Mới đây, Tổng Bí thư Tô Lâm nhắc tới Việt Nam cần lập “Quỹ nhà ở quốc gia” để phát triển nhà giá rẻ tại đô thị lớn. Đây cũng là giải pháp để thúc đẩy đô thị trở thành động lực tăng trưởng quốc gia.

Tại họp báo Chính phủ ngày 5/3, Cục trưởng Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) Tống Thị Hạnh cho biết tại phiên họp Chính phủ thường kỳ sáng nay, Bộ trưởng Tài chính kiến nghị giao Bộ Xây dựng nghiên cứu việc này.

“Đến nay, Bộ Xây dựng đã giao đơn vị chuyên môn khẩn trương nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, rà soát các quy định và đề xuất giải pháp về thành lập Quỹ nhà ở quốc gia để phát triển nhà ở giá rẻ tại các đô thị lớn”, bà Hạnh nói.

Theo đó, các đơn vị chuyên môn của Cục được giao nghiên cứu từ khâu quy hoạch, kế hoạch chương trình phát triển nhà ở đến việc triển khai thực hiện dự án. “Việc này để sau khi có chỉ đạo chính thức của Chính phủ và cấp có thẩm quyền, Bộ Xây dựng sẽ sớm xây dựng đề án, bảo đảm tiến độ và chất lượng”, bà Hạnh cho biết.

Thị trường đang thiếu hụt nguồn cung nhà ở vừa túi tiền. Trước đó, nhiều cơ quan, tổ chức đề xuất lập một số quỹ nhằm giúp người dân có cơ hội sở hữu nhà ở. Chẳng hạn, Hội môi giới bất động sản từng đề xuất Chính phủ nghiên cứu thành lập quỹ nhằm hỗ trợ phát triển và duy trì nguồn cung căn hộ giá rẻ. Quỹ này có thể được bổ sung từ ngân sách nhà nước và từ các nhà đầu tư tư nhân.

Năm ngoái, tại Chỉ thị 34 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới, Ban Bí thư chỉ thị nghiên cứu hình thành quỹ phát triển nhà ở xã hội hoặc mô hình định chế tài chính phù hợp để phát triển nhà ở xã hội dài hạn, bền vững. Trước đó, lãnh đạo Chính phủ giao một số bộ ngành nghiên cứu phương án thành lập quỹ về nhà ở xã hội, cho phép doanh nghiệp thế chấp tài sản hình thành trên đất để vay vốn tín dụng.

Ngoài lập quỹ nhà ở, Việt Nam đặt mục tiêu có 1 triệu căn nhà ở xã hội vào 2030. Từ 2021 đến nay, theo số liệu của Bộ Xây dựng, cả nước có 655 dự án nhà ở xã hội được triển khai với quy mô 593.428 căn. Trong đó, chỉ có 103 dự án được hoàn thành với quy mô hơn 66.755 căn. 137 dự án đã khởi công với trên 114.618 căn. Còn lại 415 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư sẽ cung cấp thêm hơn 412.200 căn nếu xây xong.

Tống số tiền giải ngân theo Chương trình 120.000 tỷ đồng cho vay ưu đãi nhà ở xã hội là 2.845 tỷ đồng. Số này gồm 2.580 tỷ đồng cho chủ đầu tư tại 20 dự án, 265 tỷ đồng cho người mua nhà tại 15 dự án.

Theo Cục trưởng Tống Thị Hạnh, chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội đã được đưa vào hệ thống chỉ tiêu phát triển kinh tế – xã hội của địa phương, theo Chỉ thị 34 của Ban Bí thư. Đến nay có 10 địa phương thực hiện việc này. Cùng với đó, khoảng 30 địa phương đã ban hành kế hoạch triển khai Đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội. Các địa phương quy hoạch 1.309 vị trí, quy mô 9.737 ha đất làm nhà ở xã hội.

