Phát biểu tại hội nghị toàn quốc tập huấn về tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị cấp xã mới, ngày 15/6,Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Đỗ Đức Duy cho biết Chính phủ đã có các nghị định phân định nhiệm vụ từ cấp huyện cho cấp xã và một phần cho cấp tỉnh trong bối cảnh không còn tổ chức hành chính cấp huyện.

Theo đó, UBND cấp xã không được yêu cầu người dân điều chỉnh hồ sơ đất đai chỉ vì sáp nhập hành chính. Toàn bộ giấy tờ đất đai còn hiệu lực vẫn tiếp tục sử dụng. Việc chỉnh lý chỉ thực hiện khi người dân tự nguyện làm các thủ tục hành chính liên quan.

Ngoài ra, khi thực hiện các thủ tục cấp, đăng ký giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, người dân được lựa chọn điểm nộp hồ sơ tại bất kỳ cơ quan có thẩm quyền nào trên địa bàn cấp tỉnh. Đồng thời, khi cấp giấy chứng nhận lần đầu, người dân sẽ không cần làm lại các xác nhận về sử dụng đất ổn định, không tranh chấp hay nguồn gốc sử dụng như trước đây, theo quy định mới của Luật Đất đai.

Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường khẳng định, việc phân cấp sâu hơn, tổ chức gọn hơn được kỳ vọng giúp chính quyền đến gần dân hơn, phục vụ tốt hơn trong giai đoạn phát triển mới. Lãnh đạo bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương tuyên truyền rõ để người dân và doanh nghiệp yên tâm, tránh phát sinh thủ tục không cần thiết.

Sáng 12/6, Quốc hội thông qua Nghị quyết về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025, giảm số tỉnh, thành phố từ 63 xuống còn 34. Sau sắp xếp, toàn quốc còn 3.321 xã, phường, đặc khu. Dự kiến ngày 30/6, tất cả địa phương sẽ đồng loạt công bố địa giới hành chính mới của tỉnh, xã, cùng bộ máy lãnh đạo mới. Từ ngày 1/7, bộ máy mới theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp sẽ chính thức vận hành.

Theo nghị định về phân cấp, phân quyền lĩnh vực đất đai, UBND cấp xã sẽ được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (sổ đỏ) lần đầu cho người dân. Đồng thời, cấp xã được cấp sổ đỏ theo phương án góp quyền sử dụng đất, điều chỉnh lại đất đai được phê duyệt. Nhiệm vụ này hiện do cấp tỉnh và huyện đảm nhiệm.

Phương Uyên

Động thái này nhằm cập nhật kế hoạch phát triển nhà ở TP HCM giai đoạn 2021-2025, đồng thời chuẩn bị cơ sở dữ liệu phục vụ định hướng phát triển trong giai đoạn tiếp theo.

Cụ thể, thành phố đang xem xét 565 vị trí đất phục vụ phát triển nhà ở thương mại, trong đó gồm 120 vị trí do nhà đầu tư đề xuất, 445 khu đất nằm trong danh sách thí điểm do Sở Nông nghiệp và Môi trường cung cấp.

Với phân khúc nhà ở xã hội, Sở Xây dựng đã tổng hợp được 53 khu đất đưa vào danh mục phát triển giai đoạn 2021-2025; trong đó gồm 47 vị trí do sở ghi nhận và 6 do các quận, huyện đề xuất bổ sung.

Cơ quan này yêu cầu các địa phương khẩn trương rà soát tính pháp lý, khả năng kết nối hạ tầng kỹ thuật, xã hội, cũng như sự phù hợp với quy hoạch chung, nhằm đảm bảo cơ sở trình UBND TP HCM phê duyệt, đồng thời hạn chế phát sinh điều chỉnh sau này.

Ngoài các vị trí đã nêu, Sở Xây dựng đề nghị 21 quận, huyện và TP Thủ Đức tiếp tục rà soát, đề xuất thêm các khu đất đủ điều kiện phát triển nhà ở trong cả hai giai đoạn 2021-2025 và 2026-2030. Danh sách cần bao gồm cả các dự án chưa có quyết định chủ trương đầu tư, đang hoàn thiện pháp lý hoặc đã khởi công xây dựng.

