Một khu căn hộ mới hơn 300 căn tại khu đô thị ở Hà Đông vừa ra hàng cuối tháng 12 đã nhanh chóng được thông báo “cháy hàng”. Anh Tuấn, một nhà đầu tư ngụ ở phường Dương Nội, cho hay dù “chầu chực đêm hôm” cũng không lấy được suất mua nên chuyển sang thị trường thứ cấp.

Hỏi quỹ căn hai phòng ngủ, anh được môi giới chào giá 13-15 tỷ đồng cho căn hộ diện tích 111-135 m2, tùy vị trí. Một số căn diện tích 265 m2 có giá bán hơn 30 tỷ đồng, tương đương 114 triệu đồng mỗi m2. Dù được báo hết hàng ngay sau khi mở bán, anh Tuấn cho hay vẫn có thể lấy được suất mua nếu chấp nhận trả mức chênh 2-4 tỷ đồng tùy loại căn. Khoản này sẽ trả riêng cho chủ nhà mà không ghi trong hợp đồng.

Môi giới cho hay một số căn là “suất ngoại giao” từ cán bộ, nhân viên làm việc tại công ty chủ đầu tư. Ngoài khoản chênh, khách hàng sẽ phải chấp nhận giao dịch bằng giấy viết tay và lập vi bằng bởi chủ đầu tư giới hạn điều kiện chuyển nhượng của nhóm khách mua nội bộ. Khách mua cũng có thể chọn quỹ căn bán lại từ cư dân tại khu đô thị song mức chênh cũng dao động vài tỷ cho một căn.

“Dù đã xác định mất tiền chênh mới lấy được căn, tôi không nghĩ khoản này cao như vậy nên bỏ ý định đầu tư tại dự án này”, anh Tuấn nói và cho biết môi giới vẫn liên tục giục hàng không có nhiều, chậm chân sẽ mất cơ hội.

Tình trạng khan hiếm nguồn cung sơ cấp khiến người mua phải chấp nhận các khoản “phí chênh” không chính thức từ vài trăm đến cả tỷ đồng cho chủ suất mua, ngày càng trở nên phổ biến tại Hà Nội. Bởi thời gian qua, phần lớn dự án chung cư mới ra mắt đều được quảng cáo “cháy hàng” trong thời gian ngắn khiến người mua lo sợ bỏ lỡ cơ hội sở hữu một tài sản sinh lời cao.

Đầu tháng 12, hai tòa tháp căn hộ nằm ở Đan Phượng cũng được thông báo “cháy hàng” một tòa sau 60 phút ra mắt. Phân khu này có tổng cộng hơn 600 căn, được quảng cáo là khu cao tầng duy nhất trong dự án.

Thùy Trang, môi giới tại đại lý F1 của dự án, cho biết quỹ căn hai phòng ngủ tại đây dao động 6,4-6,6 tỷ đồng. Vì đã “cháy hàng”, người mua cần trả chênh 500-600 triệu đồng mua lại từ khách trước. Trang cho hay nhiều khách không mua được trực tiếp chủ đầu tư sẵn sàng trả chênh cao hơn để sở hữu căn có vị trí “hoa hậu”. “Càng chậm trễ khoản chênh sẽ càng cao hơn do sóng thị trường dâng cao”, môi giới này cho hay.

Tình trạng sàn giao dịch và môi giới ôm hàng đẩy giá đã được Bộ Xây dựng nêu ra trong báo cáo về giá bán bất động sản gửi Văn phòng Chính phủ. Bộ cho biết tại các dự án bất động sản, giá nhà ở một số sàn bị môi giới đẩy lên cao để thu “tiền chênh”. Chi phí hoa hồng các chủ đầu tư bỏ ra cho sàn giao dịch khoảng 2-3% giá bán. Tuy nhiên, bên sàn và môi giới thường “cộng thêm giá” khi giao dịch với khách hàng. Số tiền chênh này không cố định mà phụ thuộc sức nóng của thị trường, có thể 5-20% giá bán.