Phương Dung

Theo đề xuất, chương trình thí điểm sẽ áp dụng tại các căn hộ thuộc những tòa chung cư có hệ thống kỹ thuật đảm bảo như điện, nước, thang máy, phòng cháy chữa cháy và xử lý rác thải, được xây dựng đúng theo hồ sơ thiết kế đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Để tham gia thí điểm, các chủ hộ phải đáp ứng một số điều kiện. Đầu tiên, việc cho thuê phải được Hội nghị nhà chung cư đồng thuận và thông qua nội dung điều chỉnh phí quản lý vận hành phù hợp. Chủ căn hộ cần đăng ký mục đích sử dụng với chính quyền địa phương, ban quản trị và đơn vị vận hành tòa nhà.

Bên cạnh đó, chủ nhà có nghĩa vụ khai báo thông tin lưu trú của khách thuê, đảm bảo tuân thủ các quy định về du lịch, cư trú, thuế, phòng cháy chữa cháy và bảo hiểm. Hoạt động cho thuê cũng phải đảm bảo an toàn, an ninh, trật tự, vệ sinh môi trường và không ảnh hưởng đến quyền lợi của các cư dân khác.

Trường hợp chủ căn hộ vi phạm các quy định trên sẽ bị xử lý hành chính, nếu tái phạm nhiều lần có thể bị tạm ngừng thí điểm.

Về giải pháp lâu dài, sau khi kết thúc giai đoạn thí điểm, TP HCM sẽ tổ chức đánh giá hiệu quả và tác động của mô hình, làm cơ sở kiến nghị các bộ, ngành Trung ương điều chỉnh, bổ sung quy định trong Luật Nhà ở, Luật Du lịch và các văn bản liên quan.

Sở Xây dựng cho biết động thái này nhằm từng bước hoàn thiện cơ chế quản lý và tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho loại hình kinh doanh đang ngày càng phổ biến, trong bối cảnh nhu cầu thuê ngắn hạn từ khách du lịch và người đi công tác ngắn ngày gia tăng.

Để triển khai đồng bộ, Sở Xây dựng đề xuất được chủ trì phối hợp với Sở Du lịch, Công an TP HCM, Sở Khoa học và Công nghệ xây dựng bộ tiêu chí đánh giá và hướng dẫn thực hiện. Sở Du lịch cũng được giao hoàn thiện Đề án phát triển mô hình kinh tế chia sẻ trong lĩnh vực lưu trú du lịch, tạo nền tảng pháp lý và thực tiễn cho hoạt động này.

Hiện tại, TP HCM vẫn áp dụng Quyết định 26/2025 về quản lý, sử dụng nhà chung cư, trong đó quy định căn hộ chỉ được sử dụng đúng mục đích để ở, không được cho thuê theo giờ, theo ngày. Quy định này đã vấp phải nhiều phản ứng từ nhà đầu tư dịch vụ lưu trú Airbnb và các hộ dân sở hữu chung cư.

Trước thực tế này, nhiều chuyên gia đề xuất thay vì cấm, thành phố có thể nghiên cứu các quy định để quản lý, thí điểm mô hình kinh doanh này nhằm gia tăng nguồn thu ngân sách, phát triển du lịch và hài hòa lợi ích cho người sở hữu chung cư.

Việc thí điểm mô hình mới được kỳ vọng giúp TP HCM dung hòa giữa yêu cầu quản lý chặt chẽ và xu hướng phát triển mô hình kinh tế chia sẻ hiện đại, góp phần thúc đẩy kinh tế đô thị và đảm bảo hài hòa lợi ích của cả người dân lẫn doanh nghiệp.

Phương Uyên

Tại cuộc họp với các bộ ngành về tình hình thị trường bất động sản ngày 15/5, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà nhận xét thị trường bất động sản đang tồn tại vướng mắc kéo dài, còn nhiều dấu hiệu bất ổn.

“Thị trường lúc thì đóng băng, khi lại sốt nóng bất thường dẫn tới biến động lớn về giá, ảnh hưởng dây chuyền tới tín dụng, tài chính”, ông nói.

