Nhà xã hội là loại nhà ở có sự hỗ trợ của Nhà nước, nhằm cung cấp căn hộ giá rẻ cho một số nhóm được ưu tiên hưởng chính sách hỗ trợ.

Thời gian qua, người mua loại nhà ở này nhận nhiều thông tin tích cực khi nguồn cung dự án tăng trong bối cảnh điều kiện thuê, mua được nới lỏng.

Theo đó, Luật Nhà ở 2023 có hiệu lực từ 1/8/2024 bổ sung nhóm được ưu tiên mua nhà ở xã hội gồm thân nhân liệt sĩ; công chức, viên chức quốc phòng; người làm công tác cơ yếu; học sinh, sinh viên trường chuyên biệt; doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong khu công nghiệp.

Điều kiện thuê, mua cũng nới lỏng hơn, không còn yêu cầu về cư trú. Người dân cần đáp ứng 2 điều kiện chính gồm chưa có nhà tại nơi có dự án và thu nhập dưới 15 triệu đồng một tháng với cá nhân và tổng 30 triệu đồng cho hộ gia đình. Như vậy, ngưỡng thu nhập đã tăng từ 11 triệu lên 15 triệu đồng, giúp nhiều người có cơ hội tiếp cận nhà ở hơn.

Thời gian xác định điều kiện thu nhập cũng rút ngắn từ 3 năm xuống còn 1 năm, từ thời điểm nộp hồ sơ cho chủ đầu tư.

Về tín dụng ưu đãi, hiện người dân được vay mua nhà xã hội theo hai gói. Tại Ngân hàng Chính sách xã hội, họ có thể vay mua với lãi suất bằng mức vay hộ nghèo là 6,6% mỗi năm, áp dụng từ ngày 1/8/2024. Mức cho vay tối đa 80% giá trị hợp đồng, thời hạn 25 năm.

Còn theo gói tín dụng 120.000 tỷ đồng, người dân vay mua nhà được áp dụng lãi suất 6,5% và chủ đầu tư là 7% một năm, trong 5 năm. Sau đó lãi suất ưu đãi tiếp tục được duy trì thấp hơn 1-2% lãi vay thương mại. Hiện chương trình này có 9 ngân hàng đăng ký cho vay gồm Agribank, Vietcombank, VietinBank, BIDV, TPBank, Techcombank, VPBank, MB, HDBank, nâng quy mô lên 145.000 tỷ đồng.

Ngoài ra, một số địa phương cũng áp dụng chương trình cho vay nhà ở chính sách. Đơn cử, TP HCM có Quỹ phát triển nhà dành cho cán bộ, công chức, viên chức với lãi suất 3,2% một năm, áp dụng hạn mức vay tối đa 900 triệu đồng, trong 20 năm.

Dù giá bán mềm hơn nhà thương mại, nhà ở xã hội lại bị ràng buộc khá nhiều về pháp lý và có quy trình mua bán phức tạp hơn. Người mua cần lưu ý, các giấy tờ chứng minh thuộc diện ưu tiên và điều kiện để được hưởng chính sách hỗ trợ sau khi xác nhận có giá trị sử dụng trong 2 năm. Hết thời hạn này, người mua phải xác nhận lại.

Ngoài ra, nhà ở xã hội không được phép giao dịch mua bán khi chưa sử dụng đủ 5 năm. Nếu dưới 5 năm, người sở hữu chỉ có thể chuyển nhượng lại cho Nhà nước, chủ đầu tư xây dựng dự án đó hoặc nhóm được mua, thuê theo quy định.

Ngọc Diễm

Nội dung trên được Phó chủ tịch UBND TP HCM Võ Văn Hoan nêu tại cuộc họp về hai nghị định liên quan đến bất động sản, do Phó thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì, chiều 20/3.

Trước đó, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 170/2024 về cơ chế đặc thù tháo gỡ các dự án, đất đai trong kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án tại TP HCM, Đà Nẵng và Khánh Hòa. TP HCM có 4 dự án, khu đất được gỡ vướng, gồm khu đất 39-39B Bến Vân Đồn. Dự án này rộng hơn 6.200 m2, do Công ty Đầu tư và Phát triển bất động sản Nova Phúc Nguyên làm chủ đầu tư.

Ông Võ Văn Hoan kiến nghị dự thảo Nghị định bổ sung, cho phép cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất (sổ hồng) cho người mua đã hoàn thành thủ tục, nghĩa vụ tài chính với chủ đầu tư dự án số 39-39B Bến Vân Đồn. Còn những căn hộ chưa bán và khu thương mại thuộc chủ đầu tư cần chờ để thực hiện theo bản án.

Theo kết luận của cơ quan thanh tra, quá trình giao đất cho khu đất này có sai phạm. Trên khu đất, chủ đầu tư đã xây dựng khu tổ hợp căn hộ cao cấp, thương mại dịch vụ và văn phòng. Các căn hộ đã được bàn giao 6 năm, nhưng cư dân chưa được cấp sổ.

Góp ý về dự thảo nghị định, các đại biểu cũng cho rằng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần bổ sung quy định chặt chẽ, đúng pháp luật khi cấp giấy chứng nhận với trường hợp sử dụng đất, sở hữu nhà, công trình xây dựng thuộc dự án tại số 39-39B Bến Vân Đồn. Thời hạn hoàn thành các nhiệm vụ trong vòng 12 tháng cần nêu rõ tại nghị định.

Đại diện UBND TP Đà Nẵng cũng kiến nghị bổ sung cách xác định mốc thời gian làm căn cứ điều chỉnh thời hạn sử dụng đất sản xuất kinh doanh ghi trên Giấy chứng nhận từ “lâu dài” thành “50 năm”. Thành phố có 49 dự án bất động sản cùng hơn 1.300 trường hợp vướng mắc về thời hạn sử dụng đất, nghĩa vụ tài chính, được tháo gỡ theo Nghị quyết 170.

