Theo tờ trình vừa gửi HĐND TP HCM, UBND thành phố cho rằng bảng giá đất được áp dụng trên phạm vi rộng, tác động đến nhiều nhóm. Nếu giảm giá đất nông nghiệp, người trực tiếp sản xuất có lợi vì đỡ chi phí tài chính, song công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất có thể gặp khó khăn.

Vì vậy, thành phố kiến nghị giữ nguyên mức giá đất nông nghiệp theo phương án đã công bố tháng 11 để bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người sử dụng đất, đồng thời góp phần ổn định đời sống người dân tại các phường, xã, đặc khu sau sáp nhập.

Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh Sở Nông nghiệp và Môi trường TP HCM trước đó trình hai phương án giá đất nông nghiệp. Trong đó, phương án đã được lấy ý kiến người dân cuối tháng 11, quy định giá đất trồng cây hàng năm dao động từ 300.000 đồng đến 1,2 triệu đồng mỗi m2; đất trồng cây lâu năm từ 370.000 đồng đến 1,44 triệu đồng mỗi m2. Mức giá này được xây dựng theo hướng cao hơn khoảng 78-85% so với bảng giá đất hiện hành và không ghi nhận ý kiến phản hồi trái chiều từ người dân.

Sau khi xem xét dự thảo trên, Ban Kinh tế – Ngân sách HĐND TP HCM đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát lại mức điều chỉnh tăng, giảm giá đất nông nghiệp tại từng khu vực, làm rõ nguyên nhân điều chỉnh và đánh giá tác động đối với người dân, doanh nghiệp cũng như công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Sở Nông nghiệp và Môi trường đã rà soát lại phương án giá đất nông nghiệp theo phương pháp thu nhập, căn cứ vào thu nhập thực tế từ sản xuất nông nghiệp tại từng địa bàn, bao gồm năng suất cây trồng, vật nuôi, điều kiện hạ tầng, giao thông và khả năng tiêu thụ sản phẩm. Tuy nhiên, kết quả tính toán theo phương pháp này, giá đất nông nghiệp thấp hơn đáng kể so với bảng giá đất đang áp dụng tại TP HCM và các địa phương trước khi sáp nhập như Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu, với mức cao nhất khoảng 625.000 đồng mỗi m2 và thấp nhất chỉ 165.000 đồng mỗi m2.

Dù giá đất nông nghiệp thấp giúp người dân trực tiếp sản xuất giảm nghĩa vụ tài chính, UBND TP HCM cho rằng nếu áp dụng mức giá này sẽ phát sinh bất lợi trong công tác bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Tại buổi thẩm tra ngày 23/12, Ban Kinh tế – Ngân sách cũng góp ý cần làm rõ thêm phương án mới khiến bảng giá đất nông nghiệp đa phần giảm so với giá đất cũ, dễ làm người dân băn khoăn, trong bối cảnh bảng giá đất ở tăng mạnh, tạo chênh lệch lớn.

Theo một số chuyên gia, việc giá đất nông nghiệp giảm trong khi giá đất ở tăng mạnh có thể làm gia tăng khoảng chênh lệch giữa hai loại, kéo theo nghĩa vụ tài chính khi chuyển mục đích sử dụng đất tăng cao, đồng thời ảnh hưởng đến chính sách bồi thường. Nhiều đại biểu cũng cho rằng việc điều chỉnh giá đất nông nghiệp cần được xem xét trong tổng thể cải cách chính sách đất đai, bảo đảm bảng giá đất phản ánh đúng giá trị sử dụng của từng loại đất và tránh tạo ra các hệ lụy ngoài mong muốn cho thị trường.

Bảng giá đất lần đầu của TP HCM sẽ được trình HĐND thành phố xem xét, thông qua tại kỳ họp chuyên đề ngày 26/12. Khi được ban hành, bảng giá đất mới sẽ là căn cứ để tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, các loại thuế, lệ phí liên quan và giá khởi điểm đấu giá quyền sử dụng đất, tác động trực tiếp đến thị trường bất động sản.

Phương Uyên

Đề xuất được ông Dư Quang Nghĩa, Phó phòng Kinh tế quận 1, nêu tại buổi làm việc của Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được về tình hình kinh tế, xã hội trên địa bàn, chiều 19/3.

