Những cái “bắt tay” triệu USD

Công ty cổ phần Phát triển Bất động sản Phát Đạt (mã chứng khoán: PDR) vừa công bố thông tin công ty con Cao ốc Bình Dương đã chuyển nhượng toàn bộ cổ phần tại công ty sở hữu dự án cao ốc Thuận An 1. Từ đây, Phát Đạt thu về đợt tiền thanh toán đầu tiên hơn 1.900 tỷ đồng.

Sau thương vụ chuyển nhượng Thuận An 1, Phát Đạt và tập đoàn Mitsubishi Corporation (Nhật Bản) công bố thiết lập quan hệ đối tác liên quan đến dự án này. Thông tin cho biết Mitsubishi Corporation chính là bên nhận chuyển nhượng dự án trên, quy mô gần 2.700 căn hộ và shophouse tại phường Thuận Giao, TPHCM.

Việc bắt tay với đối tác Nhật Bản được ban lãnh đạo đánh giá hỗ trợ mạnh mẽ cho chiến lược phát triển dài hạn của doanh nghiệp.

Trước Phát Đạt, thị trường thời gian qua cũng ghi nhận sự hợp tác ngày càng khăng khít giữa Công ty Nam Long (mã chứng khoán: NLG) với đối tác đến từ Nhật Bản. Trong quý IV, doanh nghiệp này đã bán 15% vốn tại công ty sở hữu dự án Izumi City (Đồng Nai) cho đối tác lâu năm của mình, thu về mức lợi nhuận đáng kể.

Hơn 10 năm qua, Nam Long cùng 2 tập đoàn Nhật là Hankyu Hanshin Properties và Nishi Nippon Railroad đã cùng đồng hành phát triển nhiều khu đô thị theo hướng bền vững với quỹ đất hơn 400ha, 9 dự án, hơn 20.000 sản phẩm.

Dấu ấn doanh nghiệp Nhật trên thị trường bất động sản còn thể hiện ở nhiều thương vụ đình đám khác. Hai ông lớn Nhật là Cosmos Initia và Koterasu Group cùng liên doanh với TTCapital phát triển dự án đầu tiên tại Bình Dương cũ (nay là TPHCM) mang tên TT Avio. Liên doanh còn công bố kế hoạch dự kiến đầu tư khoảng 150 triệu USD trong vòng 5 năm tới, mục tiêu mỗi năm đưa ra thị trường khoảng 1.000 căn hộ vừa túi tiền.

Tập đoàn Kim Oanh cũng từng ký hợp tác với tập đoàn Sumitomo Forestry, Kumagai Gumi, NTT Urban Development để làm dự án Một Thế Giới – The One World quy mô 50ha thuộc TP Thuận An, tỉnh Bình Dương (nay là TPHCM).

Công ty An Gia cũng từng nhiều năm hợp tác với đối tác Nhật, gần nhất là ký biên bản ghi nhớ với trong việc mua cổ phiếu thứ cấp, mở cơ hội quyền chọn tham gia góp vốn trực tiếp vào dự án The Gió (Bình Dương cũ, nay là TPHCM).

Một ông lớn địa ốc khác là Nhà Khang Điền (mã chứng khoán: KDH) cũng hợp tác với Keppel Land đến từ Singapore. Doanh nghiệp ngoại quốc này từng chi hơn 3.100 tỷ đồng mua cổ phần 2 dự án của Khang Điền tại TPHCM để cùng phát triển sản phẩm. Vừa qua, liên doanh Keppel – Khang Điền đã bàn giao sản phẩm khu thấp tầng, động thổ khu cao tầng trong dự án Gladia by the Waters thuộc khu Đông TPHCM.

Khẩu vị của khối ngoại

Ông Neil MacGregor, Giám đốc Điều hành Savills Việt Nam, cho biết hoạt động mua bán – sáp nhập (M&A) bất động sản đã gia tăng động lực trong 2 năm gần đây, khi thị trường dần thích ứng với Luật Đất đai mới cùng các Luật Nhà ở và Kinh doanh bất động sản sửa đổi. Những thay đổi này góp phần hình thành khung pháp lý rõ ràng hơn, qua đó củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Theo ông MacGregor, nguồn cung các tài sản đang vận hành hiện vẫn rất hạn chế. Do đó, phần lớn các thương vụ M&A tập trung vào các dự án đang trong giai đoạn phát triển, thay vì các tài sản đã tạo dòng tiền ổn định.

