TOD (mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng) là một nội dung mà TP HCM được trao cơ chế đặc thù trong Nghị quyết 98. Nếu triển khai tốt, mô hình này có thể trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, giúp thành phố đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số và tạo hiệu ứng lan tỏa đến nhiều lĩnh vực khác.

Theo kế hoạch đề ra, đến năm 2035, TP HCM sẽ phát triển 335 km đường sắt đô thị và thí điểm phát triển 11 khu đô thị TOD. Tuy nhiên quá trình hiện thực hóa kế hoạch của thành phố đang gặp nhiều khó khăn, tốc độ triển khai chậm. Theo đánh giá của giới chuyên gia, nếu duy trì tốc độ hiện tại, thành phố có thể mất tới 100 năm để đạt được mục tiêu này.

Nhận diện những khó khăn mà TP HCM đang đối mặt khi phát triển mô hình TOD, Tiến sĩ Trần Du Lịch, cho rằng có 5 thách thức lớn cần giải quyết gồm: cơ chế, quy hoạch, ngân sách, nguồn lực và quỹ đất.

Cơ chế triển khai TOD hiện nay, theo đánh giá của ông Trần Du Lịch, phân mảnh và rời rạc, thủ tục pháp lý chồng chéo, đa khâu, liên đới nhiều sở, ban, ngành khiến quá trình phê duyệt thủ tục, phát triển dự án khó khăn.

Công tác quy hoạch của TP HCM khó xử lý, hiện trạng không khác gì một trang giấy đã bị vẽ lung tung, muốn điều chỉnh lại còn khó hơn vẽ mới.

Về cơ chế vốn và nguồn lực, hiện nay nguồn vốn vay làm TOD bị bó hẹp với quy định tổng mức dư nợ vay không vượt quá 120% số thu ngân sách thành phố được hưởng. Trong khi đó, đặc thù phát triển TOD đòi hỏi quỹ đất lớn, thời gian dài, chi phí tốn kém. Ngoài ra, các đô thị lớn như Hà Nội và TP HCM đang áp dụng mô hình TOD chủ yếu qua nghiên cứu độc lập dựa trên kinh nghiệm và tài liệu của các nước đi trước, nhà nước chưa có khung tiếp cận chung và nghiên cứu riêng.

Cuối cùng, thách thức khó nhằn và tốn kém nhất để làm TOD là việc giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất. Ông Lịch nhận định giá đất TP HCM đang rất cao, dự kiến chi phí bồi thường, tạo lập quỹ đất sẽ rất lớn. Cùng với cơ chế vốn bó hẹp, tính khả thi và sức hấp dẫn của TOD đối với cả khu vực nhà nước và tư nhân bị giảm sút.

Đồng quan điểm, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM, cho rằng công tác tạo lập quỹ đất là thách thức lớn nhất khi làm TOD. Thành phố đang có khoảng 64.000 ha đất có thể phát triển đô thị nén. Trong đó có 32.000 ha đất trống không ảnh hưởng, hoặc ảnh hưởng ít đến dân cư; 9.000 ha đất nông nghiệp, sản xuất có thể chuyển đổi công năng và 23.000 ha đất có dân cư hoặc các khu chức năng. Tỷ lệ đất cần giải phóng mặt bằng hiện khá lớn.

Đất xung quanh nhà ga metro thường được xem là “đất vàng”, “đất kim cương” và thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư bất động sản.Dự án metro triển khai dài hạn, giới đầu cơ bất động sản thường lợi dụng thông tin để đi trước gom đất, thổi giá tăng cao gấp hàng chục lần, dẫn đến doanh nghiệp, nhà nước phải gánh chi phí bồi thường mặt bằng cao.

Đề ra giải pháp, theo Tiến sĩ Trần Du Lịch, nhà nước cần hoàn thiện cơ chế thực thi TOD thông suốt, đồng bộ, rút ngắn thời gian thủ tục. Giải pháp cho vấn đề này là thành lập hội đồng TOD chuyên trách mọi hoạt động liên quan đến phát triển đô thị TOD, với sự điều hành của lãnh đạo thành phố. TP HCM cũng cần xây dựng cơ chế đặc thù để tạo lập quỹ đất lớn, trao thẩm quyền trong việc hoán đổi, chuyển đổi chức năng, mục đích sử dụng đất nhằm đồng bộ quỹ đất phát triển đô thị dọc các trục giao thông lớn.

Về câu chuyện nguồn vốn, ông Đặng Huy Đông, Nguyên thứ trưởng bộ Kế hoạch và Đầu tư, gợi ý cần thúc đẩy sự tham gia sâu hơn và rộng hơn của các doanh nghiệp trong nước khi phát triển đô thị TOD. Ông cho biết theo cơ chế trước đây, các nhà thầu Việt Nam chỉ ngồi ghế phụ, nhà thầu nước ngoài cầm trịch. Nhưng nếu thành phố mạnh dạn trao quyền, tạo cơ chế cho nhà thầu trong nước được phụ trách chính từng mảng theo thế mạnh đặc thù, không chỉ nhà thầu có thể nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn giúp cho chi phí triển khai đầu tư TOD giảm 30% so với trước đây.

Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Tùng, Phó nhóm TOD thuộc chương trình GCIP (thúc đẩy xây dựng các đô thị xanh bền vững), cho rằng cần tăng cường hợp tác công tư để huy động tối đa các nguồn lực đầu tư TOD. Việc tận dụng chuyên môn và nguồn vốn từ khối tư nhân cũng là kinh nghiệm nhiều nơi thực hiện TOD thành công như Hong Kong, Thâm Quyến… Trong đó, nhà nước đưa ra những kiến tạo ban đầu, sau đó tư nhân phát huy kiến tạo đó để mang lại giá trị.

Ông Nguyễn Đắc Phước, Trưởng ban quản lý dự án 3, Ban quản lý đường sắt đô thị Hà Nội, cũng đề xuất trong quá trình lập quy hoạch khu vực TOD, thành phố nên kết hợp việc lấy ý kiến và tham vấn từ người dân chịu tác động và nhà đầu tư tiềm năng có dự định phát triển dự án trong khu vực TOD. Điều này nhằm hướng tới mục tiêu đẩy nhanh quá trình lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch, đồng thời tăng khả năng tham gia của khối tư nhân trong quá trình phát triển đô thị TOD.

Về phát triển kế hoạch sử dụng nguồn quỹ đất hợp lý với các dự án đầu tư đô thị trong khu vực TOD, ông Phước đề xuất, sau khi quy hoạch khu vực TOD đã được phê duyệt, việc phát triển các dự án đô thị có thể triển khai theo 3 hình thức. Đầu tiên là đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án; tiếp đến là đấu giá quyền sử dụng đất với các lô đất sạch; cuối cùng sẽ sử dụng vốn ngân sách thành phố để đầu tư xây dựng các dự án phát triển đô thị trong lớp lõi (200 m xung quanh các nhà ga).

Phương Uyên

Ảnh hưởng từ thông tin thuế đối ứng, VN-Index đã giảm 17% trong 4 phiên (3/4-9/4) với tổng mức giảm 223,53 điểm. Khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố hoãn áp thuế 90 ngày, VN-Index từ “đáy” ngày 9/4 đã hồi phục khoảng 216 điểm (tương ứng gần 20%) lên 1.329,89 điểm chốt phiên 6/6.

Từ đầu năm, VN-Index tăng hơn 3,45%, song thống kê từ Công ty cổ phần Chứng khoán Vietcap cho thấy sàn HoSE có 240 mã giảm, chiếm 61,5%, 145 mã tăng với tỷ lệ 37,2%. Điều này phần nào cho thấy sự phân hóa dòng tiền trên thị trường, đặc biệt là bất động sản.

Dữ liệu từ Vietcap cho thấy, tính chung các cổ phiếu bất động sản tăng 52,76%. Trong đó, 3 mã tăng mạnh nhất thuộc nhóm này là VIC (+122,69%), VHM (+76,75%) và VRE (+47,69%).

VIC và VHM cũng là những mã đóng góp lớn nhất vào đà tăng của VN-Index với mức đóng góp lần lượt là 46,42 điểm và 30,77 điểm; VRE đứng thứ 5 khi góp 4,58 điểm. Theo thống kê của Công ty Quản lý Quỹ Vietcombank (VCBF), nếu loại trừ ba mã cổ phiếu VIC, VHM và VRE, chỉ số VN-Index sẽ chỉ dao động quanh mức 1.250-1.260 điểm.

20 cổ phiếu tăng mạnh nhất sàn HoSE 6 tháng qua

Theo ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển khách hàng cá nhân của Chứng khoán Yuanta Việt Nam, sau những giai đoạn tăng “nóng” hoặc phục hồi mạnh, thị trường thường rơi vào tình trạng phân hóa khi dòng tiền chỉ tập trung vào một nhóm ngành.

Trạng thái này từng được thể hiện trong năm 2020 với nhóm ngân hàng “dẫn sóng”, năm 2023 gọi tên cổ phiếu ngành chứng khoán, hay ở năm 2024 là các cổ phiếu công nghệ, sản xuất thực phẩm.

“Điểm khác biệt so với các năm trước là dòng tiền nửa đầu năm nay tập trung mạnh vào chỉ 4 mã bất động sản (VIC, VHM, VRE, VPL)”, ông Minh nói.

‘Cần kiên nhẫn khi nắm giữ cổ phiếu’

Không chỉ nhà đầu tư cá nhân gặp khó khăn, các quỹ mở cổ phiếu cũng không có hiệu suất lợi nhuận tốt trong năm 2025. Thống kê từ Fmarket cho thấy có 19/26 chứng chỉ quỹ cổ phiếu, 5/8 quỹ cân bằng có hiệu suất âm trong năm 2025.

Một số chứng chỉ quỹ lớn có mức hiệu suất thua VN-Index như các quỹ thuộc Dragon Capital như DCDE (0,34%); các quỹ của Vinacapital như VDEF (-9,5%), VEOF (-7,3%), VESAF (-6,2%), VMEEF (-5,6%).

