Sau 5 năm lao động, tích lũy được 1 tỷ đồng, chị Hằng (36 tuổi) nhân viên văn phòng đang trọ tại TP Thủ Đức, dự kiến vay thêm tối đa 700 triệu đồng, mua căn hộ 52 m2 tại dự án sắp mở bán ở Bình Dương. Đầu năm, dự án này được giới thiệu giá khoảng 33 triệu đồng mỗi m2 (đã gồm VAT). Nhưng đến đầu tháng 6 khi dự án chính thức mở đặt chỗ, giá chưa thuế đã tăng lên 40 triệu đồng mỗi m2, đẩy tổng giá căn hộ lên hơn 2,1 tỷ đồng.

Với khoản chênh lên đến 400 triệu đồng một căn, gia đình chị Hằng không đủ khả năng vay thêm vì thu nhập hạn chế và ngại rủi ro lãi suất. “Chúng tôi đã tính toán rất kỹ, nhưng giá nhà cứ tăng liên tục, trong khi mức thu nhập gần như không đổi, khiến cơ hội mua nhà ngày càng xa vời”, chị Hằng nói.

Tương tự, anh Văn Nghị (41 tuổi, quận 12) đang tìm nhà tại khu vực rìa TP Thủ Đức. Dù vị trí bất tiện, di chuyển hơn 90 phút vào trung tâm, anh vẫn cân nhắc vì giá chào ban đầu khoảng 46 triệu đồng mỗi m2. Nhưng khi hỏi thực tế, giá các căn đều trên 55 triệu, chỉ vài căn vị trí xấu giữ mức 50 triệu đồng mỗi m2. “Giá nhà quá cao, nguồn tài chính eo hẹp, tôi không biết nên tiếp tục tìm căn vừa túi tiền hay dừng kế hoạch mua nhà lại”, anh nói.

Trường hợp anh Nguyễn Văn Tùng (39 tuổi), kỹ thuật viên điện lạnh, vào TP HCM từ 2014, sau hơn 10 năm thuê trọ vẫn chưa mua được nhà. Với thu nhập 18-22 triệu đồng mỗi tháng, anh dành dụm được 850 triệu đồng, dự tính vay thêm 700-800 triệu để tìm mua căn hộ nhỏ ở vùng ven TP HCM hoặc giáp Bình Dương.

Thế nhưng, sau gần một năm tìm kiếm, anh chưa tìm được căn phù hợp. Những dự án giá dưới 35 triệu đồng mỗi m2 đã hết hàng, còn lại đa phần báo giá 40-50 triệu đồng, đẩy tổng giá lên quá 2 tỷ đồng.

“Làm nghề tự do nên tôi khó vay ngân hàng. Do đó, tôi cứ chần chừ mãi và giá nhà lại tăng cao liên tục, vượt khỏi tầm với”, anh chia sẻ.

Theo Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), trong quý I, cả nước có khoảng 14.500 căn hộ chào bán mới, trong đó hơn 80% thuộc phân khúc cao cấp và hạng sang. Ngược lại, phân khúc bình dân, vốn đáp ứng nhu cầu ở thực, chỉ chiếm gần 13%, tương đương khoảng 2.000 căn, quá ít so với nhu cầu hàng triệu căn của người lao động.

Xu hướng này cũng được ghi nhận bởi các đơn vị nghiên cứu quốc tế. Báo cáo của Cushman & Wakefield cho thấy tại TP HCM, hơn 75% nguồn cung là căn hộ cao cấp, trong khi nhà giá rẻ gần như không xuất hiện. Giá sơ cấp trung bình tại thành phố đã vượt 120 triệu đồng mỗi m2, tăng 47% so với năm 2024.

Số liệu từ Batdongsan cũng chỉ ra, trong 5 năm qua, giá chung cư TP HCM tăng trung bình 46-60%, hiện đạt khoảng 60 triệu đồng mỗi m2. Các tỉnh phía Nam ghi nhận đà tăng mạnh, như Long An tăng 30%, Cần Thơ 46%, Bình Dương 12% trong năm qua. Khoảng 90% nguồn cung tại TP HCM có giá trên 55 triệu đồng mỗi m2, còn ở các tỉnh, khoảng 40% dao động 35-55 triệu đồng mỗi m2.