Theo Savills, xu hướng M&A tập trung vào các dự án phát triển, đặc biệt trong phân khúc nhà ở và các khu đô thị quy mô lớn, phản ánh đúng bối cảnh thị trường hiện nay. Riêng quý III/2025, Việt Nam ghi nhận hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm, với tổng vốn đầu tư công ước đạt khoảng 1,28 triệu tỷ đồng, tạo nền tảng cho quá trình mở rộng không gian đô thị và phát triển các khu vực vệ tinh. Dự án Vành đai 3 TPHCM được xem là ví dụ điển hình khi mở ra nhiều dư địa mới cho phát triển nhà ở khu vực ven đô.

Thực tế thị trường cho thấy dòng vốn đang dịch chuyển rõ nét từ các đô thị lõi sang các khu vực vệ tinh, nơi hạ tầng ngày càng hoàn thiện và quỹ đất còn nhiều tiềm năng phát triển. Xu hướng này phù hợp với chiến lược tích lũy quỹ đất dài hạn của nhiều nhà đầu tư.

Một điểm đáng chú ý khác là sự gia tăng của các thương vụ liên doanh hoặc mua cổ phần thiểu số. Theo ông MacGregor, đây là cách tiếp cận thận trọng nhưng có tính toán, đặc biệt được các nhà đầu tư Nhật Bản ưa chuộng. Nhiều nhà đầu tư mong muốn gia nhập thị trường Việt Nam nhưng chưa sẵn sàng dẫn dắt dự án hoặc cam kết nguồn vốn lớn ngay từ đầu. Việc nắm giữ cổ phần thiểu số cho phép họ từng bước tìm hiểu thị trường, tích lũy kinh nghiệm và xây dựng niềm tin trước khi mở rộng quy mô đầu tư.

Khung pháp lý được cải thiện cũng góp phần thúc đẩy các cấu trúc giao dịch linh hoạt hơn, từ việc nắm quyền chi phối, tham gia với tư cách cổ đông thiểu số, đến các khoản đầu tư thuần túy mang tính tài chính. Điều này đang giúp Việt Nam trở thành thị trường M&A bất động sản năng động, thu hút đa dạng dòng vốn.

Theo đó, trọng tâm M&A thời gian gần đây chủ yếu tập trung vào các dự án phát triển nhà ở và bất động sản công nghiệp. Về dài hạn, Việt Nam được đánh giá có nhiều tiềm năng để thu hút các dòng vốn tổ chức quy mô lớn.

Ở góc nhìn khác, bà Lê Thị Huyền Trang, Tổng giám đốc JLL Việt Nam, cho biết trong bối cảnh điều kiện tài chính thắt chặt, nhiều doanh nghiệp đã chuyển hướng sang chiến lược M&A như một giải pháp then chốt nhằm duy trì đà tăng trưởng. Sau quá trình tái cơ cấu, không ít tập đoàn tích cực mở rộng danh mục bất động sản thông qua các thương vụ sáp nhập và mua lại. Một số doanh nghiệp nội địa như Novaland hay Phát Đạt đang tham gia tích cực vào thị trường M&A.

Dòng vốn đầu tư hiện tập trung đáng kể vào các dự án có mức độ minh bạch pháp lý cao, đặc biệt là những quỹ đất thương mại đã được chấp thuận quy hoạch, có đầy đủ giấy tờ về quyền sử dụng đất và lộ trình hoàn thành xây dựng rõ ràng. Thị trường cũng cho thấy sự phân tầng rõ nét giữa các nhóm nhà đầu tư: Nhà đầu tư trong nước dẫn đầu về số lượng giao dịch với các thương vụ quy mô vừa và nhỏ; nhà đầu tư nước ngoài tập trung vào các thương vụ lớn, nhất là phân khúc nhà ở cao cấp, phát triển đô thị tích hợp và bất động sản công nghiệp mang tính chiến lược.

Theo JLL, các nhà đầu tư quốc tế, đặc biệt đến từ Hàn Quốc, Singapore, Nhật Bản và Mỹ, đang đặt ra hai tiêu chí ưu tiên khi đánh giá cơ hội M&A tại Việt Nam. Trong đó, tính minh bạch pháp lý được xem là yếu tố không thể thỏa hiệp, với sự quan tâm đặc biệt dành cho các dự án có hồ sơ pháp lý hoàn chỉnh và sẵn sàng triển khai.

