Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP HCM mới đây đề xuất tăng giá đất nông nghiệp với các thửa đất nằm trong khu dân cư hoặc đất nằm trong cùng thửa có đất ở, lên bằng 65-70% giá đất ở, nhằm giảm gánh nặng tiền sử dụng cho người dân.

Lý giải cho đề xuất này, ông Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Kinh tế Tài nguyên và Môi trường thành phố, cho biết bảng giá đất hiện hành ấn định giá đất nông nghiệp ở mức quá thấp. Điều này khiến chi phí chuyển đổi mục đích sử dụng tăng vọt, làm người dân ngần ngại thực hiện thủ tục, từ đó làm chững lại hoạt động thị trường và ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách.

Ông Võ Hồng Thắng, Phó tổng giám đốc DKRA Group, nhận định mức thu tiền sử dụng đất hiện nay là quá cao, gây không ít khó khăn cho người dân có nhu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng, đặc biệt ở khu vực nông thôn, nơi phần lớn người dân sở hữu đất nông nghiệp.

Ông dẫn chứng, tại một số huyện vùng ven như Bình Chánh, Hóc Môn (cũ), giá đất nông nghiệp trên thị trường dao động 7-10 triệu đồng mỗi m2, tiệm cận với đất ở. Tuy nhiên, trong bảng giá đất, mức này chỉ được ghi nhận vài trăm nghìn đồng mỗi m2. Với công thức tính tiền sử dụng đất dựa trên phần chênh lệch giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp, nhiều người dân cảm thấy như đang phải “mua lại chính mảnh đất của mình”.

Theo ông Thắng, điều chỉnh giá đất nông nghiệp tiệm cận thực tế sẽ giúp thu hẹp khoảng cách giữa hai loại đất, từ đó giảm chi phí chuyển đổi và bớt gánh nặng tài chính cho người thu nhập thấp.

Cùng góc nhìn, chuyên gia bất động sản Trần Khánh Quang, Tổng giám đốc Công ty Việt An Hòa, cho rằng mức thu hiện hành tạo ra nhiều trở ngại cho người dân. Không ít người buộc phải rút hồ sơ chuyển đổi khi thấy chi phí quá cao, khiến Nhà nước có nguy cơ thất thu. Một số trường hợp khác lựa chọn xây dựng không phép hoặc giao dịch bằng giấy tay, làm phát sinh tranh chấp và vi phạm pháp luật.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nếu áp dụng giá đất nông nghiệp theo tỷ lệ cố định bằng 65-70% giá đất ở cũng chưa hợp lý. Ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc Batdongsan, phân tích nếu đưa đất nông nghiệp lên ngang 70% giá đất ở sẽ tạo ra nhiều hệ lụy. Bởi lẽ, đất nông nghiệp vốn phục vụ sản xuất, không thể xem như một dạng “thổ cư dự bị”. Định giá theo tỷ lệ cứng có thể tạo tâm lý đầu cơ, dẫn đến hiện tượng găm đất chờ quy hoạch, làm sai lệch mục tiêu phát triển sử dụng đất.

Không chỉ vậy, nếu tăng giá đất nông nghiệp một cách ồ ạt mà không cân nhắc kỹ, chi phí đền bù trong các dự án đầu tư công sẽ đội lên cao, kéo theo giá nhà tăng, ảnh hưởng đến khả năng phát triển của doanh nghiệp bất động sản. Bên cạnh đó, tình trạng gom đất chờ chuyển đổi có thể khiến nguồn đất sản xuất bị “giam” lại, làm lệch hướng phát triển nông nghiệp đô thị.

Trên cơ sở đảm bảo hài hòa lợi ích các bên, ông Tuấn đề xuất nên áp dụng hệ số điều chỉnh linh hoạt theo từng khu vực để tính tiền sử dụng đất thay vì áp dụng máy móc bảng giá đất hiện hành. Ông dẫn chứng, nếu bảng giá đất nông nghiệp là 500.000 đồng mỗi m2, trong khi giá thị trường khoảng 5 triệu đồng và giá đất ở là 12 triệu đồng mỗi m2, thì phần chênh lệch hợp lý nên được tính là 5-7 triệu đồng (30-50%), thay vì 11,5 triệu đồng (100%) như hiện nay.

