Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) mới đây kiến nghị cho phép chủ đầu tư được bán, cho thuê mua nhà hình thành trong tương lai dù đang thế chấp, chưa giải chấp ngay, nếu ngân hàng và người mua đồng ý.

Nhiều doanh nghiệp và hiệp hội cho rằng đây là giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn vốn. Tuy nhiên, không ít ý kiến từ người mua nhà và giới chuyên gia cảnh báo việc này có thể làm gia tăng rủi ro pháp lý, đẩy phần bất lợi về phía khách hàng, nhóm vốn ở vị thế yếu trong các giao dịch bất động sản.

Chị Ngọc, ngụ phường An Bình (TP HCM), cho biết từng mua căn hộ tại TP Thủ Đức cũ từ năm 2018, nhận nhà năm 2019 nhưng đến nay vẫn chưa được cấp sổ hồng do dự án chưa được giải chấp hoàn toàn. Theo chị, cư dân đã nhiều lần kiến nghị và chủ đầu tư liên tục cam kết, thực tế là tiền đã đóng đủ, nhà đã ở ổn định nhưng sổ hồng vẫn “bặt vô âm tín”, mỗi lần hỏi chỉ nhận được câu trả lời “đang làm việc với ngân hàng”.

Từ trải nghiệm cá nhân, chị cho rằng việc cho phép bán nhà đang thế chấp là một rủi ro lớn. Người mua nhà cá nhân rất khó kiểm soát được năng lực tài chính thực sự của chủ đầu tư và tiến độ trả nợ ngân hàng. “Khi có tranh chấp, người mua phải theo đuổi kiện tụng kéo dài, vừa tốn kém vừa bất an”, chị nhận xét.

Cùng quan điểm, anh Kiệt, một nhà đầu tư bất động sản cá nhân tại TP HCM, cho rằng đề xuất bán nhà chưa giải chấp không phù hợp với tâm lý người mua ở thực, khi buộc họ chấp nhận rủi ro pháp lý để đổi lấy cam kết giải chấp trong tương lai. Theo anh, cơ chế ngân hàng kiểm soát dòng tiền chủ yếu nhằm bảo đảm thu hồi nợ, không phải bảo vệ quyền sở hữu của người mua. Trong trường hợp dự án phát sinh rủi ro, ngân hàng vẫn được ưu tiên xử lý tài sản, còn người mua dù đã thanh toán và nhận nhà vẫn ở thế bất lợi.

Thực tế tại TP HCM cho thấy, nhiều dự án đã bàn giao nhà nhiều năm nhưng cư dân vẫn chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu do chủ đầu tư mang dự án đi thế chấp và không đủ khả năng giải chấp. Một số dự án từng nằm trong diện này như chung cư Bảy Hiền, Minh Thành, Phú Thạnh, Khang Gia Tân Hương, Avila, KDC Phú Hữu, 4S Linh Đông… Nhiều trường hợp, cơ quan quản lý phải vào cuộc tháo gỡ, song quá trình xử lý kéo dài, gây tổn thất lớn về thời gian, chi phí và tâm lý cho người mua.

Điểm chung của các tranh chấp này là người mua hầu như không có công cụ pháp lý trực tiếp để bảo vệ quyền lợi khi chủ đầu tư chậm hoặc không thực hiện nghĩa vụ với ngân hàng, còn khiếu nại, khởi kiện để đòi quyền lợi thường kéo dài, phức tạp và tốn kém.

Từ góc độ chuyên môn, Luật sư Trần Hoàng Hải, Văn phòng luật Hoàng Hải, phân tích nhà ở hình thành trong tương lai là loại tài sản đặc thù, khi người mua phải bỏ tiền trong lúc tài sản chưa hoàn thiện và quyền sở hữu chưa hình thành đầy đủ. Vì vậy, pháp luật nhà ở trong nhiều năm qua luôn đặt ra các yêu cầu nghiêm ngặt nhằm bảo vệ người mua, trong đó có nguyên tắc chủ đầu tư phải giải chấp tài sản trước khi ký hợp đồng mua bán.

