Vài tháng qua, một tổ hợp 7 tòa tháp tại Văn Giang, Hưng Yên nhận đặt chỗ (booking) hơn 2.000 căn cho khách hàng với giá bán rumor (thăm dò thị trường) khoảng 60 triệu đồng một m2. Lượng căn này chỉ chiếm hơn 16% tổng nguồn cung căn hộ có thể mở bán tại dự án, khoảng 12.000 căn.

Trong đợt mở bán đầu tiên, chủ đầu tư đưa ra giá tăng 10-15 triệu đồng một m2 so với mức rumor. Khách hàng cần chi từ 2,5 tỷ đồng cho căn một phòng ngủ, diện tích 38 m2 (gồm VAT, chưa có phí bảo trì). Với căn hai phòng ngủ, giá bán có thể vượt 3,4 tỷ đồng.

Dự án này cùng các phân khu tại đại đô thị Ocean Park 2 và 3 (sát cao tốc Hà Nội – Hải Phòng) dự kiến cung cấp hàng chục nghìn căn hộ cho khu đông Thủ đô. Giữa tháng 11, MIK Group cũng công bố kế hoạch phát triển 70 tòa chung cư tại khu vực này với 35.000 căn.

Tương tự, một nhà phát triển bất động sản cao cấp khác sẽ xây 34 tòa chung cư tại hai đại đô thị phía đông Hà Nội. Trong đó, 15 tòa có thể khởi động trong năm tới và bàn giao vào 2027. Tổng nguồn cung từ dự án này có thể lên đến hàng chục nghìn căn.

Theo dự báo của One Housing, đơn vị nghiên cứu thị trường do Techcombank và Masterise hậu thuẫn, Hà Nội có thể đón 35.000 căn hộ mới năm 2026. Tuy nhiên, toàn bộ sản phẩm thuộc phân khúc cao cấp, hạng sang, và chủ yếu từ các chủ đầu tư lớn như Masterise Homes, Sunshine, MIK…

Còn hãng dịch vụ bất động sản CBRE cho biết khoảng 11.100 căn hộ mới đổ bộ thị trường Hà Nội trong quý IV, nâng nguồn cung mới cả năm 2025 vượt mức 32.300 căn. Trong hai năm tới, đơn vị này dự báo Thủ đô có thể đón hơn 33.000 căn hộ mới mỗi năm.

Nguồn cung căn hộ dồi dào nhờ các chủ đầu tư mở rộng quy mô triển khai, việc mở bán tại các dự án cũng được đẩy nhanh. Nhiều dự án được đưa ra thị trường ngay sau khi có giấy phép bán hàng, thay vì chờ đến giai đoạn xây dựng gần hoàn thiện. “Khoản tiền khách hàng thanh toán trước giúp doanh nghiệp cải thiện dòng tiền, bổ sung vốn lưu động để làm các dự án mới”, CBRE nêu.

Còn theo hãng dịch vụ tư vấn bất động sản Savills, một trong những động lực chính của thị trường là loạt dự án thương mại được gỡ vướng pháp lý. Bên cạnh đó, “làn sóng” nhà ở xã hội đang tăng tốc, trong khi hoạt động cải tạo chung cư cũ cũng bắt đầu chuyển động.

Dù vậy, trong bối cảnh chung cư giá cao liên tục mở bán, Bộ Xây dựng cho biết lượng giao dịch bất động sản có xu hướng giảm mạnh từ quý III, nhất là phân khúc chung cư, nhà riêng lẻ. Quý này có tổng cộng gần 136.700 giao dịch, giảm 13% theo quý và hơn 3% theo năm. Riêng phân khúc chung cư, nhà riêng lẻ ghi nhận hơn 32.100 giao dịch, bằng 93% so với quý II và giảm hơn 16% cùng kỳ năm ngoái.

Trong khi đó, lượng tồn kho bất động sản có xu hướng tăng mạnh. Theo báo cáo của Bộ Xây dựng tổng hợp từ 22/34 địa phương, tồn kho chung cư quý III tăng tới 37% so với quý II. Điều này cho thấy sức hấp thụ của thị trường với phân khúc này giảm nhiệt.