Bên cạnh đó, tiêu chí phát triển bền vững và thân thiện môi trường ngày càng được chú trọng, nhất là từ các quỹ đầu tư châu Âu và Bắc Mỹ tuân thủ nghiêm ngặt các chuẩn mực ESG, trong bối cảnh Việt Nam cam kết mạnh mẽ với mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero).

Tăng tốc, quyết liệt triển khai

Nhiều doanh nghiệp bất động sản đang đồng loạt tăng tốc đầu tư vào nhà ở xã hội, tạo nên làn sóng phát triển mới ở phân khúc vốn khan hiếm nguồn cung suốt nhiều năm qua. Các dự án được khởi công và mở rộng liên tục tại nhiều tỉnh, thành, mở ra cơ hội tiếp cận nhà ở tốt hơn cho nhóm thu nhập thấp và trung bình – những người chịu áp lực lớn nhất từ thị trường nhà ở thương mại có giá quá cao.

Trong số này, hàng loạt tập đoàn lớn và doanh nghiệp phát triển nhà ở vừa và nhỏ đều công bố kế hoạch xây dựng hàng chục nghìn đến hàng trăm nghìn căn hộ trong giai đoạn 2024-2030. Các dự án trải rộng từ Hà Nội, TPHCM đến nhiều địa phương như Hải Phòng, Đồng Nai, Cà Mau, Hà Nam… với quy mô tăng mạnh so với các năm trước.

Trong đó, Vingroup là đơn vị gây chú ý khi đăng ký xây dựng 500.000 căn nhà ở xã hội đến năm 2030, tương đương một nửa mục tiêu Chính phủ giao toàn quốc. Doanh nghiệp đang triển khai các dự án Happy Home tại 7 tỉnh, thành và đưa dần ra thị trường hàng chục nghìn căn ở nhiều khu vực.

Tại phía Nam, Kim Oanh Group cho biết đang phát triển tổng cộng khoảng 18.500 căn nhà ở xã hội sau 3 năm đẩy mạnh đầu tư, với kế hoạch nâng lên 50.000 căn vào năm 2028. Nhiều dự án mới tại Đồng Nai và TPHCM đã được khởi công trong năm nay.

Đơn vị theo đuổi dòng nhà ở vừa túi tiền từ sớm như Nam Long cũng mở rộng quy mô khi đã phát triển khoảng 5.000 căn EHomeS, tiếp tục xây thêm hơn 600 căn tại Cần Thơ và chuẩn bị triển khai thêm tại Đồng Nai. Công ty đặt mục tiêu đạt 60.000 căn nhà ở xã hội và nhà ở vừa túi tiền đến năm 2030.

Khu vực Đồng bằng sông Cửu Long ghi nhận sự vào cuộc của Địa ốc Hoàng Quân, đơn vị đang hướng đến mục tiêu 50.000 căn trên cả nước. Riêng tại Cà Mau, doanh nghiệp đã được chấp thuận triển khai hai dự án quy mô gần 1.000 căn và nhiều hạng mục khác. Tính đến nay, Hoàng Quân cho biết đã hoàn thành khoảng 10.000 căn và đang triển khai thêm 40.000 căn tại nhiều địa phương.

Ngoài những doanh nghiệp kể trên, nhiều tập đoàn khác cũng chạy đua mở rộng quỹ nhà ở xã hội. Sun Group được giao quỹ đất khoảng 18ha trong một khu đô thị phía Bắc để phát triển loại hình này và đã triển khai thêm dự án tại Hà Nam. HUD, tổng công ty nhà nước, cũng khởi công dự án HUD Thủ Đức và chuẩn bị mở bán hơn 270 căn nhà ở xã hội tại Bình Dương.

Tổng thể, nguồn cung nhà ở xã hội mới đang tăng mạnh tại hàng loạt tỉnh, thành thay vì chỉ tập trung tại các đô thị lớn như trước. Làn sóng tham gia của nhiều chủ đầu tư được kỳ vọng sẽ giúp thị trường bớt khan hiếm, giảm áp lực giá và mở rộng cơ hội sở hữu nhà cho người thu nhập thấp và trung bình trong những năm tới.