Theo ông Nghĩa, địa phương đang tập trung làm đề án kinh tế đêm và cần khai thác tối đa các hình thức để phục vụ du khách, người dân. Trên địa bàn có nhiều chung cư cũ, ở vị trí vàng nên dù không được phép kinh doanh, các hoạt động này vẫn diễn ra. Ví dụ khu chung cư ở khu vực đường Nguyễn Huệ đã trở thành điểm nhấn của quận, trang trí đẹp và thu hút đông đảo du khách.

“Thay vì cấm thì có thể thí điểm cho phép kinh doanh ở chung cư”, ông Nghĩa nói. Quận sẽ phối hợp với Sở Tài chính để thí điểm cấp phép, địa phương sẽ kiểm tra, yêu cầu thực hiện các phương án đảm bảo an toàn, phòng cháy chữa cháy.

Luật Nhà ở 2023 có hiệu lực từ ngày 1/8/2024 cũng như Luật Nhà ở 2014 đều quy định cấm sử dụng căn hộ chung cư vào mục đích không phải để ở. Tuy nhiên, hoạt động này nhiều năm qua không cấm được, hình thức phổ biến là hoạt động cho thuê căn hộ chung cư theo ngày, giờ và các chung cư cũ ở trung tâm thành phố, vị trí đắc địa được sử dụng để kinh doanh quán cà phê, cửa hàng thời trang, studio ảnh…

Tại quận 1, một số chung cư cũ ở đường Lý Tự Trọng, Tôn Thất Đạm hoặc dọc phố đi bộ Nguyễn Huệ được xem là vị trí vàng nên giá thuê mặt bằng luôn trong nhóm cao nhất. Nhiều căn ở mặt tiền hướng ra phố đi bộ đều được lấp kín bởi quán cà phê và nhà hàng và thu hút đông khách du lịch.

Tuy nhiên, việc kinh doanh ở chung cư cũng làm phát sinh nhiều bất cập. Ví dụ với dịch vụ căn hộ chung cư cho thuê ngắn ngày, thậm chí theo giờ thông qua nền tảng Airbnb dành cho du khách đã bị phản ảnh gây nhiều phiền toái cho cư dân chung cư. Trong khi đó, ở các chung cư cũ, khó khăn diện tích bãi giữ xe giới hạn, thang máy, cầu thang chật hẹp cũng trở thành rào cản.

Mới đây, UBND TP HCM đã ban hành quy định về quản lý, sử dụng nhà chung cư trên địa bàn thành phố. Theo đó, với hoạt động khai thác căn hộ cho thuê lưu trú du lịch (thuê ngắn hạn, theo ngày, giờ, airbnb…) trong các dự án chung cư, thành phố quy định chỉ những dự án được xây dựng với mục đích sử dụng hỗn hợp (căn hộ du lịch) mới được kinh doanh cho thuê lưu trú du lịch.

Các tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch phải đáp ứng các điều kiện cũng như quy định về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, đồng thời đăng ký tạm trú cho khách thuê theo pháp luật hiện hành.

Với căn hộ chung cư, quy định nêu rõ chỉ được sử dụng vào mục đích cho thuê để ở, tuyệt đối không sử dụng căn hộ vào mục đích khác (lưu trú du lịch ngắn ngày, airbnb…). Việc cho thuê phải có hợp đồng ký kết giữa chủ nhà và bên đi thuê.

Lê Tuyết

Ngày 30/6, Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được giao Sở Xây dựng khảo sát nhu cầu về nhà ở xã hội sau quá trình sáp nhập các đơn vị hành chính. Kết quả khảo sát sẽ là cơ sở để tham mưu đề xuất chính sách phát triển nhà phù hợp, nhằm hỗ trợ các nhóm chịu tác động, bao gồm cán bộ, công chức, viên chức, người hoạt động không chuyên trách và người lao động trên địa bàn.

Sở Xây dựng phụ trách lập danh sách các trường hợp có nhu cầu mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội, chuyển đến các chủ đầu tư dự án không sử dụng vốn đầu tư công hoặc vốn công đoàn để xem xét giải quyết theo quy định hiện hành.

Song song đó, đơn vị này sẽ phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính cùng UBND các xã, phường rà soát quỹ đất phù hợp quy hoạch, phục vụ cho việc đầu tư các dự án nhà ở xã hội sử dụng vốn ngân sách nhà nước.

