Lãi suất vay mua nhà tại nhiều ngân hàng đang nhích lên, đặc biệt ở nhóm khoản vay sau thời gian ưu đãi, khiến người mua nhà lo lắng. Không ít khách vay phản ánh chi phí trả nợ tăng thêm vài triệu đồng mỗi tháng, buộc phải cân nhắc hoãn kế hoạch sở hữu nhà hoặc bán tài sản để giảm áp lực tài chính.

Vợ chồng anh Huy chị Phương (phường Tân Phong, TP HCM) quyết định vay ngân hàng 1,6 tỷ đồng năm 2023 để mua căn hộ hai phòng ngủ gần trường con học. Khi ký hợp đồng, lãi suất ưu đãi cố định hai năm đầu là 7,4% mỗi năm, nên khoản trả hàng tháng hơn 13-14 triệu đồng, phù hợp với thu nhập ổn định gần 45 triệu đồng của cả hai.

Từ quý IV năm nay, ngân hàng thông báo lãi suất thả nổi dự kiến 12,8% khi hết ưu đãi. Nếu giữ khoản vay như hiện tại, số tiền phải trả hàng tháng có thể tăng lên 19-20 triệu đồng. Chênh gần 6 triệu đồng mỗi tháng khiến ngân sách gia đình đảo lộn đáng kể. “Lãi suất lên mọi khoản chi lớn như học phí con, viện phí hay tích lũy đều phải tính lại. Trả nhà thì không muốn mà áp lực tài chính cũng quá lớn, mong lãi sớm hạ nhiệt”, chị Phương nói.

Chị Hoa (phường Xuân Hòa, TP HCM) cũng vay gần 2 tỷ đồng để đầu tư căn hộ tại phường Thạnh Mỹ Tây, với kỳ vọng tiền thuê mỗi tháng sẽ đủ bù lãi vay. Sau năm ưu đãi lãi suất đầu tiên giúp bài toán dòng tiền khá cân bằng, nhưng đến tháng 12 này khoản vay sẽ chuyển sang lãi thả nổi khoảng 13% một năm, cao hơn mức ước tính trước đó là 11%.

Theo tính toán của chị, khoản trả ngân hàng tăng từ 19-20 triệu lên gần 27-28 triệu đồng mỗi tháng, trong khi căn hộ hiện chỉ cho thuê được hơn 17 triệu đồng.

“Dòng tiền âm gần 10 triệu đồng mỗi tháng, thu nhập gia đình thì không tăng mà chi phí sinh hoạt lại đội lên, nên tôi đang đứng giữa lựa chọn tiếp tục gồng hay bán”, chị nói. Áp lực càng lớn khi chị cùng lúc đang trả nợ căn hộ thứ hai ở phường Đông Hòa trị giá gần 4 tỷ đồng, chủ yếu bằng vốn vay ngân hàng.

Không chỉ những người đã vay chịu áp lực, nhóm khách chuẩn bị mua nhà cũng phải tạm hoãn kế hoạch. Anh Quốc Huy (31 tuổi, TP HCM) dự định mua căn hộ cũ 2,4 tỷ đồng phường Cát Lái, có sẵn 800 triệu đồng và muốn vay phần còn lại trong 20 năm. Khi tìm hiểu từ đầu năm, lãi suất ưu đãi hai năm đầu khoảng 7% một năm, mỗi tháng anh chỉ phải trả khoảng 17-18 triệu đồng nên khá yên tâm.

Đến tháng 11, ngân hàng điều chỉnh lên 8,5-9% trong giai đoạn ưu đãi sau thả nổi (dự kiến 12%). Tính toán lại, số tiền phải trả hàng tháng có thể tăng lên 22-24 triệu đồng, vượt quá sức chịu đựng.

“Nếu lãi suất còn nhích thêm, tôi có thể mất khả năng trả nợ”, anh nói và quyết định dừng kế hoạch vay mua nhà để chờ tín hiệu ổn định hơn từ thị trường.

Ghi nhận của VnExpress cho thấy ngoài nhóm ngân hàng lớn vẫn duy trì lãi huy động thấp, nhiều ngân hàng thương mại cổ phần đã bắt đầu tăng. Ở kỳ hạn 3-6 tháng, một số nhà băng tăng khoảng 0,2-0,3 điểm phần trăm. Lãi vay mua nhà hiện phổ biến từ 6,8-9% mỗi năm trong thời gian ưu đãi 1-3 năm. BVBank áp dụng 8,5% cố định 12 tháng; VIB ưu đãi 6,9-8,9% trong 1-3 năm; ACB áp dụng 8,5-9,5% tùy kỳ hạn… sau ưu đãi thả nổi theo thị trường. Hiện nay mức lãi thả nổi vay mua nhà tại các ngân hàng thương mại phổ biến 11–14% một năm.

