Tổ chức, cá nhân phải cung cấp thông tin sở hữu nhà ở

Đề xuất trên được đưa ra trong dự thảo Nghị định quy định về xây dựng và quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản thay thế Nghị định 94/2024 của Chính phủ, đang được Bộ Xây dựng lấy ý kiến. 

Theo đó, tổ chức, cá nhân Việt Nam và nước ngoài sẽ phải cung cấp thông tin nhận diện (họ tên, số định danh, giấy tờ pháp lý); loại hình nhà sở hữu, địa chỉ, diện tích, số lượng; thời hạn và hình thức sở hữu; tình trạng pháp lý.

Dự thảo cũng bổ sung thông tin về thụ hưởng chính sách, hỗ trợ nhà ở gồm thông tin định danh, loại hình thụ hưởng (nhà xã hội, nhà ở cho người có công, nhà cho người nghèo, cận nghèo…), số lượng và thời gian thụ hưởng. Người dân thuộc nhóm được mua nhà xã hội cần cung cấp thông tin định danh cá nhân, hình thức đăng ký (mua, thuê, thuê mua) và dự án sẽ đăng ký.

Với nhà ở thuộc tài sản công, tổ chức, cá nhân sẽ cung cấp số lượng tài sản, diện tích, mục đích sử dụng, tình trạng quản lý và đơn vị được giao quản lý.

Trước đó, Nghị định 94 về cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản chưa có quy định chi tiết về thông tin sở hữu nhà của tổ chức, cá nhân. Lý giải đề xuất này, Bộ Xây dựng cho biết quy định mới giúp nâng cao chất lượng dữ liệu được thu thập, từ đó làm minh bạch thông tin, điều tiết thị trường, đáp ứng nhu cầu chính đáng của xã hội.

Bộ Xây dựng cũng đề xuất tạo mã số bất động sản và quản lý trên hệ thống thông tin. Mỗi dự án bất động sản sẽ được gắn tự động một mã số duy nhất, bảo đảm tính định danh và không thay đổi trong suốt vòng đời dữ liệu.

Cơ quan chuyên môn cấp tỉnh sẽ khởi tạo mã số này trên địa bàn tại thời điểm dự án được chấp thuận, phê duyệt đồng thời tiếp tục liên kết, cập nhật dữ liệu với từng sản phẩm trong dự án đó.

Trường thông tin cấu thành mã số dự án bất động sản gồm chủ đầu tư, vị trí, quy mô, tổng vốn đầu tư, thời hạn hoạt động, tiến độ cùng các văn bản pháp lý (chấp thuận đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư, quy hoạch chi tiết, giấy phép xây dựng…).

Bên cạnh nhóm nhà ở thương mại, nhà xã hội, dữ liệu này còn gồm nhiều loại hình đặc thù như nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp, nhà ở công vụ, nhà tái định cư, nhà ở cho lực lượng vũ trang, nhà cho thuê do hộ gia đình hoặc doanh nghiệp đầu tư, cũng như nhà ở bán cho tổ chức, cá nhân nước ngoài.

Dự kiến lộ trình thực hiện

Bộ Xây dựng đề xuất giai đoạn chuẩn bị từ quý IV năm nay, gồm triển khai thí điểm tại 5 thành phố gồm Hà Nội, TP HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng và Cần Thơ.

Hai quý đầu năm 2026 sẽ là giai đoạn triển khai kỹ thuật và cập nhật dữ liệu. Cơ quan quản lý sẽ tích hợp dữ liệu để đồng bộ với Hệ thống thông tin quốc gia về nhà ở và thị trường bất động sản. Việc thu thập thông tin, cập nhật và lưu trữ dữ liệu sẽ được triển khai trong giai đoạn này, đảm bảo tính kịp thời và bảo mật.

Từ quý III/2026, hệ thống thông tin dự kiến được vận hành thử nghiệm trong phạm vi nội bộ và vận hành chính thức từ quý IV năm sau. Cơ quan quản lý sẽ đánh giá định kỳ kết quả triển khai, hoàn thiện và duy trì hệ thống từ 2027 trở đi.

