2-3 năm trở lại đây, tình trạng khách thuê trả mặt bằng diễn ra phổ biến tại nhiều trung tâm thương mại ở Hà Nội. Không ít dự án từng là tâm điểm vui chơi, mua sắm tại Thủ đô một thời, nay rơi vào cảnh trống mặt bằng kéo dài, khách mua èo uột.

Theo ghi nhận của VnExpress, trung tâm thương mại Discovery Complex (quận Cầu Giấy) có đến 80% diện tích mặt bằng bán lẻ bị bỏ trống. Chỉ có tầng trệt và hai tầng trên cùng lác đác khách thuê. Còn lại các tầng đều tắt đèn, dừng phục vụ thang máy, thang cuốn.

Tương tự, một số dự án khác như Artemis (quận Thanh Xuân), Mipec Tower (quận Đống Đa) cũng trong cảnh vắng khách thuê dù nằm ở vị trí đắc địa tại khu đông dân cư.

Tuy nhiên, nhiều trung tâm thương mại vẫn đắt khách thuê, chủ yếu từ chủ đầu tư ngoại như Lotte, Aeon hay Central Retail. Hãng dịch vụ bất động sản Avison Young cho biết nhiều dự án có tỷ lệ lấp đầy khách thuê trên 95% như Lotte Mall West Lake, Aeon Mall Hà Đông, Aeon Mall Long Biên…

Bà Nguyễn Hoài An, Giám đốc cấp cao CBRE Hà Nội, cho biết phần lớn những khu bán lẻ vắng khách thuê có quy hoạch, thiết kế gian hàng lạc hậu dù nằm ở “đất vàng”.

Bà nói, nhiều dự án đã hoạt động 7-10 năm, chủ yếu nằm ở khối đế của khu đô thị hoặc dự án chung cư, ít cải tạo và đổi mới trong trải nghiệm khách hàng. Ngoài gian hàng bán lẻ, việc thiếu hụt các hoạt động giải trí, sự kiện và trải nghiệm độc đáo khiến không gian mua sắm trở nên “nhàm chán”. Các khu này cũng thiếu những ngành hàng chủ chốt để giữ chân khách mua.

Cùng quan điểm, bà Hoàng Nguyệt Minh, Giám đốc bộ phận Cho thuê thương mại, Savills Hà Nội, cho rằng hiện nay khách thuê không chỉ dừng lại ở việc bán hàng tại cửa hàng vật lý mà còn mở rộng thêm quy mô hoạt động kết hợp các chiến dịch truyền thông hấp dẫn, cửa hàng pop-up, triển lãm… Nhiều thương hiệu nổi tiếng cũng tăng cường yếu tố đời sống vào trải nghiệm mua sắm dẫn đến sự gia tăng của mô hình “concept store” – mô hình bán lẻ có tính mở và thiên về phong cách sống.

Trong khi đó, phí mặt bằng cao tạo thách thức cho không ít khách thuê. CBRE cho biết trong năm 2024, giá thuê trung bình mặt bằng bán lẻ ở trung tâm đã leo thang 16%, tăng nhanh hơn khu vực ngoài trung tâm. Chưa kể một số dự án trong quá trình nâng cấp, sửa chữa, tái định vị còn có biến động về giá thuê. Điều này khiến cho nhiều khách thuê rút khỏi những gian hàng hoạt động kém hiệu quả, chuyển sang dự án có giá hợp lý hoặc dễ tiếp cận khách hàng hơn.

“Những bất lợi trên khiến cho nhiều khu bán lẻ cũ không đủ sức cạnh tranh với những trung tâm thương mại riêng biệt, mới ra mắt với đa dạng loại hình mua sắm, giải trí và dịch vụ thu hút khách thuê”, bà Nguyễn Hoài An cho hay.

Giám đốc một doanh nghiệp chuyên môi giới mặt bằng thương mại ở trung tâm Hà Nội cho biết nhiều nơi quy hoạch gian hàng thiếu khoa học, không gắn kết được các nhãn hàng hoặc chỉ tập trung vào một nhóm phân khúc tầm trung – cao cấp. Điều này khiến nhiều dự án thu hẹp khả năng tiếp cận với đông đảo khách hàng trẻ, bình dân.

Vị này cho hay, các nhà bán lẻ cũng có mối quan hệ tương hỗ “buôn có bạn, bán có phường”. Một nhãn hàng lớn hiện diện tại khu vực này kéo theo đối thủ cạnh tranh hoặc nhãn hàng cùng lĩnh vực xuất hiện theo, tạo nên trải nghiệm mua sắm phong phú cho khách hàng. Thiếu sự gắn kết, tương trợ, không ít nhãn hàng phải chọn rút khỏi mặt bằng để sang “phường” khác.

