Để ngăn chặn tình trạng đầu cơ trong đấu giá đất, Bộ Tư pháp đã trình Chính phủ dự thảo nghị quyết mới. Đơn vị này đề xuất nâng mức tiền đặt cọc của cá nhân tham gia đấu giá và trường hợp giao đất để thực hiện dự án đầu tư tối thiểu 20%, tối đa 50% giá khởi điểm. Theo quy định hiện hành, với cá nhân, mức tối thiểu là 5%, tối đa 20%; với dự án đầu tư lần lượt là 10% và 20%.

Viện Nghiên cứu và Đánh giá Thị trường Bất động sản Việt Nam (VARS IRE) đề xuất siết chặt điều kiện tham gia đấu giá, yêu cầu người dự phải chứng minh năng lực tài chính, mục đích sử dụng rõ ràng và có bảo lãnh ngân hàng. Tỷ lệ đặt cọc nên nâng lên 20-30% giá trị khu đất để tăng tính ràng buộc.

Hiệp hội bất động sản TP HCM (HoREA) cũng ủng hộ đề xuất nâng mức tiền đặt trước lên tối thiểu 20% và tối đa 50% giá khởi điểm, thay cho mức 10-20% hiện nay, nhằm sàng lọc nhà đầu tư thiếu năng lực tài chính và ngăn người tham gia chỉ để đẩy giá rồi rút lui.

Tuy nhiên, luật sư Phạm Thanh Tuấn (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), lại cho rằng câu chuyện không đơn giản chỉ là nâng mức tiền cọc đủ lớn để người tham gia buộc phải cân nhắc nghiêm túc, thay vì “đấu cho vui”.

Cụ thể hơn, nếu một cá nhân đấu giá lô đất ở vài tỷ đồng, việc tăng đặt cọc có thể chấp nhận được. Nhưng với một doanh nghiệp tham gia dự án hàng nghìn tỷ, đặt trước tới 50% gần như bất khả thi. Doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ bị loại khỏi cuộc chơi, còn các doanh nghiệp lớn cũng khó xoay vốn kịp.

Thực tế, tiền sử dụng đất vốn đã chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng mức đầu tư, trong khi luật lại chỉ yêu cầu vốn chủ sở hữu từ 15 đến 20% tổng mức đầu tư, tùy thuộc quy mô diện tích dự án. Nếu tăng mức đặt cọc quá cao, thị trường sẽ teo tóp người chơi, và nguy cơ độc quyền hoặc thông đồng lại xuất hiện.

Luật sư cũng cho rằng biên độ dao động từ 20% đến 50% nếu không có hướng dẫn chi tiết sẽ dẫn đến tình trạng mỗi địa phương một kiểu. Một số nơi có thể mặc định áp dụng mức 50% khiến nhiều doanh nghiệp e ngại, người dân cũng không mặn mà.

Do đó, ông Tuấn nêu điều quan trọng không chỉ là nâng tiền đặt trước, mà phải phân biệt rõ giữa cá nhân và doanh nghiệp, đồng thời có tiêu chí thống nhất để áp dụng. Với cá nhân, việc nâng mức tiền đặt trước 50% là hợp lý, nhưng với doanh nghiệp, con số này nên có sự cân nhắc kỹ lưỡng.

Luật sư tin rằng điểm hợp lý và được kỳ vọng nhất chính là quy định về bồi thường chi phí. Trước đây, người bỏ cọc chỉ mất khoản đặt trước. Nay, nếu còn tình trạng đấu giá bỏ cọc, họ còn phải thanh toán toàn bộ chi phí tổ chức cuộc đấu giá.

Với những phiên đấu giá lớn, khoản chi phí này có thể rất cao, thậm chí vượt cả số tiền đặt trước. Chế tài này đủ sức nặng, buộc người tham gia phải tính toán kỹ lưỡng, bởi coi đấu giá như một “trò chơi” có thể dẫn tới thiệt hại nặng nề. 

Ở góc độ tổng quan, luật sư Phạm Thanh Tuấn cho rằng nếu chỉ thay đổi về đấu giá sẽ không giải quyết tồn tại về đấu giá đất đai thời gian qua. Gốc rễ nằm ở việc xác định giá đất khởi điểm quá thấp so với thị trường. Nếu bảng giá đất được điều chỉnh sát thực tế, ngay từ đầu cuộc chơi đã sòng phẳng hơn. 

