Họ kiến nghị thí điểm quỹ hoặc mô hình định chế tài chính phù hợp để phát triển nhà ở xã hội dài hạn, bền vững.

GS.TS Hoàng Văn Cường, nguyên Phó hiệu trưởng Đại học Kinh tế Quốc dân đề xuất Quỹ nhà ở quốc gia sử dụng nguồn tiền từ khoản đóng góp 2% tiền sử dụng đất của các dự án nhà ở xã hội do doanh nghiệp nộp. Nguồn quỹ này sẽ được dùng để đầu tư phát triển nhà ở xã hội trong tương lai. Đồng thời, ông cho rằng Quỹ cần áp dụng cơ chế người dân có thể đóng góp trước khi đăng ký mua nhà. Theo đó, tiêu chí ưu tiên có thể dựa trên mức đóng góp và thời gian tham gia.

“Ai đóng nhiều tiền và tham gia lâu hơn sẽ được ưu tiên lựa chọn”, ông nói, cho biết cách làm này giúp huy động vốn hiệu quả, phân loại rõ ràng giữa đối tượng có khả năng mua, thuê mua hoặc thuê nhà, thay vì phải đánh giá thủ công từng trường hợp.

Trong khi đó, đại diện Tổng công ty Đầu tư và Phát triển công nghiệp (Becamex) cho rằng Quỹ nhà ở quốc gia cần gắn với cơ sở dữ liệu về dân số, thu nhập, từ đó nhà điều hành có kế hoạch xây dựng, phát triển, tránh sự bị động.

Liên quan vốn tín dụng phát triển dự án nhà xã hội, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng cho biết đây là nguồn vốn dài hạn, trong khi ngân hàng huy động từ nguời dân thường ngắn hạn. Do đó việc cân đối giữa cho vay và huy động rất quan trọng.

Bà nói, vốn từ hệ thống ngân hàng chỉ là “giải pháp hỗ trợ thêm”, không phải chính sách mang tính quyết định. Bà gợi ý sử dụng vốn ngân sách ủy thác qua ngân hàng cho vay hoặc thành lập quỹ ủy thác qua tổ chức tín dụng, giúp cho vay dài hạn, lãi suất ưu đãi hơn.

Trước đó, Tổng Bí thư Tô Lâm nhắc tới Việt Nam cần lập “Quỹ nhà ở quốc gia” để phát triển nhà giá rẻ tại đô thị lớn. Đây cũng là giải pháp để thúc đẩy đô thị trở thành động lực tăng trưởng quốc gia.

Hiện chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội đã được đưa vào hệ thống chỉ tiêu phát triển kinh tế – xã hội của địa phương, theo Chỉ thị 34 của Ban Bí thư. Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, đến nay có 10 địa phương thực hiện việc này. Khoảng 30 địa phương đã ban hành kế hoạch triển khai Đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội, với gần 9.740 ha đất cho phát triển phân khúc nhà này.

Song thủ tục, thời gian để phát triển một dự án nhà ở xã hội thường kéo dài, khiến tiến độ còn chậm. Đại diện Tổng công ty Đầu tư phát triển nhà và đô thị (HUD) kiến nghị Chính phủ có cơ chế ưu tiên phát triển các dự án nhà ở xã hội qua việc rút ngắn trình tự, thời gian lựa chọn nhà đầu tư.

Theo ông, nhà điều hành nên áp dụng chỉ định thầu với các dự án đã có nhà đầu tư đáp ứng đủ điều kiện. Các nhà đầu tư có thể xếp hạng theo thang điểm đánh giá hồ sơ năng lực, kinh nghiệm hoặc quy mô dự án.

Cùng quan điểm, đại diện Tập đoàn Vingroup kiến nghị Thủ tướng cho phép các địa phương được chỉ định thầu, chỉ định nhà đầu tư. Đồng thời, địa phương được phép rút ngắn thủ tục hoặc cho làm song song. “Ví dụ, cùng lúc có thể làm quy hoạch và thủ tục đầu tư xây dựng sẽ rút ngắn nhiều thời gian”, ông nói.

