Sáng 13/1, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản chủ trì Phiên họp thứ 5 của Ban Chỉ đạo.

Phát biểu khai mạc, người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh, nhu cầu nhà ở hiện nay không chỉ dừng ở sở hữu, mà đang chuyển mạnh sang thuê hay thuê mua để ổn định chỗ ở lâu dài, phù hợp với khả năng chi trả, đặc điểm việc làm và quá trình dịch chuyển lao động. 

Do đó, chính sách nhà ở xã hội cũng cần được điều chỉnh theo hướng tái cấu trúc chỗ ở của người dân theo hướng bền vững, giảm dần tư duy chạy theo số lượng, bảo đảm mọi người đều có cơ hội tiếp cận chỗ ở an toàn, phù hợp với điều kiện và nhu cầu của mình. 

Đồng thời, xác định phát triển nhà ở xã hội cho thuê là một nhiệm vụ quan trọng, mang tính căn cơ và lâu dài, không làm theo phong trào, không làm manh mún.

Lưu ý phiên họp này có tính chất quan trọng để thống nhất tư duy, bàn cách làm và giải pháp triển khai phát triển nhà ở xã hội trong giai đoạn tới, phù hợp với tình hình thực tiễn đang đặt ra, Thủ tướng yêu cầu tập trung đánh giá việc thực hiện các nhiệm vụ đã được giao tại các phiên họp trước. 

Đặc biệt là tình hình nhà ở và thị trường bất động sản; tình hình cấp tín dụng đối với lĩnh vực bất động sản; đồng thời đề xuất về chỉ tiêu nhà ở xã hội cho thuê năm nay và các năm tiếp theo, nhất là các tỉnh, thành có các đô thị lớn, khu công nghiệp, khu vực tập trung đông lao động.

Thủ tướng yêu cầu thảo luận, thống nhất các giải pháp tổ chức thực hiện trong thời gian tới, bảo đảm đúng vai, đúng việc, đúng thẩm quyền, nhất là việc đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt bỏ khâu trung gian không cần thiết.

Trong đó lưu ý nhà ở xã hội cho thuê, vào “luồng xanh”, “luồng ưu tiên” khi làm thủ tục; xem xét trình cấp có thẩm quyền biểu dương, khen thưởng kịp thời các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong xây dựng, hoàn thiện thể chế và tổ chức triển khai phát triển nhà ở xã hội…

Theo Bộ Xây dựng, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành cũng gấp rút đề xuất thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước thành lập. 

Hiện bộ cũng hoàn thiện Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định trong lĩnh vực nhà ở, kinh doanh bất động sản; trình Chính phủ dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật về phát triển nhà ở xã hội.

Các bộ, ngành phối hợp với các địa phương rà soát xúc tiến việc thành lập Quỹ Nhà ở quốc gia; rà soát bãi bỏ thủ tục đăng ký hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung đối với hoạt động mua, bán căn hộ chung cư gây rào cản, khó khăn cho doanh nghiệp. 

Cùng đó là việc rà soát, làm rõ nhu cầu về thuê nhà ở, đồng thời đề xuất chỉ tiêu phát triển nhà ở cho thuê năm 2026 và các năm tiếp theo giai đoạn 2027-2030; kiện toàn Ban Chỉ đạo về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản tại địa phương…

Tăng mức cọc lên 50% giá khởi điểm

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết 66.11 nhằm tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất đối với trường hợp giao đất ở theo quy định của Luật Đất đai. Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị quyết là quy định tiền đặt trước khi cá nhân tham gia đấu giá đất ở tối thiểu 10% và tối đa 50% giá khởi điểm.

Theo cơ quan soạn thảo, việc nâng trần tiền đặt trước là giải pháp nhằm hạn chế tình trạng trả giá cao để trục lợi rồi sau đó bỏ cọc, gây nhiễu loạn thị trường đất đai.

Luật sư Phạm Thanh Tuấn (Đoàn Luật sư Hà Nội) cho biết, so với quy định trước đây, mức tiền đặt trước đối với cá nhân tham gia đấu giá đất ở đã tăng từ tối đa 20% lên 50% giá khởi điểm. Quy định mới buộc người tham gia đấu giá phải cân nhắc nghiêm túc hơn về năng lực tài chính, qua đó góp phần hạn chế hiện tượng trả giá cao rồi bỏ cọc.

Tuy nhiên, theo ông Tuấn, việc quy định biên độ tiền đặt trước khá rộng có thể khiến các địa phương có xu hướng lựa chọn mức cao nhất để an toàn, từ đó vô tình tạo thêm rào cản cho người dân tham gia đấu giá. Đáng lưu ý, quy định này chỉ áp dụng đối với cá nhân, trong khi doanh nghiệp tham gia đấu giá quyền sử dụng đất để thực hiện dự án vẫn áp dụng mức đặt trước từ 10% đến 20%.