Luật Nhà ở 2023 tiếp tục kế thừa tinh thần này, mục tiêu là ngăn chặn tình trạng một tài sản bị đem bán cho nhiều bên và bảo vệ người mua trước nguy cơ tài sản bị xử lý để thu hồi nợ ngân hàng. Vì vậy theo luật sư Hải, việc cho phép bán nhà chưa giải chấp, dù có sự đồng thuận của ba bên, về bản chất đã làm thay đổi trật tự ưu tiên trong giao dịch.

“Khi tài sản vẫn đang thế chấp, ngân hàng có quyền ưu tiên xử lý nếu chủ đầu tư mất khả năng thanh toán, còn người mua vẫn đứng sau trong thứ tự bảo vệ quyền lợi khi xảy ra tranh chấp”, ông Hải nói.

Một rủi ro khác là sự bất cân xứng thông tin. Chuyên gia bất động sản Nguyễn Hoàng cho rằng không phải người mua nào cũng có đủ kiến thức pháp lý để hiểu và đánh giá đầy đủ các điều khoản liên quan đến thế chấp, giải chấp, kiểm soát dòng tiền hay trách nhiệm của ngân hàng. Việc yêu cầu người mua “tự quyết định” mua hay không mua nhà đang thế chấp, về hình thức là trao quyền lựa chọn, nhưng thực chất có thể chuyển phần lớn rủi ro sang phía người yếu thế hơn.

Ngay cả khi thông tin được công khai trong hợp đồng, câu hỏi then chốt vẫn là: nếu chủ đầu tư không thực hiện đúng cam kết giải chấp, ai sẽ là người gánh hậu quả trực tiếp? Trong đa số trường hợp, ngân hàng có đầy đủ công cụ pháp lý để bảo toàn vốn, trong khi người mua phải theo đuổi các tranh chấp dân sự kéo dài để bảo vệ quyền lợi của mình.

Ngoài ra, nhiều ý kiến lo ngại việc cho phép bán nhà chưa giải chấp có thể tạo tiền lệ khiến một số chủ đầu tư phụ thuộc nhiều hơn vào dòng tiền của khách hàng thay vì năng lực tài chính thực chất. Trong bối cảnh niềm tin thị trường vừa mới phục hồi, mọi điều chỉnh chính sách cần được cân nhắc thận trọng, để bài toán tháo gỡ vốn cho doanh nghiệp không trở thành rủi ro pháp lý kéo dài đối với người mua.

Từ góc độ quản lý, Văn phòng Đăng ký đất đai TP HCM mới đây cũng cảnh báo người dân cần thận trọng khi giao dịch nhà ở hình thành trong tương lai, đặc biệt là các dự án hoặc căn hộ đang bị thế chấp. Cơ quan này khuyến cáo người mua chỉ nên ký hợp đồng và thanh toán khi tài sản đã được giải chấp đầy đủ.

Phương Uyên

Việc điều chỉnh địa giới hành chính giữa Phú Yên và Đăk Lăk tạo tiền đề cho việc tái cấu trúc không gian phát triển theo trục rừng – biển, trong đó khu vực phía Đông, trọng điểm là Tuy Hòa đóng vai trò cửa ngõ giao thương và dịch vụ. Sự dịch chuyển này kéo theo nhu cầu về hạ tầng vận tải, lưu trú và bất động sản đô thị.

Theo quy hoạch, quốc lộ 29 được nâng cấp và mở rộng giai đoạn 2026-2030 sẽ rút ngắn thời gian từ Buôn Ma Thuột về Tuy Hòa còn 2 giờ. Tuyến cao tốc Buôn Ma Thuột – Tuy Hòa dài 122 km, 4 làn xe, vận tốc 100 km/giờ cũng đang được nghiên cứu đầu tư trước năm 2030. Khi các trục kết nối hoàn thiện, quãng đường từ Tây Nguyên xuống biển Nam Trung Bộ có thể rút ngắn, mở rộng dòng khách du lịch và nhu cầu sở hữu nhà ở thứ hai.

Theo Cloud Gate, so với nhiều địa phương ven biển chỉ dựa vào khách ngoài tỉnh, Tuy Hòa có thêm lợi thế tiếp cận trực tiếp thị trường nội vùng Tây Nguyên với quy mô dân cư lớn. Đây được xem là nhóm sử dụng dịch vụ nghỉ dưỡng cuối tuần và ngắn ngày, đồng thời hình thành nhu cầu lưu trú cho thuê theo mùa.

