Trong báo cáo thị trường quý I, Bộ Xây dựng cho biết giao dịch nhà ở và đất nền có nhiều biến động so với quý trước do thông tin sáp nhập các tỉnh, thành. Cả nước có gần 33.600 giao dịch nhà ở riêng lẻ, tăng 32% theo quý. Phân khúc đất nền cũng ghi nhận hơn 101.000 giao dịch, tăng hơn 16%.

Về giá bán, Bộ cho biết các tỉnh, thành có thông tin là nơi đặt cơ quan hành chính mới, mặt bằng giá đất bị đẩy lên cao. Ví dụ, tại Phú Thọ, một số khu dân cư, thậm chí cả khu đô thị bị bỏ hoang tại các phường Vân Phú, Trưng Vương, Thọ Sơn, Thanh Miếu, Gia Cẩm được rao bán với giá đất tăng 20-30% so cùng kỳ năm trước. Tại Hải Phòng, đất nền tại Kiến Thụy, An Đồng, Thủy Nguyên được chào giá tăng 15-20%.

Tương tự, ở phía Nam, giá bán đất nền một số khu vực thuộc Nhơn Trạch (Đồng Nai) tăng khoảng 20-30%, có nơi tăng trên 40% so cùng kỳ năm 2024.

“Đà tăng về giá và lượng giao dịch đất nền có yếu tố đầu cơ, tiềm ẩn nhiểu rủi ro cho thị trường”, Bộ Xây dựng đánh giá và cho biết cơ quan quản lý tại nhiều địa phương đã cảnh báo tình trạng trên đồng thời tăng cường kiểm soát, quản lý thị trường.

Theo ghi nhận của VnExpress, ngay đầu năm, bất động sản nhiều địa phương có thông tin sáp nhập, được đặt trung tâm hành chính có dấu hiệu nóng cục bộ. Giá bán đất nền tại nhiều nơi như TP Hưng Yên, huyện Văn Giang (Hưng Yên), TP Việt Trì, TP Ninh Bình, TP Bắc Giang… đã rục rịch tăng 5-15% so với cuối năm ngoái. Thậm chí nhiều chủ đất còn rao giá tăng hơn 30% để hưởng lợi từ “sóng” sáp nhập.

Tại khu vực phía Nam, mức độ quan tâm và giá bán của các khu vực như Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu hay Nhơn Trạch (Đồng Nai) cũng có xu hướng tăng nhanh. Dữ liệu của kênh Batdongsan cho thấy giá bán một số khu vực có dấu hiệu “nóng” khi leo thang 20-30% so với cuối năm ngoái.

Giá đất nhanh chóng hạ nhiệt sang đầu quý II, khi tin đồn không thành hiện thực ở một số địa phương. Điển hình như thị trường nhà đất Đồng Nai xuất hiện tình trạng bỏ cọc bởi nhà đầu tư không kịp xoay xở vốn dù đến hạn thanh toán.

Dữ liệu của công ty dịch vụ bất động sản DKRA Group cho thấy từ tháng 4, nhu cầu mua ở Nhơn Trạch, Long Thành bắt đầu hạ nhiệt 20-30%, đà tăng giá chững lại và xuất hiện tình trạng bỏ cọc bởi các địa phương này không sáp nhập về TP HCM như “tin đồn” trước đó.

Tình cảnh đầu tư thua lỗ theo “sóng” tin đồn từng được nhiều chuyên gia cảnh báo trước đó. Ông Phạm Đức Toản, Tổng giám đốc Công ty EZ Property, cho biết chạy theo cơn “sốt đất” khiến nhà đầu tư dễ rơi vào cảnh mua cao bán thấp, thậm chí mất thanh khoản, chôn vốn nhiều năm.

Nhớ lại thời điểm 17 năm, trước khi Hà Tây sáp nhập về Hà Nội được Quốc hội bấm nút, tình trạng giá đất “nhảy nhót”, nhà nhà đổ xô đi mua đất từng càn quét thị trường này một thời. Hàng loạt phân khúc từ đất thổ cư, đất nền đến đất dịch vụ, đất vườn… đều bị đẩy cao gấp 2-3 lần sau nửa năm. Tuy nhiên, khi thông tin sáp nhập chính thức có hiệu lực, tâm lý mua bán theo kỳ vọng cũng xuống rất nhanh.