Cùng quan điểm, luật sư Nguyễn Văn Đỉnh (Đoàn luật sư Hà Nội) nhận định quy định mới sẽ buộc người tham gia đấu giá thận trọng hơn ngay từ khâu nộp hồ sơ và tiền đặt trước, qua đó khắc phục tình trạng trả giá cao nhằm thổi giá đất hoặc phục vụ các mục đích không lành mạnh. Tuy nhiên, ông cho rằng chính sách này vẫn bộc lộ một số vướng mắc.

Thứ nhất, việc trao cho địa phương quyền lựa chọn mức đặt trước trong biên độ từ 10% đến 50% giá khởi điểm có thể gây lúng túng trong tổ chức thực hiện, thậm chí đặt ra câu hỏi về hiệu quả thực chất của quy định mới. Trên thực tế, địa phương hoàn toàn có thể chọn mức 10%, thấp hơn cả trần 20% theo quy định cũ.

Thứ hai, nếu áp dụng mức đặt trước cao bằng 50% giá khởi điểm vô hình trung lại tạo ra rào cản cho người tham gia đấu giá, làm giảm tính cạnh tranh của cuộc đấu giá đất.

Luật sư Đỉnh dẫn ví dụ, một nhóm chủ thể có mục đích xấu có thể câu kết với đơn vị tổ chức đấu giá, đưa một số thửa đất ra đấu giá cùng thời điểm với mức đặt 50% giá khởi điểm, khiến người dân không kịp huy động nguồn tiền đặt trước, từ đó tạo điều kiện cho nhóm này thu gom đất và để dành kiếm lời.

Cấm tham gia đấu giá tối đa 5 năm

Một quy định mới của Nghị quyết là bổ sung chế tài xử lý vi phạm đối với người trúng đấu giá quyền sử dụng đất trong trường hợp giao đất ở.

Theo đó, cơ quan có thẩm quyền phê duyệt kết quả trúng đấu giá đất đối với trường hợp giao đất ở cho cá nhân sẽ ra quyết định cấm tham gia đấu giá: Từ 2 năm đến 5 năm đối với trường hợp người trúng đấu giá không nộp tiền; từ 6 tháng đến 3 năm đối với trường hợp người trúng đấu giá nộp không đủ tiền.

Trước đây, theo Điều 70 Luật Đấu giá tài sản, chế tài cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm chỉ áp dụng đối với doanh nghiệp bỏ cọc khi đấu giá đất thực hiện dự án hoặc đấu giá quyền khai thác khoáng sản. Nghị quyết số 66.11 đã mở rộng phạm vi áp dụng chế tài này sang đối tượng cá nhân tham gia đấu giá đất ở.

Ông Đỉnh cho rằng quy định mới được kỳ vọng sẽ khắc phục “khoảng trống pháp lý”, đồng thời bổ trợ cho chính sách nâng mức đặt trước nhằm chấn chỉnh tình trạng cá nhân trúng đấu giá rồi bỏ cọc. Tuy nhiên, theo chuyên gia, hiệu quả thực tế vẫn còn là dấu hỏi khi cá nhân hoàn toàn có thể nhờ người khác đứng tên để tham gia đấu giá – điều khó kiểm soát hơn so với doanh nghiệp.

Cần lưu ý rằng, chính vì lo ngại khả năng “lách luật” này nên khi sửa đổi Luật Đấu giá tài sản năm 2024, cơ quan soạn thảo đã không đề xuất chế tài cấm đối với cá nhân. Tuy vậy, sau 2 năm, quy định này đã được đưa vào Nghị quyết số 66.11.

Nhìn tổng thể, luật sư Đỉnh cho rằng mọi chính sách đều có hai mặt. Việc “siết” đấu giá đất bằng cách nâng mức đặt trước lên tối đa 50% và bổ sung chế tài cấm tham gia đấu giá tới 5 năm có thể làm giảm số lượng người tham gia, từ đó hạn chế vai trò của đấu giá như một công cụ tối đa hóa giá trị quyền sử dụng đất – một loại tài sản công đặc biệt.

Còn luật sư Phạm Thanh Tuấn đánh giá các quy định mới sẽ tăng mạnh tính răn đe, buộc người tham gia đấu giá phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi bỏ cọc. Qua đó, chính sách này có thể góp phần hạn chế đầu cơ, thổi giá và giảm nguy cơ hình thành các cơn “sốt ảo” từ hoạt động đấu giá đất.