Cơ quan này nhấn mạnh đây là nhiệm vụ quan trọng nhằm đẩy nhanh tiến độ phát triển nhà ở, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu chỗ ở tăng cao và thị trường đang thiếu nguồn cung phù hợp.

Theo kế hoạch phát triển nhà ở giai đoạn 2021-2025, TP HCM đặt mục tiêu đạt 23,5 m2 mỗi người về diện tích nhà ở bình quân. Trong giai đoạn này, TP HCM dự kiến tăng thêm 50 triệu m2 sàn nhà ở, tương đương khoảng 367.000 căn. Thành phố cũng đặt mục tiêu xây dựng 100.000 căn nhà ở xã hội đến năm 2030.

Theo Sở Xây dựng, công tác phát triển nhà ở của TP HCM những năm qua gặp nhiều khó khăn. Cụ thể, năm 2024, thành phố chỉ có 8 dự án nhà ở thương mại đủ điều kiện để huy động vốn sản phẩm nhà ở hình thành trong tương lai, tương đương 3.845 căn, hầu hết đều thuộc phân khúc cao cấp.

Tính từ năm 2021 đến nay, tổng diện tích xây dựng mới tại TP HCM chỉ đạt khoảng 29 triệu m2, hoàn thành 72,3% mục tiêu kế hoạch giai đoạn 2021-2025, với 40 triệu m2.

Phương Uyên

Quy định mới do UBND TP HCM vừa ban hành, quy định các loại đất được phép cho thuê ngắn hạn gồm: đất đã có kế hoạch đấu giá, đất dự kiến thanh toán hợp đồng BT, và đất đã được bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Thời hạn cho thuê ban đầu là 12 tháng, có thể gia hạn nhiều lần nhưng tổng thời gian không vượt quá 60 tháng.

Trước đây, các quỹ đất này bỏ trống, không khai thác do chưa có cơ sở pháp lý. Năm 2024, Chính phủ ban hành Nghị định 102 hướng dẫn Luật Đất đai, có quy định cụ thể về quản lý, khai thác quỹ đất ngắn hạn (Điều 43). Từ đó, TP HCM được phép ban hành quy định cho thuê ngắn hạn, tạo điều kiện gia tăng nguồn thu ngân sách.

Với các quỹ đất chưa có quyết định giao đất và chưa nằm trong kế hoạch đấu giá hàng năm, thời hạn cho thuê có thể kéo dài từ 12 đến 60 tháng tùy trường hợp. Trung tâm Phát triển quỹ đất TP HCM sẽ chịu trách nhiệm thanh lý hợp đồng và tổ chức lựa chọn đối tác mới khi hết hạn.

Về giá thuê, thành phố áp dụng công thức: Đơn giá/tháng = (Giá đất theo bảng giá × Tỷ lệ %) ÷ 12. Trong đó, tỷ lệ % dao động 0,25-3% tùy theo khu vực và vị trí.

Song song với ban hành quy định mới, hôm 27/5, UBND TP HCM yêu cầu các cơ quan, tổ chức, đơn vị đang trực tiếp quản lý, sử dụng nhà đất công trên địa bàn phải hoàn tất báo cáo kê khai và đề xuất phương án sắp xếp, xử lý trước ngày 1/6.

UBND TP HCM lưu ý các trường hợp sử dụng tài sản công sai mục đích như cho thuê, liên doanh, liên kết, cho mượn không đúng quy định sẽ bị xử lý nghiêm. Phần diện tích vi phạm có thể bị thu hồi, hoặc buộc chấm dứt sử dụng sai phạm nếu không thể tách riêng. Các khoản thu trái quy định phải nộp lại ngân sách.

Anh Kỳ

Thảo luận về dự thảo nghị quyết thí điểm chính sách đặc thù phát triển nhà xã hội ngày 24/5, đại biểu Nguyễn Hoàng Bảo Trân (Phó chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Bình Dương) nói người lao động ai cũng ước mơ có mái nhà nhỏ để an cư, yên tâm làm việc.

