Từ năm 2020, ông Li Jiang – doanh nhân lâu năm trong ngành sản xuất tại Quảng Đông – bắt đầu bán bớt các bất động sản tích lũy suốt nhiều thập kỷ.

Quyết định này từng khiến không ít bạn bè kinh doanh bất ngờ, bởi bất động sản vốn được xem là “xương sống tài sản” của các gia đình giàu tại Trung Quốc, vừa để tích lũy dài hạn vừa phục vụ chuyển giao tài sản cho thế hệ sau.

Ở giai đoạn cao điểm, ông Li sở hữu tới bảy bất động sản, từ căn hộ hạng sang trong trung tâm thành phố đến biệt thự vùng ven, nhằm đảm bảo cuộc sống hưu trí và để lại cho con cái. Hiện nay, ông chỉ giữ lại 2 căn, một để ở và một dành cho con trai sau khi hoàn tất việc học ở nước ngoài.

“Bất động sản không còn mang lại cảm giác an toàn như trước. Trong bối cảnh hiện tại, nó tiềm ẩn nhiều rủi ro và gánh nặng thanh khoản hơn là công cụ bảo toàn giá trị”, ông Li, nay ngoài 60 tuổi, chia sẻ với SCMP.

Phần vốn rút khỏi địa ốc được ông chuyển sang các hợp đồng bảo hiểm nhân thọ giá trị cao, bảo hiểm y tế cao cấp, đồng thời định hướng con trai đầu tư vào các quỹ tín thác gắn với những ngành mới nổi.

Câu chuyện của ông Li phản ánh một xu hướng rộng hơn. Các khảo sát của Viện Nghiên cứu Hurun cho thấy nhóm HNWI (High Net Worth Individuals – cá nhân có tài sản ròng cao) tại Trung Quốc đang âm thầm điều chỉnh kế hoạch hưu trí và phân bổ tài sản. Cụ thể, giới nhà giàu đang giảm dần tỷ trọng bất động sản, tăng nắm giữ bảo hiểm, vàng và tài sản ở nước ngoài.

Động lực chính của sự dịch chuyển này đến từ lo ngại về thanh khoản, tính ổn định của dòng tiền và rủi ro vĩ mô dài hạn, trong bối cảnh thị trường nhà ở trầm lắng kéo dài, lợi nhuận địa ốc suy yếu và tốc độ già hóa dân số ngày càng nhanh.

Theo báo cáo chiến lược hưu trí mới công bố của Hurun, Trung Quốc hiện có hơn 300 triệu người từ 60 tuổi trở lên, với khoảng 55.000 người bước vào tuổi nghỉ hưu mỗi ngày.

Trái lại, quy mô nhóm hộ gia đình giàu có đang thu hẹp. Đến năm 2025, số hộ có tài sản ròng trên 10 triệu nhân dân tệ dự kiến giảm 0,8%, còn khoảng 2,066 triệu hộ; số hộ siêu giàu giảm 1,7%, xuống khoảng 130.000 hộ. Sự thu hẹp “đáy tài sản” này khiến giới thượng lưu trở nên nhạy cảm hơn trước các cú sốc chu kỳ và rủi ro dòng tiền.

Trước đây, tăng trưởng tài sản của tầng lớp tinh hoa Trung Quốc chủ yếu dựa vào lạm phát giá bất động sản và lợi nhuận doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong thời gian tới, họ dự kiến tiếp tục cắt giảm bất động sản đầu tư và các sản phẩm quản lý tài sản ngân hàng, đồng thời gia tăng tỷ trọng bảo hiểm, vàng và cổ phiếu – những kênh được xem là có khả năng phòng thủ tốt hơn trong môi trường nhiều bất định.

Khảo sát của Hurun cho thấy các loại tài sản được ưu tiên mở rộng gồm bảo hiểm (47%), vàng (42%) và cổ phiếu (34%). Ngược lại, 19% người được hỏi có kế hoạch giảm đầu tư vào bất động sản và đất đai, trong khi 25% dự định thu hẹp tiền gửi ngân hàng và các quỹ thị trường tiền tệ.

Ngành bất động sản – từng là động lực tăng trưởng chủ chốt của kinh tế Trung Quốc – vẫn mắc kẹt trong chu kỳ suy thoái kéo dài, gây áp lực lên tiêu dùng nội địa và làm trầm trọng thêm xu hướng giảm phát.

Song song với tái cơ cấu theo loại tài sản, giới nhà giàu Trung Quốc cũng đẩy mạnh đa dạng hóa địa lý. Khoảng 45% hiện đã sở hữu tài sản tài chính ở nước ngoài, với tỷ trọng trung bình khoảng 20% danh mục; 56% cho biết sẽ tiếp tục nâng tỷ lệ này trong thời gian tới.

Về các mối lo khi nghỉ hưu, rủi ro sức khỏe đứng đầu (44%), tiếp theo là hành vi và thói quen của con cái (30%), rủi ro kinh doanh gia đình (25%) và biến động hôn nhân của con cái (25%).