Ngoài ra, Sở Xây dựng còn được giao chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan, tham mưu UBND Thành phố xem xét trường hợp người lao động có nhà ở thuộc sở hữu cá nhân nhưng ở xa nơi làm việc, theo quy định tại Nghị quyết 201 của Quốc hội. Cơ quan này cũng có trách nhiệm theo dõi, đôn đốc tiến độ triển khai các dự án nhà ở xã hội; đồng thời công khai hướng dẫn điều kiện, trình tự và thủ tục mua, thuê mua nhà ở xã hội để người dân dễ tiếp cận.

Về nguồn tài chính, Sở Tài chính sẽ đề xuất tăng vốn điều lệ cho Quỹ Phát triển nhà ở TP HCM, nhằm đảm bảo nguồn cho vay với người mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội. Quỹ này sẽ kiểm tra, rà soát đối tượng và điều kiện vay, đồng thời hướng dẫn thủ tục, thời hạn, tỷ lệ cho vay với nhóm người cần hỗ trợ sau khi sắp xếp đơn vị hành chính.

Báo cáo của Sở Xây dựng cho thấy, TP HCM đang rà soát và dự kiến bố trí 1.400 ha đất để phát triển 100.000 căn nhà ở xã hội từ nay đến năm 2030. Trong tổng quỹ đất 1.400 ha đã chuẩn bị, có hơn 660 ha nằm trong 116 dự án đang triển khai; phần còn lại khoảng 739 ha, sẽ được nghiên cứu bổ sung vào đồ án điều chỉnh quy hoạch chung.

Theo chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội được Chính phủ giao, đến năm 2030, TP HCM phải hoàn thành 100.000 căn nhà ở xã hội. Để đạt chỉ tiêu đã đăng ký, trong giai đoạn 2026-2030, thành phố đặt mục tiêu mỗi năm hoàn thành từ 9.400 đến hơn 28.000 căn nhà ở xã hội.

Phương Uyên

Thông tin trên được ông Đinh Ngọc Minh, Ủy viên kiêm nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính nêu tại phiên thảo luận về Luật Xây dựng (sửa đổi), sáng 14/11.

Tại dự thảo, Chính phủ trình Quốc hội theo hướng đơn giản hóa thủ tục xin giấy phép và mở rộng diện công trình được miễn xin phép xây dựng, trong đó chỉ miễn với nhà ở tại nông thôn (nhà riêng lẻ, dưới 7 tầng); công trình sửa chữa, cải tạo không ảnh hưởng đến kết cấu.

Ông Minh cho rằng dự thảo chưa mở rộng được diện các công trình được miễn xin phép xây dựng so với hiện tại. Ông đề xuất cần miễn thêm giấy phép xây dựng cho nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng tại đô thị và giao Bộ Xây dựng đưa ra quy chuẩn, tiêu chuẩn chi tiết.

Thay vì cấp phép cho từng hộ gia đình ở đô thị, ông Minh nói có thể giao các đơn vị tư vấn chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật. Theo ông, việc này sẽ giúp người dân tiết kiệm được nhiều công sức và chi phí.

Phó chủ nhiệm Uỷ ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ cũng đánh giá giấy phép xây dựng là cản trở nhất trong cải cách thủ tục hành chính về quản lý trật tự xây dựng. Ông Hạ cũng cho rằng cần mạnh dạn đơn giản hóa, và bổ sung chế tài mạnh với hành vi buông lỏng giám sát của chính quyền cơ sở, nhất là cấp xã, phường.

Hiện thời gian cấp giấy phép xây dựng với nhà ở riêng lẻ là 15 ngày, công trình (không phải nhà ở riêng lẻ) 20 ngày và công trình cấp I, II không quá 30 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Tuy nhiên, một số đại biểu lo ngại về khả năng quản lý của chính quyền địa phương nếu bỏ cấp giấy phép, chuyển sang hậu kiểm. Phó trưởng đoàn đại biểu Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng cán bộ cấp xã không có chuyên môn sâu về lĩnh vực xây dựng, phần lớn họ là kiêm nhiệm.

Bà lo ngại cán bộ cấp xã không đủ lực lượng để giám sát, phát hiện kịp thời các công trình xây dựng vi phạm khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp.