Nhìn từ bài học thành công của nhiều “ông lớn” bán lẻ quốc tế, các chuyên gia cho rằng ưu điểm của họ là đầu tư kỹ từ khâu nghiên cứu thị trường, thiết kế mặt bằng, tránh bị lạc hậu sau vài năm hoạt động. Họ có chiến lược bố trí mặt bằng khách thuê hợp lý, giúp tối ưu lưu lượng khách hàng và trải nghiệm mua sắm với dịch vụ chăm sóc tinh tế, thống nhất. Đây là lợi thế “lấy lòng” người tiêu dùng trẻ, vốn là lực lượng chủ yếu tiếp cận các trung tâm thương mại hiện đại.

“Cùng với việc đầu tư mạnh cho các hoạt động quảng bá, những trung tâm thương mại mới dần trở thành tâm điểm vui chơi, giải trí, mua sắm của người dân Thủ đô”, bà Hoàng Nguyệt Minh cho hay.

Nhu cầu thay đổi từ cả thương hiệu bán lẻ và người tiêu dùng đặt ra yêu cầu phải nâng cấp và tái cơ cấu với các trung tâm mua sắm cũ. Thời gian qua, một số dự án đã nâng cấp chất lượng mặt bằng bán lẻ cho thấy kết quả tích cực.

Ví dụ, giữa năm 2023, Indochina Plaza Hanoi (quận Cầu Giấy) đã hoàn thành cải tạo và đổi tên thành The Loop Shopping Center do Takashimaya quản lý. Trong hai năm, trung tâm này đã thiết kế lại cảnh quan, bố trí nhiều không gian xanh, cải tạo nội, ngoại thất. Định vị thương hiệu cũng thay đổi, nhắm đến giới trẻ thay vì giới hạn cho cư dân như trước, giúp tỷ lệ lấp đầy hiện đạt 100%.

Mô hình chia sẻ doanh thu trong trung tâm thương mại cũng là một giải pháp để tăng khả năng thu hút khách thuê. Bà Hoàng Nguyệt Minh cho biết ưu điểm của mô hình là giá thuê linh hoạt, giúp giảm rủi ro tài chính cho các thương hiệu nhỏ hoặc mới gia nhập thị trường. Cả chủ trung tâm thương mại và khách thuê cùng chia sẻ khi doanh thu không đạt kỳ vọng, giúp nhãn hàng gắn bó với mặt bằng hơn.

Trong tương lai, thị trường bán lẻ vẫn có nhiều triển vọng phát triển. Theo Tập đoàn nghiên cứu thị trường Euromonitor International, doanh thu bán lẻ hàng hóa tại Việt Nam dự kiến tăng trưởng 12,6% mỗi năm trong ba năm tới. Chỉ số tiêu dùng mỗi hộ gia đình cũng dự báo tăng 38% trong giai đoạn 2024-2028, mở rộng cơ hội cho mặt bằng bán lẻ.

Avison Young dự báo nguồn cung bán lẻ Hà Nội có thể bổ sung gần 29.500 m2 diện tích cho thuê mới trong hai năm tới. Điều này sẽ làm tăng áp lực cạnh tranh cho các trung tâm thương mại đã hoạt động nhiều năm.

“Đây là thời điểm các chủ đầu tư cần xây dựng chiến lược định vị phù hợp, cải tạo không gian mua sắm để nâng tỷ lệ lấp đầy, tránh lãng phí ưu thế ‘đất vàng’ vốn có”, bà Nguyễn Hoài An cho hay.

Ngọc Diễm

Tại diễn đàn về đầu tư bất động sản chiều 3/7, ông Nguyễn Trung Vũ, Chủ tịch HĐQT Cen Group, cho biết thị trường địa ốc đang đối mặt với nguy cơ thừa cung khi chủ đầu tư đổ xô phát triển đại dự án.

Theo ông Vũ, trong thập kỷ trước, thị trường thiếu nguồn cung trầm trọng ở một số phân khúc, nhất là chung cư, khiến giá bị đẩy lên cao. Ông dẫn chứng một dự án tại đường Láng Hạ, quận Đống Đa cũ (nay thuộc phường Đống Đa) từng có giá quanh mức 40 triệu đồng mỗi m2 trong nhiều năm và ít biến động. Vài năm trở lại đây, “rổ hàng” khan hiếm đã đẩy giá bán căn hộ khu vực này vượt 100 triệu đồng một m2, tăng gấp 2,5 lần.

