Các khu đất được các đại biểu HĐND TP HCM thông qua tại kỳ họp chuyên đề ngày 14/11, cụ thể hóa Nghị quyết 171 của Quốc hội cho phép thí điểm thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất.

Kết quả rà soát của ngành chức năng cho thấy 63 khu đất đáp ứng các điều kiện, phù hợp với quy hoạch, kế hoạch phát triển nhà ở, đặc biệt tổng diện tích đất ở tăng thêm không vượt quá 30% so với quy hoạch đã được phê duyệt. Cụ thể, với tổng diện tích khoảng 8,5 triệu m2, diện tích đất ở trên 438 ha (gồm đất ở hiện hữu và đất dự kiến chuyển mục đích thành đất ở) không vượt quá 30% phần diện tích đất ở tăng thêm trong kỳ quy hoạch, đất trồng lúa dự kiến chuyển mục đích khoảng 80 ha. Các nhà đầu tư đều chọn phương án thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất thay vì đề xuất thu hồi đất.

Cụ thể, khu vực TP HCM (cũ) có 56 khu đất với tổng diện tích khoảng 564 ha trong đó diện tích đất ở khoảng 310 ha, diện tích đất trồng lúa dự kiến chuyển mục đích là 77 ha. Các dự án được tháo gỡ như Khu dân cư Sadeco Phước Kiển (xã Nhà Bè), Dự án nhà ở thương mại, shophouse, căn hộ, nhà ở liền kề kết hợp thương mại dịch vụ, vui chơi giải trí của GigaMall Việt Nam (xã Cần Giờ), Dự án LaChateau 2 của Công ty Lê Thành, Viva Center ở phường Tân Mỹ…

Khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ) có 7 khu đất với tổng diện tích khoảng 291 ha với diện tích đất ở khoảng 129 ha, diện tích đất trồng lúa dự kiến chuyển mục đích là 28.638 m2. Các dự án được tháo gỡ chủ yếu thuộc địa bàn xã Long Điền như Khu đô thị Long Điền của Công ty Cổ phần Phát triển nhà Bà Rịa – Vũng Tàu, Khu nhà ở sinh thái An Hưng (An Hưng Land), Khu nhà ở sinh thái An Vương (An Vương Land)…

Cũng tại kỳ họp này, UBND TP HCM cho biết có 12 khu đất đề xuất của tổ chức kinh doanh bất động sản với tổng diện tích khoảng 101 ha muốn tham gia thí điểm. Tuy nhiên, qua rà soát, đánh giá, ngành chức năng nhận thấy chưa phù hợp nên không được đưa vào danh mục theo quy định tại Nghị quyết số 171.

Trước đó, tại kỳ họp cuối tháng 9, HĐND TP HCM cũng chấp thuận cho 54 doanh nghiệp bất động sản triển khai thí điểm dự án nhà ở thương mại trên các khu đất nông nghiệp. Các khu đất có tổng diện tích hơn 6,55 triệu m2, trong đó gần 213.000 m2 là đất trồng lúa dự kiến chuyển mục đích. Trong số này, 48 khu đất thuộc khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu cũ và 6 khu tại địa bàn TPHCM cũ.

Nghị quyết số 171 của Quốc hội là một cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ vướng mắc kéo dài trong lĩnh vực phát triển dự án bất động sản nhà ở thương mại. Thời gian thực hiện từ 1/4/2025 đến hết 31/3/2030.

Theo quy định của Luật Đất đai, để thực hiện dự án nhà ở thương mại, nhà đầu tư phải có 100% đất ở hoặc đất phi nông nghiệp (không phải đất sản xuất kinh doanh). Điều này gây ách tắc lớn đối với các dự án có xen lẫn đất nông nghiệp hoặc đất khác.

Nghị quyết 171 cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp không phải đất ở sang đất ở để thực hiện dự án nhà ở thương mại, mà không cần thông qua hình thức đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu dự án có sử dụng đất. Điều này giúp rút ngắn quy trình, thủ tục, và giảm chi phí cho doanh nghiệp, góp phần tăng nguồn cung nhà ở.

Dự án được thí điểm phải đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt như thực hiện tại khu vực đô thị hoặc khu vực được quy hoạch phát triển đô thị; Tổng diện tích đất ở trong dự án thí điểm không vượt quá 30% của phần diện tích đất ở tăng thêm trong kỳ quy hoạch của tỉnh/thành phố; Không thuộc danh mục công trình, dự án phải thu hồi đất được HĐND cấp tỉnh thông qua.

Lê Tuyết

Nghị định 291 vừa được Chính phủ ban hành, sửa đổi một số nội dung của Nghị định 103 về tiền sử dụng đất và tiền thuê đất (có hiệu lực từ ngày 6/11), quy định khoản thu tiền sử dụng đất bổ sung sẽ áp mức 3,6% mỗi năm trên số tiền sử dụng đất phải nộp thay vì mức 5,4% như đề xuất trước đó.

Thời gian tính thu được xác định từ lúc phát sinh nghĩa vụ tài chính đến ngày làm việc thứ 8 kể từ khi có quyết định giá đất. Cơ quan nhà nước có tối đa 180 ngày để hoàn tất việc xác định giá đất cụ thể, làm cơ sở tính tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất.

