Sở Xây dựng TPHCM vừa có báo cáo nhanh tiến độ thực hiện các dự án nhà ở tái định cư, dự án hạ tầng khu tái định cư chuẩn bị triển khai và đang triển khai.

Theo báo cáo, TPHCM có 5 dự án hạ tầng khu tái định cư đang chuẩn bị đầu tư, 6 dự án đang triển khai (hầu hết dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư đều chậm tiến độ so với dự kiến ban đầu) và 26 dự án đã hoàn thành và đang bố trí tái định cư.

Một số dự án chậm tiến độ kéo dài, điển hình như dự án hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư Long Bửu (giai đoạn 2 – tiểu khu 2) phục vụ dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.

Dù được phê duyệt từ năm 2005 nhưng đến nay, sau hơn 20 năm, dự án vẫn chưa hoàn thành, các hạng mục hạ tầng kỹ thuật vẫn đang trong tình trạng thi công dang dở, chưa xác định được khối lượng đã hoàn thành và đang phải thực hiện theo kết luận thanh tra.

Việc kéo dài này khiến dự án rơi vào tình trạng “chồng lấn” pháp lý, gây khó khăn cho việc lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư dự án mới phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao theo Luật Đầu tư công năm 2024.

Từ thực trạng trên, Sở Xây dựng đề nghị Sở Tài chính căn cứ các quy định pháp luật chuyên ngành để hướng dẫn Ban Quản lý dự án đầu tư hạ tầng đô thị thành phố lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư. Trường hợp có khó khăn, vướng mắc, tổng hợp, báo cáo UBND TPHCM xem xét, quyết định.

Một dự án khác cũng kéo dài từ năm 2002, đến nay hơn 23 năm là dự án đầu tư xây dựng khu tái định cư phường Tân Thới Nhất, quận 12 cũ (khu 38ha). Các sở, ngành vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể về thủ tục nộp tiền sử dụng đất, dẫn đến việc chưa có cơ sở pháp lý để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân đã được bố trí tái định cư hoặc hoán đổi đất. Dù đã tổ chức nghiệm thu hạng mục hoàn thành thi công, dự án vẫn còn vướng 1% mặt bằng.

Để giải quyết vướng mắc trên, Sở Xây dựng kiến nghị cần khẩn trương thực hiện chuyển phiếu chuyển thông tin địa chính của dự án sang Thuế TPHCM. Đây là bước then chốt để tính tiền sử dụng đất theo quy định. Song song đó, kiến nghị UBND TPHCM có văn bản chỉ đạo, ấn định thời hạn cụ thể cho Sở Nông nghiệp và Môi trường trong việc giải quyết hồ sơ địa chính để sớm cấp sổ hồng cho người dân.

Hay dự án hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư Tân Bình phục vụ dự án Vành đai 3 đoạn qua khu vực Bình Dương đã đạt kết quả tốt ở phần tuyến chính (100% mặt bằng), nhưng thủ tục thẩm định thiết kế và phê duyệt giá đất bồi thường chưa hoàn tất.

Sở Xây dựng đề xuất đẩy nhanh công tác thẩm định nên ưu tiên, phối hợp thẩm định hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công và dự toán để hoàn thành đúng mục tiêu trước ngày 31/1/2026.

Cơ quan này cũng đề nghị Hội đồng thẩm định giá đất sớm thống nhất đơn giá cụ thể trong đầu tháng 1/2026 để Chi nhánh Trung tâm Phát triển quỹ đất khu vực Dĩ An kịp hoàn thiện phương án bồi thường. Sau khi có kết quả thẩm định thiết kế, cần triển khai song song các thủ tục lựa chọn nhà thầu trong quý I/2026 để kịp khởi công theo kế hoạch.

Tại Hội thảo “Nhận định thị trường Bất động sản 2026: Dòng tiền nhà đầu tư chảy vào phân khúc nào?” do báo Tiền Phong tổ chức ngày 25/1, ông Hà Quang Hưng, Cục phó Cục Quản lý nhà và thị trường Bất động sản (Bộ Xây dựng), cho biết năm 2025 đã khép lại với những tín hiệu lạc quan từ kinh tế vĩ mô.

