2-3 năm trở lại đây, tình trạng khách thuê trả mặt bằng diễn ra phổ biến tại nhiều trung tâm thương mại ở Hà Nội. Không ít dự án từng là tâm điểm vui chơi, mua sắm tại Thủ đô một thời, nay rơi vào cảnh trống mặt bằng kéo dài, khách mua èo uột.

Theo ghi nhận của VnExpress, trung tâm thương mại Discovery Complex (quận Cầu Giấy) có đến 80% diện tích mặt bằng bán lẻ bị bỏ trống. Chỉ có tầng trệt và hai tầng trên cùng lác đác khách thuê. Còn lại các tầng đều tắt đèn, dừng phục vụ thang máy, thang cuốn.

Tương tự, một số dự án khác như Artemis (quận Thanh Xuân), Mipec Tower (quận Đống Đa) cũng trong cảnh vắng khách thuê dù nằm ở vị trí đắc địa tại khu đông dân cư.

Tuy nhiên, nhiều trung tâm thương mại vẫn đắt khách thuê, chủ yếu từ chủ đầu tư ngoại như Lotte, Aeon hay Central Retail. Hãng dịch vụ bất động sản Avison Young cho biết nhiều dự án có tỷ lệ lấp đầy khách thuê trên 95% như Lotte Mall West Lake, Aeon Mall Hà Đông, Aeon Mall Long Biên…

Bà Nguyễn Hoài An, Giám đốc cấp cao CBRE Hà Nội, cho biết phần lớn những khu bán lẻ vắng khách thuê có quy hoạch, thiết kế gian hàng lạc hậu dù nằm ở “đất vàng”.

Bà nói, nhiều dự án đã hoạt động 7-10 năm, chủ yếu nằm ở khối đế của khu đô thị hoặc dự án chung cư, ít cải tạo và đổi mới trong trải nghiệm khách hàng. Ngoài gian hàng bán lẻ, việc thiếu hụt các hoạt động giải trí, sự kiện và trải nghiệm độc đáo khiến không gian mua sắm trở nên “nhàm chán”. Các khu này cũng thiếu những ngành hàng chủ chốt để giữ chân khách mua.

Cùng quan điểm, bà Hoàng Nguyệt Minh, Giám đốc bộ phận Cho thuê thương mại, Savills Hà Nội, cho rằng hiện nay khách thuê không chỉ dừng lại ở việc bán hàng tại cửa hàng vật lý mà còn mở rộng thêm quy mô hoạt động kết hợp các chiến dịch truyền thông hấp dẫn, cửa hàng pop-up, triển lãm… Nhiều thương hiệu nổi tiếng cũng tăng cường yếu tố đời sống vào trải nghiệm mua sắm dẫn đến sự gia tăng của mô hình “concept store” – mô hình bán lẻ có tính mở và thiên về phong cách sống.

Trong khi đó, phí mặt bằng cao tạo thách thức cho không ít khách thuê. CBRE cho biết trong năm 2024, giá thuê trung bình mặt bằng bán lẻ ở trung tâm đã leo thang 16%, tăng nhanh hơn khu vực ngoài trung tâm. Chưa kể một số dự án trong quá trình nâng cấp, sửa chữa, tái định vị còn có biến động về giá thuê. Điều này khiến cho nhiều khách thuê rút khỏi những gian hàng hoạt động kém hiệu quả, chuyển sang dự án có giá hợp lý hoặc dễ tiếp cận khách hàng hơn.

“Những bất lợi trên khiến cho nhiều khu bán lẻ cũ không đủ sức cạnh tranh với những trung tâm thương mại riêng biệt, mới ra mắt với đa dạng loại hình mua sắm, giải trí và dịch vụ thu hút khách thuê”, bà Nguyễn Hoài An cho hay.

Giám đốc một doanh nghiệp chuyên môi giới mặt bằng thương mại ở trung tâm Hà Nội cho biết nhiều nơi quy hoạch gian hàng thiếu khoa học, không gắn kết được các nhãn hàng hoặc chỉ tập trung vào một nhóm phân khúc tầm trung – cao cấp. Điều này khiến nhiều dự án thu hẹp khả năng tiếp cận với đông đảo khách hàng trẻ, bình dân.