Theo bà, những năm qua, tình trạng công trình xây dựng không phép, sai phép như lấn chiếm vỉa hè, đất công, vượt tầng, thay đổi công năng diễn ra ở nhiều nơi. “Nhiều công trình không được phát hiện từ sớm, chỉ khi xây gần xong hoặc hoàn thiện mới bị xử lý”, bà Nga cho hay.

Phó trưởng đoàn đại biểu Hải Phòng đề xuất bổ sung cơ chế tăng hậu kiểm, trách nhiệm của UBND cấp xã, người đứng đầu trong kiểm tra, xử lý các vi phạm xây dựng ngay giai đoạn đầu. Việc này nhằm phát hiện, xử lý vi phạm kịp thời.

Theo ông Phạm Văn Hòa (Hội Luật gia Đồng Tháp), việc chuyển sang hậu kiểm là cần thiết, nhưng chính quyền địa phương vẫn phải có trách nhiệm trong quá trình xây dựng công trình. Chẳng hạn, vụ việc xây dựng nhầm nhà trên đất của người khác ở Hải Phòng, ông cho rằng sẽ không xảy ra nếu cán bộ địa chính đến tận nơi, xác định vị trí lô đất hợp pháp cho người dân.

Ông Hòa đề nghị khâu hậu kiểm công trình xây dựng có thể tiến hành theo từng phần trong quá trình thi công, để hạn chế thiệt hại cho người dân và nguồn lực Nhà nước.

Giải trình sau đó, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết dự kiến đơn giản hóa thủ tục theo hướng có thể không cần xin phép xây dựng, những vẫn phải có tư vấn, thiết kế. Theo Bộ trưởng, doanh nghiệp, người dân tới phường, xã cam kết thực hiện theo quy định đảm bảo an toàn về cấu trúc, kiến trúc, PCCC hay điện, nước.

Anh Tú

Mua nhà đất ở Việt Nam thường đi kèm cảm giác mơ hồ về giá, hoài nghi về lịch sử căn nhà và lo sợ những rủi ro ngầm. Ở Nhật thì ngược lại, tôi được “rảnh cái đầu”.

Sự an tâm đó đến từ minh bạch thông tin gần như tuyệt đối. Mọi dữ liệu bất động sản đều được lưu trữ đầy đủ và chi tiết trong hệ thống công khai. Đọc hồ sơ, tôi biết được giá mua lần đầu, lịch sử sang tay, lãi lỗ từng chặng, các lần cho thuê, thậm chí cả những “vết sẹo” quá khứ nếu có. Luật quy định môi giới phải chủ động thông báo mọi thông tin bất lợi. Nếu che giấu, họ có thể bị tước giấy phép, còn công ty môi giới chịu chế tài rất nặng.

Vì thế, đã vài lần khi tôi hỏi về một căn có giá thấp hơn mặt bằng chung, câu trả lời đầu tiên rất thẳng thắn: “Căn này rẻ vì từng có người tự tử 30 năm trước”, hay “Tòa nhà này có tầng từng là văn phòng của các băng nhóm xã hội đen”. Nếu tôi thấy phù hợp thì mới trao đổi tiếp. Còn đa phần, khi hỏi “có vấn đề gì không” mà câu trả lời là không thì tôi có thể an tâm luôn.

Minh bạch thông tin, dưới sự bảo hộ của pháp luật, cho phép người mua quyết định tỉnh táo thay vì đánh cược mù mờ. Đó là điều tôi luôn mong mỏi thấy ở thị trường Việt Nam, nơi mỗi giao dịch nhà ở thường gắn với cả gia sản đời người.

Việc Chính phủ triển khai mã định danh điện tử cho bất động sản từ 1/3/2026 chính là bước chuyển căn bản: từ quản lý bằng hồ sơ rời rạc sang quản lý bằng danh tính số. Mỗi bất động sản sẽ có một “chứng minh thư” gắn với nó suốt vòng đời, dù đổi chủ bao nhiêu lần, không bị rơi rớt trong giấy tờ chồng chất như hiện nay.

Logic này giống căn cước công dân gắn chip, nhưng phức tạp hơn nhiều vì gắn với đất đai, quy hoạch và những lợi ích xã hội chồng lớp. Đây là một cú đột phá về tư duy quản trị chứ không chỉ nâng cấp kỹ thuật.

