Theo Bộ Xây dựng, thời gian qua, nhu cầu mua và thuê mua nhà ở xã hội (NOXH) tại nhiều địa phương tăng mạnh. Người dân đặc biệt quan tâm các dự án được mở bán hoặc công bố tiếp nhận hồ sơ.

Tuy nhiên, tại một số dự án đã xuất hiện tình trạng tập trung đông người, chen lấn, giành chỗ; xếp hàng xuyên đêm, tự lập danh sách số thứ tự để “giữ suất”. Các hành vi này tiềm ẩn nguy cơ tranh chấp, gây mất an ninh trật tự. Bên cạnh đó còn phát sinh môi giới trái phép, “cò hồ sơ”, thu tiền giữ chỗ ngoài quy định, gây bức xúc xã hội và làm ảnh hưởng đến hình ảnh cũng như hiệu quả của chính sách NOXH.

Thực trạng trên, nếu không được chấn chỉnh kịp thời, không chỉ tiếp tục gây mất an ninh trật tự mà còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tiêu cực. Điều này tạo môi trường thuận lợi cho các loại “cò mồi”, môi giới nhận tiền lo hồ sơ, rao bán suất ngoại giao trái quy định… làm méo mó chính sách, ảnh hưởng lòng tin của người dân và gây khó khăn cho công tác quản lý Nhà nước tại địa phương.

Để bảo đảm việc tiếp nhận hồ sơ diễn ra trật tự, minh bạch, Bộ Xây dựng đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo triển khai nhằm bảo đảm chính sách NOXH được thực hiện đúng mục tiêu và nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước.

Cụ thể, Sở Xây dựng và các cơ quan liên quan cần đôn đốc các dự án NOXH đẩy nhanh tiến độ, sớm đưa dự án vào kinh doanh; đồng thời công khai thông tin về các dự án đang triển khai, tối thiểu 30 ngày trước khi nhận hồ sơ.

Nội dung công khai bao gồm: Quy mô dự án, số lượng căn hộ, giá bán, giá thuê mua, thời gian – địa điểm phát hồ sơ và thời gian bắt đầu – kết thúc nhận hồ sơ.

Sở Xây dựng hướng dẫn người dân chuẩn bị hồ sơ và giấy tờ chứng minh đối tượng, điều kiện đầy đủ, tránh việc phải bổ sung nhiều lần.

Công an địa phương cần có phương án bảo đảm an ninh trật tự, phân luồng giao thông, tránh tụ tập đông người, chen lấn. Các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra và xử lý hành vi môi giới trái phép, “cò mồi”, thu tiền đặt chỗ, thu phí “bảo đảm hồ sơ trúng”, rao bán “suất ngoại giao” trái quy định.

Bộ Xây dựng cũng đề nghị các chủ đầu tư dự án NOXH thực hiện nghiêm quy trình, thủ tục mua bán theo quy định; công bố công khai thông tin dự án trên nhiều phương tiện truyền thông.

Đối với việc nộp hồ sơ trực tiếp, yêu cầu chủ đầu tư bố trí nhiều điểm tiếp nhận; phân chia theo khung giờ, ngày hoặc theo khu vực dân cư; bố trí biển hướng dẫn và lực lượng hỗ trợ điều tiết, phân luồng để tránh ùn ứ.

Chủ đầu tư cần có phương án dự phòng khi số lượng hồ sơ vượt quá khả năng tiếp nhận. Trường hợp cần thiết phải kéo dài thời gian nhận hồ sơ thì phải thông báo công khai tại các điểm tiếp nhận, trên các phương tiện truyền thông và báo cáo cơ quan có thẩm quyền, bảo đảm mọi người đăng ký đều được tiếp nhận hồ sơ.

Bộ Xây dựng đồng thời khuyến khích ứng dụng công nghệ số như tiếp nhận hồ sơ trực tuyến, xếp hàng điện tử, phát hồ sơ online nhằm giảm tải lượng người đến trực tiếp.

Thông tin trên được ông Phạm Minh Mẫn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM đưa ra tại hội thảo “Phát triển nhà ở xã hội tại TPHCM – từ mô hình đến hành động”, diễn ra ngày 16/1.

Áp lực mục tiêu tăng gấp 10 lần

Theo Đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội của Chính phủ, đến năm 2030, TPHCM được giao chỉ tiêu phát triển khoảng 200.000 căn, chiếm 20% tổng số lượng nhà ở xã hội cả nước. Đây là mức phân bổ cao nhất trong các tỉnh thành. Cụ thể, trong giai đoạn 2026-2030, thành phố cần hoàn thành khoảng 180.000 căn, cao gấp 10 lần so với giai đoạn trước đó,.

