Tại Diễn đàn bất động sản nhà ở “Kết nối hiện tại – kiến tạo tương lai” do CBRE tổ chức mới đây, ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc thị trường nhà ở CBRE Việt Nam, cho biết giá sơ cấp tại TP HCM và Hà Nội đã tăng 35-45% chỉ sau một năm. Riêng quý III, giá căn hộ ở TP HCM tăng thêm 15-18%, trung bình khoảng 90 triệu đồng mỗi m2 với 70% nguồn hàng mới năm nay thuộc phân khúc bất động sản cao cấp và hạng sang, kéo bằng giá vượt xa thu nhập trung bình của phần lớn người dân đô thị.

Dữ liệu từ Knight Frank Việt Nam cũng cho thấy mặt bằng giá sơ cấp bình quân căn hộ TP HCM đạt gần 96 triệu đồng mỗi m2, tăng 8,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, gần 60% lượng hàng mở bán có giá trên 100 triệu đồng mỗi m2, phần còn lại chủ yếu ở mức trên 60 triệu đồng mỗi m2. Nguồn cung hạng sang lấn át nhà trung, cao cấp khiến giá liên tục lập đỉnh trong năm nay.

Giá nhà tăng mạnh trong nhiều năm khiến không ít chuyên gia liên tưởng đến giai đoạn bất động sản Trung Quốc một thập kỷ trước, khi thị trường liên tục sốt đất, thanh khoản cao, dòng vốn đổ vào ồ ạt và tâm lý đầu tư theo đám đông lên ngôi – trước khi sụp đổ hàng loạt khi tín dụng bị siết lại. Điều này làm dấy lên lo ngại Việt Nam có thể lặp lại kịch bản tương tự nếu không kiểm soát tốt rủi ro.

Đánh giá về nguy cơ, ông Kiệt cho rằng Việt Nam không đi đúng quỹ đạo của Trung Quốc nên không hoàn toàn lặp lại kịch bản này. Dù vậy vẫn có rủi ro với phân khúc cao cấp nếu giá bị đẩy quá xa với sức mua thực. Bong bóng có thể xuất hiện ngay cả trong bối cảnh thiếu cung khi giới đầu cơ găm hàng, kỳ vọng lợi nhuận ngắn hạn và lượng vốn chảy vào thị trường vượt sức hấp thụ.

Ông nhắc lại giai đoạn 2007-2011 khi thị trường trong nước tăng giá quá nhanh, tín dụng siết lại và giao dịch gần như đóng băng. Hiện tại, đà tăng giá căn hộ cao cấp và hạng sang chưa có dấu hiệu dừng lại, trong khi giao dịch nghiêng nhiều về đầu cơ, ít dựa trên nhu cầu ở thật. Khi mức giá vượt xa khả năng chi trả, thị trường có thể bước vào trạng thái bão hòa, bên bán không muốn giảm giá, bên mua e dè rủi ro và thanh khoản suy yếu. Đây là kịch bản xấu nhưng hoàn toàn có thể xảy ra nếu giá tiếp tục leo lên mức phi lý 200-250 triệu đồng mỗi m2 mà không tương xứng với chất lượng sản phẩm và mức thu nhập bình quân.

Ở góc nhìn tổng thể, bà Dương Thùy Dung, Giám đốc điều hành CBRE Việt Nam, nhận định nguy cơ bong bóng với phân khúc cao cấp là có, song với toàn thị trường vẫn ở mức thấp. Khác với Trung Quốc, nơi nguồn cung được bơm mạnh suốt thời kỳ tăng trưởng thần tốc và nhiều địa phương coi bất động sản là động lực GDP, thị trường Việt Nam lại chịu tình trạng thiếu cung kéo dài.

