Vợ chồng chị Tuyết Nhung, quê Thái Nguyên, mua hụt căn hộ tại dự án đã bàn giao 7 năm ở quận Long Biên cũ (nay là phường Việt Hưng) vì chủ nhà liên tục đòi tăng giá. Đi xem nhà từ đầu năm nhưng gần đây, chị mới quyết định mua vì thấy giá ngày càng đắt thêm. Căn hộ có diện tích 78 m2, bố trí hai phòng ngủ, hai vệ sinh, được rao bán 4,5 tỷ đồng (khoảng 57 triệu đồng mỗi m2).

Trong buổi chiều đi xem nhà, vợ chồng chị đã chuyển tiền đặt cọc 100 triệu đồng. Tuy nhiên, ngay hôm sau, chủ nhà báo sẽ bán giá mới tăng thêm 200 triệu đồng với lý do dự án mới vừa ra mắt ở cùng phường có giá rumor (thăm dò thị trường) lên đến 118 triệu đồng một m2. Nếu không chấp nhận giá mới, chủ sẽ trả cọc cho chị Nhung nhưng không chấp nhận đền cọc.

Chuyển sang dự án cách đó 3 km, gần cầu vượt nút giao Long Biên, môi giới báo giá cho vợ chồng chị khoảng 4 tỷ cho căn 66 m2 nhưng hôm sau cũng bất ngờ tăng thêm 100 triệu đồng. “Chủ nhà tăng giá trăm triệu chỉ sau một ngày rất phi lý, tôi cảm thấy họ không thiện chí bán nên tiếp tục tìm căn khác phù hợp hơn”, nữ nhân viên văn phòng cho hay.

Tương tự, anh Tấn Thành (ở phường Từ Liêm) cũng phải hoãn kế hoạch đổi nhà rộng hơn bởi giá leo thang. Liên tục tìm căn hộ ở khu vực Cầu Giấy từ cuối năm ngoái, anh cho biết “bất ngờ” khi giá nhiều căn chung cư cũ đã đắt thêm 8-10% chỉ sau hai tháng. Đơn cử, một số căn hộ diện tích 98 m2 tại dự án bàn giao hơn chục năm gần ngã tư Xuân Thủy – Hồ Tùng Mậu được chào 105-110 triệu đồng một m2, trong khi đầu năm khoảng 96-100 triệu đồng.

Hỏi mua một số dự án khác cùng khu vực, môi giới cũng báo anh đơn giá đắt thêm 100-300 triệu đồng so với quý đầu năm. Lý do là một dự án 5 tòa ở cuối đường Xuân Thủy được mở bán với giá chào từ 160 đến 200 triệu đồng mỗi m2. Cho rằng thị trường chung cư lại “vào sóng”, nhiều chủ nhà tại dự án cũ xung quanh nhanh chóng tăng giá “ăn theo”. Anh Thành cho hay “bán được căn nhà hiện tại cũng không có đủ tiền bù thêm cho căn rộng hơn nên đành từ bỏ kế hoạch”.

Giám đốc một sàn chung cư chuyển nhượng tại phường Từ Liêm cho biết sau giai đoạn tạm chững giá ngắn ngủi từ cuối năm ngoái đến đầu năm nay, nhiều chủ nhà bất ngờ tăng giá vài trăm triệu đồng. Điểm chung của các căn này là nằm gần dự án mới ra mắt với mốc giá mới, trong khi chủ nhà thường sở hữu nhiều bất động sản, không có áp lực phải bán nhanh. “Nhiều dự án không sổ cũng bị đẩy giá trong thời gian ngắn, khiến giao dịch khó chốt hơn vì người mua không chấp nhận”, vị này cho hay.

Dữ liệu của hãng tư vấn bất động sản CBRE cho thấy giá bán nhiều dự án chung cư cũ có xu hướng neo cao trong quý II, trung bình 50 triệu đồng một m2, tăng nhẹ theo quý và 15% theo năm. Trong khi đó, chung cư sơ cấp vẫn không ngừng leo thang, trung bình 79 triệu đồng một m2 (chưa gồm VAT, phí bảo trì và chiết khấu), tăng 33% so cùng kỳ năm ngoái. Một số khu vực vốn có mức phổ biến 40-50 triệu đồng một m2 như Hà Đông, Hoàng Mai cũ, hiện có những dự án mới chào bán trên 70 triệu đồng một m2.

Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), nhìn nhận giá bán liên tục tăng đẩy giấc mơ có nơi an cư vượt tầm tay phần đông người dân đô thị, thậm chí cả với những người có thu nhập trung bình – cao. Theo ông, nhiều môi giới hội viên phản ánh không ít khách hàng của họ thuộc nhóm trẻ, thu nhập tốt ở mức 40-50 triệu đồng một tháng cũng không dám mua nhà nếu không có sự hỗ trợ tài chính từ gia đình.

“Áp lực trả nợ vay quá lớn, nhất là lãi suất thả nổi tăng mạnh sau thời gian ưu đãi, trở thành rào cản đáng kể với người trẻ”, ông nêu.

Theo khảo sát của VnExpress trong gần 1 tháng qua với hơn 7.600 độc giả, có đến 52% người tham gia cho biết không muốn mua chung cư nửa cuối năm nay vì giá tăng vọt. Khoảng 21% nói rằng tiếp tục thuê nhà để chờ thời điểm giá chung cư về mức hợp lý. Về tài chính, phần lớn người tham gia khảo sát cho biết họ chỉ đủ khả năng mua nhà dưới 3 tỷ đồng.

Giá bán liên tục tăng tạo áp lực đến khả năng hấp thụ của thị trường. Báo cáo của Viện Kinh tế Xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết tỷ lệ hấp thụ nguồn cung căn hộ tại thủ đô sụt giảm 13% so với cùng kỳ năm trước. Trên thị trường chuyển nhượng, lượng giao dịch chung cư cũng hạ gần 8%.

Tương tự, CBRE cho biết tổng lượng giao dịch chung cư tại Hà Nội trong quý II đạt gần 5.200 căn, giảm 27% so cùng kỳ. Tỷ lệ hấp thụ nguồn cung mới đạt trung bình 60% trong khi cùng kỳ năm ngoái, nhiều dự án do đơn vị này tham gia kinh doanh có mức thanh khoản hơn 90% sau mở bán.

Theo các chuyên gia, giá nhà Hà Nội liên tục tăng nóng tiềm ẩn rủi ro cho sự phát triển lành mạnh của thị trường, làm trầm trọng thêm khoảng cách thu nhập và mức độ bất bình đẳng xã hội. Ông Nguyễn Văn Đính cho hay đây là nguyên nhân chính thúc đẩy xu hướng “ngại cưới, lười sinh” ngày càng lan rộng thời gian qua. Bởi cơ hội sở hữu nhà ở ngày càng thu hẹp, người trẻ dễ rơi vào mất phương hướng tài chính, giảm động lực phấn đấu giống như thực trạng ở một số nước trong khu vực như Trung Quốc, Hàn Quốc.

“Nếu không kiểm soát kịp thời, nguy cơ bong bóng bất động sản có thể xảy ra khiến thị trường đối mặt rủi ro đổ vỡ dây chuyền, ảnh hưởng đến nền kinh tế”, ông nói.

Ngọc Diễm

Một trong những điểm đáng chú ý của Newtown Diamond là pháp lý rõ ràng với sổ hồng sở hữu lâu dài. Theo chủ đầu tư, trong bối cảnh thị trường căn hộ nghỉ dưỡng vẫn tồn tại nhiều dự án chưa hoàn thiện pháp lý, yếu tố này có thể mang lại sự bảo đảm về quyền tài sản, đồng thời tạo cơ sở cho việc định giá và chuyển nhượng trong tương lai.

Dự án nằm trên trục giao thông Trường Sa – tuyến ven biển kết nối trực tiếp giữa ba địa phương có tiềm năng phát triển du lịch gồm Huế, Đà Nẵng và Hội An. Vị trí gần các đầu mối hạ tầng như cảng biển, sân bay quốc tế Đà Nẵng và các điểm du lịch lớn giúp gia tăng khả năng tiếp cận của du khách cũng như người mua bất động sản.

Newtown Diamond sở hữu tầm nhìn ôm trọn bãi biển Mỹ Khê – một trong những bãi biển đẹp nhất hành tinh. Kế bên dự án là sân golf Legend Danang Golf Resort, được tạp chí Golf Digest vinh danh là một trong “Top 100 sân golf tốt nhất thế giới”, góp phần tạo thêm sức hút cho khu vực.