Đánh giá về giai đoạn 2021-2025, lãnh đạo Sở Xây dựng TPHCM cho biết dù gặp nhiều khó khăn trong những năm đầu, nhưng với sự chỉ đạo quyết liệt, ước tính đến hết năm 2025, thành phố đạt khoảng 12.900 đến hơn 13.400 căn, cơ bản hoàn thành 98,7% chỉ tiêu Thủ tướng giao,.

Tuy nhiên, bước sang năm 2026, áp lực là rất lớn khi chỉ tiêu giao cho năm đầu tiên của chu kỳ mới đã lên tới hơn 28.000 căn, và các năm tiếp theo trung bình khoảng 38.000 căn/năm.

Kiên quyết xử lý chủ đầu tư “bán nhà thương mại, quên nhà xã hội”

Một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là việc triển khai quỹ đất 20% nhà ở xã hội trong các dự án thương mại. Theo ông Phạm Minh Mẫn, hiện thành phố có khoảng 197 dự án (bao gồm cả dự án độc lập và dự án trong quỹ đất 20%) với tiềm năng khoảng 230.000 căn.

Tuy nhiên, đa phần các hạng mục nhà ở xã hội trong dự án thương mại triển khai rất chậm so với tiến độ của phần nhà ở thương mại, thậm chí nhiều nhà đầu tư không thực hiện.

Trước thực trạng này, đại diện Sở Xây dựng TPHCM khẳng định sẽ tham mưu cho Thành phố áp dụng các chế tài mạnh trong giai đoạn tới đối với các chủ đầu tư đã bán nhà thương mại nhưng chây ỳ xây dựng nhà ở xã hội.

Cụ thể là kiến nghị không cho phép bán nhà ở hình thành trong tương lai đối với các giai đoạn tiếp theo của dự án; Kiên quyết không xem xét gia hạn tiến độ thực hiện dự án; Xem xét giao lại quỹ đất này cho các đơn vị như Bộ Công an hoặc Liên đoàn Lao động để triển khai.

Đối với các dự án đã quá hạn, kiến nghị không cho phép chủ đầu tư chuyển đổi nghĩa vụ nhà ở xã hội bằng tiền. Không xem xét chấp thuận chủ trương đầu tư các dự án mới đối với những chủ đầu tư vi phạm nghĩa vụ này.

“Đây là chế tài buộc các chủ đầu tư phải thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội”, ông Mẫn nhấn mạnh.

Thúc đẩy pháp lý, chuẩn bị khởi công hàng loạt

Để hiện thực hóa mục tiêu năm 2026, TPHCM đang tập trung rà soát pháp lý cho 47 dự án. Trong đó, nhóm 18 dự án với quy mô khoảng 14.600 căn có pháp lý khả thi, dự kiến có thể khởi công ngay trong Quý 1/2026 hoặc thậm chí trước Tết Nguyên đán nếu tiến độ được đẩy nhanh.

Nhóm 29 dự án còn lại (khoảng 16.100 căn) sẽ tiếp tục được tháo gỡ vướng mắc để triển khai trong các quý tiếp theo.

Về dài hạn, TPHCM định hướng quy hoạch quỹ đất lên tới 2.000ha đến năm 2040, tập trung tại các khu vực động lực phát triển. Thành phố đang nghiên cứu mô hình kêu gọi đầu tư các dự án quy mô lớn (từ 30 đến 200ha). Lãnh đạo Sở Xây dựng nhận định, chỉ cần triển khai thành công 1-2 dự án quy mô 200ha (tương đương 100.000 căn hộ) là có thể đảm bảo chỉ tiêu đề ra,.

Ngoài ra, thực hiện Nghị quyết 07 của Chính phủ, TPHCM cam kết rút ngắn 50% thời gian thực hiện thủ tục hành chính cho các dự án nhà ở xã hội. Đồng thời, thành phố sẽ kiện toàn “Quỹ phát triển nhà ở”, chuyển đổi mô hình để tăng vốn điều lệ và hỗ trợ tài chính trực tiếp cho các dự án phát triển nhà ở.

Với sự chuẩn bị về quỹ đất và thái độ quyết liệt trong xử lý vi phạm, TPHCM kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá về nguồn cung nhà ở xã hội trong chu kỳ 5 năm tới.

Hà Nội thông qua bảng giá đất mới, cao nhất 702 triệu đồng/m2

Chiều 26/11, với tỷ lệ 100% đại biểu có mặt tán thành, HĐND TP Hà Nội đã thông qua nghị quyết về bảng giá đất mới, áp dụng từ đầu năm 2026. Giá đất được chia thành 17 khu vực sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Bảng giá đất mới tăng 2-26% so với số liệu cũ. Khu vực có giá cao nhất là hơn 702 triệu đồng/m2, với thửa giáp mặt đường (vị trí 1) tại loạt tuyến đường như Bà Triệu (đoạn từ Hàng Khay đến Trần Hưng Đạo), Đinh Tiên Hoàng, Hai Bà Trưng (đoạn từ Lê Thánh Tông đến Quán Sứ).