Nghị định 357/2025/NĐ-CP đặt nền tảng pháp lý cho bước đi đó với một nguyên tắc rõ ràng: đất đai là gốc. Mã định danh thửa đất đứng đầu, sau đó mới đến dự án và công trình. Cách tiếp cận này khẳng định bất động sản trước hết là một thực thể pháp lý gắn với quyền sử dụng đất, không chỉ là hàng hóa lưu thông.

Việc định danh mở ra nhiều lợi ích thiết thực. Với đất đai, nó là công cụ làm sạch bản đồ pháp lý, đưa những “vùng mờ” kéo dài nhiều năm như đất bỏ hoang, không rõ sở hữu hay sử dụng sai mục đích ra ánh sáng dữ liệu. Với căn hộ, nó ngăn chặn tình trạng “nhân bản” pháp lý, đảm bảo mỗi tài sản chỉ tồn tại duy nhất một lần trên hệ thống, với trạng thái giao dịch và thế chấp được ghi nhận xuyên suốt. Nhà nước nhờ đó kiểm soát sớm hơn, chuyển từ quản lý phản ứng sang quản lý phòng ngừa, giảm thiểu những cú sốc chính sách về sau.

Khi bất động sản được đưa vào cùng một không gian dữ liệu, những thành quả chính sách sâu hơn bắt đầu lộ diện. Khi Nhà nước biết chính xác ai sở hữu bao nhiêu bất động sản và ở đâu, các chính sách thuế lũy tiến nhằm hạn chế đầu cơ, bình ổn thị trường sẽ dễ triển khai, và phòng chống tham nhũng có thêm cơ sở.

Minh bạch dữ liệu cũng giúp giảm mạnh chi phí giao dịch và thời gian xử lý, thu hẹp bất cân xứng thông tin. Người mua bớt dò dẫm, người bán mất lợi thế mập mờ, thị trường phản ứng sát hơn với cung cầu thực. Ngân hàng có thể định giá tài sản thế chấp chính xác hơn, giúp bất động sản kết nối với thị trường vốn thay vì mắc kẹt trong những tập hồ sơ câm lặng.

Từ đó, một không gian mới mở ra cho các doanh nghiệp công nghệ bất động sản (proptech). Các mô hình định giá tự động, quản lý tài sản hay phân tích rủi ro chỉ thực sự có ý nghĩa khi dữ liệu đầu vào đủ tin cậy. Mã định danh không phải lời hứa công nghệ, mà là điều kiện cần để AI, dữ liệu lớn hay blockchain phát huy hiệu quả.

Tuy nhiên, khi quyền lực số gia tăng, rủi ro cũng không thể xem nhẹ. Rủi ro lớn nhất là sai lệch dữ liệu. Một lỗi nhỏ khi đã gắn vào mã định danh và lan sang hệ thống thuế hay tín dụng có thể gây hệ quả nghiêm trọng cho người dân, nhất là những tài sản gắn bó lâu dài với cả gia đình. Vì vậy, cơ chế đính chính, khiếu nại và cập nhật phải được thiết kế như phần lõi, chứ không phải phần phụ của hệ thống.

Các rủi ro vận hành cũng hiện hữu. Sự cố kỹ thuật hay lỗi hệ thống có thể làm đình trệ cả chuỗi giao dịch, thế chấp và công chứng. Rủi ro an ninh dữ liệu càng không thể xem nhẹ, từ rò rỉ thông tin cá nhân và tài sản đến tấn công mạng hay khai thác trái phép. Người dân và doanh nghiệp chỉ chấp nhận “lộ diện” trong không gian dữ liệu khi họ tin rằng thông tin được bảo mật, sử dụng đúng mục đích và chịu sự giám sát chặt chẽ. Điều này đòi hỏi Việt Nam một khung pháp lý bảo vệ dữ liệu cá nhân đủ mạnh, học hỏi các chuẩn mực quốc tế như GDPR của châu Âu.

Thách thức khác nằm ở thể chế. Chủ trương liên thông dữ liệu là rõ ràng, nhưng trên thực tế, mỗi cơ quan vẫn có xu hướng giữ một “vương quốc dữ liệu” với lợi ích riêng, chia sẻ cầm chừng hoặc mang tính hình thức. Nếu tư duy “dữ liệu ngành tôi” không được hóa giải, nguy cơ liên thông nửa vời và sai lệch khi khớp nối các hệ thống dẫn tới mâu thuẫn và tắc nghẽn thủ tục là nhãn tiền, với cái giá phải trả không hề rẻ.

