Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội, để trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 9 đang diễn ra.

Trong báo cáo thẩm định dự thảo Nghị quyết, Bộ Tư pháp đề nghị Bộ Xây dựng bổ sung giá trần với nhà xã hội để bán và cho thuê nhằm đảm bảo quyền tiếp cận nhà ở của người dân, lao động thu nhập thấp… Bộ này cũng cho rằng cần có quy định về “hậu kiểm” để tránh lạm dụng chính sách về nhà xã hội.

Theo quy định hiện hành, giá bán nhà xã hội do chủ đầu tư xác định trên cơ sở tính đủ các chi phí để thu hồi vốn đầu tư, lãi vay (nếu có) và lợi nhuận định mức (không quá 10%). Giá này do UBND tỉnh thẩm duyệt, không tính các khoản ưu đãi của Nhà nước.

Đề nghị của Bộ Tư pháp được đưa ra trong bối cảnh liên tiếp dự án nhà xã hội mới ra mắt thời gian qua với giá bán tăng cao. Tại Hà Nội, mức cao nhất hiện thuộc về dự án tại Khu đô thị Hạ Đình, xã Tân Triều, huyện Thanh Trì (Hà Nội) với giá tạm tính khoảng 25 triệu đồng một m2, tương đương 1,75 tỷ đồng cho căn diện tích lớn nhất. Tương tự, tại huyện Mê Linh, hơn 700 căn nhà xã hội thuộc xã Kim Hoa có mức dự kiến 21,2 triệu đồng một m2. Trong khi đó, giá dự kiến dự án tại ô đất CT3, Khu đô thị mới Kim Chung, huyện Đông Anh là 18,4 triệu đồng mỗi m2.

Giai đoạn trước 2023, giá bán nhà ở xã hội tại Thủ đô được duyệt thường dao động 13-17 triệu đồng một m2. Từ đó đến nay, giá căn hộ đã tăng phi mã, dù suất đầu tư được Bộ Xây dựng công bố với loại nhà ở này dưới 20 tầng chỉ khoảng 5,6-8,8 triệu đồng một m2.

Giá bán nhà ở xã hội tại nhiều địa phương cũng có xu hướng tăng mạnh. Chẳng hạn, tại Thanh Hóa, dự án tại lô đất NOXH-02 thuộc khu đô thị trung tâm TP Thanh Hóa (tên thương mại Vinhomes Star City) có giá 20,65 triệu đồng một m2.

Đây không phải lần đầu đề nghị áp giá trần nhà xã hội được đưa ra. Tháng 6/2023, thời điểm dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) được lấy ý kiến, Bộ Tài chính cho rằng nhà ở xã hội do Nhà nước hay doanh nghiệp bỏ vốn đầu tư đều cần “Nhà nước duyệt giá” và quy định mức trần. Giải pháp này giúp nhà ở xã hội mới bán, cho thuê đúng đối tượng, “nếu không, sẽ rơi vào kênh nhà ở thương mại”. Tuy nhiên, Luật Nhà ở 2023 có hiệu lực từ 1/8/2024 không nêu quy định trên.

Phản hồi đề nghị của Bộ Tư pháp, Bộ Xây dựng cho biết việc quy định giá trần bán, cho thuê nhà xã hội “cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng”.

Bộ này cho biết theo Luật Nhà ở 2023, giá thuê nhà xã hội gồm kinh phí bảo trì, do chủ đầu tư thỏa thuận với người thuê dựa trên khung giá cho UBND cấp tỉnh quy định. Ví dụ, tại Hà Nội, khung giá cho thuê cao nhất 198.000 đồng một m2 sàn một tháng, tương đương gần 14 triệu đồng với căn 70 m2. Hay Hải Phòng cao nhất 121.900 đồng mỗi m2, tương đương hơn 8,5 triệu đồng căn 70 m2 một tháng.

Do đó, Bộ Xây dựng đề nghị chưa bổ sung quy định giá trần với nhà xã hội vào dự thảo Nghị quyết. Còn quy định về “hậu kiểm” dự án nhà xã hội được Bộ này tiếp thu và bổ sung vào dự thảo.

Ngoài ra, Bộ Tư pháp cũng đề nghị cơ quan Nhà nước xét duyệt thông tin, hồ sơ của người mua nhà xã hội thay vì doanh nghiệp, để đảm bảo minh bạch. Bộ này cho rằng cần có chế tài với chủ đầu tư không đáp ứng tiến độ triển khai dự án nhà xã hội, như cơ chế bắt buộc phải chuyển nhượng cho nhà đầu tư khác tiếp tục thực hiện để tránh lãng phí thời gian, đảm bảo cơ hội tiếp cận nhà ở cho người dân.

