Dù 8h ngày 17/11 chủ đầu tư mới nhận hồ sơ, nhưng ngay từ tối hôm trước, hàng trăm người đã tập trung trước cửa Trung tâm Văn hóa – Thông tin – Thể thao xã Thiên Lộc (Hà Nội) để xếp hàng, chia nhóm, lên kế hoạch điểm danh với hy vọng được một suất mua nhà ở xã hội.

Trong đêm, những người đến xếp hàng sớm lập thành một nhóm để điểm danh, lần một lúc 21h ngày 16/11, lần hai lúc 0h và lần ba lúc 4h. Liên minh này tin rằng đến giờ mở cửa, cứ theo danh sách mà mọi người bước vào trong, đảm bảo công bằng.

Số thứ tự trong danh sách viết tay lên đến 330 người, nhóm tự quy định những ai không có mặt ở lần điểm danh thứ ba sẽ bị gạch tên, hoặc bị lùi 10 đơn vị.

Sau lần điểm danh thứ hai, một phần nhóm di chuyển đi ăn uống và nghỉ ngơi. Những người ở vị trí sát cổng Trung tâm Văn hóa – Thông tin – Thể thao xã Thiên Lộc thì nhất quyết không đi vì tin rằng mình đang có vị trí đẹp.

Lúc này, tiếp tục có hàng chục, hàng trăm người mới đến lấp vào chỗ những người đã rời đi trước đó. Nhóm này không đồng ý việc tự lập danh sách điểm danh.

Sát giờ điểm danh lần ba (4h), mâu thuẫn bắt đầu xảy ra. Khi đại diện nhóm lập danh sách phát biểu, liên tục có những âm thanh gây gián đoạn, nói xéo.

“Chúng tôi nhóm 1 đây”; “Lùi làm gì, gạch bỏ tên luôn đi”; “Thôi xé đi, phải chủ đầu tư đâu mà đòi điểm danh”; “Sang nhóm này đi, mới có 13 người thôi”; “Ông thích căn nào lấy luôn đi”; “Cứ có bừa lên”… là những âm thanh phát ra xung quanh.

Đáp lại, đại diện điểm danh liên tục yêu cầu những người khác giữ trật tự, bình tĩnh, không được phép gây rối. Lần điểm danh thứ hai liên tục bị gián đoạn.

Phải mất hơn 30 phút, lần điểm danh thứ ba mới hoàn thành.

Tuy nhiên, ngay sau đó, một nhóm tự xưng được chủ đầu tư ủy quyền đứng lên định điểm danh. Nhóm này cho biết có khoảng 60 thành viên, thành lập từ trước và cam kết đảm bảo công bằng cho mọi người.

Lúc này, tiếng xì xào xung quanh ngày càng lớn. Nhóm điểm danh trước đó và nhiều người không cho nhóm này tiếp tục nói. Sau cùng, nhóm phải dừng lại và cho rằng không tôn trọng bất cứ danh sách nào, chỉ dựa vào may mắn của mỗi người.

Vào lúc 8h, Trung tâm Văn hóa – Thông tin – Thể thao xã Thiên Lộc sẽ mở cửa và bắt đầu nhận hồ sơ.

Dự án Đầu tư xây dựng khu nhà ở xã hội tại ô đất CT3, CT4 khu đô thị mới Kim Chung, xã Thiên Lộc (Hà Nội) do liên danh Tổng Công ty Đầu tư và Phát triển nhà Hà Nội và Tổng Công ty Viglacera – CTCP làm chủ đầu tư, với tổng mức đầu tư 1.521 tỷ đồng.

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, CT3 có tổng số 1.104 căn hộ, trong đó 589 căn để bán. Giá bán căn hộ (bao gồm VAT và phí bảo trì) tạm tính là 18,4 triệu đồng/m2.

Sự cần thiết phải điều chỉnh bảng giá đất

Dự thảo bảng giá đất ở TPHCM được xây dựng theo 3 khu vực dựa trên địa giới trước sáp nhập: Khu vực 1 (TPHCM), khu vực 2 (Bình Dương) và khu vực 3 (Bà Rịa – Vũng Tàu).

Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM (NN&MT) cho biết đây là nhiệm vụ “trọng yếu và cấp bách”, bởi bảng giá đất lần đầu áp dụng từ ngày 1/1/2026 là yêu cầu bắt buộc theo Luật Đất đai 2024, đồng thời đáp ứng nhu cầu quản lý đất đai trong bối cảnh mới.

Theo cơ quan này, bảng giá đất mới sẽ khắc phục hàng loạt hạn chế của khung giá hiện hành. Trước thời điểm sáp nhập, bảng giá đất tại TPHCM được xây dựng bám sát thực tiễn địa phương, hướng tới hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và giảm tác động lên người sử dụng đất. Thành phố cũng chủ động điều chỉnh theo hướng giảm giá đất sản xuất kinh doanh, thương mại – dịch vụ và khu công nghệ cao nhằm tạo dư địa phát triển.

Tại Bình Dương trước sáp nhập, bảng giá đất hiện hành đã cập nhật giá cho một số tuyến đường trong các khu dân cư mới theo hướng tiệm cận thị trường, trong khi phần lớn tuyến đường còn lại chỉ được điều chỉnh ở mức độ nhất định. Tuy vậy, khoảng cách giữa bảng giá đất và giá giao dịch thực tế tại địa phương vẫn còn khá lớn.

Sự chênh lệch này kéo theo nhiều hệ lụy như thất thu ngân sách, phát sinh bất bình đẳng trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng và bố trí tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Vì vậy, việc ban hành bảng giá đất mới theo nguyên tắc thị trường được xem là cần thiết nhằm giảm thiểu méo mó giá, hướng tới minh bạch và công bằng.

Tại Bà Rịa – Vũng Tàu trước sáp nhập, bảng giá đất cũng được điều chỉnh thông qua hệ số. Tuy nhiên, mức điều chỉnh giữa các xã không đồng đều, khiến chênh lệch giá giữa các khu vực vẫn tồn tại. Điều này đòi hỏi phải cập nhật dữ liệu thị trường nhất quán hơn để đảm bảo sự cân bằng giữa các địa bàn.

Hiện cả ba địa phương trước sáp nhập đều đang áp dụng bảng giá đất riêng, có hiệu lực đến ngày 31/12 năm nay. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, việc xây dựng bảng giá đất áp dụng thống nhất từ ngày 1/1/2026 sẽ giúp đồng bộ trong quản lý đất đai, đồng thời khắc phục những hạn chế và khác biệt của các bảng giá cũ ở từng khu vực trước sáp nhập.

Khu vực 1: Giá đất cao nhất 687 triệu đồng/m2, có nơi tăng 30-40% so với mức hiện hành

Giá đất ở cao nhất vẫn được giữ nguyên mức 687 triệu đồng/m2 như bảng giá hiện hành, gồm 3 tuyến đường lớn Nguyễn Huệ, Lê Lợi và Đồng Khởi, thuộc phường Sài Gòn.

Một số tuyến khác cũng thuộc phường Sài Gòn, có mức giá giữ nguyên mức hiện hành như Công Trường Lam Sơn (491,7 triệu đồng/m2), Hai Bà Trưng (450,8 triệu đồng/m2), Huỳnh Thúc Kháng (430,4 triệu đồng/m2), Hàm Nghi (429,3 triệu đồng/m2).

Tại phường Tân Định, nhiều tuyến đường vẫn được áp dụng nguyên giá hiện hành như Nguyễn Đình Chiểu (307,4 triệu đồng/m2), Nguyễn Bỉnh Khiêm (227,3 triệu đồng/m2)…

Mặc dù ở mức cao, nhưng giá đất ở dự thảo vẫn thấp hơn nhiều so với giá của các đơn vị tư vấn đưa ra. Như tuyến đường Đồng Khởi và Lê Lợi, giá đất theo khảo sát của đơn vị tư vấn là 954,3 triệu đồng/m2 (cao hơn 40% giá dự thảo); Đông Du là 752,9 triệu đồng/m2 (cao hơn 67% giá dự thảo); Hàm Nghi là 654,7 triệu đồng/m2 (cao hơn 52%).