Lý giải về sự phân hóa này, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc phân tích Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam cho rằng năm 2025 vẫn chưa có những điểm sáng cụ thể của nền kinh tế, nhưng nhiều nhà đầu tư hy vọng với những điều xấu nhất qua (thông tin thuế quan, lo lắng rủi ro suy thoái các nền kinh tế lớn…), cùng với các quyết tâm của Chính phủ, sẽ là cơ hội cho chứng khoán.

Tuy nhiên, với những ảnh hưởng vẫn hiện hữu từ thông tin thuế đối ứng, dòng tiền sẽ có sự phân hóa giữa các nhóm ngành. Do đó, các cổ phiếu với câu chuyện riêng sẽ trở thành tâm điểm.

“Các cổ phiếu nhóm Vingroup nhận nhiều thông tin hỗ trợ như kết quả kinh doanh quý I tăng trưởng mạnh, Vinpearl IPO và niêm yết, câu chuyện Vinspeed đề xuất làm đường sắt cao tốc… cho đến kỳ vọng tháo gỡ nút thắt trong chính sách với nhóm Bất động sản nói chung”, ông Minh nhìn nhận.

Ông Minh cũng chỉ ra bên cạnh Vingroup, dòng tiền trong các phiên gần đây đang có sự lan tỏa đồng đều ở nhiều cổ phiếu bất động sản khác. Tuy vậy, ông cũng lưu ý, giá cổ phiếu nhóm này tăng mạnh nhờ vào những kỳ vọng hơn là từ nền tảng kết quả kinh doanh hồi phục. “Vẫn còn những băn khoăn như khi được tháo gỡ nguồn cung, liệu cầu bất động sản có hấp thụ”, ông đặt vấn đề.

Đánh giá về thị trường nói chung, chuyên gia Chứng khoán Yuanta Việt Nam vẫn kỳ vọng dòng tiền sẽ có sự luân chuyển đến các cổ phiếu, nhóm ngành tốt nhưng chưa tăng quá mạnh.

Do đó, ông khuyến nghị nhà đầu tư có thể giải ngân mua vào các cổ phiếu triển vọng tốt mà chưa tăng quá mạnh. Song ông cũng nhấn mạnh nhà đầu tư cần cẩn trọng những tác động bên ngoài mà cụ thể là chính sách từ thuế đối ứng từ Mỹ.

“Điều quan trọng, nhà đầu tư cá nhân cần rất kiên nhẫn khi đã xác định mua và nắm giữ cổ phiếu. Quá trình tích lũy của một số nhóm cổ phiếu có thể kéo dài, và thậm chí kéo dài đến hàng năm”, ông Minh đánh giá.

Đánh giá về thị trường thời gian qua, ông Trương Hiền Phương – Giám đốc cấp cao Công ty Chứng khoán KIS Việt Nam cho rằng tâm lý e ngại từ thông tin thuế đối ứng khiến đà tăng của VN-Index chỉ tập trung vào một số cổ phiếu, nhóm ngành mà không có sự lan tỏa.

“Chính quyền Mỹ vừa qua đã nêu các yêu cầu mới để các quốc gia, trong đó có Việt Nam, được giảm thuế. Nhà đầu tư rõ ràng vẫn lo ngại từ thông tin này. Do đó, không phải cổ phiếu nào cũng nhận được dòng tiền. Sự lạc quan chỉ tập trung ở một số cổ phiếu nhất định”, ông Phương phân tích.

Chuyên gia này khuyến nghị trong bối cảnh hiện tại, nhà đầu tư nên tìm hiểu và mua những cổ phiếu không bị tác động bởi yếu tố thuế quan song vẫn chưa phục hồi nền giá cũ (trước phiên 2/4, ngày giao dịch đầu tiên thị trường giảm điểm bởi thông tin thuế đối ứng).

“Nhà đầu tư nên chọn các mã có tỷ lệ P/E thấp, tỷ lệ trả cổ tức cao và nền tảng kinh doanh tốt. Một khi những nỗi lo ngại được cởi bỏ, đây sẽ là các cổ phiếu được dòng tiền tìm đến”, Giám đốc cấp cao Chứng khoán KIS Việt Nam nói.

Một nhà đầu tư với tổng danh mục trên 1 tỷ đồng nhìn nhận chiến lược trong thời điểm hiện tại là duy trì tỷ trọng tiền mặt cao, đồng thời theo dõi sát tin tức chính trị quốc tế để có phản ứng kịp thời.

“Nếu thị trường điều chỉnh do thông tin tiêu cực nhưng lực bán không quá hoảng loạn, đó có thể là cơ hội để tái cơ cấu danh mục sang những cổ phiếu bất động sản đầu ngành, có dòng tiền thực sự vào, sẽ là một chiến lược hợp lý. Đặc biệt lưu ý chọn lọc những mã có nền tích lũy tốt, thanh khoản ổn định và có yếu tố hỗ trợ cơ bản rõ ràng (quỹ đất, kế hoạch mở bán, dòng tiền tài chính…)”, ông Đức đánh giá.

Ngọc An