Sở Xây dựng TPHCM vừa ban hành văn bản tổng hợp các trình tự, thủ tục, điều kiện và hồ sơ đăng ký mua, thuê mua, thuê nhà ở xã hội được đầu tư xây dựng theo dự án, không sử dụng vốn đầu tư công và nguồn tài chính công đoàn.

Văn bản được ban hành nhằm thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc chấn chỉnh, tăng cường tính minh bạch, phòng ngừa tiêu cực trong công tác xét duyệt, mua bán, cho thuê nhà ở xã hội, đồng thời bảo đảm việc triển khai đúng các quy định của pháp luật hiện hành về nhà ở xã hội.

Theo nội dung văn bản, 2 trường hợp người dân đã có nhà ở nhưng vẫn được xem xét mua nhà ở xã hội.

Thứ nhất, trường hợp đối tượng quy định tại khoản 1 Điều 77 Luật Nhà ở 2023, dù đã có nhà ở thuộc sở hữu của mình nhưng diện tích nhà ở bình quân đầu người thấp hơn 15m2 sàn/người thì vẫn đủ điều kiện xem xét.

Trong thời hạn 7 ngày kể từ ngày nhận được đơn đề nghị xác nhận diện tích nhà ở bình quân đầu người, UBND cấp xã có trách nhiệm thực hiện việc xác nhận theo quy định.

Thứ 2 là trường hợp người có nhà ở thuộc sở hữu của mình thuộc phường cách địa điểm làm việc từ 14,5km trở lên (chênh lệch không quá 0,5km), hoặc thuộc xã cách địa điểm làm việc từ 20km trở lên (chênh lệch không quá 0,5km), cũng được xem xét hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội.

Đồng thời, phải bảo đảm khoảng cách từ dự án nhà ở xã hội đến nơi làm việc gần hơn khoảng cách từ nơi ở hiện tại đến địa điểm làm việc.

Ngoài ra, trường hợp được xác định là chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình khi đối tượng quy định tại khoản 1 Điều 77 Luật Nhà ở 2023 và vợ hoặc chồng (nếu có) không có tên trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất tại tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi có dự án nhà ở xã hội, tính đến thời điểm sắp xếp lại.

Trong thời hạn 7 ngày kể từ khi nhận được đơn đề nghị xác nhận, Văn phòng đăng ký đất đai hoặc Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai có trách nhiệm thực hiện việc xác nhận theo thẩm quyền.

Về đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở xã hội, văn bản nêu rõ có 12 nhóm đối tượng theo quy định tại Điều 76 Luật Nhà ở số 27/2023/QH15.Điều kiện về thu nhập được áp dụng thống nhất theo quy định chung, cụ thể: người độc thân có thu nhập không quá 20 triệu đồng/tháng; người độc thân đang nuôi con hoặc chưa kết hôn có thu nhập không quá 30 triệu đồng/tháng; trường hợp vợ chồng có tổng thu nhập không quá 40 triệu đồng/tháng.

Đối với trường hợp không có hợp đồng lao động và không hưởng lương hưu do cơ quan Bảo hiểm xã hội chi trả, người có nhu cầu phải bảo đảm điều kiện thu nhập theo quy định và được Công an cấp xã nơi thường trú, tạm trú hoặc nơi ở hiện tại xác nhận.

Trong thời hạn 7 ngày kể từ ngày nhận được đơn đề nghị, cơ quan Công an cấp xã căn cứ vào cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để thực hiện việc xác nhận điều kiện thu nhập theo quy định.

Kéo giảm giá nhà ở thương mại, nhất là chung cư, xuống mức hợp lý

Sáng 13/1, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản chủ trì Phiên họp thứ 5 của Ban Chỉ đạo.

Kết luận phiên họp, Thủ tướng yêu cầu các cấp, ngành, nhất là người đứng đầu đề cao trách nhiệm, coi phát triển nhà ở xã hội là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách.

Tinh thần được Thủ tướng quán triệt là “làm đến nơi đến chốn, không hình thức, làm việc gì dứt việc đó, không né tránh, không đùn đẩy trách nhiệm”; không để tình trạng “việc dễ thì làm, việc khó để đấy”.

