Nội dung trên được nêu trong công văn mới đây của UBND TP Hà Nội về tăng cường quản lý đô thị, đất đai, trật tự xây dựng.

Thành phố yêu cầu các quận, huyện, thị xã siết chặt trật tự đô thị, tăng cường thanh, kiểm tra việc quản lý đất đai, môi trường, đầu tư công, xây dựng. Các địa phương cũng cần đảm bảo hoạt động liên tục, không ảnh hưởng đến hoạt động của người dân, doanh nghiệp.

Thanh tra thành phố sẽ đề xuất kế hoạch thanh, kiểm tra quản lý, sử dụng đất đai, môi trường, xây dựng, thời hạn trước ngày 15/7.

Sở Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường được giao quy định chuyển tiếp các chính sách, không tạo khoảng trống về pháp lý, báo cáo trong tháng 6.

Hà Nội giao công an thành phố tăng cường xử lý vi phạm về đất đai, xây dựng, nhất là ở địa bàn giáp ranh, khu vực có nhiều nguy cơ. Thành phố nhấn mạnh không để xảy ra vi phạm từ việc lợi dụng thời điểm sắp xếp bộ máy, đơn vị hành chính.

Trước đó, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trần Sỹ Thanh cũng yêu cầu xử lý nghiêm việc lợi dụng sắp xếp đơn vị hành chính để lấn chiếm đất đai. Yêu cầu được đưa ra trong bối cảnh một số địa bàn đã xuất hiện tình trạng lấn chiếm đất đai, ao hồ, đồng ruộng, tự ý xây dựng công trình trái phép, có nguy cơ phát sinh tranh chấp, khiếu kiện phức tạp.

Chủ tịch thành phố giao Sở Xây dựng đẩy mạnh kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp, đất công, đất lấn chiếm.

Ngọc Diễm

Mua nhà đất ở Việt Nam thường đi kèm cảm giác mơ hồ về giá, hoài nghi về lịch sử căn nhà và lo sợ những rủi ro ngầm. Ở Nhật thì ngược lại, tôi được “rảnh cái đầu”.

Sự an tâm đó đến từ minh bạch thông tin gần như tuyệt đối. Mọi dữ liệu bất động sản đều được lưu trữ đầy đủ và chi tiết trong hệ thống công khai. Đọc hồ sơ, tôi biết được giá mua lần đầu, lịch sử sang tay, lãi lỗ từng chặng, các lần cho thuê, thậm chí cả những “vết sẹo” quá khứ nếu có. Luật quy định môi giới phải chủ động thông báo mọi thông tin bất lợi. Nếu che giấu, họ có thể bị tước giấy phép, còn công ty môi giới chịu chế tài rất nặng.

Vì thế, đã vài lần khi tôi hỏi về một căn có giá thấp hơn mặt bằng chung, câu trả lời đầu tiên rất thẳng thắn: “Căn này rẻ vì từng có người tự tử 30 năm trước”, hay “Tòa nhà này có tầng từng là văn phòng của các băng nhóm xã hội đen”. Nếu tôi thấy phù hợp thì mới trao đổi tiếp. Còn đa phần, khi hỏi “có vấn đề gì không” mà câu trả lời là không thì tôi có thể an tâm luôn.

Minh bạch thông tin, dưới sự bảo hộ của pháp luật, cho phép người mua quyết định tỉnh táo thay vì đánh cược mù mờ. Đó là điều tôi luôn mong mỏi thấy ở thị trường Việt Nam, nơi mỗi giao dịch nhà ở thường gắn với cả gia sản đời người.

Việc Chính phủ triển khai mã định danh điện tử cho bất động sản từ 1/3/2026 chính là bước chuyển căn bản: từ quản lý bằng hồ sơ rời rạc sang quản lý bằng danh tính số. Mỗi bất động sản sẽ có một “chứng minh thư” gắn với nó suốt vòng đời, dù đổi chủ bao nhiêu lần, không bị rơi rớt trong giấy tờ chồng chất như hiện nay.

Logic này giống căn cước công dân gắn chip, nhưng phức tạp hơn nhiều vì gắn với đất đai, quy hoạch và những lợi ích xã hội chồng lớp. Đây là một cú đột phá về tư duy quản trị chứ không chỉ nâng cấp kỹ thuật.