Bảng giá đất điều chỉnh được dùng làm căn cứ để tính tiền bồi thường, xác định giá đất cho người tái định cư với người được bồi thường về đất ở; tính thuế sử dụng đất, thuế thu nhập cá nhân từ việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Bảng giá cũng được dùng điều chỉnh các khoản phí và lệ phí liên quan đến sử dụng, chuyển nhượng đất hoặc khi làm các thủ tục hành chính về đất đai.

Hà Nội, TPHCM đấu giá “đất vàng”

Hà Nội sắp tổ chức đấu giá khu đất rộng 3.366m2 tại số 18 phố Cao Bá Quát, phường Ba Đình. Khu đất sẽ được thực hiện dự án khách sạn 5 sao, tầng cao công trình 5-6 tầng, với tổng diện tích sàn 15.923m2.

Giá khởi điểm tại vòng đầu tiên của phiên đấu giá là 201,7 triệu đồng/m2, tương đương từ 679 tỷ đồng. Bước giá tối thiểu cho vòng tiếp theo là 2 triệu đồng mỗi m2, tương đương khoảng 6,73 tỷ đồng cho cả khu đất. Phiên đấu giá này phải trải qua tối thiểu 3 vòng.

Trong khi đó, UBND TPHCM lên kế hoạch tổ chức đấu giá quyền sử dụng 7 lô đất tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm vào năm sau. Các khu đất được đưa ra đấu giá gồm lô 3-8, 3-9, 3-12 (Khu chức năng số 3); lô 7-1, 7-17 (Khu chức năng số 7); lô 1-12 (Khu chức năng số 1) và lô 4-21 (Khu chức năng số 4).

Hiện trạng các lô đất trên đều đã hoàn thiện kết nối hạ tầng kỹ thuật, cơ bản hoàn thành bồi thường, giải phóng mặt bằng và đủ điều kiện để đưa ra đấu giá quyền sử dụng đất.

Trong số 7 lô đất sắp đấu giá, ba lô 3-8, 3-9 và 3-12 từng được đấu giá thành công vào cuối năm 2021 với mức giá hàng nghìn tỷ đồng. Đáng chú ý, lô 3-12 có diện tích hơn 10.000m2 được trả giá tới 24.500 tỷ đồng, tương đương 2,45 tỷ đồng/m2 – gấp 8 lần giá khởi điểm. Tuy nhiên, các doanh nghiệp trúng đấu giá đã không thực hiện nghĩa vụ tài chính đúng hạn và sau đó xin bỏ cọc.

Hà Nội sẽ đối thoại với người dân về nhà ở xã hội

Trung tâm phục vụ hành chính công TP Hà Nội cho biết sẽ tổ chức hội nghị đối thoại với chủ đề “Từ thủ tục liên thông đến an cư: Tháo gỡ khó khăn cho người dân mua nhà ở xã hội trên địa bàn TP Hà Nội” vào ngày 3/12.

Dự kiến, hội nghị có sự tham gia đầy đủ của các cơ quan trực tiếp thẩm định hồ sơ như Sở Xây dựng, Sở Tư pháp, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Văn phòng Đăng ký đất đai, Bảo hiểm xã hội Hà Nội và Ngân hàng Chính sách xã hội. Các đơn vị sẽ giải đáp từng nhóm nội dung cụ thể mà người dân thường gặp.

Ngoài ra, nhiều chủ đầu tư đang triển khai dự án nhà ở xã hội trên địa bàn như Him Lam, Viglacera, BIC Việt Nam, Tổng công ty 319 Bộ Quốc phòng, UDIC… cũng tham dự.

Tại hội nghị, người dân sẽ trao đổi trực tiếp với các đơn vị phụ trách và nhận phản hồi ngay, thay vì chỉ được cung cấp tài liệu hướng dẫn chung. Nội dung tập trung vào các vấn đề như tiêu chí xét duyệt, hồ sơ cần chuẩn bị, thời hạn giải quyết, cơ chế vay vốn ưu đãi và trách nhiệm của từng cơ quan trong quy trình liên thông.

Siết kỷ luật, tăng cường giám sát hoạt động môi giới

Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) phát đi công văn yêu cầu các sàn giao dịch và doanh nghiệp môi giới không để xảy ra các hành vi trái quy định như cam kết “suất mua”, “suất nội bộ”, quyền ưu tiên lựa chọn sản phẩm…

Đơn vị môi giới không được phát tán thông tin, hình ảnh, tài liệu chưa được kiểm chứng; không sử dụng thương hiệu của tổ chức theo cách gây hiểu nhầm, thiếu minh bạch. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra nội bộ để ngăn chặn việc nhân viên và cộng tác viên lợi dụng danh nghĩa công ty thực hiện hành vi vi phạm.

