Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết thí điểm về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội để trình Quốc hội thông qua.

Theo dự thảo, Bộ này đề xuất nâng mức lợi nhuận cho các chủ đầu tư xây dựng nhà ở xã hội từ 10% lên mức tối đa là 13% trên tổng chi phí xây dựng dự án. Các chủ đầu tư sẽ căn cứ mức lợi nhuận này để xây biểu giá bán, giá thuê mua và thuê nhà ở xã hội.

Đây cũng là mức áp dụng với tất cả dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân xây dựng trên quỹ đất công, quỹ đất 20% nhà ở thương mại và các dự án nhà ở xã hội đã hoàn thành nhưng chưa được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền phê duyệt giá bán, cho thuê và cho thuê mua.

Trước đó, Hiệp hội Bất động sản TP HCM đã đề xuất Chính phủ xem xét tăng thêm lợi nhuận định mức với chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội lên 15%. Sở Xây dựng Hà Nội cũng từng kiến nghị tăng mức lợi nhuận này lên 15-20% nhưng vấp phải nhiều ý kiến trái chiều.

Theo quy định hiện nay, chủ đầu tư xây dự án nhà ở xã hội bị khống chế lợi nhuận định mức là 10%. Tuy nhiên nhiều doanh nghiệp, chuyên gia cho rằng con số 10% là không hấp dẫn. Việc phát triển nhà ở xã hội được đánh giá là khó hơn làm nhà thương mại, bởi cơ chế triển khai vẫn là doanh nghiệp tự bỏ vốn đầu tư nhưng bị giới hạn lợi nhuận tối đa 10% trong khi thủ tục, quy chế khó hơn làm nhà thương mại

Theo Đề án phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội tới 2030, đến năm 2024 cả nước phát triển 130.000 căn. Tuy nhiên, báo cáo từ Bộ Xây dựng cho thấy dù nỗ lực, các địa phương chỉ hoàn thành được 21.000 căn, tương ứng hơn 16% kế hoạch.

Từ 2021 đến nay, cả nước có 644 dự án nhà ở xã hội được triển khai với quy mô 580.109 căn. Trong đó, chỉ có 96 dự án được hoàn thành với quy mô hơn 57.620 căn. 133 dự án đã khởi công với trên 110.200 căn. Còn lại 415 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư sẽ cung cấp thêm hơn 412.200 căn nếu xây xong.

Theo giới chuyên môn, mục tiêu phát triển nhà ở xã hội gặp khó khăn do vướng điểm nghẽn về thủ tục hành chính, tạo lập quỹ đất, cơ chế triển khai chưa thông thoáng và mức lợi nhuận hiện nay chưa đủ để thu hút nhà đầu tư tích cực tham gia vào phân khúc này.

Cụ thể, lợi nhuận giới hạn ở mức 10% khi thủ tục kéo dài đến 5 năm, giai đoạn đầu tư mất thêm 2 năm. Tức là, một dự án trung bình cần 7 năm. Bình quân trong thời gian này, mỗi năm lợi nhuận chỉ đạt khoảng 1,3-1,5%, không đủ để tái đầu tư. Vì vậy, nhiều doanh nghiệp sau khi thực hiện một dự án xong không muốn làm tiếp.

Giai đoạn 2025-2030, Thủ tướng giao nhiệm vụ cả nước cần đạt mục tiêu hơn 995.000 căn hộ. Trong đó, Hà Nội phải hoàn thành gần 45.000 căn, còn TP HCM khoảng 67.000 căn.

Để đạt được chỉ tiêu đề ra, bên cạnh việc tăng định mức lợi nhuận, Bộ Xây dựng cũng đề xuất thay đổi phương án lựa chọn nhà đầu tư làm dự án nhà ở xã hội không thông qua đấu thầu. Hiện nay việc lựa chọn chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội được thực hiện qua hai phương thức là đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư (chỉ không phải đấu giá như nhà ở thương mại). Về cơ bản, quy trình đấu thầu hay chấp thuận chủ trương đầu tư dự án nhà ở xã hội không khác biệt nhiều với dự án nhà ở thương mại.