Trái với tốc độ tăng giá nhà, thu nhập người lao động tăng không tương xứng. Theo Tổng cục Thống kê, năm 2024, thu nhập bình quân đầu người mỗi tháng đạt 7,7 triệu đồng, thành thị là 9,3 triệu đồng, nông thôn 6,7 triệu đồng. Con số này chỉ tăng 8,6% so với năm trước, mức lương tối thiểu cũng chỉ tăng 6%.

Giá nhà tăng quá nhanh trong 2-3 năm gần đây đang trở thành rào cản lớn với người mua nhà. Theo báo cáo của Savills, Knight Frank và DKRA, thanh khoản căn hộ những tháng đầu năm giảm sâu, tỷ lệ hấp thụ chỉ đạt 15-16% trên tổng lượng hàng mở bán, dù nguồn cung không nhiều và cạnh tranh thấp.

Đánh giá về thực trạng chênh lệch giữa giá nhà và thu nhập, ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc Bộ phận Tiếp thị nhà ở tại CBRE Việt Nam, cho rằng giá nhà đang bỏ xa thu nhập người dân. Thị trường hiện nay gần như không có nhiều sản phẩm phù hợp với người mua ở thực. Giá nhà tăng quá nhanh khiến không chỉ người có thu nhập trung bình mà cả nhóm thu nhập khá cũng khó tiếp cận. Điều này làm gia tăng rào cản sở hữu nhà, đặc biệt sau giai đoạn kinh tế suy giảm kéo dài.

Theo ông Kiệt, không thể đổ hoàn toàn trách nhiệm cho chủ đầu tư, bởi doanh nghiệp buộc phải đảm bảo lợi nhuận. Giá bán tăng không chỉ do định giá kỳ vọng, mà còn chi phí đầu vào đội lên như bảng giá đất mới, chi phí bồi thường, xây dựng, và lãi vay tích lũy từ giai đoạn thị trường trầm lắng 2020-2023.

Dù vậy, ông Kiệt thừa nhận một số dự án vẫn định giá cao hơn giá trị thực mà người mua có thể cảm nhận, chẳng hạn bán ngang hoặc cao hơn các dự án nổi bật trong khu vực, dù chưa tương xứng về vị trí, tiện ích hay chất lượng xây dựng.

Chuyên gia Lê Quốc Kiên bổ sung, thị trường đang lệch pha nghiêm trọng về cung – cầu. Các dự án mở bán trong 3-4 năm qua đều có giá từ 45 triệu đồng mỗi m2 trở lên; hiện nay, giao dịch thứ cấp phổ biến ở mức 55 triệu đồng mỗi m2. Một căn hộ nhỏ 50 m2 hiện tiệm cận 3 tỷ đồng, vượt xa khả năng chi trả của số đông người mua ở thực, vốn chỉ xoay quanh ngưỡng 2 tỷ đồng.

Người mua để ở ngày càng khó tiếp cận nhà khi thu nhập không theo kịp giá bất động sản. Trong khi đó, nhóm khách này lại có xu hướng tìm kiếm căn hộ mới để được hỗ trợ thanh toán trả góp. Tuy nhiên, giá sơ cấp tăng nhanh kéo theo mặt bằng giá thứ cấp biến động mạnh, khiến cơ hội an cư gần như khép lại với lao động thu nhập trung bình.

Theo các chuyên gia, để hạ nhiệt giá nhà và gia tăng cơ hội sở hữu cho người mua ở thực, cần có sự phối hợp đồng bộ từ Chính phủ, doanh nghiệp, ngân hàng. Trong đó, yếu tố then chốt là quỹ đất. Không chỉ dừng ở đất trống, quỹ đất phát triển nhà ở cần đi kèm hạ tầng hoàn chỉnh, từ giao thông, tiện ích, an ninh đến hệ thống an sinh xã hội… mới có thể hình thành các dự án nhà ở giá hợp lý một cách bền vững.