Về mặt tiện ích nội khu, Newtown Diamond phát triển mô hình tích hợp nhiều dịch vụ, gồm khu thể thao, hồ bơi, nhà hàng và không gian sinh hoạt chung. Các hạng mục này phục vụ đồng thời nhu cầu ở thực và lưu trú ngắn hạn, phù hợp với mục tiêu đa dạng hóa mô hình sử dụng căn hộ, từ an cư đến khai thác thương mại.

Dự án cũng được hưởng lợi từ hệ sinh thái ngoại khu, với sự hiện diện của các thương hiệu lớn trong lĩnh vực lưu trú, nghỉ dưỡng như Sheraton Grand Danang Resort, cùng hệ thống sân golf 36 hố, bãi biển và trung tâm thương mại lân cận. Việc nằm trong một khu vực đã có sẵn cơ sở hạ tầng du lịch phát triển được xem là lợi thế cho các sản phẩm bất động sản cao cấp.

Cuối cùng, yếu tố giúp dự án gia tăng lợi thế đầu tư là thiết kế căn hộ hướng đến sự linh hoạt. Các căn được tối ưu hóa không gian mở, đón sáng và thông gió tự nhiên, đồng thời chú trọng tính đa năng trong sử dụng – phù hợp cho mục đích ở hoặc khai thác cho thuê dài hạn. Một số căn hộ có tầm nhìn hướng biển, hướng sân golf hoặc hướng sông, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người mua.

Chủ đầu tư kỳ vọng, tổ hợp căn hộ Newtown Diamond sẽ phục vụ đồng thời nhu cầu đầu tư và an cư tại khu vực ven biển Đà Nẵng.

Song Anh

“Thành phố áp dụng bảng giá đất mới theo Quyết định 79 với mức tăng đột biến đã khiến thị trường bất động sản gần như đóng băng, dòng tiền khó lưu thông”, Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP HCM nêu tại hội thảo “Giá đất, thuế đất thế nào cho hợp lý” sáng 22/7.

Ông Thuận nhận định Luật Đất đai 2024 quy định việc xác định giá đất theo nguyên tắc thị trường, nhưng không yêu cầu bảng giá đất phải bám sát giá thị trường – vốn luôn biến động. Trong quá trình soạn thảo Nghị định 103, Bộ Tài chính từng chủ trương không làm biến động lớn nghĩa vụ tài chính về đất, nhưng khi triển khai thực tế lại xuất hiện nhiều bất cập, đặc biệt là khoảng cách quá lớn giữa giá đất ở và đất nông nghiệp.

“Giá đất ở được xem xét theo hướng tiệm cận thị trường, trong khi đất nông nghiệp lại được định giá rất cảm tính, không bám sát thực tế”, ông nói.

Ông dẫn chứng một thửa đất mặt tiền đường Đồng Khởi (TP HCM) có 210 m2 đất ở được định giá 687 triệu đồng mỗi m2 trong bảng giá đất, còn 6 m2 chưa chuyển mục đích vẫn là đất nông nghiệp chỉ được định giá 810.000 đồng/m2.

Theo ông, sự chênh lệch gấp hơn 840 lần này không phù hợp với nguyên tắc thị trường như quy định tại Nghị định 71. “Để công bằng, cần điều chỉnh giá đất nông nghiệp lên khoảng 65-70% so với đất ở tại các thửa đất nằm trong khu dân cư hoặc xen cài trong thửa đất ở”, ông Thuận nói thêm.

Bà Võ Nhật Liễu, Giám đốc Viện đào tạo phát triển dự án bất động sản PROPIIN, cũng đặt vấn đề áp giá thị trường vào bảng giá đất có thực sự công bằng và liệu có khiến giá đất ở vô hình chung chạy đua với giá ảo.

Bà Liễu cho biết, tiền sử dụng đất hiện chiếm hơn 20% tổng mức đầu tư dự án và là một biến số mà doanh nghiệp rất khó kiểm soát do chưa có công thức thống nhất. Nếu tính theo mức giá thị trường hiện nay, nhiều doanh nghiệp không thể triển khai được dự án nhà ở trung cấp, bình dân, thậm chí rất khó có lãi. Khi đó, thị trường dễ rơi vào vòng xoáy lệch cung – cầu, chỉ còn giới đầu tư đủ tài chính mua nhà, còn người lao động thì mất dần cơ hội an cư.