Ngoài ra, dự thảo cũng đơn giản hoá quy trình thủ tục đầu tư dự án nhà ở xã hội như không phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư và thủ tục thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi; giao chủ đầu tư lập quy hoạch chi tiết 1/500 thay cho địa phương…

Phương Uyên

Nhiều tuần qua, anh Tiến (quê Hải Dương) liên tục rao bán 5 lô đất trúng đấu giá tại huyện Sóc Sơn, Hà Nội trước áp lực đến hạn nộp tiền. Tại phiên đấu giá cuối tháng 3, nhóm của anh đã trúng 5 thửa với khoản tiền đặt trước gần 1,2 tỷ đồng (khởi điểm 10,6 triệu đồng một m2).

Nhà đầu tư này nhanh chóng ký gửi 5 thửa cho sàn giao dịch địa phương, với mức chênh 400-600 triệu đồng một lô. “Chỉ cần sang tay thành công 1-2 lô có thể bù tiền cọc của các lô khác”, anh Tiến cho hay.

Với mức trúng lên đến 7,5-9 tỷ đồng một lô (khoảng 70-90 triệu đồng mỗi m2), gấp đôi so với mặt bằng xung quanh, việc sang tay suất trúng đấu giá không dễ dàng. Sau một tháng, anh Tiến chưa nộp tiền lô nào nhưng hy vọng “cứu cọc” nên tiếp tục rao bán. Từ dự tính bán chênh hàng trăm triệu, anh cho hay chấp nhận “cắt lỗ” 100-200 triệu đồng, kỳ vọng thu hồi một nửa vốn.

Theo quy định, người trúng đấu giá phải nộp 50% tiền sử dụng đất trong 30 ngày (đợt 1) kể từ thông báo của cơ quan thuế, còn lại nộp trong thời hạn 90 ngày. Sau thời hạn này không kịp chuyển nhượng, anh Tiến cho biết họ “tính bỏ cọc vì không có tiền nộp đủ 5 lô đất trúng đấu giá trên”, đồng nghĩa mất 1,2 tỷ đồng ban đầu.

Tương tự, chị Thúy – một nhà đầu tư quê Phú Thọ – cũng rơi vào tình cảnh mất hàng trăm triệu đồng vì “lướt sóng” đất đấu giá huyện ven. Tháng 11 năm ngoái, chị cùng nhóm bạn đầu tư đã trúng 4 lô đất tại huyện Thanh Oai với giá gần 90 triệu đồng mỗi m2, tương ứng 10-11 tỷ đồng một lô.

Tại Quốc Oai, trong phiên đấu cùng tháng, họ trúng thêm 3 lô, giá khoảng 8 tỷ đồng một lô. Tổng tiền đặt cọc cho 7 lô đất trên gần 1 tỷ đồng (khởi điểm dao động 4,7-5,3 triệu đồng một m2).

Bốn tháng kể từ phiên đấu giá, dù liên tục rao bán, chị Thúy vẫn chưa chuyển nhượng được lô nào. Một môi giới địa phương cho hay nguồn cung đấu giá rất lớn, nhiều lô giá trúng thấp hơn nên dù nhà đầu tư “cắt cọc” (giảm giá khoản cọc) cũng khó bán. Hết thời hạn nộp tiền, chị Thúy và nhóm bạn quyết định bỏ số tiền đặt trước gần 1 tỷ đồng. “Giờ chấp nhận mất cọc thôi vì không có tiền đóng vào bấy nhiêu lô trên”, chị nói.

Tình trạng nhà đầu tư bỏ cọc đấu giá đất, chấp nhận mất hàng trăm triệu đến tỷ đồng diễn ra phổ biến thời gian qua. Vào tháng 3, hơn 80% thửa đất trúng đấu giá tại quận Hà Đông hồi tháng 10/2024 bị nhà đầu tư bỏ cọc, tổng số tiền hơn 7 tỷ đồng.

Tương tự ở phiên tháng 8/2024 tại Thanh Oai, chỉ có 13 trên 68 lô đất thanh toán đầy đủ nghĩa vụ tài chính với giá trúng 51,6 – 55 triệu đồng một m2. Toàn bộ các lô trúng giá 80 triệu đến hơn 100 triệu đồng đều bị bỏ cọc, tổng hơn 8 tỷ đồng.

Giám đốc một sàn giao dịch chuyên đất đấu giá ở huyện Thanh Oai cho biết từ cuối năm ngoái đến nay, số lượng đất nền ký gửi tại sàn tăng 40-50% so với cùng kỳ. Ngoài “sóng” đấu giá đất cuối năm ngoái, gần đây thông tin một dự án lớn có thể triển khai ở khu vực này cũng đẩy tâm lý thị trường, khiến nhiều nhà đầu tư tranh thủ đẩy hàng.