Thị trường hiện cũng ghi nhận những tín hiệu tích cực khi Chính phủ yêu cầu xây dựng Quỹ nhà ở quốc gia, khuyến khích doanh nghiệp lớn tham gia phát triển nhà ở phù hợp khả năng chi trả. Tuy vậy, để chính sách đi vào thực tế, các chuyên gia cho rằng cần có thêm cơ chế hỗ trợ cụ thể dành cho doanh nghiệp phát triển nhà giá thấp, tạo điều kiện để tăng nguồn cung và đưa giá nhà tiệm cận với thu nhập của người dân. Bên cạnh đó, cần có cơ chế phân phối minh bạch, đảm bảo sản phẩm đến đúng tay người có nhu cầu thật.

Phương Uyên

Báo cáo mới nhất của Công ty nghiên cứu thị trường JLL Việt Nam cho thấy, ba tháng đầu năm, giá thuê nhà kho xây sẵn tại các tỉnh phía Nam đạt trung bình 4,9 USD (gần 125.000 đồng) mỗi m2 một tháng, tăng nhẹ 0,5% so với quý trước và tăng 1,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Tỷ lệ hấp thụ ròng duy trì ổn định, với khoảng 88.000 m2 nhà kho được thuê, trong đó phần lớn giao dịch đến từ các doanh nghiệp trong nước. Không có thương vụ cho thuê quy mô lớn nào diễn ra trong quý này.

Diễn biến tương tự cũng được CBRE Việt Nam đưa ra, khi cho rằng sau giai đoạn tăng trưởng mạnh, quý I, các tỉnh phía Nam không có thêm nguồn cung kho, xưởng cho thuê mới. Phần lớn dự án mới vẫn trong quá trình xây dựng và hoàn thiện, dự kiến kéo dài đến cuối năm. Tình trạng thiếu hụt nguồn cung góp phần đẩy giá thuê nhà kho xây sẵn tăng 7,6% so với cùng kỳ năm ngoái và tăng 2,6% so với quý trước, đạt trung bình 4,9 USD mỗi m2 một tháng.

Không chỉ giá thuê tăng, tỷ lệ lấp đầy nhà kho và xưởng xây sẵn phía Nam lần lượt đạt 72% và 89%, tăng tương ứng 14% và 3% so với cùng kỳ, cho thấy sức hút ổn định của phân khúc này.

Lý giải yếu tố giúp phân khúc kho, xưởng duy trì hoạt động ổn định trong bối cảnh kinh tế biến động, nhất là sau “cú sốc” thuế đối ứng từ Mỹ. Bà Trang Lê, Tổng giám đốc JLL Việt Nam, cho biết thị trường nội địa đang giữ vai trò trụ cột, giúp bất động sản công nghiệp, nhất là phân khúc nhà kho, xưởng cho thuê duy trì hoạt động ổn định. Nhờ nhu cầu từ các doanh nghiệp trong nước, tỷ lệ hấp thụ và giá thuê ít chịu tác động tiêu cực trong quý đầu năm.

Đồng quan điểm, bà Thanh Phạm, Trưởng bộ phận Nghiên cứu và Tư vấn CBRE TP HCM, cho rằng ba năm qua, giao dịch thuê kho, xưởng tại thị trường phía Nam vẫn chủ yếu đến từ doanh nghiệp trong nước, với các ngành nghề chủ lực như vận tải, logistics, linh kiện điện tử, thực phẩm, thương mại điện tử và bán lẻ. Nhu cầu từ khối nội đa phần là những giao dịch nhỏ, lẻ nhưng ổn định và tăng trưởng đều. Nhờ vậy lực cầu kho, xưởng không tăng trưởng đột biến nhưng ít chịu tác động mạnh từ biến động nhu cầu khối ngoại.

Dự báo về hoạt động của nhà kho, xưởng nửa cuối năm, bà Trang Lê cho biết triển vọng được đánh giá tích cực. Khu vực phía Nam tiếp tục tăng nguồn cung với sự gia nhập của các nhà đầu tư lớn như Mitsubishi Estate Asia (MEA) và Sembcorp. Thị trường sẽ tập trung vào phát triển mô hình kho vận hỗn hợp, phục vụ nhu cầu thuê đến từ doanh nghiệp nội địa.

