Chị Phương Linh, chủ cửa hàng phụ kiện thời trang, vừa đóng cửa một mặt bằng tại phố Chùa Bộc, quận Đống Đa. Căn nhà có 4 tầng, tổng diện tích sàn 180 m2. Chị thuê chung với một cửa hàng thời trang ở hai tầng dưới với giá thuê cả căn 60 triệu đồng, riêng hai tầng trên là 20 triệu.

Nhưng cuối tháng 4, cửa hàng phía dưới đã rút lui sau hơn một năm gồng lỗ. Chủ nhà nói hỗ trợ giảm còn 50 triệu đồng nếu khách thuê cả căn và tiếp tục gia hạn hợp đồng. Tuy nhiên, chi phí cao, doanh thu liên tục sụt giảm nên chị Linh cũng quyết định trả mặt bằng, chỉ duy trì kênh bán hàng online.

“Khách đến cửa hàng giảm mạnh rõ rệt, có ngày chưa đến 5 lượt nên trả mặt bằng là cần thiết để giảm gánh nặng chi phí”, chị nói.

Tương tự, một chủ nhà có mặt tiền cho thuê 50 m2, diện tích sàn khoảng 200 m2 ở Nguyễn Trãi, quận Thanh Xuân cho biết chấp nhận thương lượng, giảm giá thuê 20% còn 45 triệu đồng một tháng, nhưng nửa năm qua không tìm được khách. “Cũng có một số người hỏi nhưng biết giá rồi lại thôi. Thời buổi kinh tế khó khăn, giảm giá để đỡ bỏ phí tài sản”, người này chia sẻ.

Trường hợp chủ nhà chấp nhận giảm giá cho thuê nhà phố 15-20% không hiếm gặp tại thị trường Hà Nội thời gian qua. Minh Tuấn, môi giới nhà phố ở trung tâm Hà Nội với hơn 8 năm kinh nghiệm, chia sẻ đây là giai đoạn khủng hoảng của thị trường cho thuê nhà phố mặt tiền. Tuấn cho biết đã chứng kiến một hệ thống thời trang có 10 cửa hàng tại Hà Nội đóng cửa hầu hết mặt bằng, chỉ giữ một mặt bằng làm kho. Một số dãy phố treo biển cho thuê mặt bằng nhiều hơn cả giai đoạn dịch bệnh.

Theo môi giới này, phía chủ nhà không còn cảnh hét giá cao vẫn có khách xếp hàng tranh thuê như những năm trước. Thay vào đó, một số chủ nhà đã chấp thuận thương lượng, giảm giá thuê trung bình 10-15% cho hợp đồng thuê, thậm chí giảm 30% cho 1-3 tháng đầu.

Khảo sát của VnExpress cho thấy, nhiều căn nhà phố ế khách thuê đã được chủ tăng cường áp dụng khuyến mãi để kích cầu như giảm giá thuê đến 20%, giãn thanh toán. Giải pháp này được đưa ra trong bối cảnh nhiều khách thuê tiếp tục rời khỏi mặt bằng nhà phố cho thuê.

Đặc biệt, nhiều tuần qua, UBND TP Hà Nội mở đợt cao điểm kiểm tra hàng giả cũng khiến không khí mua sắm tại các tuyến phố trung tâm ảm đạm hơn. Nhiều căn nhà sau thời gian đóng cửa cũng bắt đầu treo biển “cho thuê nhà chính chủ” như Kim Mã, Cầu Giấy, Phạm Ngọc Thạch, Bà Triệu, Phố Huế…

Dữ liệu của kênh rao tin trực tuyến Batdongsan cũng chỉ ra mức độ quan tâm nhà mặt phố trong tháng 5 tiếp đà giảm, sụt khoảng 8% so với tháng trước. Một số phường ghi nhận giá rao cho thuê nhà phố lao dốc 15-30% so năm ngoái như Giảng Võ (giảm 33%), Ô Chợ Dừa (30%), Quan Hoa (20%), Láng Hạ (17%), Trung Hòa (15%), Đội Cấn (14%)…