Theo một thăm dò mới đây của VnExpress với hơn 13.800 độc giả về kế hoạch mua nhà, có đến một phần ba người tham gia cho biết họ tiếp tục thuê dài hạn trong bối cảnh giá chung cư liên tục tăng. Khoảng 29% độc giả chia sẻ họ sẽ chuyển sang vùng ven để tìm dự án giá rẻ hơn.

Nhiều chuyên gia cũng cảnh báo tình trạng “thừa cung” có thể xảy ra bởi phần lớn giỏ hàng mới thuộc phân khúc cao cấp, hạng sang. Nguồn cung đang trên đà trở lại mức đỉnh 33.000-37.000 căn hộ mỗi năm như giai đoạn cao điểm 2015-2019. Tuy nhiên, dữ liệu của CBRE cho biết bình quân giá bán thứ cấp căn hộ ở Hà Nội đạt 91 triệu đồng một m2 vào cuối quý III. Con số này cao gấp 3 lần mặt bằng giá chung cư 10 năm trước.

Ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc thị trường nhà ở CBRE Việt Nam nhận định giá bán neo cao vượt xa khả năng chi trả của số đông, thị trường có thể bước vào trạng thái bão hòa. “Bên bán không muốn giảm giá, người mua e dè rủi ro và thanh khoản suy yếu”, ông Kiệt cho biết.

Ông nhắc lại giai đoạn 2007-2011 khi thị trường nhà đất trong nước tăng giá quá nhanh, tín dụng siết lại, giao dịch gần như đóng băng và cảnh báo nguy cơ tương tự ở giai đoạn này.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) cho biết nhu cầu lớn nhất của thị trường nằm ở phân khúc nhà ở vừa túi tiền, nhưng ba năm qua nguồn cung phần lớn là bất động sản cao cấp, giá trị lớn, phục vụ nhu cầu đầu tư, đầu cơ. Theo dữ liệu của VARS, 9 tháng đầu năm, 42% tổng nguồn cung tại Hà Nội đến từ chung cư phân khúc 80-200 triệu đồng một m2.

Ngay cả các khu vực vùng ven – vốn được kỳ vọng cung cấp nhà ở vừa túi tiền -giá bán thực tế cũng ngày càng đắt đỏ và chỉ thấp hơn một chút so với khu vực trung tâm. Trong khi nhóm căn hộ bình dân, loại hình được người dân trông đợi nhất, chỉ chiếm 3% lượng hàng mở bán, chủ yếu là nhà xã hội. Điều này có nghĩa sản phẩm nhà thương mại giá rẻ gần như biến mất.

Về giải pháp, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) cho rằng bên cạnh nhà xã hội, Nhà nước cần có cơ chế khuyến khích phát triển nhà thương mại vừa túi tiền và hỗ trợ người trẻ mua căn nhà đầu tiên. “Nếu nhà vừa túi tiền quay trở lại là trung tâm của thị trường, địa ốc sẽ có hy vọng cân bằng nhu cầu đầu tư và ở thực, đảm bảo công bằng, ổn định xã hội”, ông nói.

Ông Châu đề xuất bổ sung người mua nhà dưới 3 tỷ đồng một căn được tiếp cận gói vay ưu đãi 145.000 tỷ đồng, vốn chỉ dành cho nhà xã hội. Theo ông, khả năng tiếp cận nhà ở của người trẻ sẽ được gia tăng khi có chính sách tín dụng lãi suất hợp lý, 5,9-6,1% một năm, thời hạn 20-25 năm.

Trước thực trạng này, đại diện Bộ Xây dựng cho biết cần điều chỉnh quy định về tiền sử dụng đất hợp lý, và có cơ chế đẩy mạnh phân khúc giá phù hợp với thu nhập của phần đông người dân. Cơ quan này cho biết đang hoàn thiện đề án thí điểm Trung tâm giao dịch bất động sản do Nhà nước quản lý nhằm tăng minh bạch cho thị trường.