Để chấm dứt cảnh đấu giá bỏ cọc, ông Tuấn đề xuất cần điều chỉnh đồng bộ cả 3 yếu tố: Bảng giá đất phù hợp, dữ liệu thị trường bất động sản thật sự minh bạch và chính sách tài chính đủ sức kiểm soát đầu cơ. Khi đó, đấu giá đất mới thực sự trở thành một công cụ công bằng để phân bổ nguồn lực đất đai. 

Sau thời gian dài gắn bó với mảng nhà ở thương mại, nhiều doanh nghiệp địa ốc lớn đang “đổi hướng” sang bất động sản khu công nghiệp – lĩnh vực được xem là tâm điểm đầu tư mới khi làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng và sản xuất toàn cầu ngày càng rõ nét.

Loạt doanh nghiệp nhập cuộc

Không chỉ phát triển nhà ở xã hội, Công ty Địa ốc Hoàng Quân cũng là một trong những doanh nghiệp sớm tham gia cuộc chơi này với hai dự án khu công nghiệp – nhà xưởng là KCN Bình Minh và KCN Hàm Kiệm I.

Giữa năm nay, Chủ tịch HĐQT Trương Anh Tuấn tiết lộ tập đoàn đã mua lại 100% một khu công nghiệp rộng 150ha tại Bình Thuận, đang xem xét đưa dự án về công ty mẹ hoặc đơn vị thành viên phù hợp. Nếu triển khai đúng tiến độ, dự án có thể mang về doanh thu khoảng 1.000 tỷ đồng và lợi nhuận 70 tỷ đồng ngay trong năm nay.

Tương tự, Công ty Cổ phần Phát triển Bất động sản Phát Đạt (PDR) – vốn nổi tiếng trong mảng nhà ở và thương mại – đã tham gia lĩnh vực khu công nghiệp từ năm 2020 thông qua việc góp vốn thành lập Công ty Đầu tư và Phát triển Khu công nghiệp Phát Đạt (PDI). Khi đó, doanh nghiệp đặt mục tiêu xây dựng các khu công nghiệp – đô thị – dịch vụ quy mô 1.000 đến 6.000ha trải dài từ miền Trung đến miền Nam.

Dù từng thoái vốn khỏi PDI để tái cơ cấu danh mục đầu tư trong giai đoạn thị trường nhà ở trầm lắng, Phát Đạt đã quay lại lĩnh vực này trong năm 2024, ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược phát triển các dự án khu công nghiệp – logistics, thương mại và nhà ở. Lãnh đạo công ty tiết lộ nhiều quỹ đất quy mô lớn tại khu vực phía Nam đang được chuẩn bị cho giai đoạn triển khai mới.

Một số doanh nghiệp không chỉ đầu tư khu công nghiệp, mà còn phát triển đồng bộ khu dân cư liền kề để tận dụng hạ tầng, dân số và gia tăng giá trị tổng thể.

Tại Tây Ninh, Công ty Cổ phần Khu công nghiệp Thành Thành Công (TTC IZ) đang triển khai Khu dân cư Thành Thành Công (TTC) rộng hơn 42ha, nằm ngay cạnh KCN TTC Trảng Bàng – nơi có hơn 35.000 lao động, dự kiến đạt 50.000 người khi hoàn thiện.

Trong khi đó, Công ty Cổ phần Tandoland đang phát triển khu dân cư Mai Bá Hương 147ha liền kề KCN Tandoland 250ha tại huyện Bến Lức, Long An (nay thuộc xã Lương Hòa). Doanh nghiệp kỳ vọng mô hình khu công nghiệp kết hợp khu dân cư đồng bộ sẽ tạo nên “hệ sinh thái đô thị – sản xuất” bền vững, vừa đáp ứng nhu cầu an cư của người lao động, vừa nâng cao sức hấp dẫn đầu tư.