Theo khảo sát của VnExpress, tại nhiều dự án từng là “điểm nóng”, nhà đầu tư lướt sóng bắt đầu thoát hàng, chấp nhận giảm tiền chênh. Tại phân khu 4 tòa trong đại đô thị phía đông Hà Nội, nhiều căn hộ đã được thanh toán 15% bắt đầu giảm giá chênh từ 400-500 triệu còn 100-200 triệu. Một số căn diện tích lớn giá 8-10 tỷ đồng thậm chí được chủ bán bằng giá hợp đồng vì áp lực thanh toán theo tiến độ, họ không thể đóng tiền cho đợt tiếp theo.

Tương tự với dự án có ba tòa cao 45 tầng trong đại đô thị phía bắc, nhà đầu tư liên tiếp hạ giá bán từ vài trăm đến nửa tỷ đồng cho một căn hộ dù mới vào tiền được đợt đầu. Tình cảnh này khác biệt với vài tháng trước khi những khách mua này phải “giành giật” để có quyền chọn mua căn hộ, chấp nhận trả chênh hàng trăm triệu cho đại lý.

Theo một khảo sát môi giới gần đây của kênh Batdongsan, khoảng 17% đáp viên cho biết lượng giao dịch trong quý IV giảm mạnh hơn một nửa so với quý III. Với phân khúc chung cư, 19% môi giới chia sẻ lượng giao dịch có chiều hướng suy giảm.

Ghi nhận diễn biến trên, ông Nguyễn Chí Thanh, Tổng giám đốc Công ty Cao ốc quốc tế Hồ Tây, cho biết khoản chênh xuất hiện khi lượng booking cho một giỏ hàng sắp ra mắt quá nhiều, vượt qua lượng căn sẵn có. Trong khi một dự án có hàng chục đại lý, mỗi đợt ra hàng chỉ vài trăm căn, đẩy số căn về mỗi đơn vị càng ít. Thực tế này khiến khách mua qua sàn lúc nào cũng được quảng cáo “hàng khan hiếm, booking cao gấp nhiều lần”. Lúc này, khoản chênh được tung ra tạo tâm lý chênh càng lớn cho thấy hàng càng hiếm, nhà đầu tư “lướt sóng” có thể thu lợi nhuận cao trong thời gian ngắn.

Cùng quan điểm, ông Lê Quốc Kiên, chuyên gia tư vấn bất động sản, cho rằng lượng booking lớn, khoản chênh cao chưa chắc phản ánh nhu cầu thực sự của thị trường. Chiêu trò này được tung ra để tạo tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ) với giỏ hàng mới, thúc đẩy các giao dịch sang tay trong thời gian ngắn. Theo ông, tình trạng này ngày càng phổ biến và lan rộng từ thị trường phía bắc đến cả phía nam, tiềm ẩn nguy cơ gây méo mó thị trường. Trong khi rủi ro lớn nhất thuộc về người mua sau bởi tiền chênh phần lớn là “khoản trả ngoài, không được ràng buộc về pháp lý”.

Trong bối cảnh dự án mới liên tiếp ra mắt, các chuyên gia dự báo nhóm nhà đầu tư “lướt sóng” sẽ gặp áp lực thanh khoản lớn. Bởi khi thị trường có nhiều lựa chọn với đa dạng phân khúc sản phẩm, tâm lý FOMO vì cung khan hiếm không còn khiến nhóm này khó tìm được khách hàng mới để sang tay.

Hãng dịch vụ bất động sản CBRE cho biết Hà Nội có thể đón 11.100 căn hộ mới trong quý IV, nâng tổng số căn mở bán trong năm nay vượt 32.300 căn, cao hơn mức đỉnh năm ngoái. Trong giai đoạn 2026-2027, thị trường có thể tiếp tục đón hơn 33.000 căn hộ mới mỗi năm. Nguồn cung mới đa dạng hơn về vị trí giúp phân khúc giá 50-60 triệu đồng một m2 dần quay trở lại.

Tại hội nghị tổng kết công tác năm 2025 của Bộ Xây dựng mới đây, Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Việt Hùng cũng nhìn nhận giá nhà đất có xu hướng tăng dần theo năm nhưng “chưa phản ánh đúng giá trị thực” do còn hiện tượng găm hàng, nâng giá, đầu cơ, gây mất cân đối cung – cầu. Trong năm sau, cơ quan này sẽ nghiên cứu, kiến nghị sửa đổi Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản. Giải pháp này được kỳ vọng góp phần kéo giảm giá nhà trong bối cảnh thị trường nhà ở liên tục tăng nóng thời gian qua.