Vị này cho hay, các nhà bán lẻ cũng có mối quan hệ tương hỗ “buôn có bạn, bán có phường”. Một nhãn hàng lớn hiện diện tại khu vực này kéo theo đối thủ cạnh tranh hoặc nhãn hàng cùng lĩnh vực xuất hiện theo, tạo nên trải nghiệm mua sắm phong phú cho khách hàng. Thiếu sự gắn kết, tương trợ, không ít nhãn hàng phải chọn rút khỏi mặt bằng để sang “phường” khác.

Nhìn từ bài học thành công của nhiều “ông lớn” bán lẻ quốc tế, các chuyên gia cho rằng ưu điểm của họ là đầu tư kỹ từ khâu nghiên cứu thị trường, thiết kế mặt bằng, tránh bị lạc hậu sau vài năm hoạt động. Họ có chiến lược bố trí mặt bằng khách thuê hợp lý, giúp tối ưu lưu lượng khách hàng và trải nghiệm mua sắm với dịch vụ chăm sóc tinh tế, thống nhất. Đây là lợi thế “lấy lòng” người tiêu dùng trẻ, vốn là lực lượng chủ yếu tiếp cận các trung tâm thương mại hiện đại.

“Cùng với việc đầu tư mạnh cho các hoạt động quảng bá, những trung tâm thương mại mới dần trở thành tâm điểm vui chơi, giải trí, mua sắm của người dân Thủ đô”, bà Hoàng Nguyệt Minh cho hay.

Nhu cầu thay đổi từ cả thương hiệu bán lẻ và người tiêu dùng đặt ra yêu cầu phải nâng cấp và tái cơ cấu với các trung tâm mua sắm cũ. Thời gian qua, một số dự án đã nâng cấp chất lượng mặt bằng bán lẻ cho thấy kết quả tích cực.

Ví dụ, giữa năm 2023, Indochina Plaza Hanoi (quận Cầu Giấy) đã hoàn thành cải tạo và đổi tên thành The Loop Shopping Center do Takashimaya quản lý. Trong hai năm, trung tâm này đã thiết kế lại cảnh quan, bố trí nhiều không gian xanh, cải tạo nội, ngoại thất. Định vị thương hiệu cũng thay đổi, nhắm đến giới trẻ thay vì giới hạn cho cư dân như trước, giúp tỷ lệ lấp đầy hiện đạt 100%.

Mô hình chia sẻ doanh thu trong trung tâm thương mại cũng là một giải pháp để tăng khả năng thu hút khách thuê. Bà Hoàng Nguyệt Minh cho biết ưu điểm của mô hình là giá thuê linh hoạt, giúp giảm rủi ro tài chính cho các thương hiệu nhỏ hoặc mới gia nhập thị trường. Cả chủ trung tâm thương mại và khách thuê cùng chia sẻ khi doanh thu không đạt kỳ vọng, giúp nhãn hàng gắn bó với mặt bằng hơn.

Trong tương lai, thị trường bán lẻ vẫn có nhiều triển vọng phát triển. Theo Tập đoàn nghiên cứu thị trường Euromonitor International, doanh thu bán lẻ hàng hóa tại Việt Nam dự kiến tăng trưởng 12,6% mỗi năm trong ba năm tới. Chỉ số tiêu dùng mỗi hộ gia đình cũng dự báo tăng 38% trong giai đoạn 2024-2028, mở rộng cơ hội cho mặt bằng bán lẻ.

Avison Young dự báo nguồn cung bán lẻ Hà Nội có thể bổ sung gần 29.500 m2 diện tích cho thuê mới trong hai năm tới. Điều này sẽ làm tăng áp lực cạnh tranh cho các trung tâm thương mại đã hoạt động nhiều năm.

“Đây là thời điểm các chủ đầu tư cần xây dựng chiến lược định vị phù hợp, cải tạo không gian mua sắm để nâng tỷ lệ lấp đầy, tránh lãng phí ưu thế ‘đất vàng’ vốn có”, bà Nguyễn Hoài An cho hay.

Ngọc Diễm

Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Mê Linh tổ chức đấu giá 15 thửa đất tại điểm X1, thôn Đông Cao, xã Tráng Việt, ngày 21/3. Khu đất này có tổng diện tích hơn 1.700 m2, nằm ở phía Tây Bắc của Hà Nội, cách hồ Gươm khoảng 28 km.

Các thửa đất có diện tích 100-198 m2, giá khởi điểm 5,6 triệu đồng một m2. So với phiên đấu giá tháng 12 năm ngoái, mức khởi điểm này đã tăng 3,7 lần. Người tham gia cần đặt trước khoản tiền khoảng 112-222 triệu đồng một lô.