Bộ Xây dựng cho biết cơ quan này đang xây dựng hệ thống thông tin nhà ở và thị trường bất động sản, trong đó tích hợp dữ liệu về người đã được mua nhà xã hội để theo dõi, quản lý. Còn quy định doanh nghiệp chịu trách nhiệm toàn diện về tiến độ, không trục lợi chính sách, tham nhũng… đã được bổ sung trong dự thảo Nghị quyết.

Theo Đề án phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội tới 2030, đến năm 2024 cả nước phát triển 130.000 căn. Tuy nhiên, báo cáo từ Bộ Xây dựng cho thấy dù nỗ lực, các địa phương chỉ hoàn thành được 21.000 căn, tương ứng hơn 16% kế hoạch.

Giai đoạn 2025-2030, Thủ tướng giao nhiệm vụ cả nước cần đạt mục tiêu hơn 995.000 căn hộ. Trong đó, Hà Nội phải hoàn thành gần 45.000 căn, còn TP HCM khoảng 67.000 căn.

Ngọc Diễm

Nghị định 151 của Chính phủ quy định rõ việc phân cấp mạnh trong quản lý đất đai, trao thêm quyền cho UBND cấp xã. Cụ thể, UBND xã sẽ tiếp nhận và giải quyết 14 thủ tục đất đai gồm: cấp và đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ); giao, cho thuê đất không thu tiền; chuyển mục đích sử dụng đất với hộ gia đình, cá nhân; đăng ký biến động; chứng nhận quyền sở hữu; xác nhận trích đo bản đồ địa chính để phục vụ cấp sổ…

Dưới đây là một số thay đổi cụ thể trong 14 loại thủ tục đất đai nêu trên.

Cấp sổ đỏ tại xã thay vì lên huyện

Trước đây, người dân muốn cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) phải nộp hồ sơ tại cấp huyện. Từ đầu tháng 7, thẩm quyền này được giao cho UBND cấp xã với hộ gia đình và cá nhân đủ điều kiện, giúp người dân hoàn tất thủ tục ngay tại nơi cư trú.

Thời gian giải quyết được rút ngắn còn tối đa 3 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ. Toàn bộ quy trình cấp sổ đỏ lần đầu không vượt quá 17 ngày, thay vì 20 ngày như trước.

Ngoài ra, người dân không phải nộp giấy xác nhận “không tranh chấp” như trước. Việc xác minh quy hoạch, nguồn gốc và tình trạng tranh chấp sẽ do cơ quan tiếp nhận tự thực hiện theo cơ chế hậu kiểm.

UBND xãcó quyền giao đất, chuyển mục đích sử dụng

Bên cạnh cấp sổ, UBND xã được thực hiện các thủ tục như: giao đất không thu tiền sử dụng, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng với hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư – những việc trước đây do cấp huyện hoặc tỉnh xử lý.

Với doanh nghiệp thuộc diện được miễn tiền thuê đất (như đơn vị giáo dục, y tế, an sinh xã hội), UBND xã cũng được tiếp nhận và giải quyết hồ sơ liên quan đến giao, thuê hoặc chuyển mục đích sử dụng đất. Thẩm quyền này góp phần rút ngắn thời gian triển khai dự án tại địa phương.

Bên cạnh đó, xã còn được xác nhận trích đo bản đồ địa chính, một bước quan trọng trong việc hoàn thiện hồ sơ cấp sổ đỏ.

Linh hoạt nơi nộp hồ sơ,đẩy mạnh số hóa

Từ tháng 7, người dân được nộp hồ sơ đăng ký đất đai tại bất kỳ điểm tiếp nhận nào trong cùng tỉnh hoặc thành phố, thay vì phải nộp tại nơi có đất như trước. Quy định này áp dụng cho cả đăng ký lần đầu và các giao dịch biến động như chuyển nhượng, thừa kế…

Thủ tục cấp sổ đỏ cũng có thể thực hiện trực tuyến qua hệ thống do Văn phòng Đăng ký đất đai cấp tỉnh vận hành. Người dân không cần trực tiếp đến bộ phận một cửa.

Cùng với đó, dữ liệu địa chính như bản đồ thửa đất, hiện trạng sử dụng… sẽ được số hóa và mở quyền tra cứu cho cá nhân, tổ chức có nhu cầu, thay thế việc xin xác nhận bằng giấy tờ.

