Chia sẻ tại diễn đàn “Cơ chế đặc thù và dòng vốn cho thị trường bất động sản” do Đài Hà Nội tổ chức ngày 9/4, Tiến sĩ Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội môi giới bất động sản Việt Nam, cho biết Chính phủ đã có nhiều cơ chế đặc thù như Nghị quyết 170 và 171 nhằm tháo gỡ khó khăn cho các dự án bất động sản. Các cơ chế này tạo động lực lớn cho nhà đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, giải quyết các điểm nghẽn, vướng mắc pháp lý về đất đai.

Tuy nhiên theo ông, cơ chế vẫn đang “tháo không đều”, mới “cởi mở một phần”, còn nhiều vấn đề lớn chưa được giải quyết dứt điểm, gồm pháp lý, dòng vốn và nguồn cung. Trong đó vướng mắc về pháp lý là rào cản lớn nhất, khiến 1.136 dự án trên cả nước “đắp chiếu”, kéo theo gần 3,5 tỷ USD từ các dự án này nằm bất động và liên đới nhiều lĩnh vực như vật liệu, tiêu dùng, nội thất, điện tử… Gói hỗ trợ tín dụng lại chưa có những biện pháp về hành chính thủ tục cụ thể để các nguồn vốn đó được giải ngân.

Một vấn đề nhức nhối khác là giá nhà tăng phi mã vượt tầm tài chính số đông, thị trường toàn nhà cao cấp,”tuyệt chủng” nhà bình dân, còn nhà ở xã hội nguồn cung nhỏ giọt. “Sự lệch pha cung – cầu nghiêm trọng là biểu hiệu cho thấy thị trường đang phát triển thiếu lành mạnh”, ông Đính nhận xét.

Giáo sư Trần Ngọc Thơ, Giảng viên Đại học Kinh tế TP HCM, ví von thị trường bất động sản Việt Nam hiện nay như người già mắc ba thứ bệnh là cao huyết áp, đường huyết và mỡ máu.

Dẫn giải cụ thể hơn, ông cho biết “huyết áp” ở đây chính là giá nhà, “đường huyết” là dòng vốn và “mỡ máu” là hàng tồn kho. Cả 3 thứ này đều đang quá cao theo hướng không ai mong muốn. Giá nhà tính trên thu nhập người dân đã vượt xa mấy chục lần, không xử lý sẽ mất thanh khoản; dòng vốn quá lệ thuộc vào hệ thống ngân hàng, kênh huy động này “bóp lại” là thị trường rơi vào nguy cơ tắc nghẽn vốn. Cuối cùng là hàng tồn kho, nợ xấu bất động sản tích luỹ dần như những mảng xơ vữa trong hệ thống ngân hàng, âm thầm gây ra đột quỵ tài chính.

Còn theo ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh TP HCM, bất động sản đang quá phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Hiện tổng dư nợ cho vay bất động sản trên địa bàn TP HCM đạt hơn một triệu tỷ đồng, chiếm 27,5% tổng dư trên địa bàn. Tăng trưởng lĩnh vực này đang cao hơn tăng trưởng chung.

Để chữa căn bệnh của thị trường, Giáo sư Hoàng Văn Cường, Uỷ viên ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội, nói thị trường bất động sản cần có thêm các cơ chế đặc thù khác để giải quyết những tồn đọng vĩ mô hơn. Thủ tục đầu tư và nguồn lực dành cho phát triển các dự án bất động sản cũng phải được tinh gọn, khơi thông hoàn toàn. “Cơ chế phải đột phá, dám bước ra vùng an toàn”, ông Cường nói thêm.

Các chuyên gia cho rằng việc khơi thông nguồn vốn cho thị trường bất động sản là cần thiết. Tuy nhiên, chất lượng dòng vốn cần được ưu tiên cải thiện hơn. Dòng tiền bơm vào thị trường cần kiểm soát tốt, phải hướng vào các phân khúc sản phẩm phù hợp, đưa mức giá bất động sản về giá trị thực, phù hợp với khả năng chi trả của đại đa số người dân.

Ông Vương Duy Dũng, Phó cục trưởng quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng, cho hay cơ quan này đang nghiên cứu các cơ chế chính sách phù hợp để thúc đẩy sự phát triển nhà ở xã hội một cách hiệu quả hơn, đáp ứng nhu cầu thực tế của xã hội, chứ không chỉ giới hạn cho người thu nhập thấp.