Phân khúc hấp dẫn nhưng vẫn còn thách thức

Tại cuộc họp cổ đông giữa năm, lãnh đạo Công ty Phát triển Nhà Bà Rịa – Vũng Tàu (Hodeco) khẳng định định hướng mở rộng sang mảng bất động sản khu công nghiệp – lĩnh vực được xem là động lực tăng trưởng dài hạn của khu vực phía Nam.

Theo Hodeco, sự phát triển mạnh mẽ của Bà Rịa – Vũng Tàu, TPHCM, Bình Dương và các tỉnh lân cận đang mở ra tiềm năng lớn cho phân khúc này. Doanh nghiệp đã làm việc với nhiều đối tác giàu kinh nghiệm, trong đó có Công ty Xây lắp Thừa Thiên Huế và Tổng công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc (KBC), nhằm chuẩn bị các bước nghiên cứu và tiếp cận quỹ đất khu công nghiệp tại Bà Rịa – Vũng Tàu, Tây Ninh và một số địa phương khác. 

Theo Cushman & Wakefield, thị trường đất khu công nghiệp phía Nam dự kiến sẽ tiếp tục sôi động với khoảng 7.300 ha nguồn cung mới được bổ sung trong ba năm tới. Việc sáp nhập các đơn vị hành chính không chỉ mở rộng ranh giới địa lý mà còn định hình lại vùng kinh tế trọng điểm phía Nam thành một “siêu đô thị công nghiệp – dịch vụ” với vai trò trung tâm thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước.

Hạ tầng kết nối được xem là “cú hích kép” cho khu vực này. Các dự án giao thông trọng điểm như cao tốc Bắc – Nam, Vành đai 3, Vành đai 4, sân bay Long Thành và cụm cảng Cái Mép – Thị Vải đang dần hoàn thiện, giúp rút ngắn thời gian vận chuyển và tăng sức cạnh tranh của toàn vùng.

Nhờ đó, các chuyên gia dự báo dòng vốn FDI chất lượng cao, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn và sản xuất xanh, sẽ tiếp tục đổ về khu vực Đông Nam Bộ trong giai đoạn tới.

Theo ông John Campbell, Giám đốc Bộ phận Dịch vụ Công nghiệp Savills Việt Nam, bất động sản khu công nghiệp Việt Nam đang trưởng thành rõ rệt, với nhà đầu tư ngày càng chú trọng tính linh hoạt, tốc độ triển khai và hạ tầng hiện đại – những yếu tố then chốt cho ngành sản xuất công nghệ cao và tuân thủ tiêu chuẩn ESG.

Ông cho rằng Việt Nam cần chuẩn bị quỹ đất sẵn sàng, rút gọn quy trình phê duyệt, minh bạch giá đất, đồng thời đầu tư mạnh vào hạ tầng giao thông và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để đón đầu làn sóng đầu tư mới.

Tại dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 98/2020 hướng dẫn hoạt động và quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung 2 loại quỹ mới: Quỹ đầu tư trái phiếu hạ tầng và quỹ đầu tư công cụ thị trường tiền tệ.

Theo dự thảo, quỹ đầu tư trái phiếu hạ tầng sẽ được tổ chức theo mô hình quỹ đóng, tức là huy động vốn một lần từ các nhà đầu tư đại chúng và không rút vốn trong suốt thời gian hoạt động. Mô hình này giúp quỹ có nguồn vốn ổn định, phù hợp để đầu tư vào các loại trái phiếu hạ tầng có kỳ hạn trung và dài hạn.

Chứng chỉ quỹ sẽ được niêm yết và giao dịch trên Sở Giao dịch Chứng khoán, giúp nhà đầu tư có thể bán lại khi cần mà không ảnh hưởng đến quy mô vốn của quỹ.

Về danh mục đầu tư, dự thảo quy định quỹ được phép đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp phát hành để phát triển hạ tầng, cùng các công cụ nợ của Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh, trái phiếu chính quyền địa phương, tiền gửi, công cụ thị trường tiền tệ và các loại chứng khoán khác tương tự như các quỹ đầu tư hiện hành.

Dự thảo cũng yêu cầu quỹ phải duy trì ít nhất 65% giá trị tài sản ròng (NAV) đầu tư vào trái phiếu hạ tầng, công cụ nợ của Chính phủ, tiền gửi và chứng chỉ tiền gửi. Tỷ lệ này nhằm đảm bảo nguồn vốn được ưu tiên cho lĩnh vực hạ tầng, đồng thời vẫn cho phép quỹ có độ linh hoạt nhất định tùy theo tình hình thị trường và nguồn cung trái phiếu từng giai đoạn.