Ba năm gần đây, nguồn cung nhà ở tại TP HCM chỉ đạt chưa tới 20.000 sản phẩm, thấp hơn nhiều so với mức trung bình 30.000-40.000 căn mỗi năm giai đoạn 2018-2021. Hạ tầng đô thị phát triển chậm hơn nhu cầu mở rộng dân số, thủ tục pháp lý kéo dài và quỹ đất trung tâm thu hẹp khiến số dự án mới ra thị trường không đáp ứng đủ nhu cầu. Chính sự khác biệt về cung – cầu này giúp Việt Nam ít có khả năng rơi vào kịch bản khủng hoảng giống Trung Quốc trong ngắn hạn.

Dù vậy, bà Dung cho rằng ranh giới giữa tăng trưởng mạnh và bong bóng tài sản rất mong manh nếu giá tiếp tục vượt sức mua của xã hội.

Ở triển vọng dài hạn, chuyên gia bất động sản Lê Quốc Kiên nhận định dư địa tăng trưởng của bất động sản vẫn khả quan nhờ tốc độ đô thị hóa, gia tăng dân số cơ học và dòng dịch chuyển công nghiệp. Tuy vậy, ông lưu ý nguy cơ xuất hiện “điểm nghẽn thanh khoản” tại phân khúc cao cấp, nơi giá đã tăng mạnh nhiều năm và phụ thuộc lớn vào dòng tiền đầu cơ.

Theo ông Kiên, thị trường vận hành theo chu kỳ, giá không tăng mãi và cũng không giảm mãi, điều quan trọng là xác định đúng giá trị thực và lựa chọn thời điểm phù hợp. Giai đoạn hiện nay đòi hỏi chiến lược thận trọng, chọn lọc dự án có pháp lý rõ ràng, ưu tiên giá trị khai thác thực tế và dòng tiền cho thuê ổn định thay vì kỳ vọng tăng giá ngắn hạn.

Theo giới chuyên môn, điểm sáng thị trường đang nằm ở chính sách điều hành của nhà nước. Nhiều biện pháp điều tiết thị trường đang được cơ quan chức năng đưa ra sớm, trước khi rủi ro bong bóng lan rộng. Các đề xuất liên quan thuế tài sản, hạn chế đầu cơ, cải cách pháp lý, tháo gỡ cho dự án tồn đọng, phát triển nhà ở xã hội và phân khúc hợp túi tiền đang được xây dựng. Cơ quan quản lý cũng thể hiện rõ quan điểm hỗ trợ tăng nguồn cung thực, kiểm soát kỳ vọng giá, hướng đến thị trường minh bạch và ổn định hơn.

Trong bối cảnh giá nhà tăng nhanh nhất thập kỷ, những bước điều tiết này được xem như “van giảm áp” quan trọng nhằm hạ nhiệt thị trường và đưa cơ cấu sản phẩm về trạng thái cân bằng hơn, đặc biệt với nhóm trung cấp – phân khúc đáp ứng nhu cầu ở thật và có biên độ hấp thụ tốt. Nền tảng đó, theo các chuyên gia, sẽ góp phần duy trì sự phát triển bền vững và hạn chế hình thành chu kỳ tăng nóng mới.

Với nhà đầu tư, khuyến nghị chung là cần xác định mục tiêu dài hạn dựa trên nhu cầu thực, dòng tiền và khả năng tài chính. Các sản phẩm sở hữu pháp lý rõ ràng, nằm trong khu vực có hạ tầng hoàn thiện, mức giá tương ứng với tốc độ tăng trưởng kinh tế được đánh giá có biên độ giữ giá và khai thác tốt hơn thay vì chỉ dựa vào kỳ vọng tăng giá tức thời. Thị trường hiện tại đòi hỏi chuyển dịch tư duy từ “lướt sóng” sang đầu tư giá trị, ưu tiên yếu tố sử dụng, cho thuê và tiềm năng dòng tiền bền vững, phù hợp với chu kỳ vận động mới của bất động sản.

Phương Uyên

Vài tháng qua, một tổ hợp 7 tòa tháp tại Văn Giang, Hưng Yên nhận đặt chỗ (booking) hơn 2.000 căn cho khách hàng với giá bán rumor (thăm dò thị trường) khoảng 60 triệu đồng một m2. Lượng căn này chỉ chiếm hơn 16% tổng nguồn cung căn hộ có thể mở bán tại dự án, khoảng 12.000 căn.