Dù vậy, các chuyên gia cũng lưu ý những bất ổn từ chính sách thương mại quốc tế, đặc biệt là ảnh hưởng từ Mỹ, sẽ khiến doanh nghiệp thận trọng hơn, hạn chế mở rộng quy mô và xu hướng đầu tư có phần cầm chừng. Nguồn cầu theo đó ít nhiều chịu tác động.

Chính phủ hiện đã chủ động ứng phó bằng cách triển khai và đề xuất các biện pháp kích cầu nội địa, nổi bật là việc gia hạn chính sách giảm 2% thuế giá trị gia tăng, dự kiến kéo dài đến hết năm 2025 và tiếp tục áp dụng trong năm 2026. Doanh nghiệp trong nước cũng đang dần thích ứng với bối cảnh mới bằng chiến lược linh hoạt và chủ động hơn. Nhờ vậy, bất động sản khu công nghiệp nói chung và nhà kho, xưởng nói riêng được kỳ vọng tiếp tục giữ đà ổn định trong thời gian tới.

Phương Uyên

Đầu năm ngoái, thấy thị trường tăng nhiệt, anh Phạm Hải xuống tiền đầu tư một căn chung cư ba phòng ngủ tại dự án mặt đường Phạm Hùng, quận Nam Từ Liêm. Căn này rộng 90 m2, giá 7,5 tỷ đồng, trong đó 60% vay ngân hàng. Sau 8 tháng, cùng đà tăng nhiệt của thị trường, tài sản của anh đã tăng giá lên gần 9 tỷ đồng. Nhà đầu tư này cho biết thời điểm đó, nhiều người đã khuyên anh bán chốt lời nhưng anh vẫn chờ được giá cao hơn.

Đầu năm nay, sốt ruột khi thấy căn nhà đã chững giá, anh Hải tăng giá thuê thêm 10% để bù đắp khoản lãi vay ngân hàng. Giá thuê cao khiến căn nhà của anh kén khách hơn. Rao bán 9,5 tỷ đồng nhưng ba tháng nay, anh chưa tìm được người mua. Nhà đầu tư này quyết định giảm còn 9 tỷ, bằng giá của quý III năm ngoái.

“Một số căn cùng diện tích vẫn rao 9,5 tỷ đồng nhưng cần tiền gấp nên tôi đại hạ giá mà vẫn chưa bán được”, anh cho hay.

Trường hợp như anh Hải không hiếm gặp. Đầu tư hai căn chung cư cao cấp tại phân khu hai tòa ở huyện Đông Anh, chị Nhung cho biết muốn “lướt sóng” nhân lúc thị trường đang thiếu dự án mới, thanh khoản cao. Thời điểm dự án ra hàng cuối năm ngoái, giá bán đã nhỉnh 100 triệu đồng một m2, tương đương hơn 8 tỷ đồng một căn 74 m2.

Chị tính sau khi booking (đặt quyền mua) thành công sẽ sang tay sớm nhưng gần đến thời điểm ký hợp đồng, hai căn vẫn chưa thanh khoản được. Hiện nhà đầu tư này đã vào tiền 20%.

Môi giới từng tư vấn chị “mua vào là chắc thắng” cho biết thời điểm này nguồn cung mới liên tục ra mắt, nếu không giảm 100-200 triệu đồng một căn, chị sẽ khó sang nhượng. Dù vậy, chị nói, nhiều nhà đầu tư khác cũng bị ép giá 50-200 triệu đồng, bao phí chuyển nhượng mà chưa bán được. “Tôi đang tính giảm mạnh hơn 250-300 triệu để nhanh thoát hàng”, chị cho hay.

Hoàng Sơn, một môi giới chuyên phân khúc căn hộ tại phía Đông (gồm quận Long Biên, huyện Gia Lâm), cho hay ba tháng qua, liên tục có khách nhờ ký gửi căn hộ trong các phân khu mới ở đại đô thị. Trong khi năm ngoái, nhiều khách hàng phải “giành giật” để có được suất mua nhà.