Dù bối cảnh quốc tế phức tạp, bất ổn địa chính trị và biến động mạnh của thị trường tài chính – tiền tệ toàn cầu, kinh tế Việt Nam vẫn duy trì đà phục hồi tích cực với tăng trưởng GDP đạt khoảng 8,02%, cao hơn đáng kể so với năm 2024 (mức 7,09%).

Bất động sản 2025 khởi sắc, tạo nền tảng phục hồi bền vững

Trong lĩnh vực bất động sản, nhờ sự chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ của Chính phủ, thị trường từng bước ổn định trở lại; nguồn cung, thanh khoản và niềm tin thị trường có sự cải thiện rõ rệt.

Một điểm nhấn đặc biệt trong năm 2025 là bước chuyển mình về thể chế trong lĩnh vực nhà ở xã hội. Việc hoàn thành vượt chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội (đạt trên 102% kế hoạch năm) không chỉ mang ý nghĩa an sinh mà còn đóng vai trò then chốt trong việc điều tiết cung – cầu và ổn định thị trường và tạo nền tảng cho giai đoạn 2026-2030.

Đặc biệt, ông Hà Quang Hưng nhấn mạnh, hệ thống pháp luật ban hành năm 2025 và phát huy hiệu lực năm nay đã hình thành một khung thể chế tương đối đầy đủ, đồng bộ và có tính đột phá, tạo nền tảng pháp lý quan trọng để thị trường bất động sản phát triển ổn định, bền vững trong giai đoạn tới.

Đồng thời, các chính sách ban hành đã chuyển mạnh từ tư duy “quản lý chặt về thủ tục” sang “quản lý hiệu quả nguồn lực”, từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn kéo dài, khơi thông quỹ đất cho phát triển. “Đây là yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với khả năng phục hồi và củng cố niềm tin thị trường”, vị này nêu.

Bên cạnh đó, việc Chính phủ tập trung xử lý các dự án tồn đọng, đẩy mạnh đầu tư công và hạ tầng liên vùng đang mở ra không gian phát triển mới cho đô thị và bất động sản, nhất là tại các khu vực ven đô và đô thị vệ tinh. Dòng tiền được cải thiện, tín dụng được điều hành linh hoạt, tiếp tục coi bất động sản là kênh đầu tư dài hạn, nhưng theo hướng thận trọng và có chọn lọc hơn.

6 nguyên nhân khiến giá nhà đất tăng cao

TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng, cho rằng mặt bằng giá nhà đất tại Việt Nam duy trì ở mức cao là hệ quả tổng hợp của 6 nguyên nhân chính.

Trước hết, những vướng mắc pháp lý và sự lúng túng trong tổ chức thực thi vẫn còn, dù đã được chú trọng tháo gỡ. Độ trễ trong hoàn thiện và áp dụng các quy định về đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản khiến nhiều dự án chậm phê duyệt, nguồn cung mới hạn chế, từ đó tạo áp lực tăng giá.

Thứ 2, chi phí đầu vào của dự án liên tục leo thang, bao gồm tiền thuê và sử dụng đất, chi phí đền bù – giải phóng mặt bằng, chi phí tài chính, áp lực đáo hạn trái phiếu doanh nghiệp, cùng giá vật liệu và chi phí xây dựng. Khi tổng chi phí phát triển dự án tăng, giá bán khó giảm, thậm chí phải điều chỉnh tăng để đảm bảo hiệu quả và dòng tiền.

Thứ 3, cung – cầu chưa cân đối. Số dự án được cấp phép còn ít, trong khi nhu cầu nhà ở tại đô thị lớn tiếp tục tăng. Nhiều doanh nghiệp tập trung vào phân khúc cao cấp, chiếm trên 70% nguồn cung, kéo mặt bằng giá bình quân lên cao, trong khi phân khúc trung cấp, vừa túi tiền và nhà ở xã hội vẫn thiếu.

Thứ 4, hiện tượng “thổi giá”, “làm giá”, chạy theo tâm lý đám đông vẫn xuất hiện, nhất là tại những khu vực có thông tin quy hoạch, hạ tầng hoặc đấu giá đất, khiến giá bị đẩy lên cao, thậm chí tăng “ảo” so với giá trị thực.