Đối với đội ngũ môi giới cá nhân, hiệp hội yêu cầu tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp; đặt trách nhiệm minh bạch thông tin, trung thực trong tư vấn lên hàng đầu; không lợi dụng tâm lý khách hàng để trục lợi.

Môi giới bị nghiêm cấm đưa ra cam kết chắc chắn về suất mua, suất ưu tiên hay đảm bảo kết quả xét duyệt; thu tiền chênh lệch, tiền bảo đảm hồ sơ hoặc bất kỳ khoản thu nào không được phép; cố tình thổi phồng thông tin, tạo dựng nội dung gây hiểu nhầm; hoặc sử dụng danh nghĩa tổ chức, cá nhân khác khi chưa được cho phép.

Cấu trúc “đô thị nén” là rào cản

Tại tọa đàm “Hoàn thiện hạ tầng, kết nối giao thông tích hợp và liền mạch” diễn ra chiều 9/12, TS Nguyễn Trí Hiếu đã chỉ ra một nghịch lý đáng suy ngẫm của giao thông đô thị Việt Nam: Dù có những “động mạch chủ” là các tuyến metro hiện đại, nhưng lại thiếu trầm trọng những “mao mạch” dẫn máu – chính là sự kết nối từ ngõ hẻm đến nhà ga.

Giải thích cụ thể hơn, chuyên gia giải thích nếu người dân phải đi bộ quá 10-15 phút từ nhà ra trạm xe bus hoặc ga metro trong điều kiện vỉa hè bị lấn chiếm và thời tiết nhiệt đới nắng nóng, họ sẽ quay lại với xe máy cá nhân. Trong khi đó, theo các nghiên cứu đô thị học, phần lớn người dân Hà Nội và TPHCM sinh sống trong các mạng lưới hẻm và ngõ phố khiến xe bus hay xe trung chuyển khó tiếp cận.

Nêu giải pháp, chuyên gia gợi ý một số kinh nghiệm của Bangkok (Thái Lan) như mô hình chính quy hóa “xe ôm” thành hệ thống trung chuyển, có thể áp dụng tại Việt Nam bằng việc tích hợp lực lượng xe công nghệ vào mạng lưới giao thông công cộng.

Hoặc áp dụng mô hình TOD phiên bản Việt: Thay vì chỉ xây cao ốc quanh ga metro thì ưu tiên ngân sách cải tạo vỉa hè và làm mái che đi bộ trong bán kính 500m quanh các nhà ga để khuyến khích người dân đi bộ.

Quan điểm này cũng từng được TSKH. KTS Ngô Viết Nam Sơn đưa ra trong một hội thảo hồi giữa tháng 11 vừa qua. Trong 10 vấn đề trọng tâm khi phát triển TOD, ông Nam Sơn nhấn mạnh đến việc hình thành một hệ sinh thái TOD đầy đủ cho mọi đối tượng.

Hệ sinh thái này phải đảm bảo tính thuận tiện trong sử dụng, từ thay đổi thói quen di chuyển của người dân như ưu tiên đi bộ, cho đến việc hoàn thiện các điều kiện sống phù hợp, gồm mạng lưới dịch vụ thương mại, chức năng kết nối (đường đi bộ)… Nói một cách đơn giản, khi người dân bước ra khỏi cửa, đi bộ xuống nhà ga thì xung quanh đó là bệnh viện, khu mua sắm, cửa hàng tiện ích đẩy đủ, đáp ứng mọi nhu cầu sinh sống.

TPHCM khởi công metro số 2 vào tháng 1/2026

Ở vai trò đơn vị quản lý, bà Nguyễn Thị Dạ Thảo, Trưởng phòng Quản lý đường sắt đô thị (Sở Xây dựng TPHCM), cho biết đến năm 2035, thành phố đặt mục tiêu phát triển khoảng 355km metro, đóng vai trò là hệ thống “xương sống” cho chiến lược TOD.

Trong giai đoạn 5 năm đầu, thành phố sẽ tập trung phát triển TOD tại 11 vị trí thí điểm xung quanh các nhà ga metro và các tuyến đường vành đai chính, nhằm tạo ra các khu vực đô thị tích hợp, đa chức năng.

Một trong những khía cạnh đột phá nhất là việc khai thác quỹ đất gần các ga metro và các trục giao thông lớn để tạo nguồn thu cho ngân sách, tái đầu tư cho hạ tầng. Vào đầu tháng 1/2026, thành phố dự kiến khởi công tuyến metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương) sau khi đã vận hành thành công tuyến metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên).