Chiều 22/9, Thủ tướng Phạm Minh Chính – Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản – chủ trì hội nghị công bố quyết định kiện toàn Ban Chỉ đạo và phiên họp thứ nhất của Ban Chỉ đạo.

Phát biểu khai mạc, Thủ tướng nêu rõ thị trường bất động sản có vai trò rất quan trọng, là kênh huy động và phân bổ vốn, có sức lan tỏa lớn đến các ngành kinh tế khác như xây dựng, tài chính, vật liệu… góp phần thúc đẩy tăng trưởng, phát triển đất nước nhanh và bền vững.

Cùng với đó, việc phát triển nhà ở là một trụ cột quan trọng trong các chính sách an sinh xã hội, đảm bảo tiến bộ, công bằng xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội.

Thủ tướng khẳng định quan điểm dứt khoát không hy sinh công bằng, tiến bộ và an sinh xã hội để chạy theo tăng trưởng đơn thuần. Thủ tướng nêu rõ trong nhiệm kỳ này đã rất quyết liệt trong cơ cấu lại thị trường bất động sản, thúc đẩy nguồn cung, đặc biệt là phân khúc nhà ở xã hội, nhà ở có giá phù hợp cho người thu nhập thấp và trung bình, các đối tượng yếu thế, người trẻ…

Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, các bộ, ngành, địa phương quyết liệt triển khai các nhiệm vụ, giải pháp, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn, nhất là về thể chế, luật pháp, về đất đai.

Theo đó, thị trường bất động sản ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực góp phần nâng cao chất lượng đô thị, cải thiện diện mạo kiến trúc, hạ tầng cho đô thị, từng bước nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân, tạo hiệu ứng lan tỏa đến nhiều ngành sản xuất, dịch vụ.

Đến nay, cả nước có 692 dự án nhà ở xã hội được triển khai với quy mô 633.559 căn, trong đó đã hoàn thành trên 110.000 căn. Tuy nhiên, thị trường bất động sản nói chung và phát triển nhà ở xã hội nói riêng còn nhiều khó khăn, vướng mắc, so với yêu cầu thì còn rất nhiều việc phải làm. 

Hệ thống pháp luật liên quan mặc dù đã được sửa đổi, bổ sung nhưng vẫn còn nhiều vướng mắc, bất cập, đặc biệt là về lĩnh vực đất đai, đấu thầu, chấp thuận chủ trương đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư. Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư còn chậm; việc xác định giá đất nhiều nơi còn khó khăn. Phân khúc nhà ở còn bất cập, trong đó sản phẩm chủ yếu là phân khúc cao cấp, có lúc giá nhà ở tăng đột biến, nhất là tại các thành phố lớn…

Thủ tướng đề nghị các đại biểu rà soát, kiểm điểm lại việc thực hiện những nhiệm vụ đã giao cho các bộ, các ngành, các địa phương. Đồng thời, Thủ tướng yêu cầu xác định rõ những khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn trong thực hiện chính sách nhà ở, phát triển thị trường bất động sản, nhà ở xã hội về thể chế, về nguồn lực, về cơ chế chính sách; phân tích nguyên nhân, tồn tại, yếu kém, điểm chưa được để rút ra những bài học kinh nghiệm, lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành trong thời gian tới.

Thủ tướng nhấn mạnh tinh thần tất cả vì dân vì nước, quyết tâm cao, nỗ lực lớn, hành động quyết liệt, làm việc nào ra việc đấy, làm việc nào dứt việc đấy. Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu phân công phải 6 rõ: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm và rõ sản phẩm.

Nhiều dự án ở trung tâm tái khởi động

Công ty cổ phần Đầu tư Địa ốc Đại Quang Minh vừa tái khởi động và giới thiệu dự án chung cư Sarene Residence & Commercial Complex thuộc phân khu phía Bắc – Khu đô thị Sala (phường An Khánh), gắn liền với trục Trung tâm tài chính – hành chính Thủ Thiêm. Sự kiện đánh dấu bước khởi đầu cho giai đoạn đầu tư xây dựng mới của Khu đô thị Sala sau một thời gian tạm ngưng từ năm 2018 và đến nay pháp lý đã được khơi thông.