Tuy nhiên ông thừa nhận những lô có giá trúng cao (80-100 triệu đồng một m2) rất khó thanh khoản. “Nhiều nhóm nhà đầu tư nâng giá cao để tạo sóng cho thị trường, mục tiêu ‘lướt’ khoản cọc chứ họ không có ý định vào tiền”, ông cho biết.

Ông Phạm Đức Toản, Tổng giám đốc EZ Property, cho biết tình trạng “lướt cọc” đất đấu giá không mới, thậm chí lan rộng ở nhiều tỉnh khác như Hưng Yên, Thái Bình… Lý do theo ông, lợi nhuận từ việc sang tay suất trúng cao gấp nhiều lần so với tiền vốn (khoản cọc ban đầu) mà họ bỏ ra. Nếu trúng nhiều lô, cơ hội “lướt sóng” với lợi nhuận kỳ vọng càng lớn hơn.

Theo ông, trước khi tham gia đấu giá, nhóm nhà đầu tư chuyên nghiệp đã có tâm lý “sẵn sàng mất khoản cọc nhỏ để thu lời lớn”. Cùng với đó, việc góp vốn với nhiều người khác trong nhóm cũng giảm bớt khoản lỗ cho họ.

Cùng quan điểm, bà Đỗ Thị Hồng Hạnh, Tổng giám đốc Công ty Đấu giá Hợp danh Lạc Việt – đơn vị tổ chức nhiều phiên đấu giá đất vừa qua – cho biết có đến 60-70% người tham gia phiên đấu mới đây là hội nhóm chuyên nghiệp, “làm nghề đấu giá đất”. Nhóm này phản ứng nhanh với các thông tin thị trường, “biết cách trả giá để trúng”, rồi tính bán chênh mức nào cũng thu được lợi nhuận.

Lý giải tình trạng rao bán “cắt lỗ” suất trúng đấu giá đất, theo chuyên gia, do nhà đầu tư áp lực đến hạn nộp tiền cùng tâm lý thị trường sụt giảm khi liên tiếp các phiên đấu giá hạ nhiệt so với mức đỉnh.

Gần nhất, 34 thửa đất tại huyện Thạch Thất được đấu với giá trúng cao nhất hơn 56 triệu đồng mỗi m2, giảm 3,3 lần so với mức đỉnh ghi nhận tại phiên tháng 1/2024. Hay 89 thửa đất tại huyện Thanh Oai cũng được đấu giá với mức trúng giảm hơn 12% so với cuối năm ngoái.

Trong báo cáo mới đây, nền tảng dịch vụ bất động sản OneHousing cho biết lượng giao dịch đất thổ cư tại Hà Nội trong quý I giảm 59% theo quý và sụt 54% theo năm.

Tình trạng “lướt sóng” đất đấu giá rồi bỏ cọc tạo nhiều hệ lụy khiến thị trường bất ổn.PGS.TS Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu giá (Bộ Tài chính), cho biết chỉ cần bỏ 120-200 triệu đồng đặt cọc một thửa đất, nhóm nhà đầu tư có thể tạo mặt bằng giá ảo. Môi giới sẽ lấy giá trúng làm “điểm neo” cho nhiều phân khúc nhà ở khu vực lân cận. Trong bối cảnh thị trường bất động sản “hỗn loạn về giá”, nhà đầu tư có thể trục lợi bằng việc sang tay lướt cọc hoặc đẩy hàng tồn có thanh khoản kém.

Theo ông Long, tình trạng bỏ cọc hàng loạt ảnh hưởng đến quyền lợi của những người tham gia đấu giá chân chính. Việc này cũng gây lãng phí nguồn lực khi địa phương phải tổ chức đấu giá lại, ảnh hưởng đến kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội

Tại cuộc họp ngày 15/5, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà cũng chỉ ra nhiều dấu hiệu bất ổn trên thị trường bất động sản. Trong đó, thực trạng đáng lo ngại là tốc độ tăng giá bất động sản tại Việt Nam thuộc nhóm cao nhất thế giới, trong khi khả năng tiếp cận nhà ở của người dân ngày càng giảm.

Ông yêu cầu Bộ Xây dựng thiết lập hệ thống dữ liệu quốc gia về cung – cầu nhà ở, “không để tình trạng thiếu minh bạch, thông tin khiến nhà đầu tư đầu cơ, thổi giá, gây rối loạn thị trường”.