Theo ông Tuấn, việc tính toán dựa trên giá thị trường sẽ phản ánh đúng giá trị đất mà người dân đang sở hữu, thay vì dựa vào mức định giá hành chính quá thấp. Cách làm này vừa đảm bảo công bằng, vừa giúp giảm gánh nặng chi phí chuyển mục đích sử dụng đất, nhất là với người dân đã mua đất nông nghiệp theo giá thị trường.

Đồng quan điểm, chuyên gia Trần Khánh Quang đề xuất giá đất nông nghiệp cần tiệm cận với thị trường thực tế, nhưng không nên sử dụng tỷ lệ cứng. Giá đất nông nghiệp tại các khu vực nội thành và ngoại thành TP HCM có sự chênh lệch lớn, nếu áp một tỷ lệ duy nhất sẽ thiếu công bằng.

Thay vì thu 100% phần chênh lệch giữa giá đất ở và đất nông nghiệp như hiện nay, ông đề xuất áp dụng hệ số điều chỉnh linh hoạt, chẳng hạn chỉ thu 20-30% phần chênh lệch để tránh tình trạng người dân phải nộp tiền sử dụng đất quá cao, thậm chí vượt cả chi phí xây dựng. Mức thu hợp lý sẽ tạo điều kiện cho người dân chuyển đổi mục đích sử dụng đất một cách chính đáng, giảm rủi ro xây dựng không phép hoặc mua bán giấy tay.

Các chuyên gia cũng lưu ý, mức tăng 65-70% như đề xuất hiện chưa có cơ sở pháp lý và khoa học rõ ràng. Luật Đất đai 2024 đã quy định cụ thể nguyên tắc, phương pháp và căn cứ định giá, trong đó giá đất phải dựa trên dữ liệu thị trường, thu nhập từ đất, chi phí đầu tư, giá lân cận… chứ không thể ấn định theo tỷ lệ. Việc điều chỉnh là cần thiết nhưng phải thực hiện đúng quy trình, có ý kiến từ các sở ngành và tổ chức tư vấn độc lập, đảm bảo tuân thủ nguyên tắc thị trường và tránh các hệ lụy phát sinh do can thiệp hành chính thiếu cơ sở.

Trên tinh thần đó, ông Võ Hồng Thắng cũng kiến nghị cần có sự phân loại rõ ràng trong các trường hợp chuyển mục đích sử dụng. Với những trường hợp chia tách đất cho con cái, hoặc người lần đầu sở hữu nhà ở, có thể xem xét áp dụng mức thu thấp hơn, mang tính hỗ trợ. Ngược lại, với các trường hợp mang tính đầu cơ, đầu tư sinh lời, vẫn nên thu theo mặt bằng bảng giá đất để đảm bảo công bằng, tránh trục lợi chính sách.

Phương Uyên

Thông tin trên được nêu trong quyết định điều chỉnh Dự án thành phần 2 – xây dựng cảng hàng không thuộc Dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không Sa Pa, vừa được UBND tỉnh Lào Cai phê duyệt.

Cảng hàng không Sa Pa được đặt tại xã Cam Cọn, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai. Dự án có quy mô 371 ha, tổng vốn đầu tư khoảng 6.393 tỷ đồng. Nguồn vốn đầu tư dự án được chia làm hai giai đoạn triển khai: gần 3.982 tỷ đồng cho giai đoạn 1 và hơn 2.411 tỷ cho giai đoạn 2. Trong đó, vốn nhà đầu tư (gồm vốn chủ sở hữu và vay) là hơn 3.537 tỷ đồng; vốn nhà nước tham gia hơn 2.855 tỷ đồng.

Dự án thực hiện theo hợp đồng BOT, thời gian kéo dài 47 năm, gồm hơn 43 năm vận hành và thu hồi vốn. Việc lựa chọn nhà đầu tư sẽ được tổ chức trong nước, theo hình thức đấu thầu rộng rãi từ quý III năm nay. Sở Xây dựng tỉnh Lào Cai là bên mời thầu và chịu trách nhiệm ký kết hợp đồng.

Theo quyết định điều chỉnh vừa được phê duyệt, phạm vi và quy mô đầu tư giai đoạn 1 của dự án được giữ nguyên. Cụ thể, cảng hàng không sẽ đạt tiêu chuẩn cấp 4C theo phân cấp của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO), công suất 1,5 triệu hành khách mỗi năm và có sân bay quân sự cấp 2.