Ngoài ra, bà Liễu cho rằng việc xây dựng bảng giá đất theo thị trường đòi hỏi cách tiếp cận khoa học, có hệ thống dữ liệu đầy đủ và minh bạch. Để phản ánh sát giá thực, cần khảo sát trên một lượng lớn giao dịch kéo dài ít nhất 5-10 năm, thay vì dựa vào các thương lượng rời rạc giữa người mua và người bán. Nếu vội vàng áp dụng giá thị trường trong bối cảnh còn nhiều yếu tố bất thường, sẽ dễ dẫn đến hợp thức hóa giá ảo.

Chung quan điểm, Tiến sĩ Trần Việt Anh, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Hùng Vương, nhìn nhận việc xây dựng bảng giá đất cần có cơ sở khoa học rõ ràng, nếu không sẽ dễ bị cuốn theo giá ảo. Ông chỉ ra thực tế thời gian qua, giá đất liên tục bị đẩy lên bởi các yếu tố như quy hoạch làm đường, xây cầu, có nhà đầu tư lớn đến hoặc gần đây là hiệu ứng sáp nhập tỉnh.

“Nếu các địa phương lấy mức giá bị thổi lên trong giai đoạn sốt nóng làm dữ liệu xây dựng bảng giá đất sẽ dẫn tới nguy cơ bảng giá đất không phản ánh thực tế”, ông cảnh báo.

Theo ông Việt Anh, hậu quả của việc này dẫn đến giá nhà đất bị đẩy lên cao, vượt khả năng chi trả của người dân. Chi phí chuyển nhượng và nghĩa vụ tài chính về đất tăng theo, khiến doanh nghiệp đội chi phí đầu vào, cuối cùng người mua nhà phải gánh chịu.

Ông dẫn chứng tại vòng xoay Cát Lái (TP HCM), giá đền bù lên tới 81 triệu đồng mỗi m2 khiến doanh nghiệp phải đưa giá bán ra thị trường lên khoảng 200 triệu đồng mỗi m2 để đảm bảo lợi nhuận, tạo áp lực lớn lên giá nhà và khả năng tiếp cận của người dân.

“Đây là lý do cần sớm sửa đổi Luật Đất đai 2024, trong đó có quy định liên quan đến bảng giá đất”, ông Việt Anh nói. Bởi theo ông, bảng giá đất mới dự kiến áp dụng đồng loạt trong nửa năm tới, nếu không sửa kịp thời, các bất cập đang diễn ra tại một số địa phương có thể lan rộng. Chưa kể, quá trình sáp nhập tỉnh còn khiến nhiều nơi tồn tại song song nhiều bảng giá đất, gây thiếu nhất quán và khó khăn trong quản lý.

Ông Việt Anh kiến nghị bảng giá đất cần cập nhật theo giá thị trường nhưng phải có lộ trình cụ thể, tránh gây sốc và ảnh hưởng đến an sinh xã hội, đặc biệt là phân khúc nhà ở bình dân và xã hội. Ông cũng đề xuất phân định rõ giữa giá đất thương mại và đất phục vụ mục tiêu an sinh.

Phản hồi ý kiến chuyên gia, ông Võ Anh Tuấn, Phó cục trưởng quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết bảng giá đất đầu tiên theo Luật Đất đai 2024 sẽ được công bố năm 2026, thời gian giãn ra nhằm tránh gây “sốc giá” sau thông tin sáp nhập tỉnh. Nhiều địa phương đã rà soát, điều chỉnh bảng giá để thu hẹp chênh lệch, tránh biến động ảnh hưởng đến quyền lợi người dân, song vẫn còn nơi cập nhật chậm hoặc quá cao, gây tác động xã hội.

Ông cũng ghi nhận phản ánh của người dân về mức thu tiền sử dụng đất quá cao khi chuyển mục đích từ đất nông nghiệp sang đất ở trong khu dân cư, do cách tính hiện hành còn bất hợp lý. Theo ông Tuấn, đây là trách nhiệm của địa phương, song Cục đang đề xuất sửa Nghị định 71 và Luật Đất đai, dự kiến trình Quốc hội tháng 10 tới.

“Các góp ý của đại biểu tại hội thảo hôm nay giúp Cục hiểu rõ hơn các vướng mắc thực tiễn và tự tin trong việc xây dựng quy định điều chỉnh phù hợp”, ông Tuấn chia sẻ. Theo định hướng, bảng giá đất sẽ được ban hành với thời hạn sử dụng 5 năm, đi kèm hệ số điều chỉnh được cập nhật hàng năm nhằm linh hoạt bám sát biến động thị trường.

Phương Uyên