Thứ 5, đầu cơ còn phổ biến. Khảo sát năm 2024 của Batdongsan.com.vn cho thấy 86% người mua nắm giữ bất động sản dưới một năm. Mua vào ở mức giá cao khiến nhiều nhà đầu tư có xu hướng giữ hàng, không dễ hạ giá bán, làm quá trình điều chỉnh diễn ra chậm.

Cuối cùng, chính sách thuế đối với bất động sản chưa đủ sức điều tiết, trong khi thuế chuyển nhượng và cho thuê còn thấp, chưa thực sự hạn chế đầu cơ hay góp phần đưa giá về mức hợp lý, bền vững.

Pháp lý minh bạch quyết định sức hút dự án bất động sản

Từ bức tranh tổng thể đó, TS Cấn Văn Lực cho rằng, trong giai đoạn tới, doanh nghiệp bất động sản cần chủ động tái cấu trúc theo hướng bền vững, thận trọng hơn trong quản trị tài chính, kiểm soát rủi ro dòng tiền, áp lực trái phiếu đến hạn, cân đối nguồn lực và hạn chế đầu tư dàn trải.

Ông Hà Quang Hưng thì cho rằng bước sang năm 2026, thị trường được dự báo sẽ “sôi động trong sự thận trọng”, với phân khúc căn hộ và nhà ở phục vụ nhu cầu thực tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt. Sự phân hóa sẽ ngày càng rõ nét, khi người mua và nhà đầu tư ưu tiên các dự án có pháp lý minh bạch, hạ tầng đồng bộ, giá trị sử dụng thực và uy tín chủ đầu tư.

Theo vị này, đây là nền tảng để thị trường phát triển lành mạnh, giảm đầu cơ và hướng tới tăng trưởng bền vững trong giai đoạn mới.

Mới đây, một người dân đã gửi câu hỏi tới Bộ Xây dựng với nội dung rất thực tế: Một người đang là Giám đốc Công ty TNHH một thành viên, hàng tháng đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) đầy đủ thì có được phép mua nhà ở xã hội hay không?

Trả lời vấn đề này, Bộ Xây dựng cho biết Luật Nhà ở 2023 và các văn bản hướng dẫn hiện hành không có quy định nào cấm người đóng BHXH hay người giữ chức vụ quản lý doanh nghiệp mua nhà ở xã hội .

Cụ thể, Bộ Xây dựng cho biết để mua nhà ở xã hội, người đăng ký phải thuộc đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội và đáp ứng đủ điều kiện (về nhà ở và thu nhập), không quy định điều kiện về đóng bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở.

Luật Nhà ở năm 2023 quy định về đối tượng và điều kiện được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội, trong khi Nghị định 100/2024 quy định về điều kiện về nhà ở và điều kiện về thu nhập để được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội.

Ngoài ra, Thông tư số 05/2024 của Bộ Xây dựng quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà ở, đã quy định các mẫu giấy tờ chứng minh đối tượng và điều kiện để được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội.

Trước đó, ngày 10/10, Chính phủ ban hành Nghị định 261 sửa đổi, bổ sung các quy định hướng dẫn Luật Nhà ở liên quan đến phát triển và quản lý nhà ở xã hội.

Tại Điều 1 Nghị định 261, mức thu nhập tối đa được quy định cụ thể theo từng trường hợp: Người độc thân thu nhập bình quân không quá 20 triệu đồng/tháng; người độc thân nuôi con dưới tuổi thành niên không quá 30 triệu đồng/tháng; người đã kết hôn, tổng thu nhập của hai vợ chồng không quá 40 triệu đồng/tháng.

Mức thu nhập được xác định dựa trên bảng lương, bảng công hoặc bảng chi trả của đơn vị nơi người lao động làm việc. Đối với người không có đơn vị quản lý (lao động tự do), Nghị định quy định công an cấp xã (nơi thường trú, tạm trú hoặc nơi đang sinh sống) là cơ quan xác nhận thu nhập để làm hồ sơ mua nhà ở xã hội.

Thời hạn xử lý hồ sơ tối đa là 7 ngày kể từ khi tiếp nhận đầy đủ giấy tờ. Việc xác nhận được thực hiện dựa trên dữ liệu dân cư và các thông tin quản lý liên quan.