Hiện luật pháp chưa có chế tài cụ thể với cá nhân trúng đấu giá, nhưng bỏ cọc. Theo Nghị định 102 hướng dẫn Luật Đất đai 2024, nếu không nộp đủ tiền trong 120 ngày, họ sẽ bị hủy kết quả và chỉ mất tiền cọc. Bộ Tài chính cho biết đang nghiên cứu phương án tính thuế 20% trên giá trị chênh lệch giữa giá mua và bán bất động sản, tương tự thuế thu nhập doanh nghiệp. Theo nhiều chuyên gia, giải pháp này sẽ giúp hạn chế tình trạng đầu cơ, đẩy giá nhà đất nhằm “lướt sóng” kiếm chênh.

Ngọc Diễm

Tuần qua, trong đợt mở bán giai đoạn mới, dự án căn hộ Emerald 68 (Đại Lộ Bình Dương, TP Thuận An), chủ đầu tư Lê Phong và Coteccons công bố mức giá khoảng 55 triệu đồng mỗi m2. So với mức trung bình 48 triệu đồng/m2 trong tháng 11/2024, giá bán hiện ghi nhận tăng 13-15%.

CapitaLand cũng mới ra mắt 436 căn hộ cao cấp thuộc phân khu cao tầng Orchard Height nằm trong khu đô thị Sycamore (thành phố mới Bình Dương). Giá bán các căn hộ đợt này rơi vào khoảng 50-55 triệu đồng mỗi m2, tăng 8-10% so với giỏ hàng chào bán giai đoạn trước đó.

Phát Đạt Corporation đang lên kế hoạch khởi động bán hàng cho dự án Astral City (tên gọi mới La Pura) sau 5 năm dở dang. Giá dự kiến từ 60 triệu đồng mỗi m2, tăng khoảng 20% so với mức giá từng rao bán năm 2020. Becamex Tokyu cũng đang rao bán 300 căn hộ thuộc dự án Midori Park The Ten (TP. Thủ Dầu Một) với giá từ 58 triệu đồng mỗi m2.

Trên khu vực TP Dĩ An, chủ đầu tư Bcons vừa ra mắt phân khu mới của dự án Bcons City với giá từ 45 triệu đồng mỗi m2, tăng gần 13% so với giá bán trước đó vào quý II/2024.

Không riêng các chung cư hiện hữu tăng giá trong các đợt mở bán mới, nhiều dự án chuẩn bị ra mắt tại Bình Dương cũng công bố mức dự kiến cao chót vót.

TBS Group đang lên kế hoạch ra mắt dự án Green Tower với giá khoảng 68-70 triệu đồng mỗi m2. Tập đoàn An Gia nhận giữ chổ cho dự án The Gió với giá được các sàn môi giới “rumor” (giá đồn đoán) tầm 50 triệu đồng mỗi m2. So với mặt bằng chung khu vực này, The Gió đang có giá cao hơn trung bình 10%.

Số liệu từ DKRA Group cho thấy 2 tháng đầu năm, thị trường Bình Dương có gần 4.800 căn hộ mở bán, chiếm 40% tổng nguồn cung và 39% lượng tiêu thụ căn hộ khu vực phía Nam. Nguồn cung mới mở bán lần đầu vào khoảng 1.000 căn với 65% thuộc phân khúc giá cao, trên 40 triệu đồng mỗi m2. Trong 2 tháng đầu năm, giá chung cư Bình Dương dao động 40-65 triệu đồng mỗi m2 với rổ hàng mới và từ 30-55 triệu đồng mỗi m2 với sản phẩm thứ cấp sang nhượng lại.

Còn theo dữ liệu lịch sử giá từ chuyên trang Batdongsan, quý I, chung cư Bình Dương ghi nhận giá rao bán tăng 12-15% so với cùng kỳ năm ngoái. Xu hướng tăng này phân hóa theo khu vực, TP Thủ Dầu Một có mức tăng 14% so với cùng kỳ. Trung bình mỗi m2 căn hộ mở bán mới tại đây có giá khoảng 55 triệu đồng, thấp nhất 36 triệu đồng và cao nhất 67 triệu đồng.

TP Thuận An xếp vị trí tiếp theo với giá tăng 12,6%, mỗi m2 căn hộ trung bình vào khoảng 51 triệu đồng. TP Dĩ An cũng ghi nhận giá tăng 12,3%, trung bình 39-45 triệu đồng mỗi m2.