Chính phủ hiện xây dựng và trình Quốc hội về các cơ chế chính sách mới để thúc đẩy sự phát triển của thị trường bất động sản. Đặc biệt với vấn đề nguồn vốn đang được đẩy nhanh tiến trình thành lập quỹ phát triển nhà ở xã hội. Bên cạnh đó, thủ tục hành chính và thủ tục đầu tư cũng được nghiên cứu tinh gọn, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp, hướng đến mục tiêu 1 triệu căn nhà ở xã hội như đã đề ra.

Phương Uyên

Ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực 2 cho biết, tổng dư nợ tín dụng bất động sản trên địa bàn TP HCM đến hết tháng 4 đạt 1,116 triệu tỷ đồng, tăng 0,34% so với tháng trước và 2,85% so với cuối năm ngoái.

Quy mô tín dụng bất động sản tiếp tục chiếm gần một phần ba tổng dư nợ trên địa bàn. Trong đó, tín dụng bất động với nhóm vay mua nhà, chuyển quyền sử dụng đất để xây, sửa chữa nhà ở… chiếm 65% và đạt 727.000 tỷ đồng. Mức này tăng 0,05% so với tháng trước và 0,65% so với cuối năm 2024.

Ông Nguyễn Đức Lệnh đánh giá tăng trưởng tín dụng bất động sản qua từng tháng chưa ổn định, song vẫn ghi nhận mức dương và cao hơn nền tăng chung 2,62% của địa bàn.

Đồng thời tín dụng nhà ở xã hội, theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực 2, đã tăng trở lại trong hai tháng gần đây. Đến cuối tháng 4, tổng dư nợ tín dụng nhà ở xã hội đạt 2.764 tỷ đồng, tăng 4,84% so với tháng trước. Trong khi đó, con số này hồi tháng 3 chỉ tăng 1,7% và tháng 2 giảm 2,55%.

Theo báo cáo thị trường bất động sản TP HCM và vùng phụ cận (Bình Dương, Đồng Nai, Long An, Bà Rịa – Vũng Tàu, Tây Ninh) của đơn vị tư vấn DKRA Group, 3 tháng đầu năm, nguồn cung và lực cầu đất nền đều cải thiện. Khu vực này có 102 dự án, với hơn 6.530 sản phẩm đất nền chào bán sơ cấp, tăng 5,3% so với cùng kỳ. Nguồn cung mới phân bố chủ yếu tại Long An (2.000 nền), Bình Dương (1.800 nền) và Đồng Nai (1.450 nền), TP HCM (300 nền)…

Thanh khoản tại các địa phương này cũng cải thiện với 430 nền đất được giao dịch, tỷ lệ tiêu thụ đạt 6,6%. Dù còn khiêm tốn, so với mức tiêu thụ năm ngoái (74 nền), con số này đã tăng gấp 6 lần.

Tuy nhiên, thị trường căn hộ TP HCM ghi nhận sự trầm lắng cả cung lẫn cầu trong quý đầu năm nay, theo hãng tư vấn bất động sản Knight Frank Việt Nam. Cụ thể, 3 tháng đầu năm, thành phố chỉ ghi nhận 689 căn hộ được bán ra thành công, tỷ lệ tiêu thụ giảm, chỉ đạt 16%.

Quỳnh Trang

Nhận định trên được bà Dương Thùy Dung, Giám đốc cấp cao CBRE Việt Nam nêu tại sự kiện báo cáo thị trường bất động sản quý II, sáng 8/7. Bà Dung cho rằng từ 1/7, sự hợp nhất ba địa phương không chỉ đa dạng hóa sản phẩm, tăng nguồn cung mà còn giúp hạ nhiệt phần nào giá bất động sản nhờ kéo giãn mức trung bình.

Theo báo cáo của CBRE, trong quý II, giá căn hộ tại khu lõi TP HCM (phần địa giới cũ) đạt trung bình 82 triệu đồng mỗi m2, tăng 7% so với quý trước và 29% so với cùng kỳ năm ngoái. Các dự án mở bán mới ghi nhận mức giá tăng trung bình 10-13% so với giai đoạn trước.

Trong khi đó, Bình Dương, địa phương vừa sáp nhập, lại có nguồn cung dồi dào. Sáu tháng đầu năm, thị trường này có gần 8.300 căn hộ mới, cao gấp 6 lần TP HCM. Giá sơ cấp chung cư Bình Dương chỉ khoảng 38 triệu đồng mỗi m2, bằng một nửa đến một phần ba so với TP HCM (cũ).

Từ nay đến cuối năm, dự kiến TP HCM sẽ có thêm 6.000-8.000 sản phẩm nhà ở, trong đó khoảng 70% đến từ các khu vực mới sáp nhập là Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu.