Bộ Xây dựng cho biết sẽ đầu tư, nâng cấp hoặc thuê dịch vụ hệ thống hạ tầng, kỹ thuật công nghệ để đáp ứng việc kết nối với các đơn vị và địa phương. Cơ quan này cũng chịu trách nhiệm xây dựng kế hoạch, quản lý nguồn vốn được bố trí để điều tra, xây dựng cơ sở dữ liệu. 

Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ cùng phối hợp để kết nối, chia sẻ từ cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai. UBND các tỉnh, thành được giao xây dựng và ban hành Quy chế phối hợp về chia sẻ, cung cấp thông tin, dữ liệu nhà ở trên địa bàn. 

Còn các tổ chức, cá nhân có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản đúng thời hạn. Khi hệ thống phần mềm dùng chung được hoàn thiện, người dân sẽ cung cấp thông tin theo hình thức trực tuyến.

Quy định rõ các trường hợp xác định giá đất theo luật Đất đai hoặc theo bảng giá đất

Ngày 29/12, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã chủ trì cuộc họp với các bộ, ngành, hiệp hội doanh nghiệp bất động sản nghe báo cáo hoàn thiện dự thảo các nghị định hướng dẫn triển khai thực hiện Nghị quyết 254 của Quốc hội về hướng dẫn thi hành luật Đất đai năm 2024.

Đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, phạm vi điều chỉnh của dự thảo nghị định bao gồm thu hồi đất đối với các dự án đã thỏa thuận được trên 75% diện tích đất và trên 75% số người sử dụng đất, và quy định chuyển tiếp; các trường hợp không được bồi thường về đất.

Về xác định giá đất, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho hay, dự thảo nghị định vẫn áp dụng các phương pháp định giá đất theo quy định. Trong đó, đề xuất sử dụng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất.

Đối với các trường hợp không áp dụng được bảng giá đất và hệ số điều chỉnh, có phương án xác định giá đất cụ thể, phù hợp với tinh thần Nghị quyết 254, nhất là các dự án lấn biển, dự án có hạng mục lấn biển và các trường hợp không có đủ dữ liệu.

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu đề nghị giữ các phương pháp xác định giá đất theo luật Đất đai, bởi mỗi ô đất có các chỉ tiêu quy hoạch khác nhau như hệ số sử dụng đất, chiều cao công trình, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị và phương án đầu tư. 

Đối với các địa phương có tính đặc thù Hà Nội và TPHCM, nơi các dự án chủ yếu là công trình hỗn hợp, lãnh đạo TP Hà Nội cho rằng phương án xác định giá đất theo diện tích là phù hợp trước mắt, đồng thời đề xuất phân vùng, nội thành và ngoại thành có mức diện tích khác nhau.

Đáng chú ý, đại diện Hiệp hội Bất động sản Việt Nam kiến nghị làm rõ tiêu chí “không phù hợp” đối với các trường hợp không áp dụng bảng giá đất. Cụ thể là các dự án đã được Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố thông qua chủ trương đầu tư có mục đích sử dụng đất hỗn hợp; các dự án chưa có hạ tầng; các dự án có quy mô sử dụng đất từ 20ha trở lên đối với các tỉnh, và từ 30ha trở lên đối với Hà Nội và TPHCM.

Xác định rõ trường hợp áp bảng giá đất hay giá đất cụ thể

Kết luận nội dung này, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà giao Hiệp hội Bất động sản Việt Nam phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu, xây dựng các tiêu chí định lượng cụ thể, như dự án có quy mô từ 20 ha trở lên đối với các tỉnh, thành phố, từ 30ha trở lên đối với Hà Nội và TPHCM.

Bên cạnh đó, đất đã có quy hoạch, liên quan đầu tư hỗn hợp, chưa có đầu tư hạ tầng thì áp dụng phương pháp định giá đất theo quy định của luật Đất đai. Các nội dung này cần trao đổi với địa phương để thống nhất thực hiện.

Trong xác định giá đất, lãnh đạo Chính phủ khẳng định chỉ đưa vào nghị định những nội dung có cơ sở khoa học, phương pháp rõ ràng và dữ liệu đầy đủ. Theo đó, nơi có đủ dữ liệu thì áp dụng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh.