Hà Nội thông qua bảng giá đất mới, cao nhất 702 triệu đồng/m2

Chiều 26/11, với tỷ lệ 100% đại biểu có mặt tán thành, HĐND TP Hà Nội đã thông qua nghị quyết về bảng giá đất mới, áp dụng từ đầu năm 2026. Giá đất được chia thành 17 khu vực sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Bảng giá đất mới tăng 2-26% so với số liệu cũ. Khu vực có giá cao nhất là hơn 702 triệu đồng/m2, với thửa giáp mặt đường (vị trí 1) tại loạt tuyến đường như Bà Triệu (đoạn từ Hàng Khay đến Trần Hưng Đạo), Đinh Tiên Hoàng, Hai Bà Trưng (đoạn từ Lê Thánh Tông đến Quán Sứ).

Bảng giá đất điều chỉnh được dùng làm căn cứ để tính tiền bồi thường, xác định giá đất cho người tái định cư với người được bồi thường về đất ở; tính thuế sử dụng đất, thuế thu nhập cá nhân từ việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Bảng giá cũng được dùng điều chỉnh các khoản phí và lệ phí liên quan đến sử dụng, chuyển nhượng đất hoặc khi làm các thủ tục hành chính về đất đai.

Hà Nội, TPHCM đấu giá “đất vàng”

Hà Nội sắp tổ chức đấu giá khu đất rộng 3.366m2 tại số 18 phố Cao Bá Quát, phường Ba Đình. Khu đất sẽ được thực hiện dự án khách sạn 5 sao, tầng cao công trình 5-6 tầng, với tổng diện tích sàn 15.923m2.

Giá khởi điểm tại vòng đầu tiên của phiên đấu giá là 201,7 triệu đồng/m2, tương đương từ 679 tỷ đồng. Bước giá tối thiểu cho vòng tiếp theo là 2 triệu đồng mỗi m2, tương đương khoảng 6,73 tỷ đồng cho cả khu đất. Phiên đấu giá này phải trải qua tối thiểu 3 vòng.

Trong khi đó, UBND TPHCM lên kế hoạch tổ chức đấu giá quyền sử dụng 7 lô đất tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm vào năm sau. Các khu đất được đưa ra đấu giá gồm lô 3-8, 3-9, 3-12 (Khu chức năng số 3); lô 7-1, 7-17 (Khu chức năng số 7); lô 1-12 (Khu chức năng số 1) và lô 4-21 (Khu chức năng số 4).

Hiện trạng các lô đất trên đều đã hoàn thiện kết nối hạ tầng kỹ thuật, cơ bản hoàn thành bồi thường, giải phóng mặt bằng và đủ điều kiện để đưa ra đấu giá quyền sử dụng đất.

Trong số 7 lô đất sắp đấu giá, ba lô 3-8, 3-9 và 3-12 từng được đấu giá thành công vào cuối năm 2021 với mức giá hàng nghìn tỷ đồng. Đáng chú ý, lô 3-12 có diện tích hơn 10.000m2 được trả giá tới 24.500 tỷ đồng, tương đương 2,45 tỷ đồng/m2 – gấp 8 lần giá khởi điểm. Tuy nhiên, các doanh nghiệp trúng đấu giá đã không thực hiện nghĩa vụ tài chính đúng hạn và sau đó xin bỏ cọc.

Hà Nội sẽ đối thoại với người dân về nhà ở xã hội

Trung tâm phục vụ hành chính công TP Hà Nội cho biết sẽ tổ chức hội nghị đối thoại với chủ đề “Từ thủ tục liên thông đến an cư: Tháo gỡ khó khăn cho người dân mua nhà ở xã hội trên địa bàn TP Hà Nội” vào ngày 3/12.

Dự kiến, hội nghị có sự tham gia đầy đủ của các cơ quan trực tiếp thẩm định hồ sơ như Sở Xây dựng, Sở Tư pháp, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Văn phòng Đăng ký đất đai, Bảo hiểm xã hội Hà Nội và Ngân hàng Chính sách xã hội. Các đơn vị sẽ giải đáp từng nhóm nội dung cụ thể mà người dân thường gặp.

Ngoài ra, nhiều chủ đầu tư đang triển khai dự án nhà ở xã hội trên địa bàn như Him Lam, Viglacera, BIC Việt Nam, Tổng công ty 319 Bộ Quốc phòng, UDIC… cũng tham dự.

Tại hội nghị, người dân sẽ trao đổi trực tiếp với các đơn vị phụ trách và nhận phản hồi ngay, thay vì chỉ được cung cấp tài liệu hướng dẫn chung. Nội dung tập trung vào các vấn đề như tiêu chí xét duyệt, hồ sơ cần chuẩn bị, thời hạn giải quyết, cơ chế vay vốn ưu đãi và trách nhiệm của từng cơ quan trong quy trình liên thông.