Liên quan tới dự thảo nghị định quy định chi tiết Nghị quyết 171/2024 của Quốc hội về mở rộng loại đất làm nhà ở thương mại, đại diện UBND TP Hà Nội kiến nghị sớm có hướng dẫn, cũng như tiêu chí xác định thứ tự ưu tiên khi lập danh mục dự án thí điểm.

Phó chủ tịch UBND TP HCM Võ Văn Hoan cũng cho rằng cần điều chỉnh thời gian thực hiện với những dự án bị dừng quá lâu, hết thời gian hoạt động cùng trường hợp đã nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất nhưng chưa hoàn thiện thủ tục pháp lý.

Kết luận cuộc họp, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu phương án tính toán tiêu chí không vượt quá 30% diện tích đất ở tăng thêm trong kỳ quy hoạch (so với hiện trạng sử dụng đất ở) tại các địa phương trong thời gian tới khi tổ chức lại bộ máy tổ chức, điều chỉnh địa giới hành chính.

Cơ quan này cũng cần làm rõ trình tự thủ tục, tiêu chí sàng lọc, xây dựng danh mục dự án được thí điểm, bổ sung thời gian triển khai và trách nhiệm của địa phương.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao rà soát lại toàn bộ nội dung dự thảo nghị định, bảo đảm chất lượng cao nhất trước khi trình Thủ tướng.

Ngọc Diễm

Đây là một trong nội dung tại dự thảo Nghị quyết thí điểm chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội, đang lấy ý kiến.

Theo Bộ Xây dựng, từ 2021 đến nay, cả nước triển khai 655 dự án nhà xã hội quy mô hơn 593.400 căn. Trong đó, 103 dự án với 66.755 căn được hoàn thành. Bộ đánh giá việc đầu tư loại hình nhà ở này còn chậm, chủ yếu do đấu thầu chọn chủ đầu tư phải thực hiện các thủ tục hành chính và mất nhiều thời gian 6-12 tháng.

Ngay cả khi dự án đã có quy hoạch xây dựng được duyệt, đưa vào danh mục sử dụng đất của địa phương, nhà đầu tư vẫn mất gần 300 ngày để thực hiện tuần tự các bước từ chấp thuận chủ trương đến khi ký hợp đồng dự án. Tại TP HCM, trường hợp triển khai linh hoạt các thủ tục song song, họ vẫn mất khoảng 200 ngày.

Trước thực trạng này, Bộ Xây dựng đề xuất thí điểm để UBND cấp tỉnh giao chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội không qua đấu thầu (tức chỉ định thầu). Địa phương chọn nhà đầu tư trên cơ sở đề xuất của Sở Xây dựng.

Theo dự thảo, trong 30 ngày kể từ công khai dự án, nếu chỉ có 1 doanh nghiệp đăng ký đủ điều kiện, Sở Xây dựng báo cáo UBND tỉnh giao đơn vị này làm chủ đầu tư.

Khi có từ 2 doanh nghiệp trở lên cùng đăng ký thực hiện, việc lựa chọn nhà đầu tư được ưu tiên theo tiêu chí, thứ tự về kinh nghiệm, như đã làm nhiều dự án nhà xã hội, năng lực tài chính (có tỷ lệ vốn chủ sở hữu cao hơn), tiến độ (đề xuất thời gian thực hiện ngắn nhất) và phương án bồi thường hỗ trợ tái định cư (chọn đơn vị đề xuất ứng trước tiền lớn hơn). Trường hợp các nhà đầu tư có năng lực, đáp ứng tiêu chí như nhau, UBND tỉnh chọn doanh nghiệp đăng ký sớm hơn.

Cơ quan soạn thảo cũng đề xuất việc chọn chủ đầu tư dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang thuộc thẩm quyền của Bộ Quốc phòng và Công an. Tương tự, Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam sẽ chịu trách nhiệm chọn nhà đầu tư dự án bằng nguồn tài chính công đoàn cho công nhân, người lao động.

Theo Bộ Xây dựng, các đề xuất trên sẽ giúp Nhà nước thu hút được nhiều nguồn lực tham gia đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, giúp tăng nguồn cung, rút ngắn thời gian thực hiện và đảm bảo chính sách an sinh.

Bên cạnh đó, cơ quan này cũng đề nghị nghiên cứu, thành lập Quỹ phát triển nhà xã hội quốc gia từ nguồn ngân sách và vốn hợp pháp khác để có dòng tiền bền vững, dài hạn cho nhà xã hội.

Hiện nay, cả nước có 42 quỹ đang hoạt động, trong đó 95% là quỹ đầu tư phát triển. Tuy nhiên, các quỹ này đều gặp khó khăn do không có nguồn bổ sung nên khó cấp vốn dài hạn để phát triển nhà xã hội.

Sau khi được thành lập, Quỹ quốc gia sẽ được đầu tư trực tiếp để tạo lập nguồn cung và quản lý nhà ở xã hội. Quỹ cũng có vai trò hỗ trợ lãi suất cho vay không yêu cầu thế chấp hay hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư dự án…

Về định mức lợi nhuận, Bộ Xây dựng đề nghị tăng mức tối đa từ 10% lên 13% cho các nhà đầu tư thực hiện dự án nhà xã hội. Trước đó, Hiệp hội Bất động sản TP HCM đề xuất Chính phủ xem xét tăng thêm lợi nhuận định mức với chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội lên 15%. Sở Xây dựng Hà Nội cũng từng kiến nghị tăng mức lợi nhuận này lên 15-20% nhưng vấp phải nhiều ý kiến trái chiều.

Anh Tú