Một số khách vay phản ánh mức này đã tăng từ 12,2% trong tháng 9 lên khoảng 14% từ tháng 11. Với trường hợp trả lãi 6,5% trong hai năm đầu, khi chuyển sang thả nổi, chi phí hàng tháng tăng thêm vài triệu đồng, ảnh hưởng trực tiếp đến chi tiêu. Một số ngân hàng từng triển khai gói lãi suất 5-5,5% cố định ba năm cho người dưới 35 tuổi cũng đã chấm dứt chương trình trong thời gian gần đây.

Ông Lê Quốc Kiên, chuyên gia tài chính và bất động sản, cho biết từ đầu năm đến nay lãi vay mua nhà đã tăng 1,5-2%. Với khoản vay 2 tỷ đồng cố định hai năm đầu, người vay trước đây trả khoảng 18-20 triệu đồng mỗi tháng, nay tăng lên 21-24 triệu đồng, tức thêm khoảng 3 triệu đồng. Ông Kiên dự báo từ nay đến cuối năm lãi suất khó giảm, thậm chí có thể nhích thêm 0,2-0,3% rồi mới ổn định.

Ông Kiên nhận định nhiều người vay mua nhà chưa lường hết chi phí thực tế do chỉ nhìn vào lãi suất ưu đãi ban đầu mà bỏ qua giai đoạn thả nổi sau đó. Đây mới là mức lãi phải trả trong nhiều năm và thường được tính theo lãi huy động cộng biên độ, nên dù giai đoạn đầu chỉ khoảng 10% mỗi năm, mức thực tế có thể tăng lên 12-13%. Nếu không tính trước khả năng chi trả dài hạn, người vay có thể rơi vào cảnh áp lực tài chính, thậm chí vỡ dòng tiền khi lãi suất biến động.

Ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc Batdongsan khu vực miền Nam, cảnh báo nhóm vay sắp hết ưu đãi sẽ đối mặt rủi ro lớn nếu lãi suất tăng vượt khả năng chi trả, có thể buộc bán tài sản hoặc xoay dòng vốn để tránh nợ xấu. Với nhà đầu tư, rủi ro càng rõ khi dự án chậm bàn giao, nguồn thu cho thuê không đủ trả lãi, dẫn đến bán ra thấp hơn giá mua để thu hồi vốn. Chi phí vốn tăng cũng có thể khiến chủ đầu tư điều chỉnh giá bán, tạo thêm áp lực lên thị trường và khiến thanh khoản ảnh hưởng.

Còn theo Viện Nghiên cứu và Đánh giá thị trường bất động sản VARS IRE, lãi vay tăng kéo theo tác động kép: người mua khó tiếp cận vốn, còn chủ đầu tư chịu chi phí tài chính cao hơn, buộc giãn tiến độ, bán bớt quỹ đất hoặc đàm phán với ngân hàng. Dòng tiền dự án chịu áp lực khi trái phiếu chưa phục hồi, lượng đáo hạn lớn, nguồn cung có thể thu hẹp trong trung hạn.

Áp lực chi trả lớn hơn khiến nhiều người cân nhắc kỹ hơn trước khi xuống tiền. Tuy vậy, theo chuyên gia tâm lý lo ngại giá nhà tiếp tục leo thang cũng khiến không ít người chốt giao dịch sớm dù chi phí vay tăng. Các chuyên gia khuyến nghị người mua để ở chỉ nên vay tối đa 40% giá trị tài sản nhằm đảm bảo an toàn tài chính. Nhà đầu tư cần tính kỹ dòng tiền, tiến độ bàn giao, khả năng khai thác cho thuê và hạn chế chạy theo tâm lý thị trường để tránh cảnh “dễ vào, khó thoát hàng”.

Phương Uyên

Chị Lan Phương (41 tuổi), chủ căn nhà phố tại phường Đức Nhuận, từng xem đây là tài sản sinh lời an toàn, nay gần như không còn tạo lợi nhuận. Mặt bằng hiện cho thuê hơn 40 triệu đồng mỗi tháng, chỉ đủ trả một phần lãi vay. Sau khi trừ thuế, bảo trì và khấu hao, dòng tiền gần như bằng không.