Bên cạnh đó, nhiều tuyến đường cũng có giá đất dự kiến tăng, thậm chí tăng 30-40%, đặc biệt ở những khu vực trung tâm như phường Sài Gòn, Tân Định, Bến Thành. Các tuyến tăng đáng kể như Huỳnh Khương Ninh, Chu Mạnh Trinh, Hoàng Sa, Trần Khánh Dư, Nguyễn Siêu, Trần Khắc Chân, Trần Nhật Duật…

Theo dự thảo, Cần Giờ là khu vực ngoài trung tâm TPHCM cũ ghi nhận mức điều chỉnh tăng 10-20% ở một số tuyến đường trọng yếu nối khu dân cư và cảng biển như đường Duyên Hải, đường Đào Cừ, Giồng Ao, Giồng Cháy, Rừng Sác…

Giá đất khu vực 2 dự kiến cao nhất 89,6 triệu đồng/m2, nhiều nơi tăng mạnh

Tại khu vực Bình Dương trước sáp nhập, giá đất dự kiến cao nhất là 89,6 triệu đồng/m2, thuộc 2 tuyến đường Yersin và Bạch Đằng, phường Thủ Dầu Một. Cũng tại phường này có nhiều tuyến đường có mức giá trong khoảng 50-60 triệu đồng/m2, như Đại lộ Bình Dương, Đinh Bộ Lĩnh, Hùng Vương, Đoàn Trần Nghiệp… Một số tuyến vượt 60 triệu đồng/m2 như Thích Quảng Đức, Cách Mạng Tháng Tám.

Các mức giá dự kiến áp dụng đều thấp hơn nhiều so với giá khảo sát của đơn vị tư vấn, phổ biến khoảng 60-70%. Ví dụ tại phường Thủ Dầu Một, 2 tuyến đường dự kiến cao nhất 89,6 triệu đồng/m2 nhưng có giá tư vấn 149,3 triệu đồng/m2; đường Cách Mạng Tháng Tám dự kiến 61 triệu đồng/m2 thì giá tư vấn 101,6 triệu đồng/m2.

Mặc dù vậy, giá đất dự kiến áp dụng từ đầu năm sau phần lớn vẫn tăng cao so với mức cao nhất hiện hành, nhiều đường tăng gấp 2-3 lần. Các tuyến đường tăng mạnh ở khu vực phường Lái Thiêu, Thuận An như Phan Thanh Giản (tăng 137%), Bình Nhâm 01-02-07-19-42 tăng 175%, An Thạnh 03-06-07-08-09-10-12 tăng 162%…

Giá đất khu vực 3 dự kiến cao nhất hơn 149 triệu đồng/m2

Tại khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu trước sáp nhập, giá đất dự kiến cao nhất 149,48 triệu đồng/m2 ở đường Thùy Vân chạy dọc theo khu vực Bãi Sau, thuộc phường Vũng Tàu.  Giá này tăng hơn 1,9 lần so với giá đất ở đang áp dụng hiện nay là 78 triệu đồng/m2.

Theo sát đó là tuyến đường Hạ Long, Quang Trung cùng giá dự kiến là 146,31 triệu đồng/m2, gấp gần 2,5 lần so với giá hiện hành. Một số tuyến khác có giá cao như Ba Cu, Trần Hưng Đạo, Hoàng Hoa Thám đều dự kiến 94,1 triệu đồng/m2, tăng 21%.