Theo lãnh đạo Chính phủ, nhà ở là nhu cầu thiết yếu, là trụ cột của chính sách an sinh xã hội. Mọi chính sách nhà ở phải hướng tới người dân, lấy người dân làm trung tâm, làm chủ thể, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Lưu ý chuyển mạnh tư duy từ “quản lý” sang “phục vụ”, Thủ tướng nói rõ doanh nghiệp là lực lượng quan trọng trong tổ chức thực hiện, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt và bảo đảm công bằng.

Lãnh đạo Chính phủ quán triệt mục tiêu thời gian tới là bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng về nhà ở của mỗi người dân. Quyền này thực hiện phù hợp điều kiện thu nhập thực tế của người dân, sự phát triển của đất nước, phù hợp quy luật của thị trường. Cùng với đó, rà soát, cắt bỏ tất cả thủ tục rườm rà không cần thiết, tạo phiền hà, sách nhiễu và tăng chi phí tuân thủ.  

Đặc biệt, Thủ tướng chỉ đạo kéo giảm giá nhà ở thương mại, nhất là chung cư, xuống mức hợp lý, phù hợp sự phát triển chung của đất nước; hướng tín dụng vào các lĩnh vực ưu tiên và có chính sách quản lý rủi ro với tín dụng vào bất động sản.

Điều tra hành vi môi giới trái phép, thao túng hồ sơ mua nhà ở xã hội

Giao nhiệm vụ cụ thể, Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng hoàn thiện hồ sơ đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý trong tháng 1.

Bộ này cũng được giao kiểm tra, đôn đốc các địa phương, doanh nghiệp đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê; bảo đảm hoàn thành các chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội năm nay và các năm tiếp theo.

Người đứng đầu Chính phủ lưu ý Bộ Xây dựng hướng dẫn các địa phương thực hiện đồng thời các thủ tục với các dự án nhà ở xã hội đã được Chính phủ cho phép trong thời gian chưa điều chỉnh và phê duyệt chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở giai đoạn 2026-2030.

Mục tiêu là không để vì thủ tục hành chính mà gây ách tắc việc triển khai các dự án nhà ở xã hội, theo lời người đứng đầu Chính phủ.

Lãnh đạo Chính phủ cũng yêu cầu xây dựng cơ chế, chính sách phát triển nhà ở cho người thu nhập trung bình (trên 20 triệu đồng/tháng); tăng nguồn cung các phân khúc khác nhau.

Thủ tướng giao Bộ Tài chính nghiên cứu kỹ các chính sách thuế nhằm hạn chế đầu cơ, “thổi giá” bất động sản, hướng dòng vốn đầu tư vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chỉ đạo các tổ chức tín dụng đẩy nhanh giải ngân các chương trình tín dụng cho nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê theo đúng đối tượng, đúng mục đích, đúng quy định.

Người đứng đầu Chính phủ giao Bộ Công an chỉ đạo điều tra, xử lý nghiêm, kịp thời các hành vi môi giới trái phép, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, thao túng hồ sơ mua nhà ở xã hội, thao túng thị trường bất động sản, bảo đảm công khai, minh bạch, đúng đối tượng.

Với các địa phương, Thủ tướng yêu cầu chủ động xây dựng kế hoạch phát triển nhà ở, thị trường bất động sản đáp ứng nhu cầu của nhân dân phù hợp điều kiện, thu nhập tại các địa phương.

Thủ tướng nhấn mạnh rằng nhà ở là vấn đề an sinh xã hội lớn, là quyền cơ bản của công dân. Chậm trễ trong phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, phát triển thị trường bất động sản lành mạnh, ổn định, bền vững là có lỗi với nhân dân, đất nước.

Lãnh đạo Chính phủ đề nghị các bộ, ngành, địa phương nêu cao tinh thần trách nhiệm, thực hiện bằng quyết tâm chính trị cao nhất để người dân ai cũng có khả năng được tiếp cận nhà ở, được “an cư lạc nghiệp”, ổn định cuộc sống.

Thông tin trên được ông Phạm Minh Mẫn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM đưa ra tại hội thảo “Phát triển nhà ở xã hội tại TPHCM – từ mô hình đến hành động”, diễn ra ngày 16/1.

Áp lực mục tiêu tăng gấp 10 lần

Theo Đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội của Chính phủ, đến năm 2030, TPHCM được giao chỉ tiêu phát triển khoảng 200.000 căn, chiếm 20% tổng số lượng nhà ở xã hội cả nước. Đây là mức phân bổ cao nhất trong các tỉnh thành. Cụ thể, trong giai đoạn 2026-2030, thành phố cần hoàn thành khoảng 180.000 căn, cao gấp 10 lần so với giai đoạn trước đó,.