Trước năm 2022, căn nhà mua hơn 18 tỷ đồng từng cho thuê ổn định 75 triệu đồng mỗi tháng. Sau dịch, giá thuê giảm dần còn 50 triệu đồng rồi thấp hơn nhưng vẫn khó giữ khách. Hợp đồng ngắn hạn, khách liên tục trả mặt bằng vì kinh doanh thua lỗ khiến thời gian nhà trống kéo dài, chi phí sửa chữa, môi giới phát sinh. Từ chỗ tạo thu nhập đều đặn, tài sản này trở thành gánh nặng buộc chủ nhà bù lỗ để giữ.

Không riêng nhà phố, shophouse cũng chung cảnh ngộ. Anh Hoàng Nam (46 tuổi) mua căn shophouse khối đế chung cư khu Đông năm 2019 với giá gần 10 tỷ đồng. Ban đầu chào thuê 40 triệu đồng mỗi tháng không có khách, sau phải hạ còn 32-35 triệu đồng rồi dưới 30 triệu đồng mỗi tháng và chỉ ký được hợp đồng ngắn hạn. Trong khi đó, mỗi tháng anh vẫn gánh gần 50 triệu đồng tiền lãi vay, phí quản lý, bảo trì và thuế. Sau bốn năm khai thác kém hiệu quả, anh rao bán ngang giá mua nhưng thị trường hầu như không phản hồi.

Với nhiều chủ nhà, khó khăn lớn nhất hiện nay không chỉ là tìm khách thuê mà là giữ khách. Bà Lê Thị Duyên (phường An Đông, TP HCM) cho biết trong hai năm qua đã bốn lần phải treo biển cho thuê lại nhà phố mặt tiền vì khách trả nhà chỉ sau vài tháng hoạt động. Có trường hợp chấp nhận thuê với giá đã giảm gần 40% so với trước dịch nhưng chưa đầy nửa năm vẫn đóng cửa do doanh thu không đủ bù chi phí. “Giá thuê không còn là rào cản lớn nhất, khó nhất là khách vào rồi nhưng không trụ nổi”, bà nói.

Năm 2025 tiếp tục là giai đoạn thử thách với nhà phố cho thuê khi nhiều chủ sở hữu rơi vào vòng luẩn quẩn: giá mua cao, kỳ vọng dòng tiền lớn nhưng hiệu quả khai thác kéo dài kém khả quan, áp lực tài chính ngày càng chồng chất. Khi buộc phải bán ra, mức giá thị trường chấp nhận thường thấp hơn nhiều so với kỳ vọng, khiến phân khúc này rơi vào trạng thái thanh khoản yếu.

Dữ liệu từ Batdongsan cho thấy đây là năm thứ ba liên tiếp nhu cầu thuê nhà mặt phố sụt giảm. Giai đoạn 2023-2025, lượng tìm thuê giảm trung bình 20-30% mỗi năm, trong khi giá chào thuê đã hạ 15-20%, thậm chí 25-30% tại nhiều tuyến đường nội thành. Từ vị thế được xem là loại hình “hái ra tiền”, nhà phố dần trở thành phân khúc có biên lợi nhuận mỏng.

Savills Việt Nam cũng ghi nhận mặt bằng nhà phố truyền thống chịu áp lực cạnh tranh lớn từ trung tâm thương mại. Trong khi giá thuê tại trung tâm thương mại vẫn tăng nhờ nhu cầu từ các thương hiệu lớn, tỷ lệ hấp thụ của nhà phố giảm 30-40%, kéo giá thuê đi xuống qua từng năm.

Tỷ suất lợi nhuận vì thế giảm sâu. Trước năm 2020, lợi suất cho thuê nhà phố theo ghi nhận của Biggee, Batdongsan và Nhà Tốt, phổ biến ở mức 6-8% mỗi năm, đủ hấp dẫn so với gửi tiết kiệm. Sau dịch Covid-19, mức sinh lời thu hẹp còn 2-3% với nhà phố và 1-2% với shophouse. Đến năm 2025, lợi suất tiếp tục co lại, chỉ còn khoảng 1,5-2% với nhà phố và dưới 1% với shophouse, thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng ban đầu và kém cạnh tranh so với nhiều kênh đầu tư tài chính khác.

Lý giải thực trạng này, bà Cao Thị Thu Hương, quản lý cấp cao Savills Việt Nam, cho rằng phân khúc nhà phố cho thuê đang chịu tác động đồng thời từ sự suy yếu của sức mua và thay đổi hành vi tiêu dùng. Nhóm khách thuê chủ lực như ngân hàng, F&B, y tế, giáo dục đang trong quá trình tái cơ cấu, thu hẹp mạng lưới và tiết giảm chi phí. Bên cạnh đó, thương mại điện tử và xu hướng mua sắm tại các điểm tập trung khiến hiệu quả kinh doanh tại nhà phố suy giảm, trong khi chi phí thuê vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu chi phí của doanh nghiệp.