Ông Toản cho hay những khu vực từng được dự đoán là nơi “đón sóng” mạnh nhất có thời điểm phải giảm giá sâu để thanh khoản được. Không ít nhà đầu tư mạo hiểm dùng đòn bẩy để lao vào cơn sốt đất, sau đó chật vật “cắt lỗ” để nhanh chóng rút tiền về, không thì mất tài sản.

Tại cuộc họp với các bộ ngành mới đây, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà cũng nhận xét thị trường bất động sản còn nhiều dấu hiệu bất ổn. Ông chỉ ra tốc độ tăng giá bất động sản ở Việt Nam thuộc nhóm cao nhất thế giới, trong khi khả năng tiếp cận nhà ở của người dân ngày càng giảm. Đây là thực trạng đáng lo ngại.

Phó thủ tướng cho rằng cần nghiên cứu đánh thuế với đất hoang hóa, dự án chậm triển khai. Tuy nhiên, ông lưu ý việc này cần phân biệt rõ nhu cầu ở thực với đầu cơ, nhằm tránh tình trạng đánh thuế trùng, ảnh hưởng tới người dân sử dụng nhà đất hợp pháp.

Bộ Xây dựng cho biết sẽ cùng các bộ, ngành nghiên cứu đề án thí điểm mô hình Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý. Giải pháp này được kỳ vọng tăng cường tính công khai, minh bạch của giao dịch địa ốc.

Cơ quan này cũng kiến nghị Bộ Tài chính đề xuất chính sách thuế nhằm hạn chế hoạt động đầu cơ, trong đó nghiên cứu phương án thu thuế phần chênh lệch giữa các lần giao dịch.

Ngọc Diễm

TP HCM trong tháng 3 đã cấm các hoạt động khai thác căn hộ cho thuê lưu trú du lịch (thuê ngắn hạn, theo ngày, giờ, Airbnb…) tại các dự án chung cư. Quy định này dự kiến áp dụng rộng rãi với các thị trường khác tại Việt Nam. Dù vấp phải nhiều phản ứng từ nhà đầu tư dịch vụ lưu trú Airbnb và các hộ dân sở hữu chung cư, giới chuyên gia cho rằng đây là cơ hội để chuyên nghiệp hóa hoạt động lưu trú du lịch.

Đánh giá tác động của chính sách trên diện rộng, ông Mauro Gasparott, Giám đốc cấp cao bộ phận tư vấn khách sạn Savills Đông Nam Á, cho rằng mô hình kinh doanh Airbnb tại các chung cư giúp mở rộng lựa chọn cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, nó cũng tạo ra nhiều vấn đề phức tạp về an ninh, dịch vụ và tạo sự cạnh tranh cho các ngành lưu trú du lịch hợp pháp là khách sạn, căn hộ dịch vụ. “Việc cấm mô hình Airbnb trong chung cư có thể mang lại nhiều lợi ích cho các kênh lưu trú du lịch kể trên”, ông nói.

Xét theo từng loại hình, ông Mauro Gasparott cho rằng tổng nguồn cung Airbnb hiện nay vẫn thấp hơn đáng kể so với số lượng phòng khách sạn. Do đó, cấm dịch vụ này sẽ là cơ hội cho các khách sạn boutique (khách sạn có sức chứa nhỏ cung cấp dịch vụ cá nhân) phát triển, còn tác động đến thị trường khách sạn nói chung là không lớn.

“Với phân khúc căn hộ dịch vụ, căn hộ du lịch (condotel) vốn có sự tương đồng với Airbnb về tiện ích, dịch vụ và đối tượng khách hàng sẽ là loại hình nhận thấy những lợi ích rõ rệt nhất sau lệnh cấm”, ông nhìn nhận.