Lý giải yếu tố khiến mặt bằng giá chung cư Bình Dương liên tục tăng thời gian qua, ông Nguyễn Đình Phúc Nguyên, Tổng giám đốc Công ty bất động sản Phúc Nguyên, cho rằng sự áp đảo của nguồn cung cao cấp là yếu tố khiến giá bình quân căn hộ Bình Dương tăng cao. Năm qua, nhiều chủ đầu tư lớn trong và ngoài nước đổ về đây làm dự án, đa phần là nhà cao cấp. Ngay những thương hiệu từng tập trung phát triển nhà vừa túi tiền như Bcons, Vạn Xuân, Hưng Thịnh cũng dần dịch chuyển sang phân khúc trung – cao cấp.

Ngoài ra, tác động từ đà tăng giá của thị trường khu Đông TP HCM đang lan rộng ra những khu vực lân cận và Bình Dương là thị trường chịu ảnh hưởng nhiều nhất. Đà tăng giá chung cư TP Thủ Đức tạo đà đẩy mặt bằng giá các dự án vị trí tiệm cận giữa hai thị trường tăng theo, với mức chênh lệch hiện tại chỉ khoảng 30-40%.

Bà Nguyễn Bảo Khuê, CEO DKRA Vega (Thành viên DKRA Group), cho rằng bên cạnh hiệu ứng “ăn theo” khu Đông TP HCM, còn nhiều yếu tố ảnh hưởng đến mặt bằng giá căn hộ Bình Dương.

Đầu tiên, theo bà là việc điều chỉnh giá đất tạo áp lực lên chi phí phát triển dự án, dẫn đến việc tăng giá bán căn hộ. Bên cạnh đó, thời gian gần đây tỉnh liên tục đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án hạ tầng trọng điểm có thể kể đến như mở rộng Quốc lộ 13, Vành đai 2 và 3, metro Bình Dương – TP HCM… tác động từ hạ tầng giúp bất động sản Bình Dương được quan tâm nhiều hơn và doanh nghiệp tự tin hơn khi thiết lập mặt bằng giá mới.

So với TP HCM, giá căn hộ Bình Dương vẫn ở mức hợp lý dù đang tăng mạnh. Với tốc độ phát triển đô thị nhanh chóng, nhu cầu mua, thuê nhà ở từ lực lượng lao động địa phương và khu vực lân cận thúc đẩy tiềm năng của bất động sản tỉnh.

Các chuyên gia dự báo thị trường sơ cấp sẽ phải tăng giá tiếp trong thời gian tới trước bối cảnh chi phí triển khai dự án gia tăng và nhiều đồn đoán về việc Bình Dương sẽ sáp nhập vào TP HCM. Thị trường thứ cấp với các sản phẩm cũ cũng dần thay đổi biểu giá để bắt kịp xu hướng chung, thu hẹp cơ hội sở hữu nhà ở của phần đông người dân.

Phương Uyên

Trong tờ trình kế hoạch kinh doanh năm nay, Hội đồng quản trị Tập đoàn Novaland (NVL) đưa ra hai phương án. Phương án tích cực nhất, NVL có thể đạt 13.411 tỷ đồng doanh thu, ngược lại chỉ ghi nhận 10.453 tỷ đồng. So với năm trước, doanh thu dự kiến tăng 15-48%.

Dù ở phương án nào, Novaland đều dự kiến lợi nhuận sau thuế âm. Nếu lạc quan, họ lỗ 12 tỷ đồng, còn ít thuận lợi hơn, mức lỗ lên tới 688 tỷ đồng. Nếu đúng kế hoạch, đây sẽ là năm thứ 2, chủ đầu tư bất động sản này kinh doanh thua lỗ. Tuy nhiên so với khoản thâm hụt lợi nhuận gần 4.395 tỷ đồng của năm trước, kế hoạch năm nay đã cải thiện 84-97%.

Novaland cho biết yếu tố ảnh hưởng nhất đến kết quả kinh doanh vẫn là tiến độ tháo gỡ vướng mắc pháp lý dự án. Do vậy, hai phương án về kế hoạch kinh doanh được doanh nghiệp này đưa ra căn cứ vào kịch bản tháo gỡ pháp lý.