Hiện nay, nguồn cung nhà ở có xu hướng bùng nổ song giá vẫn leo thang, theo ông Vũ, là nghịch lý trên thị trường. Ông cho biết trước đây, các dự án có quy mô vài trăm đến nghìn ha “được xem là quy mô lớn”. Nhưng giờ thị trường xuất hiện rất nhiều siêu đô thị với quy mô vài nghìn ha thậm chí 10.000 ha, “tạo ra cuộc chơi hoàn toàn khác biệt do chủ đầu tư lớn dẫn dắt”.

Chủ tịch Cen Group cảnh báo tình trạng cung thừa nhưng giá cao có thể dẫn đến mất thanh khoản vì vượt ngưỡng chi trả của phần đông người dân, khiến người trẻ ngày càng khó có nơi an cư.

“Bài học từ nhiều khu đô thị bỏ hoang tại Trung Quốc và ngay cả trong nước cho thấy dự án xây nhiều nhưng không kéo được dân về ở, tiềm ẩn rủi ro cho thị trường”, ông Vũ cho hay.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) nhìn nhận chất lượng thị trường bất động sản hiện nay chưa cao bởi “dễ bị thao túng” dẫn đến tình trạng ảo giá ở nhiều khu vực.

Ông cho hay tại nhiều địa phương, dự án mọc lên rất nhiều nhưng quy hoạch kém chất lượng, dẫn đến xây xong “chỉ cho cỏ mọc, bê tông để mốc”, gây lãng phí. Trong khi mặt bằng giá liên tục bị đẩy lên cao, người có nhu cầu ở thực ngày càng khó tiếp cận.

Theo dữ liệu của VARS đến hết quý I, thị trường có khoảng 14.500 sản phẩm chào bán mới, giảm một nửa so với cuối năm ngoái. Trong đó, 58% tỷ trọng thuộc về phân khúc cao cấp, hạng sang, tăng 11% theo năm. Nguồn cung chủ yếu đến từ các đại đô thị ở vùng ven Hà Nội, TP HCM và các tỉnh lân cận.

Tỷ trọng phân khúc bình dân (gồm nhà xã hội) dù được cải thiện, chiếm gần 13% với khoảng 2.000 sản phẩm nhưng vẫn rất ít ỏi so với nhu cầu, ước tính hàng triệu sản phẩm.

Tại Hà Nội, giá bán chung cư sơ cấp đạt trung bình 70,2 triệu đồng mỗi m2, tăng hơn 77% so với quý I/2019. Tương tự, mặt bằng giá căn hộ tại TP HCM khoảng 71,8 triệu đồng mỗi m2, tăng 35% sau 5 năm. VARS đánh giá nguồn cung dự án mới “chủ yếu phục vụ nhóm người có tài chính cao và nhà đầu tư”.

Giá nhà tăng mạnh trở thành lực cản với khả năng tiếp cận của phần đông người mua. Ông Nguyễn Quốc Anh, Phó tổng giám đốc kênh Batdongsan, cho biết mức độ quan tâm bất động sản Hà Nội đã giảm hơn 30% trong tháng 5 và 6 so với mức đỉnh hồi tháng 3. Một số tỉnh từng ghi nhận đợt tăng giá theo thông tin sáp nhập cũng sụt khoảng 36% mức độ quan tâm.

Theo các chuyên gia, việc xây dựng Trung tâm giao dịch nhà đất do Nhà nước quản lý sẽ là giải pháp quan trọng giúp thị trường bất động sản lành mạnh hơn. Chủ tịch Hội Môi giới cho hay trung tâm này sẽ giúp kiểm soát sự minh bạch khi đưa bất động sản vào kinh doanh, hỗ trợ giải quyết liên thông các thủ tục hành chính trong quá trình giao dịch. Nó cũng được kỳ vọng tạo hiệu ứng tích cực, hạn chế tình trạng lũng đoạn, thao túng, lợi dụng đầu cơ thổi giá.

Trước đó, Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) cho biết dự kiến trình Chính phủ đề án Trung tâm giao dịch bất động sản do Nhà nước quản lý. Sau đó, Bộ kỳ vọng Quốc hội thông qua dự thảo nghị quyết thí điểm tại kỳ họp tháng 10, để đề án này có hiệu lực từ 1/1/2026.