Ông Nguyễn Hoàng Tuệ, Tổng giám đốc Đại Quang Minh, nói kế hoạch mở bán các sản phẩm của dự án này vào tháng 6 năm nay và hoàn thiện, bàn giao vào tháng 11/2027.

Cũng tại phường An Khánh, dự án Dat Xanh Homes Riverside (nay đổi tên thành The Prive) được tái khởi động trong năm qua sau thời gian trì hoãn vì pháp lý. Công trình đang được thi công rầm rộ, các đợt mở bán đã được triển khai.

Theo ghi nhận, không riêng các dự án này, nhiều tổ hợp, công trình nhà ở trong khu trung tâm TPHCM có cơ hội “hồi sinh”, tái khởi động sau nhiều năm gặp khó vì pháp lý.

Tại trung tâm quận 1 cũ, 2 dự án cao ốc từng “đắp chiếu” nhiều năm là IFC One Saigon và One Central HCM cũng đã được tính toán phương án điều chỉnh để tiếp tục thực hiện.

Sở Xây dựng TPHCM mới đây cho biết thành phố đã chấp thuận việc chuyển nhượng, điều chỉnh dự án khu phức hợp One Central HCM (đối diện chợ Bến Thành, phường Bến Thành), gia hạn tiến độ thêm 48 tháng.

Còn dự án IFC One Saigon, thành phố đã nhận được đơn của bà Trương Mỹ Lan (Tập đoàn Vạn Thịnh Phát) đề nghị tiếp tục tham gia đầu tư, hoàn thiện. Sở Xây dựng TPHCM được yêu cầu phối hợp với các cơ quan liên quan thẩm định dự án, lập phương án xử lý theo đúng quy định và thẩm quyền.

Nguồn cung tiếp tục khan hiếm, giá khó “hạ nhiệt”

Theo dữ liệu thị trường, trong giai đoạn 2015-2025, giá bất động sản trung tâm TPHCM tăng mạnh trên tất cả các phân khúc, nhưng mức tăng không đồng đều. Đất nền dẫn đầu mức tăng, tiếp theo là chung cư tăng 197%, nhà riêng tăng 168%.

Đại diện một đơn vị nghiên cứu cho rằng bất động sản trung tâm, bao gồm cả khu cũ lẫn Thủ Thiêm vẫn giữ vị thế đặc biệt: nhu cầu ổn định và chịu ảnh hưởng trực tiếp từ năng lực kết nối hạ tầng. Những yếu tố then chốt này giúp phân khúc căn hộ duy trì sức đề kháng tốt trong trung hạn đến dài hạn, ngay cả khi thị trường chung trải qua các chu kỳ điều chỉnh.

Trung tâm Nghiên cứu Thị trường & Am hiểu Khách hàng One Mount Group cũng ghi nhận tình hình thị trường có nhiều chủ đầu tư đã tái khởi động hoặc mở bán các dự án tại khu vực trung tâm và vùng lõi đô thị TPHCM. Xu hướng này phản ánh quá trình tháo gỡ pháp lý đang diễn ra tích cực, đồng thời cho thấy kỳ vọng của doanh nghiệp vào một chu kỳ tăng trưởng bền vững hơn trong trung và dài hạn.

Khu vực trung tâm tiếp tục dẫn dắt thị trường với dòng sản phẩm cao cấp và hạng sang, chiếm khoảng 80% lượng giao dịch. Trong khi đó, phân khúc trung cấp lại dịch chuyển mạnh sang các thị trường vệ tinh, nơi đóng góp hơn 60% tổng lượng giao dịch toàn thị trường trong năm 2025.

Tại trung tâm TPHCM, giá bán trung bình năm 2025 đã đạt hơn 103 triệu đồng/m2, tăng 25% so với năm trước. Động lực chính thúc đẩy chỉ số giá sơ cấp tăng cao là sự xuất hiện của các dự án hạng sang với mức giá chào bán kỷ lục.