Bên cạnh đó, khu vực phía Đông tỉnh sau sáp nhập tập trung đồng thời du lịch biển, cảng biển và hạ tầng hàng không. Tuy Hòa hiện có sân bay dân dụng và nằm giữa cảng Vũng Rô và khu vực Bãi Gốc – nơi đang hình thành tổ hợp cảng biển quy mô lớn. Một số dự án công nghiệp, công nghệ cao cũng được quy hoạch lân cận, tạo thêm nhu cầu nhà ở cho lực lượng kỹ sư, chuyên gia và lao động dịch vụ.

Năm 2025, Phú Yên (cũ) dự kiến đón hơn 4 triệu du khách, trong đó tập trung chủ yếu tại Tuy Hòa. Tăng trưởng du lịch, kết hợp mở rộng hoạt động logistics và công nghiệp, được xem là yếu tố nền tảng thúc đẩy thị trường lưu trú đô thị. Tuy nhiên, nguồn cung nhà ở quy mô lớn tại trung tâm thành phố còn tương đối hạn chế, chủ yếu là khu dân cư hiện hữu và dự án nhỏ lẻ, theo Cloud Gate.

Trong bối cảnh đó, một số quỹ đất trung tâm bắt đầu được triển khai theo mô hình nhà phố và biệt thự thấp tầng như dự án Cloud Reserve Central Tuy Hoa. Công trình có quy mô khoảng 1,85 ha với 118 căn liền kề và 16 biệt thự đơn lập. Nguồn cung này hướng đến ba nhóm chính: người mua làm nơi nghỉ dưỡng kết hợp cho thuê, chuyên gia làm việc tại khu công nghiệp – cảng biển, và cư dân địa phương nâng cấp chỗ ở.

Dự án nằm trên trục Trần Phú và gần đường Hùng Vương – hai tuyến giao thông chính của địa phương. Đối diện là hồ điều hòa Hồ Sơn và bệnh viện quốc tế Việt Mỹ. Trong bán kính 1 km là quảng trường, Đại học Phú Yên, Coopmart, chuỗi khách sạn resort 4-5 sao, bệnh viện đa khoa Phú Yên, bệnh viện Y học cổ truyền… Khoảng cách từ đây ra bãi biển trung tâm khoảng hơn một km, thuận lợi khai thác lưu trú ngắn hạn

Theo chủ đầu tư, tác động của hạ tầng thường diễn ra theo lộ trình dài hạn. Khi giao thông liên vùng, cảng biển và công nghiệp từng bước hình thành, thị trường nhà ở tại Tuy Hòa có thể chuyển dịch từ quy mô địa phương sang phục vụ nhu cầu đa vùng, mở ra dư địa mới cho các dự án.

Song Anh

Hệ thống hạ tầng liên kết vùng tại khu Đông đang bước vào giai đoạn vận hành khi nhiều công trình trọng điểm lần lượt hoàn thiện. Trong đó, đường Liên Phường thông xe hai chiều được xem là một trong những mảnh ghép quan trọng, tác động trực tiếp đến tổ chức giao thông khu vực.

Tuyến đường dài 6,7 km mở ra hành lang kết nối thông suốt từ cao tốc TP HCM – Long Thành – Dầu Giây, qua các trục Võ Chí Công – Đỗ Xuân Hợp – Võ Nguyên Giáp – nút giao Cát Lái. Dòng xe tải nặng và container vốn tập trung tại một số điểm như nút An Phú được phân bổ lại theo mạng lưới mới, góp phần giảm áp lực cục bộ và cải thiện khả năng lưu thông.

Với mặt cắt 6 làn xe, Liên Phường đóng vai trò trục trung gian, bổ sung cho các tuyến chính hiện hữu. Cách tổ chức này từng bước thay thế tình trạng phụ thuộc vào số ít tuyến huyết mạch, vốn dễ quá tải khi lưu lượng tăng cao.