Mặc dù hầu hết các tuyến đường đều có giá đất tăng so với mức hiện hành nhưng vẫn thấp hơn 40-50% so với giá đơn vị tư vấn đưa ra. Ví dụ, đường Thùy Vân có giá dự kiến là 149,48 triệu đồng/m2 trong khi giá khảo sát là 249,6 triệu đồng/m2; hoặc Quang Trung có giá dự kiến là 146,31 triệu đồng/m2 nhưng giá khảo sát là 243,85 triệu đồng/m2…

Tại đặc khu Côn Đảo, giá đất dự kiến cao nhất ở đường Trần Phú và Võ Thị Sáu, mức 26,1 triệu đồng/m2. Sau đó là các đường Lê Hồng Phong, Ngô Gia Tự, Nguyễn An Ninh, Nguyễn Đức Thuận, Nguyễn Huệ, Phạm Văn Đồng… có giá 25,42 triệu đồng/m2.

Mặt bằng chung, giá đất dự kiến ở các khu vực này đều tăng khoảng 13%, cá biệt tăng 30%. Tuy nhiên, giá này vẫn chỉ bằng khoảng 60% so với giá đơn vị tư vấn đưa ra.

Giá bất động sản tăng cao đã và đang là câu chuyện được chú ý thời gian gần đây.

Nguồn cung hạn chế đẩy giá bất động sản tăng thêm

Savills Việt Nam mới đây có báo cáo chỉ số giá nhà ở Savills trong quý II ghi nhận, chỉ số nhà ở TPHCM tăng thêm 3 điểm theo quý và 8 điểm theo năm, đạt 134 điểm – mức cao nhất kể từ khi được công bố.

Cả thị trường sơ cấp và thứ cấp đều ghi nhận mức tăng giá, đặc biệt tại các dự án đã có sổ hồng hoặc hợp đồng mua bán. Giá bán sơ cấp tăng 7% theo năm, chủ yếu nhờ các dự án mới tại quận 2 và nguồn hàng hạng A được mở bán lại ở quận 1. Ở thị trường thứ cấp, giá tăng tại hầu hết quận, dẫn đầu bởi khu Đông và Nam TPHCM.

Báo cáo thị trường bất động sản mới công bố của JLL ghi nhận giá bán sơ cấp tại thị trường căn hộ phân khúc cao ở mức 5.065 USD/m2 (tương đương 132.219 triệu đồng/m2).

Còn mức giá sơ cấp của thị trường nhà liền thổ được ghi nhận ở mức 15.585 USD/m2 đất (tương đương 407.142 triệu đồng/m2). JLL nhận định, nhu cầu của người mua nhà và nhà đầu tư tạo ra đà tăng giá trên cả thị trường sơ và thứ cấp, dù giá đã ở mức cao.

Giá nhà trên thu nhập Việt Nam gấp hơn 1,6 lần bình quân thế giới

Theo nghiên cứu của Numbeo – nền tảng dữ liệu về chi phí sống Numbeo, trụ sở tại Serbia – cho thấy tỷ số giá nhà trên thu nhập bình quân của hộ gia đình (HPR) năm 2024 là 23,7 lần, tăng thêm 0,2 so với năm trước đó.

Trong khi đó, mức trung bình của chỉ số này trên thế giới giảm 0,5, xuống còn 14,6 lần trong năm ngoái. Như vậy, giá nhà trên thu nhập tại Việt Nam cao hơn mức trung bình của thế giới khoảng 1,62 lần.

Tổng hợp từ cơ sở dữ liệu của Numbeo, bộ phận nghiên cứu của Chứng khoán SHS trong báo cáo mới đây nhận định hệ số giá nhà so với thu nhập của Việt Nam đang ở mức cao nhất thế giới. Đến giữa năm 2025, chỉ số này đã chạm ngưỡng 27,3, tức giá một căn hộ trung bình cao gấp hơn 27 lần thu nhập bình quân của 1 hộ gia đình.

Trong thực tế, nếu tuân theo nguyên tắc an toàn tài chính là dành tối đa 1/3 thu nhập cho nhu cầu nhà ở, SHS ước tính hộ gia đình tại Việt Nam phải dành dụm đến 80 năm mới mua nổi căn nhà bình thường.

Căn cơ do đâu?