15 lô đất được đấu nhiều vòng, tối thiểu ba vòng với mỗi bước giá 6 triệu đồng một m2. Phiên đấu thu hút khoảng 85 người tham gia với hơn 360 hồ sơ, tương đương một lô đất có 24 hồ sơ đăng ký.

Kết thúc phiên, 15 thửa đều được bán thành công với mức cao nhất 77,6 triệu đồng một m2. Lô trúng thấp nhất có giá 71,6 triệu đồng một m2. Người trúng cần nộp tổng số tiền khoảng 7,2-14,2 tỷ đồng cho một lô trúng đấu giá.

So với hai phiên đấu giá cùng thôn Đông Cao vào tháng 12/2024, giá trúng cao nhất của phiên này đã giảm 9-20%. Trong đó, tại phiên đấu 11 thửa vào ngày 20/12 năm ngoái, mức trúng kỷ lục được ghi nhận hơn 97,5 triệu đồng mỗi m2.

Đại diện Trung tâm phát triển quỹ đất huyện cho biết huyện dự kiến thu ngân sách gần 130 tỷ đồng từ phiên đấu hôm qua. Trong tháng 4, huyện dự kiến bán đấu giá thêm 58 thửa đất tại xã Tiến Thắng và 87 thửa tại xã Chu Phan.

Tình trạng đất đấu giá huyện ven giảm nhiệt không hiếm gặp. Mới đây, 89 thửa đất tại huyện Thanh Oai cũng được đấu giá với mức trúng cao nhất gần 80 triệu đồng một m2, giảm hơn 12% so với cuối năm ngoái.

Cuối tháng trước, 9 thửa đất tại huyện Phúc Thọ cũng được bán với mức trúng cao nhất 47 triệu đồng một m2, giảm gần 40% so với phiên tháng 9 năm ngoái. Phiên này có hơn 100 người tham gia, giảm hơn một phần ba so với phiên trước.

Hoạt động đấu giá đất đã nóng lên trong 4 tháng cuối năm ngoái, tập trung tại các huyện ven Hà Nội, sau đó lan sang một số địa phương xung quanh. Giá trúng đã liên tiếp thiết lập kỷ lục mới nhiều khu đất trên 100 triệu đồng một m2.

Nhiều hội nhóm, môi giới đã tham gia và rao bán chênh hàng trăm triệu một lô ngay sau khi kết thúc đấu giá. Tuy nhiên, việc này cũng bộc lộ nhiều bất thường, phổ biến là tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc.

Cuối năm ngoái, Thủ tướng tiếp tục yêu cầu các bộ, địa phương chấn chỉnh đấu giá đất sau một số phiên gần đây lại có dấu hiệu thổi giá, gây nhiễu thị trường.

Ngọc Diễm

Năm 1923, căn penthouse đầu tiên xuất hiện tại New York trên tầng cao nhất của tòa Arietta Apartments (nay là 1107 Fifth Avenue), dành riêng cho giới siêu giàu. Từ đó, mô hình này dần phổ biến tại các đô thị lớn trên thế giới như một biểu tượng của phong cách sống riêng tư và biệt lập.

Ngày nay, khi tầng lớp thượng lưu ngày càng mở rộng, penthouse trở thành lựa chọn của không ít người nhằm khẳng định địa vị xã hội. Một số nghệ sĩ quốc tế sở hữu căn hộ loại này như Jennifer Lopez với căn penthouse rộng 600 m2 gồm 15 phòng, ban công 300 m2 hướng ra quảng trường Madison ở Manhattan.

Tại Việt Nam, các căn penthouse cũng ghi nhận sức hút nhờ sở hữu tầm nhìn rộng, không gian sống cao tầng và tính cá nhân hóa cao. Chủ nhân có thể tự bố trí khu vực chức năng như phòng chiếu phim, bar mini hay không gian làm việc tại nhà mà không bị giới hạn về diện tích.

Ngoài thiết kế và nội thất, yếu tố quan trọng quyết định giá trị của penthouse là vị trí và sự khan hiếm. Nằm ở tầng cao nhất và thường chỉ có số lượng giới hạn trong một dự án, dòng sản phẩm này được đánh giá cao nhờ tầm nhìn thoáng, tách biệt với nhịp sống đô thị phía dưới.