Ngọc Diễm – Anh Tú

Chị Lan Phương (41 tuổi), chủ căn nhà phố tại phường Đức Nhuận, từng xem đây là tài sản sinh lời an toàn, nay gần như không còn tạo lợi nhuận. Mặt bằng hiện cho thuê hơn 40 triệu đồng mỗi tháng, chỉ đủ trả một phần lãi vay. Sau khi trừ thuế, bảo trì và khấu hao, dòng tiền gần như bằng không.

Trước năm 2022, căn nhà mua hơn 18 tỷ đồng từng cho thuê ổn định 75 triệu đồng mỗi tháng. Sau dịch, giá thuê giảm dần còn 50 triệu đồng rồi thấp hơn nhưng vẫn khó giữ khách. Hợp đồng ngắn hạn, khách liên tục trả mặt bằng vì kinh doanh thua lỗ khiến thời gian nhà trống kéo dài, chi phí sửa chữa, môi giới phát sinh. Từ chỗ tạo thu nhập đều đặn, tài sản này trở thành gánh nặng buộc chủ nhà bù lỗ để giữ.

Không riêng nhà phố, shophouse cũng chung cảnh ngộ. Anh Hoàng Nam (46 tuổi) mua căn shophouse khối đế chung cư khu Đông năm 2019 với giá gần 10 tỷ đồng. Ban đầu chào thuê 40 triệu đồng mỗi tháng không có khách, sau phải hạ còn 32-35 triệu đồng rồi dưới 30 triệu đồng mỗi tháng và chỉ ký được hợp đồng ngắn hạn. Trong khi đó, mỗi tháng anh vẫn gánh gần 50 triệu đồng tiền lãi vay, phí quản lý, bảo trì và thuế. Sau bốn năm khai thác kém hiệu quả, anh rao bán ngang giá mua nhưng thị trường hầu như không phản hồi.

Với nhiều chủ nhà, khó khăn lớn nhất hiện nay không chỉ là tìm khách thuê mà là giữ khách. Bà Lê Thị Duyên (phường An Đông, TP HCM) cho biết trong hai năm qua đã bốn lần phải treo biển cho thuê lại nhà phố mặt tiền vì khách trả nhà chỉ sau vài tháng hoạt động. Có trường hợp chấp nhận thuê với giá đã giảm gần 40% so với trước dịch nhưng chưa đầy nửa năm vẫn đóng cửa do doanh thu không đủ bù chi phí. “Giá thuê không còn là rào cản lớn nhất, khó nhất là khách vào rồi nhưng không trụ nổi”, bà nói.

Năm 2025 tiếp tục là giai đoạn thử thách với nhà phố cho thuê khi nhiều chủ sở hữu rơi vào vòng luẩn quẩn: giá mua cao, kỳ vọng dòng tiền lớn nhưng hiệu quả khai thác kéo dài kém khả quan, áp lực tài chính ngày càng chồng chất. Khi buộc phải bán ra, mức giá thị trường chấp nhận thường thấp hơn nhiều so với kỳ vọng, khiến phân khúc này rơi vào trạng thái thanh khoản yếu.

Dữ liệu từ Batdongsan cho thấy đây là năm thứ ba liên tiếp nhu cầu thuê nhà mặt phố sụt giảm. Giai đoạn 2023-2025, lượng tìm thuê giảm trung bình 20-30% mỗi năm, trong khi giá chào thuê đã hạ 15-20%, thậm chí 25-30% tại nhiều tuyến đường nội thành. Từ vị thế được xem là loại hình “hái ra tiền”, nhà phố dần trở thành phân khúc có biên lợi nhuận mỏng.

Savills Việt Nam cũng ghi nhận mặt bằng nhà phố truyền thống chịu áp lực cạnh tranh lớn từ trung tâm thương mại. Trong khi giá thuê tại trung tâm thương mại vẫn tăng nhờ nhu cầu từ các thương hiệu lớn, tỷ lệ hấp thụ của nhà phố giảm 30-40%, kéo giá thuê đi xuống qua từng năm.