“Chúng tôi bám sát chiến lược kinh doanh, nhìn thẳng vào thực tế, dự phòng các yếu tố bất lợi, đặc biệt trong bối cảnh thị trường bất động sản còn nhiều khó khăn và áp lực”, đại diện NVL chia sẻ.

Năm nay, ban lãnh đạo Novaland kỳ vọng Aqua City có thể hoàn thành quy hoạch chi tiết 1/500 và giấy phép bán hàng cho các phân khu phù hợp quy hoạch mới trong quý II.

Cùng lúc, NovaWorld Phan Thiet dự kiến hoàn thiện quyết định đóng tiền sử dụng đất một lần và cấp phép xây dựng cho một số phân khu. NovaWorld Ho Tram có thể được hoàn tất phê duyệt các phân kỳ Binh Chau Onsen, Happy Beach Villas, Long Island. Ngoài ra, họ kỳ vọng cụm dự án tại TP HCM tiếp tục đạt nhiều bước tháo gỡ pháp lý để cấp sổ, cũng như triển khai các dự án mới.

Ở phiên họp thường niên vào tháng tới, doanh nghiệp này cũng trình cổ đông việc hủy phương án phát hành thêm tối đa 1,17 tỷ cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu theo phương thức thực hiện quyền mua.

Đồng thời, công ty cũng ngưng triển khai phương án phát hành tối đa 200 triệu cổ phiếu riêng lẻ cho 5 nhà đầu tư chuyên nghiệp và phát hành cổ phiếu theo chương trình lựa chọn cho người lao động (ESOP) năm 2023. Ban lãnh đạo cho biết do diễn biến thị trường chưa thuận lợi cho việc phát hành cổ phiếu nên họ cần đảm bảo lợi ích cho cổ đông.

Thay vào đó, Novaland muốn phát hành tối đa 350 triệu cổ phiếu riêng lẻ cho khoảng 20 nhà đầu tư chuyên nghiệp, với mức giá không thấp hơn 10.000 đồng một đơn vị. Số tiền huy động được sẽ dùng thanh toán một phần các khoản phải trả, thuế, chi trả tiền lương, chi phí vận hành, bổ sung vốn lưu động và góp vốn vào công ty con.

Ban lãnh đạo Novaland kỳ này cũng có sự biến động. Ông Ng Tech Yow từ nhiệm vị trí thành viên Hội đồng quản trị theo định hướng tái cấu trúc của công ty. Ông sẽ tập trung vào thực hiện nhiệm vụ tại các ủy ban trực thuộc Hội đồng quản trị. Doanh nhân người Malaysia này vừa rời ghế CEO từ tháng 11/2024, thế chỗ là ông Dương Văn Bắc.

Ngoài ra, bà Nguyễn Thị Mỹ Hạnh cũng từ nhiệm thành viên độc lập Hội đồng quản trị. Đây vừa là nguyện vọng cá nhân của bà, vừa theo định hướng tái cấu trúc của Novaland.

Tất Đạt

Đánh giá về hoạt động cho thuê ngắn hạn trong chung cư, Hội môi giới Bất động sản Việt Nam (Vars) nhận định, mô hình này không chỉ gây phiền toái cho cư dân mà còn tiềm ẩn nguy cơ thất thu ngân sách, tạo ra sự cạnh tranh thiếu công bằng với các mô hình lưu trú chuyên nghiệp như khách sạn, condotel.

Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Vars, cho rằng phần lớn hoạt động này diễn ra tự phát, không đăng ký kinh doanh, không kê khai thuế và không tuân thủ tiêu chuẩn vận hành. Nhờ vậy, giá thuê thường thấp hơn, thu hút khách nhưng gây mất cân bằng thị trường.

Trong khi đó, theo ông, các dự án chung cư được quy hoạch và phê duyệt trên cơ sở phục vụ người dân ở lâu dài, với các chỉ tiêu về mật độ dân cư, bãi đỗ xe, hạ tầng giao thông, tiện ích công cộng, phòng cháy chữa cháy… Việc hàng loạt căn hộ bị chuyển đổi sang lưu trú ngắn hạn làm tăng đột biến lượng người ra vào mỗi ngày, dễ gây quá tải hạ tầng, ảnh hưởng chất lượng sống cư dân và làm tăng chi phí vận hành, bảo trì tòa nhà. Ngoài ra, công tác kiểm soát người ra vào trở nên khó khăn, tiềm ẩn rủi ro về an ninh trật tự, cháy nổ và các tệ nạn xã hội.