Đơn vị này dự báo tổng nguồn cung mới tại thị trường TPHCM dự kiến sẽ đạt từ 27.000 đến 32.000 căn hộ/năm. Trong đó, khu vực trung tâm ước tính đóng góp 16.000-17.000 căn/năm trong giai đoạn 2026-2027. Việc gia tăng đáng kể về cả số lượng và chất lượng nguồn cung sơ cấp cho thấy sự sẵn sàng của các chủ đầu tư trong việc đón đầu làn sóng tăng trưởng mới.

Ông Trần Minh Tiến (One Mount Group), nhận định TPHCM đang đứng trước một làn sóng tăng trưởng mới khi các điểm nghẽn pháp lý dần được khai thông. Đặc biệt, việc triển khai các dự án trọng điểm tại khu vực Thủ Thiêm trong năm nay sẽ đóng vai trò là “đầu tàu” thiết lập những cột mốc giá mới, tái định vị hoàn toàn mặt bằng giá trị cho khu vực trung tâm.

Ngược lại, bà Dương Thùy Dung, Giám đốc điều hành CBRE, khẳng định tình trạng khan hiếm nguồn cung khu vực trung tâm TPHCM vẫn tiếp diễn. Trong năm 2025, nguồn cung căn hộ mới chỉ dao động khoảng 7.000-8.000 căn. Năm nay, bà dự báo có thể tăng lên khoảng 10.000 căn, nhưng vẫn ở mức thấp và chủ yếu đến từ các giai đoạn tiếp theo của những dự án đã chào bán trước đây, chứ không phải dự án mới.

Phần lớn các dự án mới trong thời gian tới sẽ nằm ngoài khu vực trung tâm, do quỹ đất ngày càng khan hiếm và giá đất tăng cao. Đặc biệt, những chủ đầu tư chưa hoàn tất nghĩa vụ tài chính từ trước sẽ gặp nhiều khó khăn khi chi phí đất tăng mạnh, buộc họ phải tính toán lại bài toán tài chính.

Thị trường bất động sản chuyển sang giai đoạn mới

Chiều 8/1, diễn đàn Triển vọng thị trường bất động sản năm 2026 – Động lực cho chu kỳ tăng trưởng mới được tổ chức tại TPHCM.

Tại sự kiện, TS Nguyễn Văn Đính, Phó chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, cho rằng thị trường đang bước vào chu kỳ phát triển mới, bao gồm cả cơ hội lẫn thách thức.

Trong đó, nhiều tín hiệu tích cực của thị trường đã được mở ra, như nguồn cung tăng mạnh khi hàng loạt dự án được tháo gỡ pháp lý; thanh khoản phục hồi; giá bất động sản có xu hướng tăng mạnh đầu năm nhưng đã chững lại vào giữa năm và đang được kiểm soát tốt hơn nhờ sự điều tiết của Nhà nước.

Cũng theo chuyên gia, các “cơn sóng” đầu cơ ngắn hạn bị đứt gãy sau khi sáp nhập tỉnh thành, tốc độ tăng giá phi mã được chặn lại, thay vào đó là xu hướng phát triển ổn định và dài hạn hơn. Tuy vậy, thách thức vẫn hiện hữu, từ cơ cấu nguồn cung thiên về phân khúc giá cao, áp lực chi phí đầu vào, đến sự phụ thuộc lớn vào tín dụng.

Về tổng thể, ông Đính cho rằng thị trường sẽ không còn chỗ cho đầu tư ăn xổi. Giai đoạn tới đòi hỏi các chủ thể phải chuyên nghiệp hơn, minh bạch hơn và tuân thủ nghiêm kỷ cương thị trường trong một hệ sinh thái được quản trị bằng dữ liệu và công nghệ số.

Cùng với đó, TS Nguyễn Minh Phong, chuyên gia kinh tế, cho rằng thị trường bất động sản Việt Nam, đặc biệt là khu vực phía Nam, đang đứng trước yêu cầu tái cấu trúc toàn diện. Sự tái cấu trúc này diễn ra đồng bộ trên tất cả các khía cạnh, từ chủ thể tham gia thị trường, cơ cấu sản phẩm, giá cả, dịch vụ hỗ trợ đến thể chế và phương thức quản lý Nhà nước.