Để mã định danh không trở thành một lớp số hóa hình thức, ba ưu tiên cần được xác lập sớm. Trước hết là một đầu mối liên ngành đủ quyền lực để làm sạch dữ liệu. Giai đoạn đến tháng 3/2026 mang tính quyết định, bởi nếu dữ liệu đầu vào đã nhiễu, toàn bộ hệ thống sẽ dựng trên nền móng lệch, khó có cơ sửa sai.

Tiếp đó là thiết kế cơ chế “công lý dữ liệu” nhanh và thực chất. Người dân cần có quyền sửa lỗi dễ dàng, thậm chí dễ hơn cả khi lỗi xảy ra. Một nút “Báo sai” trên ứng dụng định danh, với cam kết xử lý trong thời hạn rõ ràng thí dụ 48 giờ, hiệu quả hơn nhiều so với quy trình khiếu nại qua nhiều cấp. Nếu lỗi thuộc về cơ quan nhà nước, trách nhiệm bồi thường phải được đặt ra, thay vì đẩy gánh nặng chứng minh cho người dân.

Cuối cùng là công khai tiến độ và chất lượng dữ liệu theo địa phương. Minh bạch hệ thống chính là cách bền vững nhất để xây dựng niềm tin. Khi các địa phương học hỏi lẫn nhau và người dân có quyền giám sát, áp lực cải cách sẽ đến từ cả trong lẫn ngoài bộ máy, tạo ra vòng phản hồi lành mạnh.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy không tồn tại mô hình hoàn hảo, nhưng có những bài học lặp lại đủ rõ để không thể bỏ qua. Estonia bắt đầu số hóa đăng ký đất đai từ đầu thập niên 1990, kết nối dữ liệu đất đai với dân cư, thuế và tư pháp trong một kiến trúc chính phủ điện tử toàn diện và mẫu mực. Khi coi dữ liệu là hạ tầng thiết yếu được đầu tư và bảo trì liên tục, hệ thống này giúp thời gian xử lý rút từ vài tháng xuống vài ngày, chi phí giảm mạnh và mức độ minh bạch tăng rõ rệt.

Singapore triển khai hệ thống INLIS tích hợp sâu, cho phép tra cứu qua một đầu mối. Ngay cả với quy mô nhỏ và hạ tầng công nghệ cao, nước này vẫn mất nhiều năm để làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu lịch sử. Nhật Bản và Hàn Quốc tiếp tục đối mặt dữ liệu phân mảnh và nhà bỏ hoang, trong đó Nhật Bản đặc biệt chịu sức ép về tài sản vô thừa kế.

Ở Ấn Độ, các chương trình số hóa quy mô lớn từng buộc một số bang phải tạm dừng khi dữ liệu thiếu đồng bộ, cho thấy không thể đi tắt khâu làm sạch dữ liệu. Bài học chung không nằm ở công nghệ, mà ở tư duy coi dữ liệu là hạ tầng thể chế, cùng cam kết chính trị dài hạn và nguồn lực đủ lớn cho giai đoạn khó nhất.

Nghị định 357 là một cuộc cải cách thể chế dựa trên dữ liệu.

Nếu làm tốt, mã định danh có thể trở thành viên gạch nền cho nhà nước số và một thị trường nhà đất minh bạch hơn. Người mua nhà bắt đầu từ dữ liệu thay vì linh cảm, từ hồ sơ rõ ràng thay vì những câu hỏi treo lơ lửng. Cảm giác an tâm trong giao dịch lớn nhất đời người không còn là đặc quyền của các thị trường phát triển.

Còn nếu làm nửa vời, mã định danh chỉ là lớp mã số phủ lên những bất cập cũ, thậm chí khiến sự bất an tinh vi hơn dưới vỏ bọc công nghệ. Ranh giới giữa hai con đường không nằm ở kỹ thuật, mà ở tư duy dữ liệu và năng lực kỹ trị từ trung ương tới địa phương.

Sau cùng, cải cách này chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó trả lại cho người đi tìm tổ ấm một quyền rất giản dị: được an tâm khi biết rõ mình đang mua cái gì, trong toàn bộ vòng đời của nó, không phải qua cảm tính mà bằng dữ liệu khách quan và đáng tin cậy.

Tô Kiên