Đồng thời, dự án được bổ sung một số hạng mục thuộc giai đoạn 2 nhằm nâng tổng công suất lên 3 triệu hành khách mỗi năm. Các hạng mục bao gồm hoàn thiện hai đoạn đường lăn, bổ sung thêm ba vị trí đỗ tàu bay loại Code C, mở rộng nhà ga hành khách và lắp đặt cầu ống lồng đưa đón khách. Giai đoạn 2 sẽ được triển khai trong thời gian khai thác, đảm bảo không gián đoạn hoạt động cảng hàng không và không ảnh hưởng đến phương án tài chính của dự án.

Cảng hàng không Sa Pa được Thủ tướng phê duyệt chủ trương đầu tư vào tháng 10/2021. Tháng 3/2022, dự án chính thức khởi công giai đoạn 1 nhưng đến cuối năm 2024, dự án vẫn chưa triển khai xây dựng thực tế do gặp khó khăn trong việc thu hút nhà đầu tư, dù công tác giải phóng mặt bằng đã hoàn tất. Giai đoạn 2 dự kiến được triển khai sau năm 2028.

Sa Pa hiện là một trong những thủ phủ du lịch của miền Bắc. Thị xã này rộng 677 km2, cách trung tâm tỉnh Lào Cai gần 40 km. Sau khi đường cao tốc Hà Nội – Lào Cai hoàn thành năm 2014 đến nay, Sa Pa liên tục thu hút các dự án bất động sản, nghỉ dưỡng quy mô từ trăm tỷ đến hàng nghìn tỷ đồng.

Phương Uyên

Theo đại diện Realty Holdings – đơn vị phát triển dự án Quy Nhơn Iconic, thị trường bất động sản vẫn trên đà phục hồi với nhiều dấu hiệu tích cực nhờ chính sách hỗ trợ từ Chính phủ, các địa phương cùng nguồn cung mới từ loạt dự án đang được triển khai. Trong đó, các thành phố ven biển miền Trung được xem là khu vực nhiều dư địa tăng trưởng, mang đến cơ hội cho các nhà đầu tư.

Động lực cho thành phố ven biển

Là một trong những điểm du lịch được yêu thích tại miền Trung, Quy Nhơn sở hữu quỹ đất sạch với quy mô lớn. Nguồn cung đô thị đang mở rộng ra vùng ven về phía Bắc như Phước Thuận, Tuy Phước với sông Hà Thanh, phù hợp phát triển đô thị, dịch vụ.

Thứ hai, với hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện, người dân kết nối thuận tiện đến trung tâm và các khu công nghiệp lân cận. Theo Cổng thông tin điện tử Bình Định, mục tiêu hệ thống đô thị tỉnh Bình Định đến năm 2035 có 18 đô thị, tỷ lệ đô thị hóa toàn tỉnh đạt trên 76%. Đây là dấu hiệu tích cực, tạo đòn bẩy cho thị trường bất động sản.

Năm 2025, kinh tế Bình Định tiếp tục tăng trưởng mạnh với GDP đạt 7,76%. Chỉ số PCI đạt 66,65 điểm, xếp thứ 3 khu vực, cho thấy sức hút môi trường đầu tư. Ngoài ra, tỉnh cũng đẩy mạnh phát triển công nghệ, định hướng trở thành “tech-hub” khu vực, góp phần thu hút nhân lực chất lượng và thúc đẩy kinh tế số.

Cơ hội gia tăng giá trị đầu tư

Trong đầu tư, mức giá là một trong những trụ cột chính quyết định lợi nhuận cho người rót vốn. Theo Realty Holdings – đơn vị phát triển dự án Quy Nhơn Iconic, sức hút của Quy Nhơn không chỉ nằm ở các yếu tố như hạ tầng, chính sách, quỹ đất, kinh tế hay đô thị hóa mà còn do mức giá trung bình của các dự án tại đây.

Theo batdongsan.com.vn, Quy Nhơn được đánh giá là thị trường “bất động sản chân sóng” do mặt bằng giá còn tương đối thấp so với các thành phố ven biển khác. Điều này cho thấy dư địa tăng giá của bất động sản Quy Nhơn vẫn còn lớn, khi hạ tầng và đô thị hóa tiếp tục được thúc đẩy trong thời gian tới.