Hạ tầng dẫn đường, xu hướng dịch chuyển ra vùng vệ tinh

Giá căn hộ tại các thành phố lớn như Hà Nội, TPHCM tăng phi mã trong thời gian qua, làm dấy lên nhiều lo ngại về vấn đề an cư. Theo chuyên gia, tại Hà Nội, giá trung bình của nhà chung cư dao động 70-80 triệu đồng/m2, nhiều dự án cao cấp, hàng hiệu có mức trên 100 triệu đồng/m2.

Còn tại TPHCM, nhiều dự án mới ra mắt thời gian qua có giá được neo cao, ở mức 100-200 triệu đồng/m2, thậm chí tiệm cận nhà phố. Ông Lê Hoàng Châu – Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) – thống kê từ 2020 đến nay, tốc độ tăng giá nhà của TPHCM có thời điểm lên đến 15-20% mỗi năm.

Theo Savills, nguồn cung nhà ở tại TPHCM vẫn bị bó hẹp bởi các vướng mắc pháp lý, trong khi nhu cầu ở thực vẫn duy trì cao. Sự lệch pha giữa cung – cầu khiến giá bán tiếp tục neo ở mức cao, dù thị trường không còn biến động mạnh. Trong bối cảnh đó, đầu tư hạ tầng và giãn dân được xem là giải pháp căn cơ giúp giảm áp lực lên khu trung tâm.

Tuyến metro số 1 vận hành trong tháng 3 đã rút ngắn thời gian di chuyển từ trung tâm TPHCM đến Bình Dương (cũ) xuống còn 20-30 phút, mở ra khả năng hình thành các cực dân cư – thương mại mới ngoài khu lõi trung tâm.

Bà Cao Thị Thanh Hương – Quản lý cấp cao Bộ phận Nghiên cứu tại Savills Việt Nam – nhận định muốn giãn dân thành công thì phải bắt đầu từ hạ tầng và đô thị hóa. Khi quy hoạch kinh tế – xã hội gắn với hạ tầng, việc bố trí quỹ đất ở dọc các trục giao thông sẽ giúp cả nhà ở thương mại và xã hội được triển khai nhanh hơn, đa dạng hóa nguồn cung cho người mua.

Cùng với hạ tầng, các chính sách hỗ trợ tài chính cũng là trụ cột quan trọng để mở rộng khả năng tiếp cận nhà ở. Theo chỉ đạo của Chính phủ, đề án thành lập Quỹ Nhà ở Quốc gia đang được nghiên cứu và dự kiến triển khai trong thời gian tới.

Bà Hương cho rằng, đây là mô hình đã chứng minh hiệu quả ở Singapore và Hàn Quốc, khi người dân được vay với lãi suất thấp, thời gian dài, còn doanh nghiệp tham gia quỹ được hưởng ưu đãi đầu tư và tiếp cận quỹ đất quy hoạch. Người mua được hỗ trợ tài chính hợp lý, còn doanh nghiệp có động lực tham gia phát triển nhà ở vừa túi tiền. Khi hai phía cùng hưởng lợi, thị trường sẽ tiến tới trạng thái cân bằng và bền vững hơn.

Đại diện Savills đánh giá, khi hạ tầng, quy hoạch và cơ chế tài chính được triển khai đồng bộ, TPHCM sẽ có điều kiện để giải quyết bài toán giãn dân, cân bằng cung – cầu và ổn định giá nhà ở dài hạn. Việc mở rộng không gian đô thị theo hướng kết nối vùng không chỉ giúp phân bổ lại mật độ dân cư, mà còn tạo dư địa phát triển cho các phân khúc phù hợp với người mua ở thực.

Hạ tầng là yếu tố dẫn đường cho động lực mới của thị trường bất động sản mùa cuối năm cũng được các chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu Kinh tế – Tài chính – Bất Động Sản Dat Xanh Services (Dat Xanh Services – FERI) nêu quan điểm.

Theo đó, hạ tầng tiếp tục giữ vai trò đầu tàu của toàn thị trường. Hàng loạt công trình chiến lược như cao tốc Bắc – Nam giai đoạn 2, sân bay Long Thành, vành đai 3 TPHCM… đồng loạt tăng tốc tiến độ, tạo nên làn sóng lan tỏa mạnh mẽ đến các khu vực vùng ven và vệ tinh đô thị.

Chính sách thúc đẩy giải ngân đầu tư công đạt tiến độ cao nhất trong nhiều năm trở lại đây đã góp phần tạo “cú hích kép” cho thị trường: vừa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, vừa nâng sức bật cho bất động sản khu vực hưởng lợi từ hạ tầng. 

Khu đô thị vệ tinh cần đảm bảo điều gì?

Nói tại một sự kiện gần đây, TSKH.KTS Ngô Viết Nam Sơn – Chuyên gia quy hoạch kiến trúc – nói vị trí chỉ là một phần nhỏ quyết định sự thành công khu đô thị vệ tinh. Kinh nghiệm từ khu đô thị Nam Sài Gòn, cũng như được xem qua các quy hoạch thành công ở Thượng Hải hay Mỹ, cho thấy một khu đô thị muốn phát triển bền vững cần hội tụ 3 yếu tố ngay từ đầu.