Với loại hình nhà phố thương mại, khó khăn thường xuất phát từ việc định hướng phát triển và khai thác sai ngay từ đầu. Nhiều nhà đầu tư coi đây là tài sản nắm giữ chờ tăng giá, trong khi chủ đầu tư tập trung bán hàng mà ít chú trọng xây dựng mô hình vận hành thương mại. Khi yếu tố kinh doanh không được phát huy, giá trị shophouse thậm chí kém cạnh tranh hơn nhà phố hay biệt thự liền kề.

Bàn về khả năng phục hồi, bà Mai Võ, Trưởng bộ phận Bán lẻ CBRE Việt Nam, cho rằng yếu tố then chốt vẫn là sự phục hồi của tiêu dùng. Với nhà mặt phố, phân khúc này còn dư địa phục hồi nhưng khó quay lại giai đoạn “giá cao, dễ thuê”, mà sẽ vận động theo hướng chọn lọc, gắn chặt với hiệu quả kinh doanh thực tế. Năm 2025, câu chuyện của nhiều chủ nhà phố cho thuê tại TP HCM không còn xoay quanh lợi nhuận, mà là làm sao để giữ dòng tiền không âm.

Theo bà, mặt bằng cần được định giá lại theo sức mua và khả năng khai thác, thay vì neo theo kỳ vọng quá khứ. Lợi thế vị trí không còn đủ nếu khó tiếp cận, thiếu chỗ đậu xe hoặc không phù hợp công năng; việc giảm giá thuê đơn thuần cũng không hiệu quả nếu không đi kèm điều chỉnh mô hình khai thác như hợp đồng linh hoạt, chia sẻ doanh thu hay cho thuê từng phần. Nhà mặt phố cần ưu tiên các ngành đòi hỏi hiện diện vật lý như F&B, y tế, giáo dục, dịch vụ cá nhân hoặc showroom trải nghiệm.

Đối với nhà phố thương mại, bà Mai nhấn mạnh cần định vị đúng bản chất là bất động sản thương mại, gắn với bài toán kinh doanh thực tế từ ngành hàng, quy mô mặt bằng đến lưu lượng khách và dòng tiền. Quản lý vận hành chuyên nghiệp đóng vai trò quyết định, đòi hỏi chủ đầu tư tham gia sâu hơn vào tổ chức không gian và thu hút khách thuê, thay vì mô hình “xây xong rồi bán đứt”. Khi có chiến lược vận hành rõ ràng và giá thuê phù hợp sức mua, giá trị thương mại được khôi phục sẽ là nền tảng để giá trị tài sản tăng lên tương xứng với tiềm năng thực tế của loại hình này.

“Một khi giá trị thương mại của nhà phố được cải thiện, giá trị tài sản mới có thể tăng tương xứng với tiềm năng thực tế của loại hình này”, bà Mai nhấn mạnh.

Phương Uyên

Tổng vốn đầu tư bất động sản thương mại (CRE) tại châu Á – Thái Bình Dương trong quý cuối năm ngoái đạt 40,3 tỷ USD, tăng 15% so với cùng kỳ năm trước, theo hãng tư vấn bất động sản toàn cầu JLL. Lũy kế cả năm 2025, giá trị giao dịch đạt gần 148 tỷ USD, tăng 12% so với năm 2024 và là mức cao nhất kể từ năm 2021, bất chấp bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động.

Tương tự, theo báo cáo của CBRE, tổng khối lượng đầu tư bất động sản thương mại tại châu Á – Thái Bình Dương cuối năm ngoái ghi nhận mức 44 tỷ USD, tăng khoảng 4% so với quý trước và là mức cao nhất theo quý kể từ năm 2021. Kết quả này góp phần đưa tổng giá trị giao dịch cả năm 2025 lên khoảng 157 tỷ USD, tăng 22% so với 2024.

Chênh lệch số liệu giữa các hãng chủ yếu đến từ phương pháp thống kê và phạm vi phân khúc được tính gộp, song đều phản ánh xu hướng chung là dòng vốn đang quay trở lại mạnh mẽ khi niềm tin thị trường cải thiện và mặt bằng lãi suất dần ổn định hơn tại nhiều nền kinh tế trong khu vực.