Các nhà phân tích đánh giá áp lực giá nhà đã trở thành vấn đề mang tính cấu trúc của nền kinh tế. Trong khi đó, chi phí sinh hoạt cũng tăng và bào mòn khoản tiền có thể tiết kiệm để mua nhà.

Tại phiên họp đầu tiên của Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản, Thủ tướng Chính phủ từng đặt câu hỏi: “Vì sao giá nhà chung cư liên tục tăng và cao mãi?” – cho thấy bài toán nhà ở tại các đô thị lớn, đặc biệt là TPHCM, vẫn còn nhiều thách thức.

Dưới góc nhìn thị trường, bà Cao Thị Thanh Hương, Quản lý Cấp cao Bộ phận Nghiên cứu Savills Việt Nam, cho rằng: “Thị trường nhà ở TPHCM vẫn duy trì tăng trưởng nhờ nhu cầu ở thực bền vững và hạ tầng phát triển, nhưng những yếu tố nền tảng như quy hoạch, thủ tục pháp lý và cơ chế tài chính mới là chìa khóa quan trọng giúp cân bằng cung cầu và kiểm soát giá nhà trong dài hạn.”

Bà Hương nhận định, vấn đề sở hữu nhà không chỉ nằm ở khả năng chi trả của người mua, mà là câu chuyện hoạch định chính sách kinh tế – xã hội của quốc gia. Nhà nước không thể can thiệp trực tiếp vào giá bán của doanh nghiệp bất động sản, nhưng có thể tác động thông qua tháo gỡ pháp lý, quy hoạch vùng kinh tế mới và đầu tư hạ tầng để thúc đẩy đô thị hóa đồng đều, kéo giãn dân khỏi khu trung tâm.

Theo Savills Việt Nam, nguồn cung nhà ở tại TPHCM vẫn bị bó hẹp bởi các vướng mắc pháp lý, trong khi nhu cầu ở thực duy trì ở mức cao. Sự lệch pha cung – cầu khiến giá bán tiếp tục neo ở mức cao, dù thị trường không còn biến động mạnh. 

Chuyên gia kiến nghị gì?

Trong bối cảnh đó, đầu tư hạ tầng và phát triển các cực đô thị vệ tinh được xem là hướng đi căn cơ.

Thực tế, tuyến Metro Line số 1, vận hành từ tháng 3 năm nay, đã giúp rút ngắn thời gian di chuyển giữa trung tâm TPHCM và Bình Dương xuống 20-30 phút, mở ra khả năng hình thành các khu dân cư  thương mại mới ngoài khu lõi trung tâm.

Bà Cao Thị Thanh Hương nhấn mạnh, bài học từ nhiều quốc gia cho thấy, muốn giãn dân thành công phải bắt đầu từ hạ tầng và quy hoạch kinh tế – xã hội. Quỹ đất ở được bố trí dọc các trục giao thông, nhà ở thương mại lẫn xã hội đều có thể triển khai nhanh hơn, đa dạng hóa nguồn cung cho người mua.

Song song với quy hoạch và hạ tầng, chính sách tài chính được xem là trụ cột giúp người dân tiếp cận nhà ở dễ dàng hơn. Theo chỉ đạo của Chính phủ, Đề án thành lập Quỹ Nhà ở Quốc gia đang được nghiên cứu và dự kiến triển khai trong thời gian tới.

Bà Hương cho biết, mô hình này đã chứng minh hiệu quả tại Singapore và Hàn Quốc, nơi người dân được vay mua nhà với lãi suất thấp, thời hạn dài, còn doanh nghiệp phát triển nhà ở được hưởng ưu đãi đầu tư và tiếp cận quỹ đất quy hoạch.

Quan điểm của SHS Research cũng kiến nghị phải thay đổi cách tiếp cận, cần coi nhà ở như một phúc lợi xã hội cơ bản thay vì chỉ là kênh đầu tư. Cần gia tăng nguồn cung nhà ở xã hội, đồng thời gắn với phát triển hạ tầng giao thông công cộng để mở rộng khả năng tiếp cận. Song song, việc cải thiện dịch vụ công cũng là điều kiện quan trọng để phân bổ lại dân cư, giảm áp lực dồn nén lên lõi đô thị….