Nguồn cung căn hộ dịch vụ, du lịch mang thương hiệu tại TP HCM vẫn còn thấp so với các thủ đô khác trong khu vực châu Á, việc hợp thức hoá căn hộ condotel vẫn còn nhiều khó khăn khiến mô hình này chưa nở rộ ở các đô thị lớn. Một khi kênh lưu trú là Airbnb, bị ngăn chặn, phân khúc căn hộ dịch vụ, du lịch sẽ thu hút thêm nhóm lưu trú ngắn ngày, đặc biệt khi được tích hợp vào các dự án phức hợp có văn phòng hoặc khu bán lẻ, tạo ra mô hình lưu trú bền vững hơn.

Ông Mauro Gasparott dự báo sắp tới thị trường sẽ chứng kiến sự gia tăng của các đơn vị vận hành căn hộ dịch vụ nhỏ lẻ và độc lập tại nhiều khu vực khác nhau trong các thành phố lớn, nhằm lấp đầy khoảng trống Airbnb và đáp ứng nhu cầu thay đổi của người dùng.

Bên cạnh đó, theo chuyên gia Savills, với sự gia tăng của các quy định kiểm soát mô hình Airbnb, Việt Nam có thể chứng kiến sự phát triển của các nền tảng cho thuê ngắn hạn chuyên nghiệp và hợp pháp, hoặc các mô hình kết hợp giữa nhà ở và lưu trú. Những hình thức này vừa tuân thủ quy định của chính phủ trong khi vẫn đáp ứng nhu cầu thị trường, tương tự các mô hình căn hộ dịch vụ cao cấp (branded residences) hoặc condotel phát triển trên đất thương mại, cung cấp sản phẩm phù hợp với nhu cầu mua để cho thuê (buy to lease).

Theo đại diện Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (Vars), Luật Nhà ở 2023 quy định rất rõ chung cư sử dụng cho mục đích để ở, không được sử dụng vào mục đích khác. Việc cho thuê căn hộ chung cư ngắn hạn theo ngày, theo giờ về mặt pháp lý cần được hiểu là hoạt động kinh doanh lưu trú ngắn ngày.

Một khi đã nhận định là kinh doanh phải gắn với các dịch vụ quản lý chuyên nghiệp, tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy… Còn với loại hình nhà ở vốn được phát triển không có chức năng này, khi cho thuê để lưu trú dễ dẫn tới tình trạng quá tải dịch vụ, tiện ích, an ninh trật tự không đảm bảo…

Ban quản trị chung cư cũng không có kỹ năng, chuyên môn vận hành như quản lý khách sạn nên khó quản lý được khách ra vào, vừa không khai thác tốt du lịch vừa dễ gây hệ lụy an toàn, chất lượng dịch vụ cho lưu trú. Nên việc cấm cho thuê căn hộ chung cư để lưu trú ngắn ngày được chuyên gia Vars nhận định là hợp lý. Các địa phương nên tạo điều kiện cho những mô hình lưu trú du lịch chuyên nghiệp phát triển, vừa tăng tính trải nghiệm du lịch, vừa hợp pháp và hài lòng các bên.

Theo Savills, cấm Airbnb phản ánh nỗ lực của chính phủ trong việc chuyên nghiệp hóa lĩnh vực cho thuê. Với cư dân, quy định này có thể mang lại lợi ích khi hạn chế việc sử dụng sai mục đích các tiện ích chung và nâng cao an ninh trong tòa nhà. Tuy nhiên, với các nhà đầu tư bất động sản nhắm đến lợi nhuận từ cho thuê ngắn hạn, lệnh cấm có thể làm giảm khả năng gia tăng thu nhập từ tài sản.

Ngoài ra việc ngăn chặn lưu trú ngắn hạn sẽ có những tác động nhất định đến thị trường du lịch khi đây là lựa chọn lưu trú ưa chuộng của các khách du lịch theo nhóm, tìm kiếm sự linh hoạt và trải nghiệm sống như người bản địa mà khách sạn truyền thống khó đáp ứng. Mô hình này cũng đóng góp trực tiếp vào nền kinh tế địa phương, nổi tiếng với việc tạo ra những trải nghiệm du lịch chân thực, nhờ sự kết nối trực tiếp giữa chủ nhà và khách thuê.