Ngọc Diễm

Tại hội thảo về thị trường bất động sản do báo Tiền Phong tổ chức ngày 25/1, nhiều chuyên gia nhận định tình trạng “đầu cơ, lướt sóng” đang giảm dần trên thị trường chung cư. Bởi những điều kiện thuận lợi cho nhóm này như nguồn cung khan hiếm, tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ), giá bán liên tục tăng nóng, lãi suất thấp đang thay đổi trong bối cảnh hiện nay.

Ông Trần Quang Trung, Giám đốc Phát triển Kinh doanh tại OneHousing, cho hay giao dịch và giá chung cư thứ cấp khó tăng nóng trong 2026 mà chủ yếu đi ngang. Lý do là mặt bằng giá chuyển nhượng “đã tiệm cận vùng đỉnh”. Tính đến cuối năm ngoái, giá căn hộ thứ cấp khu vực Hà Nội đạt khoảng 90 triệu đồng một m2, tăng hơn 7% so với cùng kỳ. Trong khi nguồn cung mới và dự kiến bàn giao rất lớn, đạt khoảng 35.000-40.000 căn năm nay.

Ông nói dấu hiệu sụt giảm thanh khoản đã xuất hiện từ quý IV năm ngoái, sau ba quý duy trì thanh khoản cao. Dữ liệu của One Housing chỉ ra thị trường Hà Nội và vùng ven ghi nhận khoảng 9.500 giao dịch chung cư chuyển nhượng, giảm 22% so với cùng kỳ.

“Phân khúc chung cư – vốn dẫn dắt thị trường thời gian qua đang đảo chiều rõ rệt. Nguồn cung mới sẽ góp phần làm dịu đà tăng giá bán, đồng thời khiến tâm lý đầu cơ, lướt sóng suy giảm”, ông Trung cho hay.

Cùng quan điểm, ông Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), nhìn nhận tâm lý e ngại vay mua nhà đất ngày càng lan rộng. Ông cho biết dư nợ lĩnh vực bất động sản trong 2025 ước đạt 4,5 triệu tỷ đồng, tăng 22% so với cùng kỳ. Trong đó, cho vay mua nhà chỉ tăng khoảng 14%, còn cho vay đầu tư, kinh doanh nhà đất tăng đến 28% (chiếm khoảng 44% tổng dư nợ), cho thấy người dân ngày càng ngại vay mua nhà vì giá bán tăng cao.

Ông Lực dẫn lại báo cáo của Bộ Xây dựng cho thấy giá nhà đất leo thang gần 60% trong giai đoạn 2019-2024, riêng năm ngoái chung cư Hà Nội và TP HCM tăng bình quân 20-30%. Nguồn cung lớn nhưng lệch pha cung – cầu trầm trọng dẫn đến nguy cơ “thừa nhà cao cấp, thiếu nhà bình dân phù hợp khả năng chi trả của số đông”. Cùng với bài toán lãi suất cho vay có xu hướng tăng, các yếu tố này đều ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ sản phẩm của thị trường trong thời gian tới.

Ở góc độ cơ quan quản lý, ông Hà Quang Hưng, Cục phó Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), cho biết có nhiều chính sách mới ảnh hưởng đến thị trường địa ốc từ năm nay. Nổi bật là quy định các bất động sản như nhà riêng lẻ, chung cư, sản phẩm trong dự án sẽ có mã định danh điện tử từ 1/3/2026, theo Nghị định 357. Ngoài sản phẩm bất động sản, mã định danh cũng được áp dụng cho từng đơn vị quản lý vận hành nhà chung cư, chứng chỉ hành nghề môi giới địa ốc hay cá nhân được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở.

“Quy định mới giúp hạn chế tình trạng đầu cơ, thao túng giá, góp phần nâng cao tính minh bạch, lành mạnh cho thị trường địa ốc”, ông Hưng nói.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp bất động sản cần chủ động tái cấu trúc theo hướng bền vững, thận trọng hơn trong quản trị tài chính, kiểm soát rủi ro dòng tiền và hạn chế đầu tư dàn trải. Ông Cấn Văn Lực cho rằng các chủ đầu tư cần thiết đa dạng hóa nguồn vốn, cơ cấu lại sản phẩm theo hướng phù hợp hơn với nhu cầu ở thực, từng bước đưa giá nhà đất về mức hợp lý. “Đây được xem là yếu tố quan trọng để khơi thông dòng tiền và mở rộng cầu thực”, ông cho hay.