Ở hướng Mai Chí Thọ, hầm chui kết nối cao tốc TP HCM – Long Thành – Dầu Giây dự kiến thông xe cuối tháng 1, tạo dòng di chuyển liền mạch từ cửa ngõ phía Đông vào trung tâm. Nhánh cầu vượt rẽ phải từ cao tốc xuống Mai Chí Thọ theo hướng Võ Nguyên Giáp đã khai thác, rút ngắn quãng di chuyển về khu vực Liên Phường.

Tại trục Nguyễn Thị Định, cầu Bà Dạt và cầu Giồng Ông Tố đã hoàn thành xây dựng, chờ kết nối đồng bộ. Khi thông xe, các công trình này dự kiến phân phối lưu lượng từ khu cảng, khu dân cư và khu công nghiệp về trục Liên Phường, củng cố vai trò trung chuyển của tuyến đường trong mạng lưới khu Đông.

Trong dài hạn, sân bay quốc tế Long Thành dự kiến khai thác giai đoạn một từ năm 2026. Sự kiện này được đánh giá sẽ thúc đẩy nhu cầu vận tải, logistics và dịch chuyển dân cư trong vùng. Nhiều tuyến giao thông tại khu Đông được lên kế hoạch hoàn thiện sớm, góp phần chuyển vai trò khu vực từ điểm thường xuyên ùn tắc sang đầu mối kết nối của trục đô thị – công nghiệp phía Nam.

Khi hạ tầng thay đổi, sự di chuyển của cư dân cũng được điều chỉnh. Thời gian tiếp cận các khu chức năng, thương mại và dịch vụ trong nội khu Đông rút ngắn so với trước, thay vì tập trung về khu trung tâm cũ.

Dọc trục Liên Phường, khu đô thị quốc tế The Global City là dự án nằm trên tuyến đường này. Dự án đã đưa vào vận hành một phần tiện ích như kênh đào nhạc nước lớn nhất Đông Nam Á, cầu Ánh Trăng, vịnh Tình Yêu và các không gian dạo bộ ven nước, tạo điểm đến tham quan và sinh hoạt ngoài trời cho cư dân.

Tiếp đó, tổ hợp thể thao, giải trí City Park, bổ sung các hoạt động vận động với đường đua go-kart, khu trò chơi tương tác trong nhà, khu bắn cung, sân tập golf, pickleball cùng nhiều khu vui chơi ngoài trời, phục vụ đa dạng nhóm độ tuổi.

Ngoài ra, khu nhà phố thương mại SOHO đã đi vào hoạt động với các dịch vụ ẩm thực, mua sắm và giải trí. Một số tuyến phố chuyên đề và cụm nhà hàng, quán cà phê được đưa vào khai thác, góp phần hình thành không gian thương mại, dịch vụ trong nội khu.

Theo quy hoạch, khi hoàn thiện toàn bộ phân khu cùng các tiện ích như công viên, trường học, cơ sở y tế và trung tâm thương mại 123.00 m2, khu đô thị này dự kiến phục vụ khoảng 150.000 người. Quy mô dân cư lớn được kỳ vọng tạo thêm nhu cầu dịch vụ và giao thương tại chỗ, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào khu vực trung tâm.

The Global City còn nằm gần khu liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc, được xem là yếu tố hỗ trợ về hạ tầng công cộng và không gian chức năng cho toàn khu vực. Các phân khu cao tầng và thấp tầng tại khu vực này cũng tiếp tục được triển khai xây dựng, như Lumière Midtown, Sola – bán đảo villa compound giáp 3 mặt sông. Ngoài ra, phân khu cao tầng Masteri Grand View đã tiến hành cất nóc vào ngày 29/1, phân khu Masteri Cosmo Central thuộc Masteri Collection cũng đã ra mắt.

Theo các chuyên gia, thị trường bất động sản gắn liền với các dự án hạ tầng đã hiện hữu ngày càng chiếm lợi thế. Trong bối cảnh Liên Phường và các tuyến liên quan đi vào vận hành, khu Đông TP HCM được xem là điểm giao thoa mới của dòng di chuyển và hoạt động kinh tế, tạo nền tảng cho các khu đô thị nằm dọc trục này.

Song Anh