Khách thuê đang chiếm ưu thế hơn chủ nhà trên thị trường nhà mặt phố, theo ông Nguyễn Chí Thanh, Phó chủ tịch thường trực Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS). Ông nói, trước đây, nhu cầu rất lớn trong khi nguồn cung hạn chế khiến những tuyến phố đắc địa luôn nằm trong danh sách săn đón của các khách thuê. “Tình trạng giảm giá thuê ít khi xảy ra bởi chủ nhà chiếm ưu thế”, ông Thanh cho hay.

Hiện nay, xu hướng thương mại điện tử cùng cuộc đua phát triển trung tâm thương mại kéo nhiều nhà bán lẻ dần rời bỏ mặt bằng truyền thống. Cùng đó, nhiều nhãn hàng phải thu hẹp quy mô do khó khăn chồng chất, tình hình kinh doanh giảm sút. Họ cho rằng không nhất thiết phải có cửa hàng vật lý, thay vào đó chuyển sang bán hàng online nhằm tiết kiệm tối đa chi phí.

Cùng quan điểm, bà Hoàng Nguyệt Minh, Giám đốc cấp cao bộ phận Cho thuê thương mại Savills Hà Nội cho rằng mặt bằng nhà phố tại Hà Nội đang mất dần ưu thế khi giá thuê bị đẩy lên cao nhiều năm qua. Cùng đó, tiến độ thanh toán tiền thuê khắt khe, lên tới 6 tháng thậm chí thanh toán theo năm, gây khó khăn cho khách thuê cần tối ưu dòng vốn lưu động.

Xu hướng này có thể nhìn thấy rõ ràng với các dịch vụ ăn uống, thời trang. Trước đây các nhãn hàng F&B, thời trang thường chuộng kinh doanh tại mặt phố lớn. Hiện nhiều thương hiệu có xu hướng dịch chuyển sang các khu thương mại lớn, còn thời trang thu hẹp, tập trung bán online.

“Nhiều khách thuê trong nước thay đổi thị hiếu, còn nhãn hàng quốc tế chuộng mặt bằng trong trung tâm thương mại khiến nhà phố ngày càng thất thế”, bà Minh cho hay.

Thời gian tới, các chuyên gia nhận định nhiều nhà phố cho thuê sẽ tiếp tục khó khăn nếu không có chính sách thu hút khách thuê. Bà Hoàng Nguyệt Minh khuyến nghị chủ nhà nên linh hoạt hơn trong thỏa thuận giá cả, diện tích cho thuê, phương án chia mặt bằng hay thời hạn thanh toán…Hợp đồng cũng cần được hai bên cân nhắc kỹ về các điều khoản chấm dứt, phạt, bất khả kháng.

Về phía người đi thuê, bà Minh cho rằng đây là lúc để tìm kiếm vị trí kinh doanh đẹp khi thị trường có nhiều nguồn cung với giá “mềm mại hơn”. Ngoài vị trí, diện tích, thiết kế, bà khuyến nghị khách thuê chú ý đến tiêu chuẩn trang bị an toàn cháy của mặt bằng trong bối cảnh cơ quan quản lý siết chặt việc chuyển đổi công năng sử dụng công trình, tăng kiểm tra việc phòng cháy, chữa cháy.

Ngọc Diễm

Hoàng Quân (32 tuổi) đang làm việc tại một ngân hàng thương mại ở TP HCM, cho biết có thu nhập 24,5 triệu đồng mỗi tháng, không thấp so với mặt bằng lương chung nhưng chẳng thấm là bao với mức phí sinh hoạt đắt đỏ của TP HCM. Dù tiết kiệm từ khi ra trường, đến nay, Quân vẫn chọn ở trọ với lý do mua nhà không nổi.