Đại diện Tổng công ty Viglacera cũng đề nghị giao thẳng cho đơn vị đủ năng lực thực hiện vì “thủ tục chọn nhà đầu tư tốn rất nhiều thời gian”. Cụ thể hơn, đại diện Tập đoàn Hoàng Quân nói nên chỉ định thầu cho các dự án nhà ở xã hội dưới 2.000 tỷ đồng, dự án lớn hơn sẽ đấu thầu.

Ngoài thủ tục đấu thầu, đại diện Tập đoàn Nam Long đề xuất Nhà nước hỗ trợ giải phóng mặt bằng cho doanh nghiệp bằng tiền của họ. Trường hợp doanh nghiệp có đất sẵn, Nhà nước thẩm định giá sát với thị trường. Điều này sẽ rút ngắn thời gian để đưa giá thành sát thực tế.

Hiện phí bán hàng của các doanh nghiệp được quy định 2% nhưng mức phí này trên thị trường lên tới 5-8%, thậm chí cao hơn. Đại diện Nam Long cho rằng điều chỉnh mức phí này sát với thị trường sẽ thu hút được các nhà đầu tư.

Lợi nhuận định mức của chủ đầu tư trong giá bán nhà ở xã hội hiện được quy định tối đa 10%. Mức này khá thấp so với mặt bằng thực trên thị trường. Đại diện UDIC cho hay trong điều kiện hiện nay, vật tư, nguyên vật liệu và nhân công thường xuyên biến động, thủ tục kéo dài, dẫn đến chi phí tăng, lợi nhuận của doanh nghiệp không được đảm bảo.

Vì thế, họ đề nghị nhà điều hành xem xét, tăng lợi nhuận định mức cho doanh nghiệp lên 15-20%.

Ở góc độ địa phương, Phó chủ tịch UBND TP HCM Bùi Xuân Cường cho biết thành phố sẽ trình các nghị quyết để tháo gỡ, hỗ trợ chủ đầu tư các chi phí trong xây dựng hạ tầng kỹ thuật, hỗ trợ phí, lệ phí, quá trình cấp phép xây dựng, chứng nhận quyền sử dụng đất.

Việc phát triển nhà xã hội, theo Thủ tướng, đã được bàn nhiều nhưng triển khai chưa hiệu quả. Ông nêu vấn đề, các doanh nghiệp chưa làm, liệu có phải “do chính quyền chưa dám giao việc”.

Thủ tướng cho rằng có thể giao dự án trực tiếp cho doanh nghiệp, không cần qua đấu thầu, miễn đảm bảo công khai, minh bạch, không “quân xanh, quân đỏ”. “Có thể chỉ định thầu đồng bộ giữa dự án nhà ở xã hội và hạ tầng, quan trọng phải phòng chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí”, Thủ tướng nói.

Người đứng đầu Chính phủ cũng lưu ý, nhà ở xã hội không có nghĩa là làm ở những chỗ đất “đầu thừa đuôi thẹo, khỉ ho cò gáy, không làm được nhà ở thương mại thì làm nhà ở xã hội”. Ông yêu cầu phải ưu tiên nhà ở xã hội trước rồi mới đến nhà ở thương mại.

Ngoài ra, Chính phủ đặt mục tiêu cắt giảm ít nhất 30% thủ tục hành chính trong năm 2025 để rút ngắn thời gian thực hiện. Bởi theo Thủ tướng, người có nhu cầu “phải chờ 5, 10 năm mới có nhà ở xã hội thì không có tác dụng nhiều”.

Ông giao Bộ Xây dựng rà soát thể chế, quy trình, thủ tục để có chính sách ưu đãi cho phát triển nhà ở xã hội. Việc này phải trình Thủ tướng trong tháng 3, chậm nhất tháng 4. Bộ này cũng cần rà soát lại tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức liên quan nhà ở xã hội như chiều cao, vật liệu xây dựng…

Các địa phương được giao điều chỉnh quy hoạch trong quý II. Họ cũng cần có kế hoạch, chủ động giao đất cho các chủ đầu tư; nghiên cứu thu hồi các dự án lãng phí, khu đất bỏ hoang nhiều năm để làm nhà ở xã hội.