Tỷ suất lợi nhuận vì thế giảm sâu. Trước năm 2020, lợi suất cho thuê nhà phố theo ghi nhận của Biggee, Batdongsan và Nhà Tốt, phổ biến ở mức 6-8% mỗi năm, đủ hấp dẫn so với gửi tiết kiệm. Sau dịch Covid-19, mức sinh lời thu hẹp còn 2-3% với nhà phố và 1-2% với shophouse. Đến năm 2025, lợi suất tiếp tục co lại, chỉ còn khoảng 1,5-2% với nhà phố và dưới 1% với shophouse, thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng ban đầu và kém cạnh tranh so với nhiều kênh đầu tư tài chính khác.

Lý giải thực trạng này, bà Cao Thị Thu Hương, quản lý cấp cao Savills Việt Nam, cho rằng phân khúc nhà phố cho thuê đang chịu tác động đồng thời từ sự suy yếu của sức mua và thay đổi hành vi tiêu dùng. Nhóm khách thuê chủ lực như ngân hàng, F&B, y tế, giáo dục đang trong quá trình tái cơ cấu, thu hẹp mạng lưới và tiết giảm chi phí. Bên cạnh đó, thương mại điện tử và xu hướng mua sắm tại các điểm tập trung khiến hiệu quả kinh doanh tại nhà phố suy giảm, trong khi chi phí thuê vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu chi phí của doanh nghiệp.

Với loại hình nhà phố thương mại, khó khăn thường xuất phát từ việc định hướng phát triển và khai thác sai ngay từ đầu. Nhiều nhà đầu tư coi đây là tài sản nắm giữ chờ tăng giá, trong khi chủ đầu tư tập trung bán hàng mà ít chú trọng xây dựng mô hình vận hành thương mại. Khi yếu tố kinh doanh không được phát huy, giá trị shophouse thậm chí kém cạnh tranh hơn nhà phố hay biệt thự liền kề.

Bàn về khả năng phục hồi, bà Mai Võ, Trưởng bộ phận Bán lẻ CBRE Việt Nam, cho rằng yếu tố then chốt vẫn là sự phục hồi của tiêu dùng. Với nhà mặt phố, phân khúc này còn dư địa phục hồi nhưng khó quay lại giai đoạn “giá cao, dễ thuê”, mà sẽ vận động theo hướng chọn lọc, gắn chặt với hiệu quả kinh doanh thực tế. Năm 2025, câu chuyện của nhiều chủ nhà phố cho thuê tại TP HCM không còn xoay quanh lợi nhuận, mà là làm sao để giữ dòng tiền không âm.

Theo bà, mặt bằng cần được định giá lại theo sức mua và khả năng khai thác, thay vì neo theo kỳ vọng quá khứ. Lợi thế vị trí không còn đủ nếu khó tiếp cận, thiếu chỗ đậu xe hoặc không phù hợp công năng; việc giảm giá thuê đơn thuần cũng không hiệu quả nếu không đi kèm điều chỉnh mô hình khai thác như hợp đồng linh hoạt, chia sẻ doanh thu hay cho thuê từng phần. Nhà mặt phố cần ưu tiên các ngành đòi hỏi hiện diện vật lý như F&B, y tế, giáo dục, dịch vụ cá nhân hoặc showroom trải nghiệm.

Đối với nhà phố thương mại, bà Mai nhấn mạnh cần định vị đúng bản chất là bất động sản thương mại, gắn với bài toán kinh doanh thực tế từ ngành hàng, quy mô mặt bằng đến lưu lượng khách và dòng tiền. Quản lý vận hành chuyên nghiệp đóng vai trò quyết định, đòi hỏi chủ đầu tư tham gia sâu hơn vào tổ chức không gian và thu hút khách thuê, thay vì mô hình “xây xong rồi bán đứt”. Khi có chiến lược vận hành rõ ràng và giá thuê phù hợp sức mua, giá trị thương mại được khôi phục sẽ là nền tảng để giá trị tài sản tăng lên tương xứng với tiềm năng thực tế của loại hình này.

“Một khi giá trị thương mại của nhà phố được cải thiện, giá trị tài sản mới có thể tăng tương xứng với tiềm năng thực tế của loại hình này”, bà Mai nhấn mạnh.

Phương Uyên