Ông Đính cho rằng cần phân định rõ giữa mục đích ở và mục đích kinh doanh để bảo vệ quyền lợi cư dân, đảm bảo trật tự đô thị và tạo môi trường lưu trú minh bạch, công bằng.

Đồng quan điểm, bà Đỗ Thị Loan, phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM, trước đó cũng cảnh báo tình trạng lưu trú ngắn ngày vượt quá quy mô dân số cho phép tại các chung cư đang gây áp lực lớn lên hạ tầng kỹ thuật, chất lượng sống và an ninh trật tự. Theo bà, quy mô dân số trong các dự án chung cư đã được phê duyệt dựa trên khả năng đáp ứng của hạ tầng giao thông, trường học, tiện ích công cộng. Nếu phát sinh lượng khách thuê ngắn hạn quá lớn dẫn đến hệ thống kỹ thuật bị hao mòn nhanh, các hạng mục như thang máy, sân chơi, hồ bơi quá tải, gây mâu thuẫn giữa cư dân cố định và khách vãng lai.

Bà Loan nhấn mạnh nguy cơ mất kiểm soát tạm trú, phát sinh các hành vi vi phạm như tụ tập, ca hát xuyên đêm, tệ nạn xã hội, ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn phòng cháy chữa cháy và trật tự chung cư. Vì vậy, bà kiến nghị TP HCM sớm tổ chức thanh tra, rà soát các chung cư có dấu hiệu vận hành mô hình Airbnb nhằm kiểm soát tình trạng sử dụng sai mục đích. Đồng thời, thành phố cũng cần tham khảo kinh nghiệm quốc tế như Singapore, nơi việc cho thuê căn hộ ngoài hệ thống lưu trú được cấp phép là hành vi bất hợp pháp, và ban hành chế tài xử phạt đủ mạnh để răn đe.

Hội môi giới cũng đề xuất Nhà nước sớm ban hành khung pháp lý rõ ràng cho hoạt động cho thuê lưu trú ngắn hạn. Hoạt động này phải được giám sát chặt chẽ, đồng thời áp dụng các quy định về đăng ký kinh doanh, kê khai thuế và tiêu chuẩn an toàn như mô hình lưu trú chuyên nghiệp. Nếu tiếp tục cho thuê ngắn hạn, chủ căn hộ phải có sự đồng thuận của cư dân trong tòa nhà và cam kết không làm ảnh hưởng đến sinh hoạt chung, tuân thủ tiêu chuẩn vận hành tương tự khách sạn.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng đánh giá, các nền tảng như Airbnb bị cho là góp phần đẩy giá thuê và giá bán nhà lên cao, làm giảm khả năng tiếp cận nhà ở của người dân. Việc siết hoạt động cho thuê ngắn hạn không chỉ tạo điều kiện cho các mô hình lưu trú chính quy phát triển, mà còn giúp giá trị đầu tư căn hộ tiệm cận giá trị sử dụng thực tế.

Khi lợi nhuận từ cho thuê căn hộ ngắn ngày sụt giảm vì bị siết quản lý, nhóm đầu tư lướt sóng hoặc khai thác ngắn hạn sẽ dần rút lui, mở ra cơ hội cho người mua để ở, những người đang cần căn hộ phù hợp với khả năng tài chính. Nhiều đô thị lớn trên thế giới như New York, Amsterdam, Berlin hay Barcelona, nơi chính quyền đã siết chặt, thậm chí cấm cho thuê lưu trú ngắn hạn trong khu dân cư nhằm đối phó với khủng hoảng nhà ở.

Hồi tháng 2, UBND TP HCM đã ban hành quy định không cho phép dùng căn hộ cho thuê lưu trú du lịch (thuê ngắn hạn, theo ngày, giờ, Airbnb…) trong các dự án chung cư. Quy định này sau đó đã vấp phải nhiều phản ứng từ nhà đầu tư dịch vụ lưu trú Airbnb.

Hiện thành phố giao Sở Du lịch nghiên cứu, xây dựng khung pháp lý, lấy ý kiến các bên liên quan để đảm bảo hài hòa giữa phát triển kinh tế và kiểm soát an ninh, trật tự. Thành phố cũng dự kiến ứng dụng công nghệ giám sát hoạt động kinh doanh, hướng tới quản lý hiệu quả và bền vững loại hình này.

Phương Uyên