Ngọc Diễm

Báo cáo diễn biến thị trường bất động sản nhà ở được hãng tư vấn Cushman & Wakefield công bố mới đây cho thấy quý I, phân khúc căn hộ tại TP HCM tiếp tục thiết lập mặt bằng giá mới, đạt 4.691 USD (gần 120 triệu đồng) mỗi m2, tăng 28% so với quý trước và tăng 47% so với cùng kỳ 2024. Đây là mức giá bình quân căn hộ cao nhất được ghi nhận từ trước đến nay.

Đánh giá về xu hướng tăng giá chung cư TP HCM, bà Trang Bùi, Tổng giám đốc Cushman & Wakefield Việt Nam, nhận định giá căn hộ ở thành phố liên tục lập đỉnh là do các dự án mới mở bán trong quý vừa qua (khoảng 2.392 căn) đều thuộc phân khúc cao cấp và hạng sang (giá trên 100 triệu đồng), dẫn dắt bởi những đơn vị chuyên phát triển dòng sản phẩm cao cấp như Masterise Homes, Vinhomes, Gamuda Land, Kepple Land… Nguồn cung mới đã kéo mặt bằng giá bình quân thị trường tăng đột biến.

Khu Đông và trung tâm, nơi đa phần đang tập trung phát triển dòng sản phẩm cao cấp tiếp tục dẫn đầu rổ hàng mới, chiếm khoảng 53% nguồn cung toàn thị trường. Trong khi khu Nam và khu Tây, nơi còn một số dự án giá trung cấp (trên dưới 60 triệu đồng) có tỷ lệ lần lượt đạt 19% và 15%.

Cũng theo Cushman &Wakefield, đà tăng giá “chóng mặt” của nguồn cung mới đã kéo lượng hấp thụ căn hộ TP HCM giảm 58% so với quý trước đó, với chỉ 1.101 căn giao dịch thành công. Thanh khoản giảm sâu phản ánh rõ nét thực trạng giá bán tăng quá cao và nhanh, đã vượt mức hấp thụ chung của thị trường. Cung – cầu bất cân xứng khiến tỷ lệ hấp thụ căn hộ TP HCM giảm sâu, bất chấp nỗ lực kích cầu từ các chủ đầu tư như trả chậm kéo dài đến 3 năm, chiết khấu từ 10-25%…

Diễn biến tương tự về thanh khoản cũng được ghi nhận bởi các đơn vị nghiên cứu khác như Knight Frank và DKRA Group. Cụ thể, theo Knight Frank quý vừa qua, giá chung cư TP HCM bình quân đạt gần 92 triệu đồng mỗi m2, tăng 12% so với cùng kỳ. Giá tăng khiến thanh khoản căn hộ quý vừa qua giảm đến 47% so với cuối năm 2024.

Số liệu từ DKRA Goup cũng cho thấy so với quý trước đó, tỷ lệ tiêu thụ căn hộ TP HCM 3 tháng đầu năm giảm đến 60%. Bên cạnh một số yếu tố thời điểm, chuyên gia DKRA cho rằng thanh khoản giảm sâu phần lớn do giá căn hộ đã vượt xa mức thu nhập của đại bộ phận người có nhu cầu mua nhà ở và cả giới đầu tư.

Dự báo thị trường trong quý II, Tổng giám đốc Cushman&Wakefield cho biết TP HCM sẽ đón nhận khoảng 9.500 căn hộ mở bán mới, đa phần vẫn là sản phẩm cao cấp với giá bán trung bình 120 triệu đồng mỗi m2. Năm 2026, nguồn cung lần lượt xấp xỉ 10.000 căn và sẽ đạt hơn 15.000 căn vào năm 2027.

Theo đánh giá từ đơn vị này, nếu đà tăng giá chung cư TP HCM tiếp tục diễn ra nhanh và mạnh, thanh khoản loại hình này trong các quý tiếp theo có thể chậm lại. Nhu cầu mua căn hộ sẽ dịch chuyển dần sang vùng ven đô thị và tỉnh thành cấp 2, cấp 3, nơi có mức giá thấp hơn.

Phương Uyên

Mới đây, UBND huyện Nhà Bè đã có báo cáo gửi Thanh tra TP HCM, kiến nghị cho Công ty Tân An Huy được thực hiện lại dự án khu dân cư Tân An Huy (xã Phước Kiển, Nhà Bè).

Theo báo cáo, năm 2005, Công ty Tân An Huy được thành phố giao đất làm dự án khu nhà ở Tân An Huy quy mô 20,8 ha, cung cấp chỗ ở cho khoảng 5.500 cư dân với các hạng mục gồm 313 căn biệt thự, nhà vườn và 1.025 căn hộ. Đến năm 2017, sau khi xây dựng được 14 căn nhà thấp tầng, người đại diện pháp luật của công ty mất do bị bệnh, doanh nghiệp này không còn khả năng hoạt động do mất cân đối tài chính.