Việc hạn chế thuê ngắn hạn trong căn hộ chung cư có thể làm giảm sức hút đối với nhóm khách du lịch theo hình thức trải nghiệm và những người làm việc từ xa. Bởi những người này thường sử dụng các căn hộ này như nơi lưu trú dài hạn kết hợp giữa công việc và sinh hoạt, đặc biệt là tại các điểm đến ven biển như Nha Trang hay Đà Nẵng.

Dù vậy, ông Mauro Gasparott cho rằng thị trường Việt Nam rất linh hoạt và sẽ luôn có sự điều chỉnh phù hợp với những thay đổi từ chính sách. Quy định này có thể mang lại những thay đổi đáng kể trong cách thị trường cho thuê ngắn hạn vận hành, ảnh hưởng đến các nhà đầu tư, người thuê, và cả ngành du lịch nhưng cũng sẽ mở ra cơ hội mới cho các mô hình lưu trú chuyên nghiệp, hợp pháp và tuân thủ quy định chặt chẽ hơn.

Phương Uyên

Chia sẻ tại tọa đàm “Nhà ở cho người trẻ” do báo Người Lao Động tổ chức ngày 3/4, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM, cho biết thực trạng thiếu hụt nguồn cung nhà ở xã hội, nhà giá rẻ khiến lao động trẻ, công chức nhà nước làm việc trên địa bàn TP HCM rơi vào cảnh “xếp hàng chờ nhiều năm” vẫn không mua được nhà.

Theo ông Châu, năm ngoái TP HCM chỉ có 6.000 căn nhà ở xã hội và 1.600 căn nhà thương mại mở bán. Thành phố hiện không còn dự án nào giá bán dưới 35 triệu đồng mỗi m2. Nhóm được mua nhà ở xã hội, nhà giá rẻ như lực lượng vũ trang, cán bộ, công chức nhà nước, lao động trẻ phải chờ đợi nhiều năm để được mua nhà ở xã hội, nhà giá rẻ trong bối cảnh giá bất động sản leo thang.

Chị Nguyễn Hoàng Vân, công chức đang làm việc tại TP HCM, cho biết gần 10 năm qua vẫn đang “xếp hàng” chờ đăng ký được suất mua nhà ưu đãi. Theo chị, năm nào Công đoàn cũng lấy thông tin đoàn viên có hoàn cảnh khó khăn, chưa có nhà ở để lập danh sách hỗ trợ an cư nhưng chỉ lấy thông tin rồi thôi, không có phản hồi gì sau đó. Bao năm nay chị mong muốn được mua một căn nhà mà đến giờ chưa hiện thực hoá được mong ước.

“Không biết phải chờ đến khi nào để công chức trẻ, chưa có nhà ở như tôi có thể mua được nhà ổn định cuộc sống”, chị Vân nói.

Ông Phạm Đăng Hồ, Trưởng phòng phát triển đô thị, Sở Xây dựng TP HCM, cho biết theo thống kê của Sở, nhu cầu về nhà ở xã hội tại TP HCM từ nay đến năm 2030 là khoảng 850.000 căn hộ. Chỉ tiêu Chính phủ giao thành phố xây dựng đến thời điểm đó là 100.000 căn. Rõ ràng con số này chưa thấm vào đâu so với nhu cầu thực tế và rất nhiều người sẽ vẫn phải chờ cơ hội được an cư.

Ông nói chỉ riêng trong nhóm người trẻ, cũng có người thuộc diện được hưởng chính sách nhà ở xã hội, nhưng có nhiều người không thuộc diện chính sách. Với những người không nằm trong nhóm ưu tiên, buộc phải tiếp cận phân khúc nhà ở thương mại giá rẻ. Nhưng hiện nay, phân khúc này lại chưa có chính sách hỗ trợ cụ thể như với nhà ở xã hội và nguồn cung cũng đang hạn chế. Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách ưu đãi về thuế, lệ phí và đặc biệt là chính sách tín dụng cho vay dành riêng cho các nhóm này.