Nghị định 357/2025/NĐ-CP đặt nền tảng pháp lý cho bước đi đó với một nguyên tắc rõ ràng: đất đai là gốc. Mã định danh thửa đất đứng đầu, sau đó mới đến dự án và công trình. Cách tiếp cận này khẳng định bất động sản trước hết là một thực thể pháp lý gắn với quyền sử dụng đất, không chỉ là hàng hóa lưu thông.

Việc định danh mở ra nhiều lợi ích thiết thực. Với đất đai, nó là công cụ làm sạch bản đồ pháp lý, đưa những “vùng mờ” kéo dài nhiều năm như đất bỏ hoang, không rõ sở hữu hay sử dụng sai mục đích ra ánh sáng dữ liệu. Với căn hộ, nó ngăn chặn tình trạng “nhân bản” pháp lý, đảm bảo mỗi tài sản chỉ tồn tại duy nhất một lần trên hệ thống, với trạng thái giao dịch và thế chấp được ghi nhận xuyên suốt. Nhà nước nhờ đó kiểm soát sớm hơn, chuyển từ quản lý phản ứng sang quản lý phòng ngừa, giảm thiểu những cú sốc chính sách về sau.

Khi bất động sản được đưa vào cùng một không gian dữ liệu, những thành quả chính sách sâu hơn bắt đầu lộ diện. Khi Nhà nước biết chính xác ai sở hữu bao nhiêu bất động sản và ở đâu, các chính sách thuế lũy tiến nhằm hạn chế đầu cơ, bình ổn thị trường sẽ dễ triển khai, và phòng chống tham nhũng có thêm cơ sở.

Minh bạch dữ liệu cũng giúp giảm mạnh chi phí giao dịch và thời gian xử lý, thu hẹp bất cân xứng thông tin. Người mua bớt dò dẫm, người bán mất lợi thế mập mờ, thị trường phản ứng sát hơn với cung cầu thực. Ngân hàng có thể định giá tài sản thế chấp chính xác hơn, giúp bất động sản kết nối với thị trường vốn thay vì mắc kẹt trong những tập hồ sơ câm lặng.

Từ đó, một không gian mới mở ra cho các doanh nghiệp công nghệ bất động sản (proptech). Các mô hình định giá tự động, quản lý tài sản hay phân tích rủi ro chỉ thực sự có ý nghĩa khi dữ liệu đầu vào đủ tin cậy. Mã định danh không phải lời hứa công nghệ, mà là điều kiện cần để AI, dữ liệu lớn hay blockchain phát huy hiệu quả.

Tuy nhiên, khi quyền lực số gia tăng, rủi ro cũng không thể xem nhẹ. Rủi ro lớn nhất là sai lệch dữ liệu. Một lỗi nhỏ khi đã gắn vào mã định danh và lan sang hệ thống thuế hay tín dụng có thể gây hệ quả nghiêm trọng cho người dân, nhất là những tài sản gắn bó lâu dài với cả gia đình. Vì vậy, cơ chế đính chính, khiếu nại và cập nhật phải được thiết kế như phần lõi, chứ không phải phần phụ của hệ thống.

Các rủi ro vận hành cũng hiện hữu. Sự cố kỹ thuật hay lỗi hệ thống có thể làm đình trệ cả chuỗi giao dịch, thế chấp và công chứng. Rủi ro an ninh dữ liệu càng không thể xem nhẹ, từ rò rỉ thông tin cá nhân và tài sản đến tấn công mạng hay khai thác trái phép. Người dân và doanh nghiệp chỉ chấp nhận “lộ diện” trong không gian dữ liệu khi họ tin rằng thông tin được bảo mật, sử dụng đúng mục đích và chịu sự giám sát chặt chẽ. Điều này đòi hỏi Việt Nam một khung pháp lý bảo vệ dữ liệu cá nhân đủ mạnh, học hỏi các chuẩn mực quốc tế như GDPR của châu Âu.

Thách thức khác nằm ở thể chế. Chủ trương liên thông dữ liệu là rõ ràng, nhưng trên thực tế, mỗi cơ quan vẫn có xu hướng giữ một “vương quốc dữ liệu” với lợi ích riêng, chia sẻ cầm chừng hoặc mang tính hình thức. Nếu tư duy “dữ liệu ngành tôi” không được hóa giải, nguy cơ liên thông nửa vời và sai lệch khi khớp nối các hệ thống dẫn tới mâu thuẫn và tắc nghẽn thủ tục là nhãn tiền, với cái giá phải trả không hề rẻ.