Chuyên gia CBRE nhận định, với giá nhà ngoại thành thấp hơn trung tâm từ 50-80% và nguồn cung dồi dào, thị trường vùng ven sẽ góp phần kéo dãn và kìm hãm tốc độ tăng giá bất động sản thành phố.

Bên cạnh đó, hai địa phương mới sáp nhập vào thành phố cũng đang phát triển loạt dự án quy mô lớn, dưới dạng đô thị đa chức năng, nằm cách vùng lõi trung tâm khoảng 20-30 km. Dự kiến sau khi hoàn thành các tiện ích đô thị, hạ tầng kết nối, các đô thị này sẽ thúc đẩy nhu cầu dãn dân, hạ nhiệt nguồn cung và giá cho thị trường thành phố.

Đồng quan điểm, ông Võ Hồng Thắng, Phó tổng giám đốc DKRA Consulting, cho biết trong 5 tháng đầu năm, Bình Dương chiếm 48-55% tổng nguồn cung căn hộ sơ cấp toàn vùng phía Nam. Giá bán trung bình căn hộ Bình Dương hiện từ 38-40 triệu đồng mỗi m2, thấp hơn 50-70% so với TP HCM. Việc góp mặt bằng giá của các địa phương lân cận vào TP HCM sẽ giúp làm mềm giá nhà trung bình của toàn đô thị.

Theo ông Thắng, khi mở rộng địa giới hành chính cũng đồng nghĩa với TP HCM mở rộng quỹ đất phát triển, tạo động lực giãn dân khỏi vùng lõi và giải bài toán khan hiếm nguồn cung. “Một khi cơn khát nhà ở tại TP HCM được giải quyết, đà tăng giá cũng sẽ được kìm lại theo quy luật cung – cầu”, ông Thắng nói.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, các chuyên gia cũng cảnh báo nhiều khả năng mặt bằng giá tại các khu vực vừa sáp nhập có thể tăng nhanh trong những năm tới nhờ danh tiếng của “siêu đô thị”. Ông Trần Khánh Quang, Tổng giám đốc Công ty Việt An Hòa, nhận định việc “chung một nhà” với TP HCM đang cải thiện rõ rệt tâm lý người mua tại Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu. Các khu vực như Dĩ An, Thuận An, nơi giáp ranh TP HCM có thể đón làn sóng tăng giá do vị trí thuận lợi và còn nhiều dư địa phát triển.

Ông Quang cho rằng hai khu vực này có mật độ dân cư cao, nhiều khu công nghiệp và nhu cầu ở thực lớn khi sóng dãn dân từ vùng lõi đổ về. Dù vậy, tốc độ tăng sẽ vào khoảng trên dưới 15%, khó có sự bức tốc trong ngắn hạn do Bình Dương vẫn là trung tâm của phân khúc căn hộ trung cấp, nhu cầu ở tại đây phục vụ nhóm ở thực và lao động trẻ.

Chung nhận định, bà Dương Thùy Dung đánh giá quỹ đất mở rộng sẽ thúc đẩy phát triển đô thị vệ tinh, giúp TP HCM mới xây dựng các khu đô thị hiện đại. Một khi làn sóng dãn dân từ trung tâm đổ về, yêu cầu chất lượng nhà ở sẽ bị đẩy cao hơn, kéo theo các thị trường Bình Dương mở rộng phát triển nhiều hơn những dự án xây dựng có dịch vụ tiện ích và tiêu chuẩn sống cao hơn. Điều này đồng nghĩa giá bán các khu vực này có thể tăng theo sự thay đổi mặt bằng sản phẩm.

Ngoài ra, một khi sáp nhập vào TP HCM, hạ tầng giao thông, từ đường bộ đến đường thủy, cảng biển sẽ được đồng bộ, nâng cao khả năng liên kết vùng và hiệu quả kinh tế, thương mại. Đây là các yếu tố hỗ trợ thị trường bất động sản vùng ven tăng trưởng.

Dự báo về giá nhà của thị trường TP HCM sau sáp nhập trong 3 năm tới, bà Dung cho rằng giá sẽ tiếp tục tăng, nhưng ở mức hợp lý hơn, khoảng 9-11% với căn hộ và 6-12% với nhà liền thổ. Mức tăng này được nhận định là phù hợp trong bối cảnh chi phí phát triển dự án leo thang và tiền sử dụng đất nhiều khả năng sẽ còn tăng theo bảng giá đất mới điều chỉnh hàng năm.

Phương Uyên