Nơi nào không có dữ liệu, không áp dụng được hệ số thì phải xác định giá đất cụ thể theo các phương pháp đã được luật Đất đai 2024 quy định, không tự ý đưa ra hệ số hay phương pháp mới khi chưa có căn cứ, chưa có quy chuẩn và dữ liệu đầy đủ.

Lãnh đạo Chính phủ lưu ý, đối với các yếu tố liên quan đến quy hoạch, tầng cao, mật độ xây dựng, nếu cần tính toán thì áp dụng phương pháp thặng dư, không đặt thêm các hệ số không rõ nguồn gốc, không sáng tạo thêm cơ chế mới. Việc ban hành quy định phải bảo đảm sau khi ban hành, địa phương có thể triển khai ngay, không lúng túng.

Về đấu thầu, đấu giá đất, Phó Thủ tướng yêu cầu làm rõ quy định về giá khởi điểm, tránh để địa phương và doanh nghiệp mất nhiều thời gian tính toán; đồng thời nghiên cứu bổ sung trường hợp áp dụng bảng giá đất nếu có ý kiến từ thực tiễn.

Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) vừa có văn bản góp ý dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 100 về phát triển và quản lý nhà ở xã hội.

Ông Lê Hoàng Châu – Chủ tịch HoREA – đề nghị sửa đổi quy định về lãi suất cho vay bằng 5,4%/năm bởi mức này quá cao. Con số hợp lý nên là 4,8%/năm, như mức Thủ tướng hàng năm quyết định lãi suất ưu đãi, giai đoạn 2021-7/2024.

Trong trường hợp cần thiết phải thay đổi mức lãi suất cho vay thì các đơn vị có liên quan trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định tạo cơ chế linh hoạt để quy định chính sách lãi suất cho vay ưu đãi để mua, thuê mua nhà ở xã hội tùy thuộc nguồn lực của ngân sách nhà nước trong từng năm tài chính.

Đồng thời, Hiệp hội đề nghị Ngân hàng Nhà nước, không phải Ngân hàng Chính sách xã hội chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng và các đơn vị có liên quan trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định lãi suất cho vay. Bởi Ngân hàng Nhà nước là cơ quan ngang Bộ, ngang hàng với Bộ Xây dựng nên việc phối hợp giữa 2 cơ quan này sẽ đạt hiệu quả tốt hơn.

Một vấn đề khác là Luật Nhà ở 2023 quy định sau 5 năm, bên mua nhà ở xã hội được bán lại nhà ở và bên bán không phải nộp tiền sử dụng đất. Trừ trường hợp nhà ở xã hội là nhà ở riêng lẻ thì bên bán phải nộp tiền sử dụng đất theo quy định của Chính phủ. Điều 42 Nghị định 100 quy định bên bán phải nộp 50% tiền sử dụng đất.

Tuy nhiên, ông Lê Hoàng Châu cho rằng mức nộp 50% tiền sử dụng đất là quá cao, nhất là bảng giá đất (điều chỉnh) của các địa phương ban hành theo quy định tại khoản 1 Điều 257 Luật Đất đai 2024 đã tích hợp các hệ số điều chỉnh giá đất vào bảng giá đất nên các mức giá đất tăng nhiều lần so với trước đây.

Vì vậy, Hiệp hội đề nghị bổ sung quy định về người mua nhà ở xã hội riêng lẻ sau 5 năm được bán lại nhà ở này và đề nghị bên bán chỉ phải nộp lại 20% tiền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai.

Về lâu dài, Hiệp hội đề nghị Bộ Xây dựng trình Chính phủ và cấp có thẩm quyền xem xét sửa đổi theo hướng đề nghị quy định chính sách cho các đối tượng hưởng chính sách nhà ở xã hội được mua, thuê mua nhà ở xã hội riêng lẻ sau 5 năm được bán lại.

Bên bán không phải nộp lại tiền sử dụng đất, để các đối tượng hưởng chính sách nhà ở xã hội được hưởng chính sách miễn tiền sử dụng đất một lần trong đời.