“Tuy nhiên khâu mấu chốt nhất là phát triển nguồn cung phù hợp tài chính số đông người trẻ lại vẫn khó khơi thông”, ông Hồ nhấn mạnh.

Nói về khó khăn tiếp cận nhà ở của người trẻ, ông Võ Hồng Thắng, Phó tổng giám đốc DKRA Group, cho hay tính riêng trong quý I, các tỉnh phía Nam có gần 13.000 căn hộ chào bán, 85% trong đó có giá trên 75 triệu đồng mỗi m2. Đặc biệt, nguồn cung căn hộ bình dân giá dưới 40 triệu đồng mỗi m2 tại TP HCM chỉ còn khoảng 300 căn, từ 40-70 triệu đồng mỗi m2 có khoảng 1.000 căn, còn lại đều cao hơn mức này. Tốc độ tăng giá nhà từ 6-11% trong quý vừa qua khiến người trẻ, công viên chức ngạch lương nhà nước gần như khó có cơ hội sở hữu nhà.

Bàn giải pháp an cư cho người trẻ, ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực II, nhận định vấn đề cốt lõi để giải quyết bài toán này nằm ở nguồn cung. Thành phố cần tăng cường phát triển phân khúc nhà ở xã hội song song với gia tăng nguồn cung nhà ở thương mại giá rẻ, nhà ở thương mại cho thuê, như một giải pháp căn cơ dành cho người trẻ chưa đủ điều kiện sở hữu nhà. Đặc biệt, việc cho thuê cũng là cách để hạn chế đầu cơ và tránh trục lợi chính sách. Như vậy người trẻ mới có cơ hội mua nhà ổn định cuộc sống, đóng góp tích cực vào quá trình phát triển kinh tế – xã hội.

Tiến sĩ Trương Anh Tuấn, Phó chủ tịch Hiệp hội bất động sản Việt Nam, cho rằng vấn đề cốt lõi hiện nay là phải gia tăng nguồn cung nhà ở cho thị trường, đặc biệt là tại các đô thị lớn, nơi nhu cầu của người trẻ và người thu nhập thấp đang rất cao. Song song đó, thành phố cần có chính sách ưu đãi riêng về nhà ở cho người trẻ, tương tự chính sách ưu đãi với nhà ở xã hội hiện nay.

“Nếu có một gói hỗ trợ lãi suất hợp lý, điều này sẽ tiếp thêm sức mạnh tài chính cho người trẻ trong hành trình sở hữu ngôi nhà đầu tiên”, ông Tuấn cho hay.

Tiếp thu các đóng góp từ chuyên gia, ông Vương Duy Dũng, Cục trưởng Cục quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng, cho biết Chính phủ đang nghiên cứu gói tín dụng dành riêng cho phát triển nhà giá rẻ trong đó có nhà ở cho người trẻ. Gói tín dụng 120.000 tỷ đồng cũng đang được triển khai. Bên cạnh đó, Thủ tướng đã giao Bộ Xây dựng nghiên cứu, đề xuất thành lập Quỹ nhà ở, hướng đến việc phát triển nhà ở giá rẻ một cách bền vững.

Bộ Xây dựng hiện nghiên cứu và chuẩn bị trình Chính phủ, để tiếp tục trình Quốc hội một nghị quyết thí điểm về chính sách nhà ở xã hội, trong đó có nhiều ưu đãi hơn về thủ tục đầu tư, lãi suất vay cũng như mở rộng nhóm thụ hưởng. Đặc biệt, các quy trình liên quan sẽ được rút ngắn nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án.

Bên cạnh đó, giới chuyên gia cũng góp ý, TP HCM hiện có 1.500 dự án đang chờ tháo gỡ. Nếu được giải quyết sẽ tạo ra một động lực rất tốt cho các doanh nghiệp phát triển, tạo nguồn cung lớn, khi đó vấn đề giá cả và lựa chọn sẽ dễ dàng hơn.

Phương Uyên