Phó thủ tướng cũng chỉ ra thực trạng đáng lo ngại là tốc độ tăng giá bất động sản ở Việt Nam thuộc nhóm cao nhất thế giới, trong khi khả năng tiếp cận nhà ở của người dân ngày càng giảm. Bất cập nữa của thị trường địa ốc là mất cân đối cung và cầu, cơ cấu sản phẩm bất hợp lý.

Nội dung này cũng được nêu tại báo cáo của Bộ Xây dựng. Theo Bộ này, giá bất động sản tiếp tục xu hướng tăng, đặc biệt xuất hiện tình trạng tăng giá nhanh cục bộ tại một số địa phương sau thông tin sáp nhập, đặt cơ quan hành chính mới.

Quý đầu năm, cả nước có 14 dự án nhà ở thương mại hoàn thành với quy mô hơn 3.800 căn, bằng 140% so với cùng kỳ. Số lượng đủ điều kiện mở bán là 59 dự án, với hơn 19.700 căn. Lượng giao dịch bất động sản thành công đạt 33.585 căn hộ chung cư, nhà ở riêng lẻ là 101.049 lô, nền.

Nguyên nhân khiến thị trường còn bất ổn, theo lãnh đạo UBND TP Hà Nội và TP HCM, quy trình chấp thuận chủ trương đầu tư, cấp phép xây dựng, điều chỉnh đồng bộ giữa quy hoạch 1/500, 1/2000 và quy hoạch chung còn rườm rà, mất nhiều thời gian.

Trong khi đó, lãnh đạo Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) cho rằng nguyên nhân khiến giá bất động sản tăng cao do thiếu nguồn cung, nhất là nhà ở thương mại phân khúc trung bình, giá vật liệu xây dựng tăng mạnh, việc định giá đất mất nhiều thời gian. Những yếu tố này khiến nhà đầu tư không thể triển khai dự án đúng hạn.

Để lành mạnh thị trường, Phó chủ tịch UBND TP HCM Bùi Xuân Cường kiến nghị cơ quan quản lý nghiên cứu bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư với một số nhóm dự án cụ thể, hoặc khoanh vùng áp dụng. Ông cũng đề xuất thí điểm bỏ cấp phép xây dựng với các chủ đầu tư uy tín, công trình đủ hồ sơ thiết kế đảm bảo an toàn, phòng cháy chữa cháy, cảnh quan… Để kiểm soát, cơ quan quản lý có thể phân loại công trình để áp dụng hậu kiểm.

Lãnh đạo nhiều doanh nghiệp bất động sản lớn tiếp tục kiến nghị Trung ương có hướng dẫn địa phương áp dụng pháp luật thống nhất, gỡ khó khi doanh nghiệp xin mở rộng hoặc điều chỉnh quy hoạch hạ tầng.

Kết luận cuộc họp, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà cho rằng thị trường bất động sản cần những “liều thuốc mạnh và thực chất hơn”.

Ông yêu cầu Bộ Xây dựng, Tài chính, Nông nghiệp và Môi trường phối hợp, rà soát quy trình liên quan đến phát triển nhà ở, từ khâu quy hoạch, duyệt chủ trương đầu tư, định giá đất, đến thiết kế, cấp phép xây dựng… Các cơ quan này phải làm rõ trách nhiệm của từng bộ ngành, không để xảy ra tình trạng đùn đẩy, né tránh như thời gian qua.

Với thủ tục đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng phối hợp Tài chính rà soát quy trình, đơn giản hóa các bước. “Thủ tục hành chính là điểm nghẽn lớn, cắt được phải cắt, và làm nghiêm túc”, Phó thủ tướng nói.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao sớm hoàn thiện cơ sở dữ liệu giá đất đến 2026. Việc này nhằm tiến tới áp dụng một giá đất, không còn chênh lệch giữa giá thực và kê khai. Đây là cơ sở để thực hiện chính sách thuế bất động sản minh bạch, tăng hiệu quả thu và giảm trốn thuế. Cơ quan này phải xử lý hiện tượng thổi giá và đầu cơ bất động sản.