Trong đợt mở bán đầu tiên, chủ đầu tư đưa ra giá tăng 10-15 triệu đồng một m2 so với mức rumor. Khách hàng cần chi từ 2,5 tỷ đồng cho căn một phòng ngủ, diện tích 38 m2 (gồm VAT, chưa có phí bảo trì). Với căn hai phòng ngủ, giá bán có thể vượt 3,4 tỷ đồng.

Dự án này cùng các phân khu tại đại đô thị Ocean Park 2 và 3 (sát cao tốc Hà Nội – Hải Phòng) dự kiến cung cấp hàng chục nghìn căn hộ cho khu đông Thủ đô. Giữa tháng 11, MIK Group cũng công bố kế hoạch phát triển 70 tòa chung cư tại khu vực này với 35.000 căn.

Tương tự, một nhà phát triển bất động sản cao cấp khác sẽ xây 34 tòa chung cư tại hai đại đô thị phía đông Hà Nội. Trong đó, 15 tòa có thể khởi động trong năm tới và bàn giao vào 2027. Tổng nguồn cung từ dự án này có thể lên đến hàng chục nghìn căn.

Theo dự báo của One Housing, đơn vị nghiên cứu thị trường do Techcombank và Masterise hậu thuẫn, Hà Nội có thể đón 35.000 căn hộ mới năm 2026. Tuy nhiên, toàn bộ sản phẩm thuộc phân khúc cao cấp, hạng sang, và chủ yếu từ các chủ đầu tư lớn như Masterise Homes, Sunshine, MIK…

Còn hãng dịch vụ bất động sản CBRE cho biết khoảng 11.100 căn hộ mới đổ bộ thị trường Hà Nội trong quý IV, nâng nguồn cung mới cả năm 2025 vượt mức 32.300 căn. Trong hai năm tới, đơn vị này dự báo Thủ đô có thể đón hơn 33.000 căn hộ mới mỗi năm.

Nguồn cung căn hộ dồi dào nhờ các chủ đầu tư mở rộng quy mô triển khai, việc mở bán tại các dự án cũng được đẩy nhanh. Nhiều dự án được đưa ra thị trường ngay sau khi có giấy phép bán hàng, thay vì chờ đến giai đoạn xây dựng gần hoàn thiện. “Khoản tiền khách hàng thanh toán trước giúp doanh nghiệp cải thiện dòng tiền, bổ sung vốn lưu động để làm các dự án mới”, CBRE nêu.

Còn theo hãng dịch vụ tư vấn bất động sản Savills, một trong những động lực chính của thị trường là loạt dự án thương mại được gỡ vướng pháp lý. Bên cạnh đó, “làn sóng” nhà ở xã hội đang tăng tốc, trong khi hoạt động cải tạo chung cư cũ cũng bắt đầu chuyển động.

Dù vậy, trong bối cảnh chung cư giá cao liên tục mở bán, Bộ Xây dựng cho biết lượng giao dịch bất động sản có xu hướng giảm mạnh từ quý III, nhất là phân khúc chung cư, nhà riêng lẻ. Quý này có tổng cộng gần 136.700 giao dịch, giảm 13% theo quý và hơn 3% theo năm. Riêng phân khúc chung cư, nhà riêng lẻ ghi nhận hơn 32.100 giao dịch, bằng 93% so với quý II và giảm hơn 16% cùng kỳ năm ngoái.

Trong khi đó, lượng tồn kho bất động sản có xu hướng tăng mạnh. Theo báo cáo của Bộ Xây dựng tổng hợp từ 22/34 địa phương, tồn kho chung cư quý III tăng tới 37% so với quý II. Điều này cho thấy sức hấp thụ của thị trường với phân khúc này giảm nhiệt.

