Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) ngày 11/2 đề nghị các chi nhánh tạm dừng trình trụ sở chính tiếp cận mới các dự án, phương án kinh doanh bất động sản của khách hàng doanh nghiệp cho đến khi có thông báo hoặc văn bản mới thay thế.

Động thái này nhằm thực hiện theo chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước về việc kiểm soát tốc độ tăng trưởng tín dụng với lĩnh vực bất động sản năm 2026 không quá tốc độ tăng trưởng tín dụng chung.

Với nhóm khách hàng cá nhân vay mua nhà, cả 4 ngân hàng quốc doanh gồm Vietcombank, BIDV, VietinBank và Agribank gần đây cũng tăng mạnh lãi suất cho vay mới lên ngang, thậm chí cao hơn so với nhà băng tư nhân.

Tương tự, lãnh đạo một trong bốn nhà băng quốc doanh cho biết hạn mức tăng trưởng tín dụng bất động sản năm nay được hạn chế theo định hướng của Ngân hàng Nhà nước. Do đó, việc tăng lãi suất cho vay với lĩnh vực bất động sản nhằm nắn dòng tín dụng, và ưu tiên dòng vốn vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh.

Năm ngoái, Ngân hàng Nhà nước cho biết tín dụng toàn nền kinh tế tăng ở mức rất cao, hơn 19%, đạt dư nợ 18,58 triệu tỷ đồng. Riêng với dư nợ kinh doanh bất động sản, theo số liệu của Bộ Xây dựng, đạt khoảng 2 triệu tỷ đồng.

Theo giới phân tích, tín dụng bất động sản gia tăng nhanh trong năm 2025 phản ánh dòng vốn quay trở lại thị trường sau giai đoạn trầm lắng kéo dài. Tuy nhiên, việc tín dụng địa ốc tăng nhanh và chiếm tỷ trọng lớn trong tổng dư nợ nền kinh tế cũng gây lo ngại về an toàn hệ thống. Giới phân tích cảnh báo rủi ro mất cân đối dòng vốn và nợ xấu có thể xuất hiện nếu tín dụng tiếp tục dồn vào các phân khúc đầu cơ trong bối cảnh thanh khoản thị trường chưa hồi phục tương xứng.

Các chuyên gia cho rằng việc kiểm soát dòng vốn vào bất động sản là cần thiết, trong đó ưu tiên tín dụng cho các phân khúc phục vụ nhu cầu ở thực, nhà ở xã hội và phát triển đô thị bền vững. Đồng thời, dòng vốn cần được phân bổ hài hòa hơn sang các lĩnh vực sản xuất, công nghệ cao và kinh tế xanh, thay vì tập trung quá lớn vào bất động sản, nhằm hỗ trợ tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế.

Quỳnh Trang

Trong văn bản góp ý sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 96 của Luật Kinh doanh bất động sản, Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) cho biết, hiện nay nhiều dự án nhà ở phải thế chấp để vay vốn xây dựng. Khi dự án đủ điều kiện mở bán, chủ đầu tư thường chưa phát sinh doanh thu nên không có nguồn tiền để giải chấp. Nếu buộc phải giải chấp toàn bộ trước khi bán, nhiều dự án sẽ tiếp tục bị đình trệ, kéo dài thời gian triển khai.

Do đó, HoREA kiến nghị cho phép chủ đầu tư vẫn được huy động vốn, bán hoặc cho thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai đang thế chấp, theo cơ chế bán trước – giải chấp sau, với điều kiện người mua được thông tin đầy đủ và ngân hàng cho vay chấp thuận.

Cụ thể, trong thông báo dự án đủ điều kiện mở bán và trong hợp đồng mua bán phải ghi rõ căn nhà đã được giải chấp hay chưa. Trường hợp chưa giải chấp, việc không giải chấp ngay phải có sự đồng ý bằng văn bản của các bên liên quan (người mua và bên nhận thế chấp). Người mua chỉ ký hợp đồng khi đã nắm rõ tình trạng pháp lý của tài sản.

Ngân hàng – bên nhận thế chấp – được quyền kiểm soát dòng tiền thu được từ việc bán, cho thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai, nhằm bảo đảm khoản tiền này được sử dụng đúng mục đích, ưu tiên trả nợ vay và thực hiện giải chấp theo quy định. Theo HoREA, cơ chế này giúp hạn chế rủi ro cho cả người mua lẫn tổ chức tín dụng.

Còn theo quy định hiện hành, chủ đầu tư chỉ được bán, cho thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai đang thế chấp ngân hàng khi đã giải chấp.