Tại phân khu ba tòa cao 26 tầng, Sơn cho hay nhiều chủ nhà chấp nhận giảm 100-200 triệu đồng so với hợp đồng mua bán. Đơn cử một căn hai phòng ngủ rộng 64 m2 được giảm 180 triệu đồng, còn khoảng 4,4 tỷ đồng, thanh toán theo tiến độ.

Cách đó 3 km, tại dự án của chủ đầu tư nước ngoài có hơn 2.000 căn, ngay cả dòng sản phẩm diện tích nhỏ từng “cháy hàng” khi booking, hiện đều được rao giảm 100-200 triệu đồng. Với những căn diện tích lớn hơn hay dòng duplex, một số chủ nhà chấp nhận “cắt lỗ” hơn 200 triệu để có giao dịch.

Dữ liệu của kênh Batdongsan cho thấy thị trường chung cư Hà Nội bắt đầu chững giá từ cuối 2024. Giá chào bán và lượng giao dịch tại nhiều dự án có chiều hướng đi xuống so với cùng kỳ. Mức giảm 2-5% so với lúc đỉnh đầu năm ngoái tập trung ở những dự án như Ha Do Park View, Trung Yên Plaza (Cầu Giấy), Masteri West Heights (Nam Từ Liêm), CT4 Yên Nghĩa (Hà Đông)…

Lý giải diễn biến trên, ông Nguyễn Quốc Anh, Phó tổng giám đốc kênh Batdongsan, cho hay mức giảm nửa tỷ đồng xuất hiện cục bộ ở một căn mà chủ gặp áp lực tài chính, cần bán gấp. Điểm chung là những căn này có diện tích lớn, tổng tiền lên đến 8-12 tỷ đồng một căn nên khó hấp thụ.

Ông nói, so với đà tăng 40-50% của năm ngoái, mức giảm này bản chất là “người bán giảm kỳ vọng lợi nhuận”. Khi thị trường đi xuống, tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ) không còn, chủ nhà và môi giới có thể dùng chiêu “giảm giá” hay “cắt lỗ” để thu hút người mua. Tuy nhiên, chuyên gia cho rằng phần lớn người mua hiện nay đều giữ tâm lý cẩn trọng và muốn chờ giá giảm thêm.

Tuy nhiên, trường hợp thực sự “cắt lỗ” cũng diễn ra tại nhiều dự án, phân khu mới từng là điểm nóng tăng giá như phía Tây, phía Đông và Nam. Ông Phạm Đức Toản, Tổng giám đốc EZ Property, cho hay người mua những dự án này phần lớn để đầu cơ, “lướt sóng” kiếm lời. Họ mới vào tiền khoảng 15-20% nhưng không có dày vốn để thanh toán theo tiến độ nên phải ồ ạt sang nhượng.

Cùng với đó, nguồn cung chung cư mới liên tục bổ sung càng khiến áp lực đẩy hàng mạnh hơn. Theo hãng tư vấn dịch vụ bất động sản Savills, năm nay thành phố có thêm 25.200 căn hộ được mở bán và tăng lên khoảng 70.000 căn từ 2026.

Tương tự, CBRE dự báo nguồn cung thị trường Hà Nội có khoảng 31.000 căn hộ mới trong năm nay, chủ yếu ở các vùng ven như Đan Phượng, Long Biên, Đông Anh… Với phân khúc nhà thấp tầng, hãng này ước tính Thủ đô đón thêm trên 7.000 sản phẩm trong hai năm tới.

“Nguồn cung mới hết khan hiếm và tâm lý người mua ổn định trở lại khiến chung cư khó hút dòng tiền đầu tư mạnh như năm ngoái”, ông Toản cho hay.

Ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó chủ tịch Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA), nhìn nhận việc dùng đòn bẩy tài chính để “ôm” bất động sản chờ tăng giá khiến nhà đầu tư gặp rủi ro lớn. Bởi tâm lý sang tay nhanh, người mua sau tăng thêm một vài giá so với chủ sở hữu trước, khiến mức chênh lệch trên thị trường chung cư lên đến 50-100% .

“Đến khi áp lực nợ ngân hàng quá lớn, nhà đầu tư sẽ buộc phải bán tháo do đặt kỳ vọng tăng giá quá cao”, Phó chủ tịch VNBA cho hay.

Ngọc Diễm