Tuy nhiên nhìn vào thị trường bất động sản và mức tiền lương cũng như chi phí tiêu dùng tăng liên tục thì hy vọng sở hữu nhà xã hội đối với họ rất xa vời. “Luật Nhà ở đã ban hành chính sách, nhưng với mức thu nhập trên dưới 10 triệu đồng mỗi tháng, cộng với tiền ăn, tiền học cho con, viện phí, điện nước, tiền thuê nhà, việc được tiếp cận nhà ở xã hội là ngoài tầm với”, bà Trân nói.

Cùng với đó, tiêu chí, quy trình, thủ tục được xét duyệt đưa ra không dành cho những người có mức thu nhập thấp. Bà Trân nói nhiều người muốn đăng ký nhưng đành từ bỏ vì không đủ điều kiện hoặc không dám gánh thêm nợ trong cuộc sống vốn đã quá chật vật.

Đại biểu Trân kiến nghị Quốc hội xem xét bổ sung các cơ chế hỗ trợ thiết thực như trợ giá, bù giá từ ngân sách nhà nước hoặc quỹ nhà ở quốc gia, đảm bảo giá nhà, giá thuê tương xứng với thu nhập thực tế của người lao động. Cơ quan soạn thảo cần bổ sung quy định về giá trần hoặc giá sàn nhà ở xã hội theo từng khu vực.

Nữ đại biểu kiến nghị phân biệt giữa các vùng có nhu cầu nhà ở xã hội khác nhau. Trong đó, dự thảo cần phân loại địa phương theo nhóm có nhu cầu cao, trung bình, thấp theo mật độ dân số để phân bổ nguồn lực quỹ phù hợp, tránh dàn trải.

Đại biểu Tạ Văn Hạ, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa – Xã hội, dự đoán sau khi hoàn thành sáp nhập tỉnh thành, nhu cầu nhà ở xã hội lại tăng lên. Tuy nhiên, do phần cung hạn chế nên giá nhà ở vẫn quá cao so với thu nhập của người thuộc diện được mua nhà ở xã hội.

“25 triệu một m2 với người thu nhập thấp từ 15 hoặc dưới 15 triệu là rất khó. Hay giá thuê nhà hiện nay cao nhất là lên mức 200.000 đồng/m2 thì một nhà 30 m2 phải 6 triệu/tháng”, ông Hạ nói.

Theo đại biểu Hạ, người cần nhà ở xã hội chủ yếu là lao động trẻ vừa mới ra trường. Lương thấp, nghề nghiệp công việc bấp bênh họ rất khó khăn tiếp cận. Vì vậy, cần tăng cường xây dựng các dự án nhà xã hội cho thuê. Nhà nước có chính sách hỗ trợ người lao động thực sự tiếp cận nhà cho thuê với giá phù hợp.

Đại biểu Thạch Phước Bình, đoàn Trà Vinh, cũng đồng tình giá bán và giá thuê nhà ở xã hội chưa thực sự hợp lý. Pháp luật quy định không tính tiền sử dụng đất vào giá bán nhà ở xã hội nhưng trên thực tế giá bán vẫn cao, không phù hợp với thu nhập của nhiều người lao động. Mà nguyên nhân, theo đại biểu là cơ chế kiểm soát giá thiếu hiệu quả.

Ví dụ, nhà ở xã hội tại một số đô thị lớn giá gần 25 triệu đồng mỗi m2, cao hơn khả năng chi trả của đa số người lao động. Việc kiểm soát chuyển nhượng nhà ở xã hội còn lỏng lẻo, một số kẽ hở trong thời hạn và điều kiện chuyển nhượng đã để nảy sinh tình trạng trục lợi chính sách, đầu cơ nhà ở xã hội tinh vi. Bên cạnh đó, báo cáo của Kiểm toán nhà nước năm 2022 cũng chỉ ra có dấu hiệu gộp khống chi phí vào giá nhà ở xã hội tại một số địa phương.

Đại biểu Bình đề nghị dự thảo bổ sung cơ chế minh bạch hóa quy trình xác định giá, tăng cường giám sát độc lập để đảm bảo đúng chi phí đầu tư và đúng đối tượng thụ hưởng. Cụ thể, cần bắt buộc công khai chi tiết phương án giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội trên Cổng thông tin điện tử của tỉnh, tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư và người lao động trước khi phê duyệt.

Quốc hội sẽ bấm nút thông qua Nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội vào 29/6, ngày cuối cùng của kỳ họp.

Sơn Hà