Để mã định danh không trở thành một lớp số hóa hình thức, ba ưu tiên cần được xác lập sớm. Trước hết là một đầu mối liên ngành đủ quyền lực để làm sạch dữ liệu. Giai đoạn đến tháng 3/2026 mang tính quyết định, bởi nếu dữ liệu đầu vào đã nhiễu, toàn bộ hệ thống sẽ dựng trên nền móng lệch, khó có cơ sửa sai.

Tiếp đó là thiết kế cơ chế “công lý dữ liệu” nhanh và thực chất. Người dân cần có quyền sửa lỗi dễ dàng, thậm chí dễ hơn cả khi lỗi xảy ra. Một nút “Báo sai” trên ứng dụng định danh, với cam kết xử lý trong thời hạn rõ ràng thí dụ 48 giờ, hiệu quả hơn nhiều so với quy trình khiếu nại qua nhiều cấp. Nếu lỗi thuộc về cơ quan nhà nước, trách nhiệm bồi thường phải được đặt ra, thay vì đẩy gánh nặng chứng minh cho người dân.

Cuối cùng là công khai tiến độ và chất lượng dữ liệu theo địa phương. Minh bạch hệ thống chính là cách bền vững nhất để xây dựng niềm tin. Khi các địa phương học hỏi lẫn nhau và người dân có quyền giám sát, áp lực cải cách sẽ đến từ cả trong lẫn ngoài bộ máy, tạo ra vòng phản hồi lành mạnh.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy không tồn tại mô hình hoàn hảo, nhưng có những bài học lặp lại đủ rõ để không thể bỏ qua. Estonia bắt đầu số hóa đăng ký đất đai từ đầu thập niên 1990, kết nối dữ liệu đất đai với dân cư, thuế và tư pháp trong một kiến trúc chính phủ điện tử toàn diện và mẫu mực. Khi coi dữ liệu là hạ tầng thiết yếu được đầu tư và bảo trì liên tục, hệ thống này giúp thời gian xử lý rút từ vài tháng xuống vài ngày, chi phí giảm mạnh và mức độ minh bạch tăng rõ rệt.

Singapore triển khai hệ thống INLIS tích hợp sâu, cho phép tra cứu qua một đầu mối. Ngay cả với quy mô nhỏ và hạ tầng công nghệ cao, nước này vẫn mất nhiều năm để làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu lịch sử. Nhật Bản và Hàn Quốc tiếp tục đối mặt dữ liệu phân mảnh và nhà bỏ hoang, trong đó Nhật Bản đặc biệt chịu sức ép về tài sản vô thừa kế.

Ở Ấn Độ, các chương trình số hóa quy mô lớn từng buộc một số bang phải tạm dừng khi dữ liệu thiếu đồng bộ, cho thấy không thể đi tắt khâu làm sạch dữ liệu. Bài học chung không nằm ở công nghệ, mà ở tư duy coi dữ liệu là hạ tầng thể chế, cùng cam kết chính trị dài hạn và nguồn lực đủ lớn cho giai đoạn khó nhất.

Nghị định 357 là một cuộc cải cách thể chế dựa trên dữ liệu.

Nếu làm tốt, mã định danh có thể trở thành viên gạch nền cho nhà nước số và một thị trường nhà đất minh bạch hơn. Người mua nhà bắt đầu từ dữ liệu thay vì linh cảm, từ hồ sơ rõ ràng thay vì những câu hỏi treo lơ lửng. Cảm giác an tâm trong giao dịch lớn nhất đời người không còn là đặc quyền của các thị trường phát triển.

Còn nếu làm nửa vời, mã định danh chỉ là lớp mã số phủ lên những bất cập cũ, thậm chí khiến sự bất an tinh vi hơn dưới vỏ bọc công nghệ. Ranh giới giữa hai con đường không nằm ở kỹ thuật, mà ở tư duy dữ liệu và năng lực kỹ trị từ trung ương tới địa phương.

Sau cùng, cải cách này chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó trả lại cho người đi tìm tổ ấm một quyền rất giản dị: được an tâm khi biết rõ mình đang mua cái gì, trong toàn bộ vòng đời của nó, không phải qua cảm tính mà bằng dữ liệu khách quan và đáng tin cậy.