Nghị định 291 cũng cho phép tính lại khoản tiền bổ sung đã nộp theo Nghị định 103 trước đây. Nếu tính lại mà số tiền phải nộp cao hơn, người sử dụng đất phải nộp thêm; nếu thấp hơn sẽ được khấu trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất hoặc nghĩa vụ tài chính khác. Trường hợp không còn khoản để khấu trừ, tiền dư sẽ được hoàn trả theo quy định ngân sách.

Ngoài ra, nghị định bổ sung chính sách hỗ trợ giảm 50% tiền thuê đất cho toàn bộ thời gian thuê đất lần đầu với hộ gia đình, cá nhân là người dân tộc thiểu số thuộc diện nghèo, cận nghèo, được Nhà nước cho thuê đất sản xuất, kinh doanh tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Trước khi ban hành, Bộ Tài chính từng đề xuất hai phương án về mức thu bổ sung: giữ nguyên 5,4% hoặc giảm còn 3,6%. Phương án bỏ hẳn khoản thu này không được chọn vì muốn bãi bỏ phải quy định trực tiếp trong Luật Đất đai.

Quy định thu tiền bổ sung lâu nay bị nhiều chuyên gia và doanh nghiệp bất động sản đánh giá là bất hợp lý. Thực tế, việc chậm xác định nghĩa vụ tài chính thường xuất phát từ phía cơ quan nhà nước, nhưng chi phí lại dồn lên vai người dân và doanh nghiệp. Trong khi đó, tiền sử dụng đất vốn là một khoản đầu tư trả trước, đã được tính vào giá bán sản phẩm bất động sản. Việc truy thu thêm không chỉ khiến chi phí tăng mà còn đẩy gánh nặng sang người mua nhà, làm giảm khả năng tiếp cận nhà ở và gây lệch pha cung – cầu trên thị trường.

Trước đó, TP HCM và một số địa phương cũng từng đề xuất bỏ khoản thu này, hoặc chỉ áp dụng với những dự án đã đưa đất vào kinh doanh, tức đã bán sản phẩm và thu tiền từ khách hàng.

Phương Uyên

Nhà xã hội là loại nhà ở có sự hỗ trợ của Nhà nước, nhằm cung cấp căn hộ giá rẻ cho một số nhóm được ưu tiên hưởng chính sách hỗ trợ.

Thời gian qua, người mua loại nhà ở này nhận nhiều thông tin tích cực khi nguồn cung dự án tăng trong bối cảnh điều kiện thuê, mua được nới lỏng.

Theo đó, Luật Nhà ở 2023 có hiệu lực từ 1/8/2024 bổ sung nhóm được ưu tiên mua nhà ở xã hội gồm thân nhân liệt sĩ; công chức, viên chức quốc phòng; người làm công tác cơ yếu; học sinh, sinh viên trường chuyên biệt; doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong khu công nghiệp.

Điều kiện thuê, mua cũng nới lỏng hơn, không còn yêu cầu về cư trú. Người dân cần đáp ứng 2 điều kiện chính gồm chưa có nhà tại nơi có dự án và thu nhập dưới 15 triệu đồng một tháng với cá nhân và tổng 30 triệu đồng cho hộ gia đình. Như vậy, ngưỡng thu nhập đã tăng từ 11 triệu lên 15 triệu đồng, giúp nhiều người có cơ hội tiếp cận nhà ở hơn.

Thời gian xác định điều kiện thu nhập cũng rút ngắn từ 3 năm xuống còn 1 năm, từ thời điểm nộp hồ sơ cho chủ đầu tư.

Về tín dụng ưu đãi, hiện người dân được vay mua nhà xã hội theo hai gói. Tại Ngân hàng Chính sách xã hội, họ có thể vay mua với lãi suất bằng mức vay hộ nghèo là 6,6% mỗi năm, áp dụng từ ngày 1/8/2024. Mức cho vay tối đa 80% giá trị hợp đồng, thời hạn 25 năm.

Còn theo gói tín dụng 120.000 tỷ đồng, người dân vay mua nhà được áp dụng lãi suất 6,5% và chủ đầu tư là 7% một năm, trong 5 năm. Sau đó lãi suất ưu đãi tiếp tục được duy trì thấp hơn 1-2% lãi vay thương mại. Hiện chương trình này có 9 ngân hàng đăng ký cho vay gồm Agribank, Vietcombank, VietinBank, BIDV, TPBank, Techcombank, VPBank, MB, HDBank, nâng quy mô lên 145.000 tỷ đồng.

Ngoài ra, một số địa phương cũng áp dụng chương trình cho vay nhà ở chính sách. Đơn cử, TP HCM có Quỹ phát triển nhà dành cho cán bộ, công chức, viên chức với lãi suất 3,2% một năm, áp dụng hạn mức vay tối đa 900 triệu đồng, trong 20 năm.

Dù giá bán mềm hơn nhà thương mại, nhà ở xã hội lại bị ràng buộc khá nhiều về pháp lý và có quy trình mua bán phức tạp hơn. Người mua cần lưu ý, các giấy tờ chứng minh thuộc diện ưu tiên và điều kiện để được hưởng chính sách hỗ trợ sau khi xác nhận có giá trị sử dụng trong 2 năm. Hết thời hạn này, người mua phải xác nhận lại.

Ngoài ra, nhà ở xã hội không được phép giao dịch mua bán khi chưa sử dụng đủ 5 năm. Nếu dưới 5 năm, người sở hữu chỉ có thể chuyển nhượng lại cho Nhà nước, chủ đầu tư xây dựng dự án đó hoặc nhóm được mua, thuê theo quy định.

Ngọc Diễm