Phân tích từng thị trường, JLL cho biết Nhật Bản tiếp tục là quốc gia sôi động nhất khu vực với 9,8 tỷ USD giao dịch trong quý IV/2025, nâng tổng giá trị đầu tư cả năm lên 41,4 tỷ USD. Dù khối lượng quý cuối năm giảm 9% so với cùng kỳ, tổng vốn năm 2025 vẫn tăng 14%. Hoạt động giao dịch được thúc đẩy bởi các thương vụ bán – cho thuê lại quy mô lớn ở phân khúc văn phòng và công nghiệp, cùng xu hướng thoái vốn tại các dự án phát triển.

Hàn Quốc ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ hơn với 7,7 tỷ USD trong quý, tăng 41% so với cùng kỳ. Tổng giá trị giao dịch cả năm đạt 28,1 tỷ USD, tăng 29% so với năm trước. Thị trường được hỗ trợ bởi nhu cầu nội địa cao với tài sản văn phòng cốt lõi, dòng vốn nước ngoài vào logistics và sự phục hồi của phân khúc khách sạn.

Năm 2025 cũng ghi nhận tỷ trọng kỷ lục của phân khúc nhà ở trong cơ cấu đầu tư. Tổng giá trị đầu tư vào nhà ở tại khu vực đạt 12,6 tỷ USD, tăng 77% so với cùng kỳ và chiếm 9% tổng giao dịch. Các thị trường như Nhật Bản, Singapore, Australia và Trung Quốc ghi nhận hoạt động nổi bật ở phân khúc này.

Tại Việt Nam, quy mô đầu tư bất động sản thương mại vẫn còn khiêm tốn so với các thị trường trưởng thành. Tuy nhiên, theo ghi nhận của JLL, tính riêng các thương vụ được công bố, tổng giá trị M&A bất động sản năm 2025 đạt khoảng 2,5 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay. Trong đó, lĩnh vực nhà ở chiếm hơn 70% tổng giá trị giao dịch.

Bà Lê Thị Huyền Trang, Tổng giám đốc JLL Việt Nam, nhận định mức tăng trưởng hai chữ số của cả năm cho thấy khả năng chống chịu đáng kể của khu vực trong bối cảnh môi trường đầu tư toàn cầu còn nhiều thách thức. Riêng với Việt Nam, chính sách cho phép chuyển đổi đất phi nông nghiệp sang phát triển dự án nhà ở thương mại từ tháng 4/2025, cùng với việc cải thiện hạ tầng kết nối và các cải cách nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đã tạo động lực mạnh cho hoạt động M&A trong bối cảnh quỹ đất sạch ngày càng hạn chế.

Triển vọng năm 2026 được đánh giá tích cực nhưng thận trọng. Khảo sát nhà đầu tư khu vực của CBRE cho thấy 57% nhà đầu tư có kế hoạch mở rộng danh mục trong năm nay, phản ánh tâm lý chuyển từ phòng thủ sang tìm kiếm tăng trưởng. Văn phòng trở lại vị trí phân khúc được quan tâm nhiều nhất, trong khi logistics và trung tâm dữ liệu tiếp tục thu hút vốn nhờ thương mại điện tử và làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo. Ông Greg Hyland, Trưởng bộ phận Thị trường Vốn khu vực Châu Á – Thái Bình Dương của CBRE, nhận định năm 2026 đánh dấu giai đoạn tăng trưởng rõ nét hơn khi nhà đầu tư bắt đầu quay lại với các tài sản có tiềm năng gia tăng giá trị thay vì chỉ tập trung bảo toàn vốn.

Tuy vậy, chuyên gia cũng lưu ý thị trường sẽ phân hóa mạnh hơn giữa các quốc gia và loại tài sản, buộc nhà đầu tư phải chọn lọc kỹ lưỡng và ưu tiên tài sản có chất lượng vận hành tốt, khả năng tạo dòng tiền ổn định.

Bên cạnh đó, các hãng tư vấn có chung quan điểm rằng công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ là chất xúc tác quan trọng với dòng vốn đầu tư, thông qua nhu cầu gia tăng với trung tâm dữ liệu và hạ tầng số. Trong bối cảnh kinh tế khu vực được kỳ vọng tăng trưởng tích cực hơn và lạm phát hạ nhiệt, bất động sản thương mại châu Á – Thái Bình Dương được đánh giá bước vào giai đoạn “lạc quan trong thận trọng”, với động lực đến từ nhu cầu thuê ổn định và chiến lược phân bổ vốn ngày càng linh hoạt của nhà đầu tư.

Phương Uyên