Thuộc khu đô thị The Global City, phân khu cao tầng Lumière Midtown do Masterise Homes phát triển cũng sở hữu những căn duplex, penthouse và penhouse duplex số lượng giới hạn. Đặc quyền của các căn hộ này là tầm nhìn panorama 360 độ không bị che chắn. Độ cao vượt trội cho phép cư dân quan sát toàn bộ không gian đô thị, đồng thời tận hưởng sự yên tĩnh tách biệt khỏi nhịp sống bên dưới.

Với hệ kính Low-E tràn viền từ sàn đến trần cùng vị trí tầm cao thoáng đãng, giúp chủ nhân thu trọn toàn cảnh thành phố ngay trong tầm mắt. Mỗi căn duplex, penthouse và penhouse duplex có cách bố trí tối ưu, nhờ đó, chủ nhân có thể tự do sắp xếp không gian sống theo sở thích cá nhân.

Chủ nhân các căn hộ còn hưởng hệ sinh thái tiện ích ba lớp, từ hệ tiện ích nội khu chuẩn nghỉ dưỡng đến tiện ích khu đô thị chuẩn quốc tế của The Global City. Nổi bật là sân khấu nhạc nước tại kênh đào lớn nhất Đông Nam Á, trung tâm thương mại 123.000 m2… Các tiện ích ngoại khu gồm như trường học quốc tế, công viên Vịnh tình yêu… cũng chỉ cách căn hộ chỉ vài bước chân.

Dòng sản phẩm này thuộc phân khúc hạng sang, phù hợp với nhóm khách hàng tìm kiếm nơi ở biệt lập, riêng tư nhưng vẫn nằm ở khu vực trung tâm.

Song Anh

Chị Phương Linh, chủ cửa hàng phụ kiện thời trang, vừa đóng cửa một mặt bằng tại phố Chùa Bộc, quận Đống Đa. Căn nhà có 4 tầng, tổng diện tích sàn 180 m2. Chị thuê chung với một cửa hàng thời trang ở hai tầng dưới với giá thuê cả căn 60 triệu đồng, riêng hai tầng trên là 20 triệu.

Nhưng cuối tháng 4, cửa hàng phía dưới đã rút lui sau hơn một năm gồng lỗ. Chủ nhà nói hỗ trợ giảm còn 50 triệu đồng nếu khách thuê cả căn và tiếp tục gia hạn hợp đồng. Tuy nhiên, chi phí cao, doanh thu liên tục sụt giảm nên chị Linh cũng quyết định trả mặt bằng, chỉ duy trì kênh bán hàng online.

“Khách đến cửa hàng giảm mạnh rõ rệt, có ngày chưa đến 5 lượt nên trả mặt bằng là cần thiết để giảm gánh nặng chi phí”, chị nói.

Tương tự, một chủ nhà có mặt tiền cho thuê 50 m2, diện tích sàn khoảng 200 m2 ở Nguyễn Trãi, quận Thanh Xuân cho biết chấp nhận thương lượng, giảm giá thuê 20% còn 45 triệu đồng một tháng, nhưng nửa năm qua không tìm được khách. “Cũng có một số người hỏi nhưng biết giá rồi lại thôi. Thời buổi kinh tế khó khăn, giảm giá để đỡ bỏ phí tài sản”, người này chia sẻ.

Trường hợp chủ nhà chấp nhận giảm giá cho thuê nhà phố 15-20% không hiếm gặp tại thị trường Hà Nội thời gian qua. Minh Tuấn, môi giới nhà phố ở trung tâm Hà Nội với hơn 8 năm kinh nghiệm, chia sẻ đây là giai đoạn khủng hoảng của thị trường cho thuê nhà phố mặt tiền. Tuấn cho biết đã chứng kiến một hệ thống thời trang có 10 cửa hàng tại Hà Nội đóng cửa hầu hết mặt bằng, chỉ giữ một mặt bằng làm kho. Một số dãy phố treo biển cho thuê mặt bằng nhiều hơn cả giai đoạn dịch bệnh.

Theo môi giới này, phía chủ nhà không còn cảnh hét giá cao vẫn có khách xếp hàng tranh thuê như những năm trước. Thay vào đó, một số chủ nhà đã chấp thuận thương lượng, giảm giá thuê trung bình 10-15% cho hợp đồng thuê, thậm chí giảm 30% cho 1-3 tháng đầu.

Khảo sát của VnExpress cho thấy, nhiều căn nhà phố ế khách thuê đã được chủ tăng cường áp dụng khuyến mãi để kích cầu như giảm giá thuê đến 20%, giãn thanh toán. Giải pháp này được đưa ra trong bối cảnh nhiều khách thuê tiếp tục rời khỏi mặt bằng nhà phố cho thuê.