“Một căn hộ bình dân ở thành phố có giá đến 3 tỷ đồng, muốn mua phải vay ít nhất 2 tỷ đồng và 15-25 năm tới, mỗi tháng phải dành hơn 60% thu nhập trả nợ. Phấn đấu trong nợ nần thì thà ở trọ cả đời dành dụm tiền về già dưỡng lão”, anh cho hay.

Quân không phải cá biệt, rất nhiều bạn trẻ dù đã nỗ lực từng ngày mong sớm có mái ấm ở TP HCM, nhưng đã từ bỏ, chọn cách thuê nhà ở các đô thị lớn.

Thùy Chi (35 tuổi) công tác tại một tổ chức tín dụng ở TP HCM, cho biết từ khi ra trường đã bắt đầu tích lũy cho kế hoạch mua nhà tuổi 30. Dù tuổi tác đã cách xa mục tiêu 5 năm, Chi vẫn đang ở trọ. Với mức thu nhập 22 triệu đồng mỗi tháng, Chi thuê căn phòng giá 4 triệu đồng (chưa tính điện, nước…), trung bình mỗi tháng, cô tiêu tốn ít nhất 13 triệu đồng cho phí sinh hoạt, mua sắm và tiết kiệm nhiều nhất 5 triệu đồng.

Hiện cô chỉ tiết kiệm được 700 triệu đồng, mua căn nhà vài tỷ đồng ở thành phố là điều quá xa vời. Do đó, cô chấp nhận thuê nhà ở trọ để bớt phải lo nghĩ, dành tiền vào việc khác.

Tương tự, Kim Anh (28 tuổi) nhân viên cho một công ty truyền thông ở quận 1, chia sẻ thu nhập loanh quanh ở mức 16-18 triệu mỗi tháng, làm cả đời cũng không mua được nhà ở TP HCM. Hơn nữa cô cũng không thấy quá nhiều lợi ích khi mua nhà ở thành phố nên “thà cứ ở trọ, dùng tiền trả lãi mua nhà đi học thêm kiến thức, kỹ năng mới để phát triển công việc”.

Nghiên cứu mới đây từ Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (Vars) cho thấy, hơn 60% người trẻ dưới 35 tuổi tại các đô thị lớn (Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng) ưu tiên thuê nhà, coi đây là giải pháp tối ưu để giảm gánh nặng tài chính và tận hưởng sự tự do trong bối cảnh giá bất động sản leo thang.

Tương tự, kết quả khảo sát từ chuyên trang Batdongsan cũng cho thấy, xu hướng tìm thuê nhà gia tăng gần 22% trong năm 2024. Nhóm khách hàng trong độ tuổi 25-34 tìm thuê cao nhất (gần 62%), ngay cả nhóm thu nhập cao từ 21-40 triệu đồng mỗi tháng cũng có tỷ lệ tìm thuê nhà đến 42% trong năm qua.

Lý giải, Vars cho rằng giá nhà tăng cao, không có ưu đãi lãi suất là rào cản khiến nhiều người khó mua nhà, đẩy họ vào thị trường thuê. Giá căn hộ chung cư tại Hà Nội, TP HCM và Đà Nẵng tăng lần lượt 72%, 50% và 34% trong 5 năm qua, còn thu nhập trung bình của người dân chỉ tăng khoảng 6-10% mỗi năm và ở mức rất thấp (từ 6,8-8,9 triệu đồng mỗi tháng). Trung bình vay 1,5-2 tỷ đồng mua nhà, hàng tháng người mua phải trả tiền gốc và lãi từ 25-60 triệu đồng, cao hơn 5-10 lần chi phí thuê nhà.

Còn theo Batdongsan, hơn 41% người đi thuê cho biết không đủ tài chính mua, không muốn ràng buộc vì khoản vay mua nhà và giá thuê nhà giá thấp hơn trả lãi suất hàng tháng. Với mức GDP bình quân đầu người ước tính khoảng 9,5 triệu đồng mỗi tháng (2024), một người trẻ (25-40 tuổi) phải tích lũy từ 26 năm để sở hữu căn hộ diện tích 60 m2, giá khoảng 3 tỷ đồng (trong điều kiện lãi suất huy động giả định là 4,5%/năm).

Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội môi giới bất động sản Việt Nam, nhận định việc vay mua nhà với người trẻ vẫn gặp “muôn vàn khó khăn”. Vay là đồng nghĩa phải trả nợ trong 15-25 năm, hoặc phải “bóp mồm bóp miệng” cắt giảm nhiều khoản chi tiêu khác để có thời gian trả nợ ngắn hơn. Chưa kể, lãi suất thả nổi khó dự báo cũng làm nhiều người trẻ không dám vay, chọn ở trọ thay vì sở hữu tài sản.

Ông Nguyễn Quốc Anh, Phó tổng giám đốc Batdongsan nhận định, bên cạnh vấn đề tài chính, tư duy về sở hữu nhà cũng dần thay đổi, đặc biệt là với thế hệ trẻ. Hiện có khoảng 28% ngưởi thuê nhà cho biết, chọn ở trọ vì thích sự linh hoạt từ việc thay đổi môi trường sống.

Xu hướng gia tăng nhu cầu thuê khiến mảng cho thuê tại Việt Nam ngày càng tiềm năng. Dù vậy, thị trường cho thuê vẫn còn nhiều hạn chế, chưa thực sự trở thành một giải pháp thay thế hoàn toàn cho việc sở hữu nhà.

Hội Môi giới bất động sản Việt Nam cho biết, phần lớn nguồn cung nhà cho thuê do cá nhân sở hữu và quản lý, chưa có sự tham gia của các chủ đầu tư chuyên nghiệp. Trong khi đó, tại các nước phát triển, mô hình “build-to-rent” (xây dựng để cho thuê) đã trở nên phổ biến, giúp người thuê có nhiều lựa chọn hơn với giá cả hợp lý và dịch vụ tốt hơn.

Việt Nam cũng chưa có chính sách bảo vệ người thuê nhà. Đa số các hợp đồng thuê đều có thời hạn ngắn (6-12 tháng) và không có ràng buộc về điều kiện và mức tăng giá, khiến người thuê phải đối mặt với rủi ro về sự ổn định và quyền lợi. Việc thuê nhà chỉ có thể trở thành một lựa chọn phổ biến khi thị trường cho thuê được phát triển chuyên nghiệp hơn và có sự hỗ trợ từ chính sách tài chính.

Đơn vị này đề xuất nên có quy định pháp luật cụ thể bảo vệ quyền lợi người thuê như giới hạn mức tăng giá thuê mỗi năm và khuyến khích hợp đồng thuê dài hạn. Còn Hiệp hội bất động sản TP HCM mới đây cũng đề xuất, để tăng khả năng sở hữu nhà của người dân, nên có chính sách tín dụng ưu đãi với nhóm người mua nhà lần đầu.

Phương Uyên

Tại huyện Nhơn Trạch, từ đầu tháng 3, một số nhà đầu tư và môi giới đổ về đây tìm mua đất. Nhiều khu đô thị từng bỏ hoang trong thời gian dài và các lô đất thổ cư, phân lô thuộc các xã, phường như Phú Hữu, Phước Khánh, Vĩnh Thanh, Phước An, Đại Phước… được môi giới rao bán và sang tay với giá tăng từng ngày. Chỉ riêng 2 tuần gần đây, giá đất nền Nhơn Trạch đã tăng 20-30%, một số lô thậm chí được rao giá cao gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái.