Phương Dung

Theo tờ trình vừa gửi HĐND TP HCM, UBND thành phố cho rằng bảng giá đất được áp dụng trên phạm vi rộng, tác động đến nhiều nhóm. Nếu giảm giá đất nông nghiệp, người trực tiếp sản xuất có lợi vì đỡ chi phí tài chính, song công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất có thể gặp khó khăn.

Vì vậy, thành phố kiến nghị giữ nguyên mức giá đất nông nghiệp theo phương án đã công bố tháng 11 để bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người sử dụng đất, đồng thời góp phần ổn định đời sống người dân tại các phường, xã, đặc khu sau sáp nhập.

Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh Sở Nông nghiệp và Môi trường TP HCM trước đó trình hai phương án giá đất nông nghiệp. Trong đó, phương án đã được lấy ý kiến người dân cuối tháng 11, quy định giá đất trồng cây hàng năm dao động từ 300.000 đồng đến 1,2 triệu đồng mỗi m2; đất trồng cây lâu năm từ 370.000 đồng đến 1,44 triệu đồng mỗi m2. Mức giá này được xây dựng theo hướng cao hơn khoảng 78-85% so với bảng giá đất hiện hành và không ghi nhận ý kiến phản hồi trái chiều từ người dân.

Sau khi xem xét dự thảo trên, Ban Kinh tế – Ngân sách HĐND TP HCM đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát lại mức điều chỉnh tăng, giảm giá đất nông nghiệp tại từng khu vực, làm rõ nguyên nhân điều chỉnh và đánh giá tác động đối với người dân, doanh nghiệp cũng như công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Sở Nông nghiệp và Môi trường đã rà soát lại phương án giá đất nông nghiệp theo phương pháp thu nhập, căn cứ vào thu nhập thực tế từ sản xuất nông nghiệp tại từng địa bàn, bao gồm năng suất cây trồng, vật nuôi, điều kiện hạ tầng, giao thông và khả năng tiêu thụ sản phẩm. Tuy nhiên, kết quả tính toán theo phương pháp này, giá đất nông nghiệp thấp hơn đáng kể so với bảng giá đất đang áp dụng tại TP HCM và các địa phương trước khi sáp nhập như Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu, với mức cao nhất khoảng 625.000 đồng mỗi m2 và thấp nhất chỉ 165.000 đồng mỗi m2.

Dù giá đất nông nghiệp thấp giúp người dân trực tiếp sản xuất giảm nghĩa vụ tài chính, UBND TP HCM cho rằng nếu áp dụng mức giá này sẽ phát sinh bất lợi trong công tác bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Tại buổi thẩm tra ngày 23/12, Ban Kinh tế – Ngân sách cũng góp ý cần làm rõ thêm phương án mới khiến bảng giá đất nông nghiệp đa phần giảm so với giá đất cũ, dễ làm người dân băn khoăn, trong bối cảnh bảng giá đất ở tăng mạnh, tạo chênh lệch lớn.

Theo một số chuyên gia, việc giá đất nông nghiệp giảm trong khi giá đất ở tăng mạnh có thể làm gia tăng khoảng chênh lệch giữa hai loại, kéo theo nghĩa vụ tài chính khi chuyển mục đích sử dụng đất tăng cao, đồng thời ảnh hưởng đến chính sách bồi thường. Nhiều đại biểu cũng cho rằng việc điều chỉnh giá đất nông nghiệp cần được xem xét trong tổng thể cải cách chính sách đất đai, bảo đảm bảng giá đất phản ánh đúng giá trị sử dụng của từng loại đất và tránh tạo ra các hệ lụy ngoài mong muốn cho thị trường.

Bảng giá đất lần đầu của TP HCM sẽ được trình HĐND thành phố xem xét, thông qua tại kỳ họp chuyên đề ngày 26/12. Khi được ban hành, bảng giá đất mới sẽ là căn cứ để tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, các loại thuế, lệ phí liên quan và giá khởi điểm đấu giá quyền sử dụng đất, tác động trực tiếp đến thị trường bất động sản.

Phương Uyên