Bộ Xây dựng phải thiết lập hệ thống dữ liệu quốc gia về cung – cầu nhà ở, bất động sản. “Không để tình trạng thiếu minh bạch thông tin khiến nhà đầu tư đầu cơ, thổi giá, gây rối loạn thị trường”, Phó thủ tướng nói.

Ngân hàng Nhà nước, Bộ Xây dựng và Bộ Công an phối hợp đánh giá nợ xấu liên quan đến bất động sản, có giải pháp xử lý phù hợp. Chẳng hạn, với doanh nghiệp bất động sản không còn khả năng phục hồi, các cơ quan này cần tính đến phương án xử lý tài sản thế chấp như bán lại, hoặc chuyển thành dự án nhà ở xã hội.

Liên quan tới thuế bất động sản, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà cho rằng cần nghiên cứu đánh thuế với đất hoang hóa, dự án chậm triển khai. Tuy nhiên, ông lưu ý việc này cần phân biệt rõ nhu cầu ở thực với đầu cơ, nhằm tránh tình trạng đánh thuế trùng, ảnh hưởng tới người dân sử dụng nhà đất hợp pháp.

Với chính sách nhà ở xã hội, ông yêu cầu nghiên cứu mở rộng tiêu chí, mở rộng hình thức cho thuê, mua, thậm chí cho phép người có nhu cầu “mua đứt nếu đủ điều kiện”.

Phương Dung

UBND TP Hà Nội vừa có tờ trình đề nghị ban hành danh mục các cơ sở sản xuất và trụ sở cơ quan không phù hợp với điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô đến 2045 đợt 1.

Quy hoạch phân khu đô thị nội đô lịch sử (trước sáp nhập) gồm các quận Hoàn Kiếm, Ba Đình, Đống Đa, Hai Bà Trưng (trước sáp nhập). Trong danh sách 66 cơ sở sản xuất, trụ sở, có 20 vị trí thuộc khu vực nội đô sẽ không xây nhà ở, tập trung tại phường Láng, Hoàn Kiếm, Ngọc Hà, Kim Liên…

Khu vực khác ở đô thị trung tâm sẽ ưu tiên xây dựng công trình dịch vụ, công cộng, văn hóa, công viên cây xanh, hạ tầng thiết yếu phục vụ dân cư.

Trong đó 9 cơ sở cũ đã có quyết định vào tháng 7/2022, tập trung ở khu vực nội đô như quận Hoàn Kiếm, Ba Đình, Đống Đa (trước sáp nhập).

Danh mục còn có 42 cơ sở mới thuộc diện di dời, tập trung ở các phường Kim Liên, Lĩnh Nam, Tây Tựu, Khương Đình, Xuân Phương… Một số cơ sở sản xuất có quy mô lớn hơn chục ha gồm cụm công nghiệp Lai Xá, cảng cạn ICD Long Biên, cụm công nghiệp Từ Liêm, cụm công nghiệp La Phù…

Còn lại 15 cơ sở là trụ sở các cơ quan, đơn vị thuộc diện di dời. Phường Láng có nhiều cơ sở nhất với 10 đơn vị như Viện máy và công cụ công nghiệp, Viện Công nghệ xạ hiếm, Công ty cổ phần Thiết bị vật tư du lịch… Phường Văn Miếu có 3 cơ sở gồm Công ty cổ phần In Khoa học kỹ thuật, Công ty cổ phần Xây lắp và cơ khí cầu đường và Công ty cổ phần Xây dựng lắp máy điện nước Hà Nội.

Nội dung này dự kiến được HĐND thành phố xem xét, thông qua tại kỳ họp thường lệ cuối năm được tổ chức từ ngày 26 đến 28/11.

Ngọc Diễm