Hiệp hội cho rằng đề xuất trên phù hợp với Luật Nhà ở 2023, trong đó cho phép bán, cho thuê mua nhà ở đang thế chấp nếu được người mua và ngân hàng đồng ý. Luật Kinh doanh bất động sản 2023 cũng yêu cầu chủ đầu tư phải công khai đầy đủ thông tin về dự án, bao gồm tình trạng thế chấp, trước khi đưa bất động sản vào kinh doanh. Tuy nhiên, nghị định hướng dẫn hiện nay chưa quy định rõ cách thực hiện, đề xuất trên nhằm bổ sung quy định vào nghị định để làm rõ thủ tục, trách nhiệm công khai thông tin và cơ chế kiểm soát dòng tiền, giúp việc áp dụng thống nhất hơn trên thực tế.

Không chỉ với nhà ở, HoREA cũng đề nghị áp dụng cơ chế tương tự với các công trình xây dựng hình thành trong tương lai như căn hộ du lịch, biệt thự du lịch, nhà phố du lịch (condotel), văn phòng lưu trú (officetel) hay các công trình thương mại, dịch vụ. Theo hiệp hội, đây là các loại hình thường được chủ đầu tư thế chấp để vay vốn trước khi bán hoặc huy động vốn, tiềm ẩn rủi ro tranh chấp nếu thiếu quy định rõ ràng.

Theo HoREA, việc cho phép bán bất động sản hình thành trong tương lai đang thế chấp, đi kèm yêu cầu minh bạch thông tin và sự giám sát dòng tiền của ngân hàng, sẽ giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực triển khai dự án, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người mua và hạn chế tranh chấp trên thị trường.

Phương Uyên

Theo báo cáo của Viện Nghiên cứu Datxanh Services, năm 2025 nguồn cung nhà ở mới tại Hà Nội và TP HCM tiếp tục tập trung dọc các tuyến hạ tầng giao thông lớn như vành đai, quốc lộ và hệ thống metro. Tổng lượng sản phẩm đang và chuẩn bị triển khai quanh các trục này ước đạt hơn 90.000 căn.

Tại Hà Nội, nguồn cung phân bổ theo các tuyến vành đai với xu hướng tăng dần ra khu vực ngoại vi. Dọc Vành đai 1 và Vành đai 2, nguồn cung năm 2025 đạt khoảng 10.914 sản phẩm, chủ yếu đến từ các dự án cải tạo, tái phát triển đô thị và khu phức hợp quy mô vừa. Khu vực dọc Vành đai 3 và Vành đai 3.5 ghi nhận khoảng 17.232 sản phẩm. Riêng tuyến Vành đai 4 phía Bắc chiếm tỷ trọng lớn nhất, với hơn 35.350 sản phẩm đang được triển khai.

Tương tự, TP HCM và khu vực lân cận cũng ghi nhận nguồn cung mới tập trung dọc các trục giao thông liên vùng. Cụ thể, khu vực Vành đai 2 hiện có gần 7.000 sản phẩm nhà ở đang triển khai; Vành đai 3 ghi nhận 11.066 sản phẩm; tuyến Vành đai 4 là khoảng 15.469 sản phẩm. Riêng trục Quốc lộ 13 cũng đã có hơn 11.090 sản phẩm bất động sản đang triển khai. Bên cạnh hàng chục nghìn căn hộ khác đang được phát triển quanh tuyến Quốc lộ 1K, cao tốc Mỹ Phước – Tân Vạn và tuyến metro số 2 (Bình Dương cũ)…

Ở góc nhìn dài hạn, các số liệu cũng cho thấy xu hướng phát triển bất động sản gắn với hạ tầng ngày càng rõ nét. Theo nghiên cứu của chuyên trang Batdongsan, sau một thập kỷ, số dự án triển khai dọc các tuyến vành đai tại Hà Nội tăng gấp 2,6 lần, còn TP HCM tăng gấp 3,2 lần.

Cụ thể, trước năm 2015, khu vực TP HCM và vùng ven quanh các tuyến Vành đai 2, 3 và 4 chỉ có khoảng 324 dự án chung cư. Đến nay, con số này đã tăng lên khoảng 1.050 dự án, với tỷ trọng lớn nằm trong bán kính 20-40 km tính từ trung tâm, dọc các tuyến Vành đai 3 và 4. Tại Hà Nội, số dự án quanh các tuyến Vành đai 1, 2 và 3 tăng từ gần 270 dự án năm 2015 lên hơn 700 dự án hiện nay, phản ánh sự mở rộng không gian đô thị theo các trục giao thông chính.