Đánh giá về giai đoạn 2021-2025, lãnh đạo Sở Xây dựng TPHCM cho biết dù gặp nhiều khó khăn trong những năm đầu, nhưng với sự chỉ đạo quyết liệt, ước tính đến hết năm 2025, thành phố đạt khoảng 12.900 đến hơn 13.400 căn, cơ bản hoàn thành 98,7% chỉ tiêu Thủ tướng giao,.

Tuy nhiên, bước sang năm 2026, áp lực là rất lớn khi chỉ tiêu giao cho năm đầu tiên của chu kỳ mới đã lên tới hơn 28.000 căn, và các năm tiếp theo trung bình khoảng 38.000 căn/năm.

Kiên quyết xử lý chủ đầu tư “bán nhà thương mại, quên nhà xã hội”

Một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là việc triển khai quỹ đất 20% nhà ở xã hội trong các dự án thương mại. Theo ông Phạm Minh Mẫn, hiện thành phố có khoảng 197 dự án (bao gồm cả dự án độc lập và dự án trong quỹ đất 20%) với tiềm năng khoảng 230.000 căn.

Tuy nhiên, đa phần các hạng mục nhà ở xã hội trong dự án thương mại triển khai rất chậm so với tiến độ của phần nhà ở thương mại, thậm chí nhiều nhà đầu tư không thực hiện.

Trước thực trạng này, đại diện Sở Xây dựng TPHCM khẳng định sẽ tham mưu cho Thành phố áp dụng các chế tài mạnh trong giai đoạn tới đối với các chủ đầu tư đã bán nhà thương mại nhưng chây ỳ xây dựng nhà ở xã hội.

Cụ thể là kiến nghị không cho phép bán nhà ở hình thành trong tương lai đối với các giai đoạn tiếp theo của dự án; Kiên quyết không xem xét gia hạn tiến độ thực hiện dự án; Xem xét giao lại quỹ đất này cho các đơn vị như Bộ Công an hoặc Liên đoàn Lao động để triển khai.

Đối với các dự án đã quá hạn, kiến nghị không cho phép chủ đầu tư chuyển đổi nghĩa vụ nhà ở xã hội bằng tiền. Không xem xét chấp thuận chủ trương đầu tư các dự án mới đối với những chủ đầu tư vi phạm nghĩa vụ này.

“Đây là chế tài buộc các chủ đầu tư phải thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội”, ông Mẫn nhấn mạnh.

Thúc đẩy pháp lý, chuẩn bị khởi công hàng loạt

Để hiện thực hóa mục tiêu năm 2026, TPHCM đang tập trung rà soát pháp lý cho 47 dự án. Trong đó, nhóm 18 dự án với quy mô khoảng 14.600 căn có pháp lý khả thi, dự kiến có thể khởi công ngay trong Quý 1/2026 hoặc thậm chí trước Tết Nguyên đán nếu tiến độ được đẩy nhanh.

Nhóm 29 dự án còn lại (khoảng 16.100 căn) sẽ tiếp tục được tháo gỡ vướng mắc để triển khai trong các quý tiếp theo.

Về dài hạn, TPHCM định hướng quy hoạch quỹ đất lên tới 2.000ha đến năm 2040, tập trung tại các khu vực động lực phát triển. Thành phố đang nghiên cứu mô hình kêu gọi đầu tư các dự án quy mô lớn (từ 30 đến 200ha). Lãnh đạo Sở Xây dựng nhận định, chỉ cần triển khai thành công 1-2 dự án quy mô 200ha (tương đương 100.000 căn hộ) là có thể đảm bảo chỉ tiêu đề ra,.

Ngoài ra, thực hiện Nghị quyết 07 của Chính phủ, TPHCM cam kết rút ngắn 50% thời gian thực hiện thủ tục hành chính cho các dự án nhà ở xã hội. Đồng thời, thành phố sẽ kiện toàn “Quỹ phát triển nhà ở”, chuyển đổi mô hình để tăng vốn điều lệ và hỗ trợ tài chính trực tiếp cho các dự án phát triển nhà ở.

Với sự chuẩn bị về quỹ đất và thái độ quyết liệt trong xử lý vi phạm, TPHCM kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá về nguồn cung nhà ở xã hội trong chu kỳ 5 năm tới.