Còn đó những băn khoăn, đề xuất

TS Sử Ngọc Khương – Giám đốc cấp cao Savills Việt Nam – cho rằng dù nhiều doanh nghiệp bày tỏ mong muốn tham gia phát triển nhà ở xã hội, thực tế họ vẫn gặp hàng loạt rào cản lớn. Việc phải tự tìm và mua đất khiến chi phí đầu vào đội lên đáng kể, trong khi thủ tục pháp lý vẫn phức tạp, quy trình giao – hoàn trả đất giữa doanh nghiệp và Nhà nước còn chồng chéo. Những yếu tố này khiến tiến độ triển khai kéo dài và biên lợi nhuận vốn đã bị khống chế ở mức tối đa 10% càng trở nên kém hấp dẫn.

Ông Khương nhận định các chính sách hiện hành như tiêu chuẩn, đối tượng thụ hưởng hay ưu đãi lãi suất mới chỉ mang tính “lọc” và quản lý nguồn cung trong bối cảnh khan hiếm, chứ chưa giải quyết được căn nguyên là cơ chế, thủ tục và mô hình đầu tư chưa đồng bộ.

Đại diện Nam Long đánh giá việc ngày càng nhiều doanh nghiệp – kể cả ngoài lĩnh vực bất động sản – tham gia phát triển nhà ở xã hội cho thấy phân khúc này đang hình thành một làn sóng đầu tư rõ rệt. Đây là tín hiệu tích cực, giúp đa dạng nguồn cung và hỗ trợ mục tiêu “nhà ở cho người thu nhập trung bình và thấp”, vốn là định hướng mà doanh nghiệp theo đuổi nhiều năm.

Đơn vị này cho biết các chính sách mới như kế hoạch thành lập Quỹ phát triển nhà ở quốc gia, tháo gỡ vướng mắc pháp lý và cải tiến quy trình đầu tư là bước tiến quan trọng, tạo nền tảng để thu hút nhà đầu tư nghiêm túc, qua đó đẩy nhanh tiến độ và mở rộng quy mô nhà ở xã hội theo hướng bền vững hơn.

Phát biểu tại kỳ họp cổ đông hồi tháng 5, ông Trương Anh Tuấn – Chủ tịch Hoàng Quân – nhìn nhận doanh nghiệp đang chịu nhiều áp lực khi phải hoàn thành mục tiêu 40.000 căn nhà ở xã hội đến năm 2030, đồng thời đáp ứng tiêu chí “nhanh, nhiều, tốt, rẻ” và tích hợp hệ sinh thái tiện ích. Để thực hiện kế hoạch này, Hoàng Quân cần khoảng 200ha đất nhưng hiện mới có 50ha. Từ quỹ đất đến hồ sơ pháp lý, thủ tục cấp phép xây dựng… đều là những trở ngại đáng kể.

Không chỉ thiếu đất, doanh nghiệp còn đối mặt thách thức về vốn. Với 40.000 căn nhà ở xã hội, tổng nhu cầu vốn khoảng 40.000 tỷ đồng, trong đó tối thiểu 10.000 tỷ đồng là vốn vay trung, dài hạn. Tuy nhiên, ngân hàng chỉ giải ngân khi dự án chứng minh được tính khả thi và khả năng hoàn vốn, buộc doanh nghiệp phải chứng minh rõ ràng về quỹ đất, mô hình triển khai, hiệu quả tài chính và dòng tiền.

Ở góc độ một doanh nghiệp lớn đang đầu tư mạnh vào phân khúc này, bà Đặng Thị Kim Oanh – Chủ tịch Tập đoàn Kim Oanh – kiến nghị nhiều giải pháp liên quan đến vốn, quỹ đất và cơ chế. Theo bà, Chính phủ cần chỉ đạo quyết liệt hơn để tháo gỡ vướng mắc, tạo điều kiện cho doanh nghiệp có năng lực tiếp cận nguồn vốn kịp thời.

Doanh nghiệp cho biết đã chuẩn hóa quy trình phát triển dự án, chủ động bỏ vốn mua đất và không trông chờ hỗ trợ. Nếu được giao thêm quỹ đất “sạch” và giảm thủ tục hành chính, doanh nghiệp cam kết giảm giá bán, rút ngắn tiến độ và bàn giao nhà sớm hơn kế hoạch.