Tô Kiên

Khu đất bị thu hồi có diện tích gần 6,7 ha tại xã Phú Hội, huyện Nhơn Trạch, đã được UBND tỉnh Đồng Nai giao cho Công ty TNHH Tập đoàn Bitexco từ năm 2006.

Nguyên nhân là Bitexco không đưa đất vào sử dụng trong thời gian được gia hạn, vi phạm khoản 8, Điều 81, Luật Đất đai 2024. Dự án từng được điều chỉnh quy hoạch năm 2008 để phát triển khu dân cư thương mại. Đến tháng 9/2023, tỉnh tiếp tục gia hạn thêm 482 ngày để hỗ trợ doanh nghiệp sau ảnh hưởng từ dịch Covid-19. Tuy nhiên hết thời hạn, chủ đầu tư vẫn chưa triển khai thi công hay thực hiện các cam kết đầu tư.

Trước đó, tỉnh này đã cảnh báo nếu sau gia hạn, dự án vẫn không thực hiện theo hồ sơ quy hoạch được duyệt sẽ bị thu hồi mà không bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất.

Theo đó, UBND tỉnh Đồng Nai yêu cầu Bitexco chấp hành quyết định thu hồi, di dời toàn bộ tài sản, thiết bị khỏi khu đất và bàn giao lại hiện trạng cho Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh quản lý. Đồng thời, doanh nghiệp phải bàn giao Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp ngày 20/11/2008 cho Sở Nông Nghiệp và Môi trường lưu trữ.

UBND huyện Nhơn Trạch được giao phối hợp với các đơn vị liên quan để giám sát quá trình thu hồi, bàn giao đất. Trường hợp Bitexco không hợp tác, huyện sẽ cưỡng chế theo quy định pháp luật.

Liên quan đến vụ việc, một nguồn tin của Bitexco cho biết ngày 9/5, doanh nghiệp này đã có văn bản gửi UBND tỉnh Đồng Nai, báo cáo tiến độ và cam kết sẽ hoàn thành toàn bộ hạ tầng kỹ thuật của dự án trước ngày 30/6. Hiện tại, dự án này đã thi công xong một số hạng mục hạ tầng như hệ thống cấp thoát nước, điện, đường nội bộ. Bitexco cũng đã hoàn tất nghĩa vụ tài chính với khu đất và đang chờ được phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500. Ngay khi có quy hoạch phê duyệt, doanh nghiệp sẽ tiếp tục triển khai các hạng mục xây dựng nhà ở.

Theo Bitexco, tiến độ dự án bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19 và những khó khăn chung của thị trường bất động sản. Doanh nghiệp bày tỏ mong muốn được tiếp tục triển khai dự án theo đúng chủ trương đã được phê duyệt.

Theo Luật Đất đai, đất được Nhà nước giao mà không đưa vào sử dụng trong thời gian quy định hoặc sau thời gian được gia hạn sẽ bị thu hồi mà không được bồi thường.

Bitexco thành lập năm 1985, tiền thân là một công ty dệt tại Thái Bình. Bitexco bắt đầu phát triển bất động sản từ năm 2003 với dự án tòa nhà Bitexco tại quận 1, TP HCM, và sau đó mở rộng ra nhiều dự án ở TP HCM và Hà Nội. Gần đây, tập đoàn đã chuyển nhượng toàn bộ phần vốn góp tại Công ty TNHH Saigon Glory – đơn vị thực hiện dự án trên khu đất “kim cương” đối diện chợ Bến Thành – cho Công ty TNHH Bất động sản Phương Đông Hà Nội.

Sau hơn 40 năm hoạt động, doanh nghiệp trở thành một trong những tập đoàn kinh tế đa ngành gồm: bất động sản, điện và sản xuất. Tập đoàn này hiện sở hữu Bitexco Financial Tower (TP HCM), Khu đô thị The Manor (Mễ Trì, Hà Nội), khách sạn JW Marriott Hanoi và một số dự án tại Lào Cai, Huế…

Phương Uyên

Đồ án điều chỉnh quy hoạch chung TP HCM đến năm 2040, tầm nhìn 2060, vừa được Thủ tướng phê duyệt, đặt mục tiêu phát triển mạnh mẽ quỹ nhà ở xã hội, nhà giá rẻ gắn với các khu công nghiệp, trung tâm đào tạo và các vùng phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD).