Diễn biến tương tự với bất động sản huyện Cần Giờ (TP HCM), nơi có đề án xây cầu nối đến Bà Rịa – Vũng Tàu, tuyến cao tốc metro cùng hàng loạt khu đô thị, cảng biển quy mô lớn sắp triển khai trong năm nay. Theo đó, giá đất thổ cư khu vực xã Cần Thạnh, Bình Khánh hiện tăng 20-30% so với đầu năm và gần gấp đôi so với thời điểm này năm ngoái. Nhiều môi giới nhà đất cho biết hiện nay với tài chính 5 tỷ đồng gần như không thể mua được đất tại đây. Trong khi cách đây nửa năm, khu vực này không thiếu sản phẩm 4-5 tỷ đồng.

Phía đối diện Cần Giờ là nhà đất Bà Rịa – Vũng Tàu, giá cũng đang tăng nhanh. Đất nền các huyện Phú Mỹ, Châu Đức, Long Điền… được rao bán với mức tăng 15-20% so với đầu năm. Còn thị trường Bình Dương không “sốt ảo” như Nhơn Trạch nhưng thông tin sẽ sáp nhập về TP HCM làm giá nhà đất khu vực Dĩ An, Thuận An, nơi tiếp giáp gần nhất với thành phố, tăng 5-10% chỉ trong 2 tuần qua.

Số liệu từ chuyên trang Batdongsan cũng cho thấy kể từ khi thông tin sáp nhập lan truyền, mức độ quan tâm tìm kiếm và giá bất động sản tăng đáng kể tại một số địa phương thuộc tỉnh Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu, TP HCM.

Cụ thể, trong tháng 3, trung bình giá đất Nhơn Trạch đã tăng 48% so với cùng kỳ 2024, lượt tìm mua tăng 41% so với đầu năm. Còn giá đất huyện Cần Giờ tăng 107% so với cùng kỳ, nhu cầu tìm mua cũng tăng 55%. Trong khi đó, giá đất huyện Phú Mỹ (Bà Rịa – Vũng Tàu) tăng 185%, Châu Đức tăng 137%, Long Điền, Xuyên Mộc tăng từ 15-30% so với cùng kỳ năm ngoái, nhu cầu mua cũng tăng trung bình 20-30%. TP Thuận An, Dĩ An (Bình Dương) hiện giá nhà đất tăng 6-14%, nhu cầu mua tăng 23-26%.

DKRA Group cũng thông tin, trong tháng 3, giá đất Nhơn Trạch tăng 20-30%, thậm chí nhiều dự án tăng 50% so với đầu năm. Khu vực huyện Cần Giờ, các xã Bình Khánh, Cần Thạnh cũng có giá nhà đất tăng gần gấp đôi. Diễn biến tương tự đang diễn ra với một số thị trường giáp ranh được đồn đoán sắp sáp nhập về TP HCM.

Giá tăng cao, nhưng theo ghi nhận của VnExpress cho thấy trên thực tế, giao dịch mua bán đất Nhơn Trạch, Long Thành, Phú Mỹ… trong mấy tuần qua chủ yếu là “chiêu trò” sang tay qua lại giữa nhà đầu tư với nhau, cò đất tiếp tay thổi giá. Phần nhiều giao dịch dừng lại ở việc xuống tiền cọc giữ đất, lượng giao dịch công chứng hợp đồng mua bán chính thức không nhiều.

Lãnh đạo một sàn môi giới tại Nhơn Trạch cũng cho biết có những lô đất được sang tay qua 4-5 nhà đầu tư chỉ trong 2 tuần, mỗi lần sang tay giá lại tăng 10%. Trên thực tế, việc mua bán không qua hợp đồng công chứng sang tên mà chỉ lướt cọc. Tương tự, một số khu đô thị hoang phế nhiều năm đột nhiên sốt nóng, giao dịch hàng chục lô đất mỗi ngày nhưng không thấy hợp đồng nào được công chứng, toàn làm giấy tay sang nhượng lại.

Ông Bách, một nhà đầu tư bất động sản lâu năm cho hay tại Vũng Tàu, những người có đất đẹp không ai rao bán lúc này, họ đều muốn giữ tài sản để chờ thị trường thực sự tốt lên. Chỉ có một số khu vực, nhà đầu tư và cò đất sang tay qua lại để đẩy giá, đẩy giao dịch lên cao.

Nhìn nhận diễn biến trên, các chuyên gia cho rằng thông tin về việc sáp nhập TP HCM với Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu và thậm chí gồm cả huyện Nhơn Trạch (Đồng Nai), cùng hàng loạt dự án hạ tầng lớn được đẩy mạnh triển khai, đã tạo sự quan tâm lớn trên thị trường bất động sản phía Nam thời gian qua. Lợi dụng tâm lý FOMO (Fear of Missing Out – sợ bỏ lỡ cơ hội) và giai đoạn thông tin còn mập mờ, chưa xác thực, các môi giới, đầu nậu, đầu cơ đất đua nhau kích giá, thu hút người mua.

Ông Đinh Tiến Dũng, Giám đốc Công ty tư vấn đầu tư Gia Hòa, nhìn nhận động thái “nóng sốt” bất động sản gần đây ít nhiều có sự tiếp tay của các nhóm đầu cơ, đầu nậu và cò đất. Thực tế, chỉ một số ít giao dịch thật được thực hiện, còn lại đa phần vẫn là cò đất và nhà đầu tư sang tay qua lại tạo hiệu ứng “sốt” đất. “Cơn sốt nóng hiện nay là “cuộc chơi” của giới đầu cơ, đầu nậu nhà đất”, ông Dũng nhìn nhận.

Đồng quan điểm, ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc Batdongsan khu vực miền Nam, nói đợt tăng giá “nóng” nhà đất phía Nam lần này mang nặng yếu tố tâm lý, được kích thích bởi những nhóm đầu cơ và cò đất có sẵn hàng, hơn là phản ánh giá trị thực của bất động sản.

Ông Tuấn cảnh báo đợt tăng giá đột ngột này tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các thông tin về việc sáp nhập tỉnh, thành phố hiện đều ở dạng tin đồn lan truyền trên các nền tảng mạng xã hội, chưa có phương án chính thức và tiến trình sáp nhập cụ thể. Việc thay đổi về mặt hành chính khả năng các địa phương sẽ phải thực hiện điều chỉnh các quy hoạch sẵn có hoặc bổ sung các quy hoạch mới. Do đó, những lô đất được đánh giá có giá trị cao tại thời điểm này chưa chắc sẽ giữ giá trị sau khi sáp nhập. Ngoài ra, dù sáp nhập, giá trị bất động sản vẫn cần có yếu tố cơ sở hạ tầng và định hướng mới tăng bền vững. Các khu vực sáp nhập nhưng không có nhu cầu mua đất để ở, kinh doanh thì cũng chỉ tăng ảo.

Ông Tuấn khuyến cáo nhà đầu tư cần cẩn trọng với quyết định gom đất chờ thời. Quỹ đất trên các tỉnh thành không thiếu, nhất là sau khi sáp nhập. Chỉ nguồn cung tại Hà Nội và TP HCM mới không đáp ứng được nhu cầu. Vì vậy, người dân cần cảnh giác, đừng nghe theo các đầu nậu, cò đất thổi giá.

Ông Võ Hồng Thắng, Phó tổng giám đốc DKRA Group, nhận định không thể phủ nhận rằng việc sáp nhập tỉnh thành sẽ mở ra tiềm năng kinh tế cho nhiều địa phương giáp ranh được sáp nhập vào các thành phố lớn. Tuy nhiên ở chiều ngược lại, tại các địa phương là những tỉnh lỵ lâu đời, có thể phần nào bị mất đi sức hút vốn có sau khi địa giới hành chính được mở rộng, giảm bớt đi sự khan hiếm về quỹ đất.

“Người dân cần theo dõi biến động quy hoạch, đánh giá tiềm năng thực tế và tránh đầu tư theo tâm lý đám đông, đặc biệt tình trạng thổi giá của cò đất, môi giới”, một chuyên gia khuyên.

Phương Uyên