Đặc biệt, nhiều tuần qua, UBND TP Hà Nội mở đợt cao điểm kiểm tra hàng giả cũng khiến không khí mua sắm tại các tuyến phố trung tâm ảm đạm hơn. Nhiều căn nhà sau thời gian đóng cửa cũng bắt đầu treo biển “cho thuê nhà chính chủ” như Kim Mã, Cầu Giấy, Phạm Ngọc Thạch, Bà Triệu, Phố Huế…

Dữ liệu của kênh rao tin trực tuyến Batdongsan cũng chỉ ra mức độ quan tâm nhà mặt phố trong tháng 5 tiếp đà giảm, sụt khoảng 8% so với tháng trước. Một số phường ghi nhận giá rao cho thuê nhà phố lao dốc 15-30% so năm ngoái như Giảng Võ (giảm 33%), Ô Chợ Dừa (30%), Quan Hoa (20%), Láng Hạ (17%), Trung Hòa (15%), Đội Cấn (14%)…

Khách thuê đang chiếm ưu thế hơn chủ nhà trên thị trường nhà mặt phố, theo ông Nguyễn Chí Thanh, Phó chủ tịch thường trực Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS). Ông nói, trước đây, nhu cầu rất lớn trong khi nguồn cung hạn chế khiến những tuyến phố đắc địa luôn nằm trong danh sách săn đón của các khách thuê. “Tình trạng giảm giá thuê ít khi xảy ra bởi chủ nhà chiếm ưu thế”, ông Thanh cho hay.

Hiện nay, xu hướng thương mại điện tử cùng cuộc đua phát triển trung tâm thương mại kéo nhiều nhà bán lẻ dần rời bỏ mặt bằng truyền thống. Cùng đó, nhiều nhãn hàng phải thu hẹp quy mô do khó khăn chồng chất, tình hình kinh doanh giảm sút. Họ cho rằng không nhất thiết phải có cửa hàng vật lý, thay vào đó chuyển sang bán hàng online nhằm tiết kiệm tối đa chi phí.

Cùng quan điểm, bà Hoàng Nguyệt Minh, Giám đốc cấp cao bộ phận Cho thuê thương mại Savills Hà Nội cho rằng mặt bằng nhà phố tại Hà Nội đang mất dần ưu thế khi giá thuê bị đẩy lên cao nhiều năm qua. Cùng đó, tiến độ thanh toán tiền thuê khắt khe, lên tới 6 tháng thậm chí thanh toán theo năm, gây khó khăn cho khách thuê cần tối ưu dòng vốn lưu động.

Xu hướng này có thể nhìn thấy rõ ràng với các dịch vụ ăn uống, thời trang. Trước đây các nhãn hàng F&B, thời trang thường chuộng kinh doanh tại mặt phố lớn. Hiện nhiều thương hiệu có xu hướng dịch chuyển sang các khu thương mại lớn, còn thời trang thu hẹp, tập trung bán online.

“Nhiều khách thuê trong nước thay đổi thị hiếu, còn nhãn hàng quốc tế chuộng mặt bằng trong trung tâm thương mại khiến nhà phố ngày càng thất thế”, bà Minh cho hay.

Thời gian tới, các chuyên gia nhận định nhiều nhà phố cho thuê sẽ tiếp tục khó khăn nếu không có chính sách thu hút khách thuê. Bà Hoàng Nguyệt Minh khuyến nghị chủ nhà nên linh hoạt hơn trong thỏa thuận giá cả, diện tích cho thuê, phương án chia mặt bằng hay thời hạn thanh toán…Hợp đồng cũng cần được hai bên cân nhắc kỹ về các điều khoản chấm dứt, phạt, bất khả kháng.

Về phía người đi thuê, bà Minh cho rằng đây là lúc để tìm kiếm vị trí kinh doanh đẹp khi thị trường có nhiều nguồn cung với giá “mềm mại hơn”. Ngoài vị trí, diện tích, thiết kế, bà khuyến nghị khách thuê chú ý đến tiêu chuẩn trang bị an toàn cháy của mặt bằng trong bối cảnh cơ quan quản lý siết chặt việc chuyển đổi công năng sử dụng công trình, tăng kiểm tra việc phòng cháy, chữa cháy.

Ngọc Diễm