Nhìn chung, theo chuyên gia, khi hạ tầng, quy hoạch và cơ chế tài chính được triển khai đồng bộ, TPHCM sẽ có điều kiện để giải quyết bài toán giãn dân, cân bằng cung – cầu và ổn định giá nhà ở dài hạn. Việc mở rộng không gian đô thị theo hướng kết nối vùng không chỉ giúp phân bổ lại mật độ dân cư, mà còn tạo dư địa phát triển cho các phân khúc nhà ở phù hợp với người mua ở thực.

Tại dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 98/2020 hướng dẫn hoạt động và quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung 2 loại quỹ mới: Quỹ đầu tư trái phiếu hạ tầng và quỹ đầu tư công cụ thị trường tiền tệ.

Theo dự thảo, quỹ đầu tư trái phiếu hạ tầng sẽ được tổ chức theo mô hình quỹ đóng, tức là huy động vốn một lần từ các nhà đầu tư đại chúng và không rút vốn trong suốt thời gian hoạt động. Mô hình này giúp quỹ có nguồn vốn ổn định, phù hợp để đầu tư vào các loại trái phiếu hạ tầng có kỳ hạn trung và dài hạn.

Chứng chỉ quỹ sẽ được niêm yết và giao dịch trên Sở Giao dịch Chứng khoán, giúp nhà đầu tư có thể bán lại khi cần mà không ảnh hưởng đến quy mô vốn của quỹ.

Về danh mục đầu tư, dự thảo quy định quỹ được phép đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp phát hành để phát triển hạ tầng, cùng các công cụ nợ của Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh, trái phiếu chính quyền địa phương, tiền gửi, công cụ thị trường tiền tệ và các loại chứng khoán khác tương tự như các quỹ đầu tư hiện hành.

Dự thảo cũng yêu cầu quỹ phải duy trì ít nhất 65% giá trị tài sản ròng (NAV) đầu tư vào trái phiếu hạ tầng, công cụ nợ của Chính phủ, tiền gửi và chứng chỉ tiền gửi. Tỷ lệ này nhằm đảm bảo nguồn vốn được ưu tiên cho lĩnh vực hạ tầng, đồng thời vẫn cho phép quỹ có độ linh hoạt nhất định tùy theo tình hình thị trường và nguồn cung trái phiếu từng giai đoạn.

Trong khi đó, quỹ đầu tư công cụ thị trường tiền tệ được Bộ Tài chính đề xuất triển khai theo mô hình quỹ mở, cho phép huy động vốn linh hoạt và giao dịch thường xuyên. Loại quỹ này hướng đến nhóm nhà đầu tư muốn tối ưu hóa nguồn tiền nhàn rỗi trong ngắn hạn, đồng thời phù hợp với thông lệ quốc tế, khi hầu hết các quỹ thị trường tiền tệ trên thế giới đều vận hành theo mô hình này.

Về danh mục đầu tư, dự thảo quy định quỹ được phép rót vốn vào tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi, công cụ nợ của Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh, trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu doanh nghiệp niêm yết và chứng chỉ quỹ đầu tư thị trường tiền tệ khác.

Theo dự thảo, ít nhất 80% giá trị tài sản ròng (NAV) của quỹ phải được đầu tư vào các tài sản có thu nhập cố định ngắn hạn như tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi hoặc công cụ nợ Chính phủ có thời gian đáo hạn không quá 12 tháng. Quy định này giúp giữ ổn định thanh khoản, đảm bảo quỹ có thể đáp ứng nhu cầu rút vốn của nhà đầu tư bất kỳ lúc nào.

Ngoài ra, các quỹ cũng phải tuân thủ đầy đủ các giới hạn đầu tư được quy định tại Điều 110 của Luật Chứng khoán 2019, nhằm đảm bảo tính minh bạch, quản trị rủi ro và an toàn cho nhà đầu tư.