Năm 2018, Thanh tra TP HCM thanh tra và kết luận dự án dính loạt sai phạm nghiêm trọng như: chủ đầu tư nợ thuế hơn 210 tỷ đồng, xây dựng 14 căn nhà phố không phép và sai quy hoạch, chưa hoàn thành đền bù giải tỏa, hoàn thiện hạ tầng đã huy động vốn từ khách hàng… UBND TP HCM đã yêu cầu chủ đầu tư phải khắc phục sai phạm, nộp thuế và nghĩa vụ tài chính, pháp lý khác trước khi xem xét, giải quyết thủ tục để công ty tiếp tục triển khai dự án.

Từ đó đến nay, dự án nằm bất động, nhiều hạng mục công trình xuống cấp vì bỏ trống nhiều năm, hàng trăm khách hàng bị thiệt hại, gây lãng phí tài nguyên đất và làm xấu bộ mặt đô thị của huyện Nhà Bè.

Đánh giá về công tác xử lý các vấn đề tồn đọng tại dự án, UBND huyện Nhà Bè cho biết Công ty Tân An Huy đã cử người đại diện làm việc với cơ quan chức năng, thực hiện báo cáo tiến độ dự án, đề xuất phương án tháo gỡ khó khăn. Tuy nhiên chủ đầu tư này vẫn chưa thực hiện việc nộp ngân sách nhà nước các khoản thuế và tiền chậm nộp là 181 tỷ đồng, các nghĩa vụ khác liên quan đến hoán đổi đất nhà nước quản lý. Doanh nghiệp cũng chưa hoàn thành công tác xây dựng hạ tầng, bồi thường giải phóng mặt bằng, giải quyết tranh chấp với khách hàng.

Đầu năm nay, chủ đầu tư dự án đã bắt đầu thi công lại các hạng mục hạ tầng kỹ thuật, tiến hành bồi thường giải phóng mặt bằng toàn bộ khu nhà ở thấp tầng và đang xin phê duyệt điều chỉnh quy hoạch 1/500 tăng thêm một tầng hầm. Nếu được duyệt, 14 căn nhà đã xây dựng trước đó sẽ không còn vi phạm.

Liên quan đến phương án tài chính, công ty này cũng đã có kế hoạch nếu được cấp phép triển khai lại sẽ thực hiện nghĩa vụ nộp 50% thuế trong vòng 6 tháng, số thuế còn lại sẽ nộp trong 6 tháng tiếp theo.

Để từng bước tháo gỡ các tồn đọng của dự án, UBND huyện Nhà Bè kiến nghị TP HCM xem xét giải quyết những vấn đề về quy hoạch, xây dựng, đất đai để chủ đầu tư có thêm phương án tài chính thực hiện nghĩa vụ nộp thuế và các nghĩa vụ khác. Huyện cũng đề xuất Thanh tra thành phố và các sở, ngành liên quan thống nhất phương án tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của chủ đầu tư để sớm cấp phép cho Công ty Tân An Huy được thực hiện lại dự án.

Trước đó, trong đơn xin được triển khai lại dự án gửi UBND TP HCM và Tổ công tác đặc biệt của thành phố, ông Nguyễn Hồng Hải, Chủ tịch hội đồng quản trị Công ty Tân An Huy, cho biết dự án đã thực hiện xong hơn 60% khối lượng công việc, hiện nay chỉ còn xây dựng khu nhà ở thấp tầng và hoàn chỉnh cơ sở hạ tầng là hoàn thiện dự án.

Công ty cho biết đến nay đã có phương án tài chính tốt bằng nguồn vốn huy động từ các khách hàng và nguồn vốn góp thêm của hội đồng quản trị. Số tiền này sẽ dùng để nộp thuế gốc và tiền phạt chậm nộp, thực hiện nghĩa vụ tài chính, tiếp tục giải phóng mặt bằng, xây dựng hoàn chỉnh hạ tầng, trả nợ cho đối tác, chi phí hợp lý phát sinh khác. Vì vậy doanh nghiệp mong muốn được sớm tái khởi động và cam kết sẽ giải quyết vấn đề tồn đọng ngay khi được triển khai trở lại.

Hiện chủ đầu tư dự án này cũng đã có sự thay đổi về đội ngũ lãnh đạo và cổ đông, cam kết sẽ hoàn thành dự án trong thời hạn 36 tháng cũng như thực hiện đầy đủ mọi nghĩa vụ với nhà nước.

Phương Uyên