Quy Nhơn Iconic là một trong những dự án tiêu biểu với định hướng đô thị kiểu mẫu tại khu vực. Mức giá dự án ở thời điểm ra mắt chỉ từ 25 triệu đồng một m2 với các sản phẩm đặc thù truyền thống liền thổ như đất nền, nhà phố, shophouse và biệt thự ven sông. Đây cũng là một trong những dự án hiếm hoi trong trong bán kính 10 km từ trung tâm đã tách sổ, hoàn thiện pháp lý kèm quy hoạch tiện ích.

Chủ đầu tư và đơn vị phát triển dự án cũng mang đến nhiều chính sách thanh toán linh hoạt cho khách hàng điển hình như khách hàng chỉ cần thanh toán trước 10% đến khi nhận sổ đỏ. Các đối tác ngân hàng còn hỗ trợ vay đến 70%, đồng thời nhận 5% ứng trước khi ký hợp đồng. Tùy từng nhu cầu, chủ đầu tư còn linh hoạt thay đổi chính sách hỗ trợ như thanh toán nhanh 95% nhận chiết khấu 12%, trả góp 5% mỗi đợt kèm ưu đãi 3%, hoặc kế hoạch thanh toán trong 24 tháng với mức chỉ từ 2% mỗi đợt, giúp giảm áp lực tài chính.

Với các yếu tố lợi thế này, Quy Nhơn Iconic được chủ đầu tư kỳ vọng trở thành là đô thị kiểu mẫu không chỉ về phong cách sống mà còn về đầu tư với tiềm năng lợi nhuận bền vững.

Song Anh

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi Nghị định 103/2024 về thu tiền sử dụng và thuê đất. Theo đó, Bộ này vẫn giữ quy định về khoản thu bổ sung với thời gian chưa tính tiền sử dụng, thuê đất của dự án đã có quyết định giao, cho thuê đất. Khoản này được tính với lãi suất 5,4% mỗi năm trên số tiền chậm nộp. Thực tế đây là vướng mắc lâu nay của các chủ đầu tư dự án bất động sản.

Lãnh đạo một doanh nghiệp địa ốc tại Bình Dương cho rằng chủ đầu tư chịu “thiệt đơn, thiệt kép” khi bị truy thu tiền sử dụng đất cho giai đoạn chậm xác định giá của cơ quan quản lý.

Ông cho biết doanh nghiệp có một dự án triển khai từ năm 2022, nhưng sau 3 năm mới được xác định tiền sử dụng đất. Ban đầu, họ dự kiến số tiền phải nộp khoảng 80 tỷ đồng, sau thẩm định mức nộp tăng lên hơn 200 tỷ. Ngoài ra, họ bị tính thêm khoản phạt chậm nộp, lên đến 30 tỷ đồng, tương đương 15% chi phí đầu tư dự án.

Theo ông, nhiều năm qua doanh nghiệp không thể nộp tiền sử dụng đất vì chưa được xác định giá, dẫn đến dự án đình trệ kéo dài do không được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng, bàn giao đất. “Chậm tính tiền sử dụng đất khiến chúng tôi không thể bán hàng, không có doanh thu, trong khi hàng năm vẫn phải trả lãi ngân hàng, chi phí hoạt động. Giờ còn chịu thêm khoản lãi phạt chậm nộp, mà lỗi không nằm ở phía doanh nghiệp”, ông nói.

Đại diện một doanh nghiệp đang triển khai dự án gần 2.000 căn hộ tại khu đông, TP HCM cũng cho biết phần lớn thời gian phát triển các dự án của họ trên 5 năm, thậm chí 7-10 năm. “Mệt mỏi nhất là việc chờ đợi xác định chính xác số tiền sử dụng đất phải nộp”, ông nêu.

Ông dẫn chứng một dự án triển khai từ năm 2017 được tạm tính tiền sử dụng đất hơn 1.200 tỷ đồng. Sau 8 năm, số này tăng gần gấp 3, lên 3.500 tỷ đồng, nhưng vẫn là tạm tính và có thể tăng tiếp theo bảng giá đất mới.

Thời gian chờ đợi kéo dài, cộng với khoản tiền lãi trả chậm hàng trăm tỷ đồng, tổng chi phí đầu tư của dự án bị đẩy lên cao, gây áp lực tài chính lớn cho doanh nghiệp. Do cần dòng tiền, chủ đầu tư này từng bán một số sản phẩm với giá dựa trên mức sử dụng đất tạm tính. Tuy nhiên, hiện khoản này tăng hơn 5 lần, khiến họ rơi vào tình thế khó xử “giữ giá cũ thì lỗ, điều chỉnh tăng lại khó bán vì không phù hợp sức mua của thị trường”.