Theo đồ án, TP HCM sẽ bố trí khoảng 1.400 ha đất để xây nhà ở xã hội, nhà cho công nhân, sinh viên và người lao động, tập trung tại các khu chế xuất, khu công nghiệp, trung tâm dịch vụ và trường đại học. Các dự án sẽ được quy hoạch đồng bộ với hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và mạng lưới giao thông công cộng, nhằm rút ngắn quãng đường di chuyển và giảm áp lực lên hệ thống đô thị.

Cùng với đó, thành phố cũng ưu tiên phát triển nhà ở giá rẻ, nhà ở cho thuê, đặc biệt tại các khu vực tiếp giáp tuyến metro, các trạm trung chuyển lớn, nơi hình thành các vùng đô thị TOD. Đây là mô hình phát triển tập trung quanh các điểm kết nối giao thông công cộng, nhằm khuyến khích người dân giảm lệ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Một số khu vực được định hướng trở thành vùng TOD gồm TP Thủ Đức, quận 2, quận 7, quận 12 và các nhà ga metro như Bến Thành, Tân Kiên, Linh Trung, Long Bình. Tại đây, nhà ở xã hội sẽ kết hợp với các công trình công cộng, tiện ích, hình thành cộng đồng dân cư hiện đại.

Ngoài ra, địa phương cũng phát triển thêm quỹ nhà lưu trú, căn hộ giá thấp cho công nhân tại các khu công nghiệp hiện hữu như Linh Trung I, II, Tân Tạo, Hiệp Phước và các cụm công nghiệp ở Củ Chi, Hóc Môn, Bình Chánh. Việc rà soát đất công, đất trống và chuyển đổi mục đích sử dụng đất tại một số vị trí thuận lợi đang được đẩy mạnh để phục vụ các dự án này.

Bên cạnh nhà ở xã hội và nhà ở công nhân, quy hoạch mới xác định phát triển 33 khu công nghiệp, 3 khu chế xuất và 7 cụm công nghiệp, tổng diện tích khoảng 9.200-10.200 ha, tập trung dọc Vành đai 3, tuyến tránh Quốc lộ 22, cảng Hiệp Phước và các khu vực ở Bình Chánh, Củ Chi, Bắc Cần Giờ.

TP HCM đặt mục tiêu đến năm 2030 có diện tích nhà ở bình quân đạt 27-30 m2 mỗi người, tăng lên 30-32 m2 vào năm 2040. Chung cư sẽ chiếm tỷ trọng lớn trong các dự án nhà ở mới, phát triển theo mô hình đô thị nén, gắn với khu công nghiệp, trung tâm đào tạo, dịch vụ nhằm phục vụ người lao động.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, địa phương này sẽ đẩy mạnh cải cách thủ tục đầu tư nhà ở xã hội, phân nhóm dự án theo quy mô và mức độ sẵn sàng triển khai. Các dự án trên 1.000 căn hộ hoặc có tỷ lệ lớn nhà cho thuê sẽ được ưu tiên xử lý, rút ngắn thời gian thẩm định xuống khoảng 6 tháng. Cơ chế hỗ trợ lãi suất, ưu đãi thuế cũng đang được xây dựng để thu hút doanh nghiệp tham gia.

Theo UBND TP HCM, trong giai đoạn tới, cần phát triển hàng trăm nghìn căn hộ giá hợp lý để đáp ứng nhu cầu của người lao động, sinh viên và người thu nhập thấp. Việc kết hợp phát triển nhà ở với mạng lưới giao thông công cộng, trung tâm sản xuất, đào tạo được kỳ vọng giúp cân bằng không gian đô thị và nâng cao chất lượng sống.

Việc lồng ghép chiến lược phát triển nhà ở xã hội vào quy hoạch chung cũng được xem là bước đi quan trọng, thể hiện định hướng phát triển bao trùm, lấy con người làm trung tâm trong chiến lược đô thị bền vững.

Ngoài lĩnh vực nhà ở, quy hoạch mới của TP HCM còn định hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao, hữu cơ và đô thị tại Củ Chi, Nhà Bè, Cần Giờ và Bình Chánh, kết hợp du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm nông nghiệp, hướng đến vùng sản xuất bền vững gắn với bảo tồn sinh thái.

Phương Uyên