Sản phẩm bất động sản sẽ ngày càng hướng mạnh hơn vào nhu cầu thực, chú trọng chất lượng, tiện ích, công năng và yếu tố thông minh. Thị trường sẽ dần chuyển từ các dự án nhỏ lẻ sang các đại dự án, siêu đô thị quy mô lớn, gắn với hệ thống hạ tầng đồng bộ, giao thông công cộng và không gian sống hiện đại.

Những dự án này đòi hỏi các chủ đầu tư có năng lực tài chính, quản trị, trách nhiệm xã hội và tầm nhìn dài hạn. Quá trình này cũng kéo theo sự sàng lọc mạnh mẽ các chủ đầu tư, loại bỏ những dự án kém chất lượng, thiếu minh bạch, qua đó nâng cao chất lượng chung của thị trường.

Quyết tâm từ Bộ Xây dựng

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh nhận định thị trường bất động sản Việt Nam đang đứng trước cơ hội bước vào giai đoạn phát triển ổn định, bền vững hơn nhờ hoàn thiện thể chế và tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý. Tuy nhiên, thị trường vẫn đối mặt nhiều tồn tại, hạn chế cần được khắc phục.

Trước hết là dư thừa nguồn cung sản phẩm bất động sản, nhà ở phân khúc cao cấp và phân khúc trung cấp, thiếu sản phẩm bất động sản là nhà ở giá phù hợp với khả năng chi trả của đa số người dân, đặc biệt thiếu nhà ở cho công nhân khu công nghiệp, nhà ở xã hội, nhà ở cho người thu nhập thấp.

Ngoài ra, giá bất động sản còn cao so với thu nhập của số đông người dân và vượt quá khả năng chi trả của người dân. Việc cập nhật thông tin lên hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản của các địa phương, doanh nghiệp còn chậm…

Để tạo động lực cho chu kỳ tăng trưởng mới, Bộ Xây dựng xác định các giải pháp trọng tâm gồm tiếp tục hoàn thiện thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi số; thúc đẩy phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp, nhà cho thuê, thuê mua; đẩy mạnh nhà ở xã hội theo mục tiêu xây dựng ít nhất 1 triệu căn giai đoạn 2021-2030, đồng thời sớm thành lập Quỹ nhà ở quốc gia.

Đồng thời, tháo gỡ vướng mắc các dự án để khơi thông nguồn lực; tăng cường theo dõi, điều tiết thị trường, thanh tra, kiểm soát tín dụng và trái phiếu bất động sản; hoàn thiện hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản.

Tăng mức cọc lên 50% giá khởi điểm

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết 66.11 nhằm tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất đối với trường hợp giao đất ở theo quy định của Luật Đất đai. Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị quyết là quy định tiền đặt trước khi cá nhân tham gia đấu giá đất ở tối thiểu 10% và tối đa 50% giá khởi điểm.

Theo cơ quan soạn thảo, việc nâng trần tiền đặt trước là giải pháp nhằm hạn chế tình trạng trả giá cao để trục lợi rồi sau đó bỏ cọc, gây nhiễu loạn thị trường đất đai.

Luật sư Phạm Thanh Tuấn (Đoàn Luật sư Hà Nội) cho biết, so với quy định trước đây, mức tiền đặt trước đối với cá nhân tham gia đấu giá đất ở đã tăng từ tối đa 20% lên 50% giá khởi điểm. Quy định mới buộc người tham gia đấu giá phải cân nhắc nghiêm túc hơn về năng lực tài chính, qua đó góp phần hạn chế hiện tượng trả giá cao rồi bỏ cọc.

Tuy nhiên, theo ông Tuấn, việc quy định biên độ tiền đặt trước khá rộng có thể khiến các địa phương có xu hướng lựa chọn mức cao nhất để an toàn, từ đó vô tình tạo thêm rào cản cho người dân tham gia đấu giá. Đáng lưu ý, quy định này chỉ áp dụng đối với cá nhân, trong khi doanh nghiệp tham gia đấu giá quyền sử dụng đất để thực hiện dự án vẫn áp dụng mức đặt trước từ 10% đến 20%.