“Chúng tôi chấp nhận mức tiền sử dụng đất cao, còn bị truy thu lãi phạt do chậm nộp trong khi không phải lỗi của mình là điều bất công”, đại diện doanh nghiệp nói.

Cách tính lãi chậm nộp hiện chưa hợp lý, nhất là thời điểm bắt đầu truy thu, theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA). Ông phân tích nghĩa vụ tài chính chỉ phát sinh sau khi có thông báo của cơ quan thuế, nên việc truy thu từ lúc giao đất nhưng chưa định giá là thiếu công bằng, đặc biệt khi nguyên nhân chậm trễ đến từ phía cơ quan quản lý.

Chủ tịch HoREA cho rằng, doanh nghiệp chỉ sai khi không thực hiện nghĩa vụ đúng thời hạn sau khi nhận thông báo từ cơ quan quản lý. “Việc áp lãi suất 5,4% cho toàn bộ thời gian chờ định giá, trong khi lỗi không thuộc về họ, sẽ gây thêm áp lực tài chính, cản trở nguồn cung trên thị trường”, ông Châu nói.

Chuyên gia bất động sản Trần Khánh Quang, Tổng giám đốc Công ty Việt An Hòa cũng cho rằng quy định truy thu tiền sử dụng đất tạm tính là nghịch lý khi doanh nghiệp phải “gánh” trách nhiệm thay cho cơ quan quản lý.

Theo ông, doanh nghiệp tuân thủ đúng quy trình, phải chờ do chưa được nhà chức trách xác định giá đất thì không nên xem là chậm nộp để tính lãi. “Chính sách đất đai cần công bằng hai chiều. Nếu cơ quan nhà nước chậm trễ, không thể bắt doanh nghiệp chịu toàn bộ hậu quả”, ông Quang nói.

Tiền sử dụng đất thực chất là khoản tạm ứng đầu tư được tính vào giá bán, nếu doanh nghiệp bị truy thu, chi phí đó nhiều khả năng sẽ chuyển sang người tiêu dùng.

Ông Châu nói thêm việc nhiều doanh nghiệp phải nộp bổ sung số tiền không nhỏ nằm ngoài tính toán khiến họ cạn kiệt tài chính, không thể triển khai dự án. Ngoài ra, chi phí đầu vào tăng cao do các khoản bổ sung và lãi suất, khả năng hấp thụ sản phẩm sẽ giảm, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất và dòng vốn đầu tư.

Trước bất cập này, HoREA kiến nghị Bộ Tài chính bỏ quy định truy thu tiền sử dụng đất cho giai đoạn chậm xác định trước ngày 1/8/2024 – thời điểm Luật Đất đai 2024 có hiệu lực. Hiệp hội cũng đề xuất trừ 180 ngày – tương ứng thời hạn tối đa để UBND tỉnh ban hành quyết định giá đất theo Luật Đất đai 2024 – khỏi thời gian tính nghĩa vụ tài chính, tránh gây thiệt hại cho doanh nghiệp.

Chuyên gia Trần Khánh Quang cho rằng cần có cơ chế giám sát và xác định rõ trách nhiệm của các bên liên quan trong quá trình định giá. Việc thiếu ràng buộc hai chiều khiến doanh nghiệp bị động, nhưng vẫn phải gánh toàn bộ rủi ro phát sinh từ sự chậm trễ của bộ máy hành chính. “Chính sách phải công bằng. Doanh nghiệp không nên chịu thiệt vì vướng mắc từ cơ quan quản lý, người mua nhà cũng không thể gánh hệ quả đó”, ông nói thêm.

Các chuyên gia cũng đề xuất, cần quy định rõ thời hạn và chế tài phù hợp trong khâu giải quyết hồ sơ xác định giá đất. Việc truy thu chỉ nên áp dụng với trường hợp chủ đầu tư cố tình chây ỳ, trì hoãn. Còn dự án tuân thủ quy trình cần được áp dụng cơ chế linh hoạt, miễn lãi hoặc phạt chậm nộp.

Phương Uyên