Theo một thăm dò mới đây của VnExpress với hơn 13.800 độc giả về kế hoạch mua nhà, có đến một phần ba người tham gia cho biết họ tiếp tục thuê dài hạn trong bối cảnh giá chung cư liên tục tăng. Khoảng 29% độc giả chia sẻ họ sẽ chuyển sang vùng ven để tìm dự án giá rẻ hơn.

Nhiều chuyên gia cũng cảnh báo tình trạng “thừa cung” có thể xảy ra bởi phần lớn giỏ hàng mới thuộc phân khúc cao cấp, hạng sang. Nguồn cung đang trên đà trở lại mức đỉnh 33.000-37.000 căn hộ mỗi năm như giai đoạn cao điểm 2015-2019. Tuy nhiên, dữ liệu của CBRE cho biết bình quân giá bán thứ cấp căn hộ ở Hà Nội đạt 91 triệu đồng một m2 vào cuối quý III. Con số này cao gấp 3 lần mặt bằng giá chung cư 10 năm trước.

Ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc thị trường nhà ở CBRE Việt Nam nhận định giá bán neo cao vượt xa khả năng chi trả của số đông, thị trường có thể bước vào trạng thái bão hòa. “Bên bán không muốn giảm giá, người mua e dè rủi ro và thanh khoản suy yếu”, ông Kiệt cho biết.

Ông nhắc lại giai đoạn 2007-2011 khi thị trường nhà đất trong nước tăng giá quá nhanh, tín dụng siết lại, giao dịch gần như đóng băng và cảnh báo nguy cơ tương tự ở giai đoạn này.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) cho biết nhu cầu lớn nhất của thị trường nằm ở phân khúc nhà ở vừa túi tiền, nhưng ba năm qua nguồn cung phần lớn là bất động sản cao cấp, giá trị lớn, phục vụ nhu cầu đầu tư, đầu cơ. Theo dữ liệu của VARS, 9 tháng đầu năm, 42% tổng nguồn cung tại Hà Nội đến từ chung cư phân khúc 80-200 triệu đồng một m2.

Ngay cả các khu vực vùng ven – vốn được kỳ vọng cung cấp nhà ở vừa túi tiền -giá bán thực tế cũng ngày càng đắt đỏ và chỉ thấp hơn một chút so với khu vực trung tâm. Trong khi nhóm căn hộ bình dân, loại hình được người dân trông đợi nhất, chỉ chiếm 3% lượng hàng mở bán, chủ yếu là nhà xã hội. Điều này có nghĩa sản phẩm nhà thương mại giá rẻ gần như biến mất.

Về giải pháp, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) cho rằng bên cạnh nhà xã hội, Nhà nước cần có cơ chế khuyến khích phát triển nhà thương mại vừa túi tiền và hỗ trợ người trẻ mua căn nhà đầu tiên. “Nếu nhà vừa túi tiền quay trở lại là trung tâm của thị trường, địa ốc sẽ có hy vọng cân bằng nhu cầu đầu tư và ở thực, đảm bảo công bằng, ổn định xã hội”, ông nói.

Ông Châu đề xuất bổ sung người mua nhà dưới 3 tỷ đồng một căn được tiếp cận gói vay ưu đãi 145.000 tỷ đồng, vốn chỉ dành cho nhà xã hội. Theo ông, khả năng tiếp cận nhà ở của người trẻ sẽ được gia tăng khi có chính sách tín dụng lãi suất hợp lý, 5,9-6,1% một năm, thời hạn 20-25 năm.

Trước thực trạng này, đại diện Bộ Xây dựng cho biết cần điều chỉnh quy định về tiền sử dụng đất hợp lý, và có cơ chế đẩy mạnh phân khúc giá phù hợp với thu nhập của phần đông người dân. Cơ quan này cho biết đang hoàn thiện đề án thí điểm Trung tâm giao dịch bất động sản do Nhà nước quản lý nhằm tăng minh bạch cho thị trường.

Ngọc Diễm – Anh Tú