Trong khi đó, quỹ đầu tư công cụ thị trường tiền tệ được Bộ Tài chính đề xuất triển khai theo mô hình quỹ mở, cho phép huy động vốn linh hoạt và giao dịch thường xuyên. Loại quỹ này hướng đến nhóm nhà đầu tư muốn tối ưu hóa nguồn tiền nhàn rỗi trong ngắn hạn, đồng thời phù hợp với thông lệ quốc tế, khi hầu hết các quỹ thị trường tiền tệ trên thế giới đều vận hành theo mô hình này.

Về danh mục đầu tư, dự thảo quy định quỹ được phép rót vốn vào tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi, công cụ nợ của Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh, trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu doanh nghiệp niêm yết và chứng chỉ quỹ đầu tư thị trường tiền tệ khác.

Theo dự thảo, ít nhất 80% giá trị tài sản ròng (NAV) của quỹ phải được đầu tư vào các tài sản có thu nhập cố định ngắn hạn như tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi hoặc công cụ nợ Chính phủ có thời gian đáo hạn không quá 12 tháng. Quy định này giúp giữ ổn định thanh khoản, đảm bảo quỹ có thể đáp ứng nhu cầu rút vốn của nhà đầu tư bất kỳ lúc nào.

Ngoài ra, các quỹ cũng phải tuân thủ đầy đủ các giới hạn đầu tư được quy định tại Điều 110 của Luật Chứng khoán 2019, nhằm đảm bảo tính minh bạch, quản trị rủi ro và an toàn cho nhà đầu tư.

Theo quy định mới nhất tại Nghị định số 261/2025 của Chính phủ, trường hợp người lao động có thu nhập thấp tại khu vực đô thị không có hợp đồng lao động thì phải bảo đảm điều kiện về thu nhập theo quy định và được cơ quan Công an cấp xã nơi thường trú hoặc tạm trú hoặc nơi ở hiện tại xác nhận.

Trong thời hạn 7 ngày, kể từ ngày nhận được đơn đề nghị xác nhận, cơ quan Công an cấp xã nơi thường trú hoặc tạm trú hoặc nơi ở tại thời điểm đối tượng đề nghị xác nhận căn cứ thông tin cơ sở dữ liệu về dân cư để thực hiện việc xác nhận điều kiện về thu nhập.

Điều kiện về thu nhập theo quy định mới được nới rộng khi người dân muốn mua nhà ở xã hội.

Nếu như trước đây, cá nhân độc thân chỉ được mua nhà ở xã hội khi có thu nhập không quá 15 triệu đồng/tháng và hộ gia đình 2 vợ chồng không quá 30 triệu đồng/tháng, thì nay mức trần đã được nâng lên.

Cụ thể, cá nhân thu nhập được nâng lên không quá 20 triệu đồng/tháng, người độc thân nuôi con nhỏ được nâng lên 30 triệu đồng/tháng, còn hộ gia đình 2 vợ chồng có tổng thu nhập không quá 40 triệu đồng/tháng.

Lãi suất vay mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội cũng được điều chỉnh giảm, từ 6,6%/năm xuống 5,4%/năm. Thời gian xác định điều kiện về thu nhập trong 12 tháng liền kề, tính từ thời điểm cơ quan có thẩm quyền thực hiện xác nhận.

Căn cứ điều kiện, mức thu nhập của từng khu vực trên địa bàn, chính sách ưu đãi về nhà ở cho cán bộ, công chức, viên chức, số lượng người phụ thuộc theo quy định của pháp luật, UBND cấp tỉnh được quyết định hệ số điều chỉnh mức thu nhập theo quy định nhưng không vượt quá tỷ lệ giữa thu nhập bình quân đầu người tại địa phương so với thu nhập bình quân đầu người của cả nước.

UBND cấp tỉnh cũng quyết định chính sách khuyến khích tiếp cận nhà ở xã hội đối với đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội có từ 3 người phụ thuộc trở lên trong cùng một hộ gia đình.