Trước hết là quy hoạch bài bản với định hướng rõ ràng và có sự tham gia của các chuyên gia. Kế đến là hạ tầng đi trước, bao gồm trường học, đường xá, bệnh viện để tạo nền tảng thu hút cư dân. Yếu tố cuối cùng là kế hoạch triển khai hợp lý, xác định rõ thứ tự ưu tiên để từng bước đưa quy hoạch vào thực tế.

Tuy vậy, ông Sơn chỉ ra vẫn còn những điểm yếu cần lưu ý để triển khai khu đô thị vệ tinh hiệu quả. Thứ nhất là cơ chế và khung pháp lý cần phải thực sự đồng bộ. Thứ 2 là chú trọng đến vấn đề môi trường trong quá trình phát triển dự án. Cuối cùng là vấn đề bản sắc, đòi hỏi quy hoạch phải bảo đảm tính trật tự và hài hòa.

Còn ông Nguyễn Khánh Duy – Giám đốc Bộ phận Kinh doanh nhà ở Savills Việt Nam – cho rằng một khu đô thị vệ tinh được coi là thành công trước hết phải có cư dân sinh sống. Nếu chỉ xây dựng hạ tầng hiện đại, nhiều tiện ích và mảng xanh nhưng vắng bóng người ở thì đó chỉ là “đô thị ma”.

Vì vậy, các khu đô thị vệ tinh muốn thu hút người dân sinh sống cần quan tâm yếu tố đầu tiên là nằm cách trung tâm khoảng 30-40km. Đồng thời, hệ thống giao thông công cộng phải thuận tiện để rút ngắn thời gian di chuyển vào trung tâm, chẳng hạn thông qua metro hoặc tàu cao tốc.

Bên cạnh đó, giá bất động sản tại những khu vực này phải thấp hơn khu vực trung tâm khoảng 40-50%, từ đó mới đủ sức hấp dẫn để cư dân thực sự chọn nơi đây làm chốn an cư.

Ông Nguyễn Khánh Toàn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT) tỉnh Thanh Hóa, đã có văn bản xin ý kiến hướng dẫn của Cục Quản lý đất đai (Bộ NN-MT) liên quan đến việc xác định giá khởi điểm đấu giá quyền sử dụng đất đối với diện tích đất nông nghiệp chưa sử dụng vào mục đích công ích trên địa bàn tỉnh.

Theo Sở NN-MT Thanh Hóa, thời gian qua, địa phương gặp nhiều khó khăn, vướng mắc trong việc triển khai lập, thẩm định và phê duyệt phương án đấu giá quyền sử dụng đất đối với diện tích đất nông nghiệp chưa sử dụng vào mục đích công ích theo quy định.

Nghị định quy định hình thức cho thuê đất là nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê hằng năm và “giá khởi điểm được xác định theo bảng giá đất hằng năm”. Trong khi đó, Luật Đất đai năm 2024 lại không quy định việc ban hành bảng giá đất hằng năm, mà chỉ nêu UBND cấp tỉnh có trách nhiệm trình HĐND cùng cấp điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung bảng giá đất để công bố và áp dụng từ ngày 1/1 của năm tiếp theo.

Theo Sở NN-MT Thanh Hóa, hiện nay việc xác định giá khởi điểm đấu giá cho thuê đất nông nghiệp công ích được căn cứ bởi giá đất nông nghiệp trong bảng giá đất do UBND tỉnh ban hành.

Tuy nhiên, theo Nghị định số 71/2024/NĐ-CP, giá đất trong bảng giá đất đối với đất sử dụng có thời hạn được tính tương ứng với thời hạn sử dụng đất là 70 năm. Trong khi đó, Luật Đất đai năm 2024 quy định rõ thời hạn thuê đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích cho mỗi lần thuê không quá 10 năm.

Sở NN-MT Thanh Hóa cho rằng, thực tế giá thuê đất có sự khác biệt lớn tùy theo thời hạn thuê. Việc sử dụng giá đất nông nghiệp trong bảng giá đất (không xác định thời hạn) làm căn cứ xác định giá khởi điểm cho thuê đất công ích có thời hạn ngắn là chưa phù hợp.

Sở này cũng dẫn Nghị quyết số 52/2025/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Thanh Hóa, theo đó giá đất nuôi trồng thủy sản trên địa bàn tỉnh khoảng 40.000 đồng/m2. Nếu áp dụng mức giá này để xác định tiền thuê đất hằng năm, giá thuê 1ha đất công ích lên tới khoảng 400 triệu đồng/năm. Mức giá này được cho là quá cao, khó khả thi đối với người thuê đất để sản xuất nông nghiệp.

Trước thực trạng trên, Sở NN-MT Thanh Hóa đã có văn bản đề nghị Cục Quản lý đất đai xem xét, cho ý kiến hướng dẫn cụ thể về việc xác định giá khởi điểm đấu giá cho thuê diện tích đất nông nghiệp chưa sử dụng vào mục đích công ích, làm cơ sở để thực hiện các công việc theo thẩm quyền.