Cùng quan điểm, luật sư Nguyễn Văn Đỉnh (Đoàn luật sư Hà Nội) nhận định quy định mới sẽ buộc người tham gia đấu giá thận trọng hơn ngay từ khâu nộp hồ sơ và tiền đặt trước, qua đó khắc phục tình trạng trả giá cao nhằm thổi giá đất hoặc phục vụ các mục đích không lành mạnh. Tuy nhiên, ông cho rằng chính sách này vẫn bộc lộ một số vướng mắc.

Thứ nhất, việc trao cho địa phương quyền lựa chọn mức đặt trước trong biên độ từ 10% đến 50% giá khởi điểm có thể gây lúng túng trong tổ chức thực hiện, thậm chí đặt ra câu hỏi về hiệu quả thực chất của quy định mới. Trên thực tế, địa phương hoàn toàn có thể chọn mức 10%, thấp hơn cả trần 20% theo quy định cũ.

Thứ hai, nếu áp dụng mức đặt trước cao bằng 50% giá khởi điểm vô hình trung lại tạo ra rào cản cho người tham gia đấu giá, làm giảm tính cạnh tranh của cuộc đấu giá đất.

Luật sư Đỉnh dẫn ví dụ, một nhóm chủ thể có mục đích xấu có thể câu kết với đơn vị tổ chức đấu giá, đưa một số thửa đất ra đấu giá cùng thời điểm với mức đặt 50% giá khởi điểm, khiến người dân không kịp huy động nguồn tiền đặt trước, từ đó tạo điều kiện cho nhóm này thu gom đất và để dành kiếm lời.

Cấm tham gia đấu giá tối đa 5 năm

Một quy định mới của Nghị quyết là bổ sung chế tài xử lý vi phạm đối với người trúng đấu giá quyền sử dụng đất trong trường hợp giao đất ở.

Theo đó, cơ quan có thẩm quyền phê duyệt kết quả trúng đấu giá đất đối với trường hợp giao đất ở cho cá nhân sẽ ra quyết định cấm tham gia đấu giá: Từ 2 năm đến 5 năm đối với trường hợp người trúng đấu giá không nộp tiền; từ 6 tháng đến 3 năm đối với trường hợp người trúng đấu giá nộp không đủ tiền.

Trước đây, theo Điều 70 Luật Đấu giá tài sản, chế tài cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm chỉ áp dụng đối với doanh nghiệp bỏ cọc khi đấu giá đất thực hiện dự án hoặc đấu giá quyền khai thác khoáng sản. Nghị quyết số 66.11 đã mở rộng phạm vi áp dụng chế tài này sang đối tượng cá nhân tham gia đấu giá đất ở.

Ông Đỉnh cho rằng quy định mới được kỳ vọng sẽ khắc phục “khoảng trống pháp lý”, đồng thời bổ trợ cho chính sách nâng mức đặt trước nhằm chấn chỉnh tình trạng cá nhân trúng đấu giá rồi bỏ cọc. Tuy nhiên, theo chuyên gia, hiệu quả thực tế vẫn còn là dấu hỏi khi cá nhân hoàn toàn có thể nhờ người khác đứng tên để tham gia đấu giá – điều khó kiểm soát hơn so với doanh nghiệp.

Cần lưu ý rằng, chính vì lo ngại khả năng “lách luật” này nên khi sửa đổi Luật Đấu giá tài sản năm 2024, cơ quan soạn thảo đã không đề xuất chế tài cấm đối với cá nhân. Tuy vậy, sau 2 năm, quy định này đã được đưa vào Nghị quyết số 66.11.

Nhìn tổng thể, luật sư Đỉnh cho rằng mọi chính sách đều có hai mặt. Việc “siết” đấu giá đất bằng cách nâng mức đặt trước lên tối đa 50% và bổ sung chế tài cấm tham gia đấu giá tới 5 năm có thể làm giảm số lượng người tham gia, từ đó hạn chế vai trò của đấu giá như một công cụ tối đa hóa giá trị quyền sử dụng đất – một loại tài sản công đặc biệt.

Còn luật sư Phạm Thanh Tuấn đánh giá các quy định mới sẽ tăng mạnh tính răn đe, buộc người tham gia đấu giá phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi bỏ cọc. Qua đó, chính sách này có thể góp phần hạn chế đầu cơ, thổi giá và giảm nguy cơ hình thành các cơn “sốt ảo” từ hoạt động đấu giá đất.