Siết kỷ luật, tăng cường giám sát hoạt động môi giới

Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) phát đi công văn yêu cầu các sàn giao dịch và doanh nghiệp môi giới không để xảy ra các hành vi trái quy định như cam kết “suất mua”, “suất nội bộ”, quyền ưu tiên lựa chọn sản phẩm…

Đơn vị môi giới không được phát tán thông tin, hình ảnh, tài liệu chưa được kiểm chứng; không sử dụng thương hiệu của tổ chức theo cách gây hiểu nhầm, thiếu minh bạch. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra nội bộ để ngăn chặn việc nhân viên và cộng tác viên lợi dụng danh nghĩa công ty thực hiện hành vi vi phạm.

Đối với đội ngũ môi giới cá nhân, hiệp hội yêu cầu tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp; đặt trách nhiệm minh bạch thông tin, trung thực trong tư vấn lên hàng đầu; không lợi dụng tâm lý khách hàng để trục lợi.

Môi giới bị nghiêm cấm đưa ra cam kết chắc chắn về suất mua, suất ưu tiên hay đảm bảo kết quả xét duyệt; thu tiền chênh lệch, tiền bảo đảm hồ sơ hoặc bất kỳ khoản thu nào không được phép; cố tình thổi phồng thông tin, tạo dựng nội dung gây hiểu nhầm; hoặc sử dụng danh nghĩa tổ chức, cá nhân khác khi chưa được cho phép.

Ngày 27/1, tại kỳ họp thứ 31, đại biểu HĐND TP Hà Nội đã nhất trí thông qua Nghị quyết về điều chỉnh Chương trình phát triển nhà ở TP Hà Nội giai đoạn 2021-2030.

Theo mục tiêu phát triển nhà ở cũ từ năm 2022, diện tích nhà ở bình quân toàn thành phố (m2 sàn/người) là 32m2, nay điều chỉnh mục tiêu đến năm 2030 tối thiểu 40m2, dự kiến đến năm 2035 nâng mức tối thiểu lên 45m2. Việc điều chỉnh dựa trên sự thay đổi về dự báo GRDP, dân số đến năm 2030 theo đề xuất Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm.

Như vậy, giai đoạn 2031-2035, thành phố phấn đấu hoàn thành khoảng 127,5 triệu m2 sàn nhà ở làm dư địa phát triển cho các dự án trong giai đoạn 2026-2030, nâng diện tích nhà ở bình quân toàn thành phố lên tối thiểu 45m2 sàn/người.

Về nhà ở xã hội, giai đoạn 2021-2030, thành phố phấn đấu phát triển tối thiểu 144.000 căn (khoảng 24.000 căn giai đoạn 2021-2025 và tối thiểu 120.000 căn giai đoạn 2026-2030); giai đoạn 2021-2035 hoàn thành tối thiểu 500.000 căn.

Mục đích sử dụng nhà ở xã hội được đa dạng hóa và mở rộng, sử dụng đa mục tiêu, chuyển đổi linh hoạt giữa các loại hình nhà ở xã hội, nhà ở thương mại, nhà ở tái định cư phục vụ tái thiết đô thị, nhà ở công vụ và nhà ở xã hội cho thuê thông qua Quỹ Đầu tư phát triển thành phố (thực hiện chức năng Quỹ nhà ở Quốc gia của thành phố).

Bên cạnh đó, thành phố nới lỏng điều kiện tiếp cận nhà ở xã hội về thu nhập, điều kiện ở, mở rộng nhóm đối tượng được mua, thuê, thuê mua để thu hút nhân lực chất lượng cao và đáp ứng nhu cầu nhà ở thực tế của đông đảo người dân.

Đối với nhà ở thương mại, thành phố phấn đấu hoàn thành tối thiểu khoảng 180 triệu m2 sàn, tương ứng khoảng 1.122.200 căn nhà.

HĐND TP cũng đặt ra yêu cầu các dự án đầu tư xây dựng nhà ở, khu đô thị mới phải được quy hoạch, xây dựng theo hướng thông minh – văn minh – hiện đại, nhà ở xanh, đô thị thông minh, ứng dụng công nghệ số, thích ứng biến đổi khí hậu.

Các khu đô thị, khu nhà ở phải được quy hoạch, đầu tư xây dựng đồng bộ hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật.

Giai đoạn 2021-2030, thành phố phấn đấu hoàn thành khoảng 13,8 triệu m2 sàn nhà ở, tương ứng gần 200.000 căn (gần 3.000 căn, 0,22 triệu m2 sàn giai đoạn 2021-2025 và khoảng 170.000 căn, khoảng 13,6 triệu m2 sàn giai đoạn 2026-2030). Thành phố phát triển các khu tái định cư tập trung có vị trí phân bổ 8 hướng với quy mô sử dụng đất tối thiểu 100ha mỗi khu vực.