Ông Trần Quang Trung cũng dự báo khẩu vị đầu tư chung cư của khách hàng sẽ thay đổi mạnh mẽ trong năm nay, nhất là khi tâm lý đầu tư ngắn hạn, lướt sóng đang giảm dần. Ông Trung khuyến nghị nhà đầu tư xây dựng chiến lược trung và dài hạn, lựa chọn kỹ sản phẩm đáp ứng các tiêu chí về vị trí, pháp lý, thương hiệu chủ đầu tư để đảm bảo kỳ vọng tăng trưởng.

Ngọc Diễm

Trong văn bản góp ý sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 96 của Luật Kinh doanh bất động sản, Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) cho biết, hiện nay nhiều dự án nhà ở phải thế chấp để vay vốn xây dựng. Khi dự án đủ điều kiện mở bán, chủ đầu tư thường chưa phát sinh doanh thu nên không có nguồn tiền để giải chấp. Nếu buộc phải giải chấp toàn bộ trước khi bán, nhiều dự án sẽ tiếp tục bị đình trệ, kéo dài thời gian triển khai.

Do đó, HoREA kiến nghị cho phép chủ đầu tư vẫn được huy động vốn, bán hoặc cho thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai đang thế chấp, theo cơ chế bán trước – giải chấp sau, với điều kiện người mua được thông tin đầy đủ và ngân hàng cho vay chấp thuận.

Cụ thể, trong thông báo dự án đủ điều kiện mở bán và trong hợp đồng mua bán phải ghi rõ căn nhà đã được giải chấp hay chưa. Trường hợp chưa giải chấp, việc không giải chấp ngay phải có sự đồng ý bằng văn bản của các bên liên quan (người mua và bên nhận thế chấp). Người mua chỉ ký hợp đồng khi đã nắm rõ tình trạng pháp lý của tài sản.

Ngân hàng – bên nhận thế chấp – được quyền kiểm soát dòng tiền thu được từ việc bán, cho thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai, nhằm bảo đảm khoản tiền này được sử dụng đúng mục đích, ưu tiên trả nợ vay và thực hiện giải chấp theo quy định. Theo HoREA, cơ chế này giúp hạn chế rủi ro cho cả người mua lẫn tổ chức tín dụng.

Còn theo quy định hiện hành, chủ đầu tư chỉ được bán, cho thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai đang thế chấp ngân hàng khi đã giải chấp.

Hiệp hội cho rằng đề xuất trên phù hợp với Luật Nhà ở 2023, trong đó cho phép bán, cho thuê mua nhà ở đang thế chấp nếu được người mua và ngân hàng đồng ý. Luật Kinh doanh bất động sản 2023 cũng yêu cầu chủ đầu tư phải công khai đầy đủ thông tin về dự án, bao gồm tình trạng thế chấp, trước khi đưa bất động sản vào kinh doanh. Tuy nhiên, nghị định hướng dẫn hiện nay chưa quy định rõ cách thực hiện, đề xuất trên nhằm bổ sung quy định vào nghị định để làm rõ thủ tục, trách nhiệm công khai thông tin và cơ chế kiểm soát dòng tiền, giúp việc áp dụng thống nhất hơn trên thực tế.

Không chỉ với nhà ở, HoREA cũng đề nghị áp dụng cơ chế tương tự với các công trình xây dựng hình thành trong tương lai như căn hộ du lịch, biệt thự du lịch, nhà phố du lịch (condotel), văn phòng lưu trú (officetel) hay các công trình thương mại, dịch vụ. Theo hiệp hội, đây là các loại hình thường được chủ đầu tư thế chấp để vay vốn trước khi bán hoặc huy động vốn, tiềm ẩn rủi ro tranh chấp nếu thiếu quy định rõ ràng.

Theo HoREA, việc cho phép bán bất động sản hình thành trong tương lai đang thế chấp, đi kèm yêu cầu minh bạch thông tin và sự giám sát dòng tiền của ngân hàng, sẽ giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực triển khai dự án, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người mua và hạn chế tranh chấp trên thị trường.

Phương Uyên