Ghi nhận của VnExpress cho thấy, dọc các trục hạ tầng lớn tại TP HCM, nhiều dự án nhà ở đang được các chủ đầu tư triển khai với quy mô từ vài trăm đến hàng nghìn căn mỗi dự án. Riêng trên tuyến Quốc lộ 13, hiện có hơn 20 dự án chung cư đã và đang xây dựng, gồm Diamond Sky, Happi One Mori, Ava Center, Habitat, A&T Saigon Riverside, Thuận An 1 & 2, One Era, Bcons New Sky, Emerald Garden View, Hồ Gươm Xanh…

Tại khu vực Vành đai 3, bên cạnh các khu đô thị quy mô lớn đã hình thành như Vinhomes Grand Park và Đông Tăng Long, thị trường tiếp tục ghi nhận nguồn cung mới từ các dự án The Gió, MT Eastmark City, The 9 Stellars, Sycamore. Trong khi đó, dọc tuyến Quốc lộ 1K và cao tốc Mỹ Phước – Tân Vạn, hàng loạt dự án chung cư của các chủ đầu tư như Bcons, Phú Đông Group, Hưng Thịnh, TBS Group, Gamuda Land, Lê Phong, An Gia đang được triển khai, với tổng quy mô lên tới hàng chục nghìn căn.

Diễn biến này theo giới chuyên gia là phù hợp với xu hướng phát triển tất yếu của các đô thị trong dài hạn, khi hạ tầng giao thông ngày càng đóng vai trò dẫn dắt không gian nhà ở. Ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc thị trường nhà ở CBRE Việt Nam, cho rằng nếu nhìn trong lát cắt khoảng 10 năm, không gian phát triển đô thị tại Hà Nội và TP HCM đã mở rộng rõ rệt theo các trục hạ tầng lớn, đặc biệt là hệ thống vành đai và metro. Sự gia tăng nguồn cung chung cư dọc các tuyến này phản ánh xu hướng chuyển dịch từ mô hình phát triển tập trung sang đa cực, hình thành các hành lang đô thị mới gắn với giao thông.

Theo ông Kiệt, hạ tầng được đầu tư đồng bộ không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển mà còn mở ra dư địa phát triển cho khu vực ven đô. Khi chi phí và thời gian đi lại ngày càng được người mua coi trọng, những dự án có khả năng kết nối trung tâm trong khoảng 20-30 phút đang có lợi thế, khi tiêu chí lựa chọn nhà ở dần chuyển từ vị trí hành chính sang khả năng tiếp cận và chất lượng sống.

Ở góc độ thị trường, ông Nguyễn Quốc Anh, Phó tổng giám đốc Batdongsan, đánh giá dòng vốn dịch chuyển ra các khu vực vành đai là hệ quả tất yếu trong bối cảnh quỹ đất trung tâm hạn hẹp, chi phí phát triển tăng cao, trong khi nhu cầu nhà ở tại các đô thị lớn vẫn duy trì ở mức cao. Hạ tầng giao thông trở thành yếu tố then chốt giúp bất động sản vùng ven cải thiện khả năng cạnh tranh về sử dụng thực tế.

Ông Quốc Anh đánh giá, khác với các giai đoạn trước, làn sóng phát triển hiện nay gắn chặt hơn với tiến độ triển khai hạ tầng, thay vì chỉ dựa vào kỳ vọng đón đầu quy hoạch. Thị trường đang đánh giá lại giá trị dự án dựa trên khả năng khai thác, qua đó giúp mặt bằng giá và thanh khoản ổn định hơn.

Từ góc độ quy hoạch, các chuyên gia cho rằng xu hướng bám hạ tầng đang góp phần tái cấu trúc không gian đô thị theo hướng đa trung tâm, giảm áp lực cho khu vực lõi. Tuy nhiên, hiệu quả chỉ đạt được khi việc phát triển nhà ở đi kèm quy hoạch đồng bộ về hạ tầng xã hội, việc làm và dịch vụ. Nếu thiếu các yếu tố này, nguy cơ hình thành những khu đô thị kém sức sống vẫn hiện hữu.

Trong trung và dài hạn, bất động sản bám hạ tầng được dự báo tiếp tục là trục phát triển chính khi đầu tư công được đẩy mạnh và mô hình đô thị đa trung tâm dần hình thành. Điều này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về quản lý quy hoạch và kiểm soát phát triển dự án nhằm đảm bảo chất lượng đô thị và tính bền vững của thị trường.

Phương Uyên