Thêm nhiều trường hợp được cấp đổi sổ đỏ

Từ 1/7, nhiều trường hợp sẽ được cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bao gồm: sổ đỏ bị rách, mờ, hư hỏng vật lý; sổ được cấp trước ngày 1/8/2024; cùng các trường hợp khác được quy định tại Phụ lục I kèm theo Nghị định.

Việc mở rộng điều kiện cấp đổi nhằm tạo thuận lợi cho người dân hoàn thiện giấy tờ nhà đất, nhất là tại những địa phương đang chuyển đổi mô hình quản lý.

Tranh chấp đất đai được giải quyết tại xã

Từ ngày 1/7, Chủ tịch UBND xã sẽ có thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ, tổ chức hòa giải và xử lý các tranh chấp đất đai đơn giản, chưa đủ điều kiện khởi kiện ra tòa.

Thời gian giải quyết tối đa 45 ngày kể từ ngày thụ lý, có thể gia hạn thêm 10 ngày tại các xã miền núi, biên giới hoặc hải đảo. Việc xử lý mâu thuẫn ngay tại cơ sở giúp giảm tải cho tòa án và xử lý kịp thời các xung đột nhỏ trong cộng đồng.

Nghị định 151 được áp dụng trong giai đoạn chuyển tiếp mô hình chính quyền hai cấp (tỉnh – xã) từ ngày 1/7 đến hết ngày 28/2/2027. Đây là một trong những bước đi quan trọng trong cải cách hành chính và tổ chức bộ máy.

Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường, việc rút gọn thủ tục và phân cấp rõ ràng giúp người dân, nhất là tại vùng nông thôn và miền núi, tiếp cận dịch vụ công dễ dàng hơn, tiết kiệm thời gian và chi phí. Đồng thời, cơ chế hậu kiểm thay vì tiền kiểm giúp giảm gánh nặng giấy tờ, nâng cao trách nhiệm thẩm định thực tế của cơ quan chuyên môn và thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực đất đai.

Phương Uyên

Trong dự thảo Báo cáo chính trị đang được lấy ý kiến nhân dân, Ban Chấp hành Trung ương đặt mục tiêu đẩy mạnh phát triển nhà xã hội và nhà ở thương mại giá rẻ. Việc này nhằm giải quyết cơ bản nhu cầu về nhà ở cho cư dân đô thị, người lao động tại các khu công nghiệp và cho các đối tượng yếu thế.

Đại biểu Nguyễn Hoàng Bảo Trân, Uỷ viên kiêm nhiệm tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, đánh giá việc đưa nội dung này vào văn kiện là rất kịp thời, thể hiện tầm nhìn lấy con người làm trung tâm của phát triển. “Nhà ở xã hội không chỉ là câu chuyện về chỗ ở, mà còn là hạ tầng của công bằng và ổn định xã hội”, bà nói.

Theo số liệu của Bộ Xây dựng, 9 tháng đầu năm nay, cả nước đầu tư xây dựng trên 132.600 căn nhà xã hội và khởi công 73 dự án với hơn 57.800 căn. Dự kiến, hết năm nay, khoảng 89.000 căn sẽ hoàn thành, đạt 89% mục tiêu tại đề án phát triển ít nhất 1 triệu căn nhà xã hội đến năm 2030.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay ở các đô thị lớn và một số địa phương nhiều khu công nghiệp, nguồn cung nhà ở xã hội vẫn kém xa so với nhu cầu của người dân. Trong khi đó, giá căn hộ thương mại ngày càng vượt xa tầm với của người lao động. Riêng tại Hà Nội và TP HCM đến cuối quý III/2025, bình quân giá căn hộ thương mại mở bán mới đạt bình quân 70-80 triệu đồng mỗi m2 khi chung cư bình dân, giá rẻ gần như tuyệt chủng. Các dự án hạng sang cũng gia tăng, một số ghi nhận mức giá vượt 150 triệu đồng mỗi m2.

Theo bà Trân, việc phát triển nhà ở xã hội hiện nay vẫn chậm do tồn tại nhiều điểm nghẽn ở quỹ đất, thủ tục đầu tư và cơ chế tài chính, tín dụng. Bà nói phần lớn dự án vướng ở khâu bố trí quỹ đất phù hợp, nhất là tại các đô thị lớn và khu công nghiệp. “Việc thực hiện yêu cầu dành 20% quỹ đất tại dự án nhà ở thương mại cho nhà xã hội còn hình thức, thiếu chế tài. Điều này dẫn đến tình trạng có quy định, nhưng khó triển khai thực tế”, đại biểu đoàn TP HCM nói.

Để tháo gỡ khó khăn này, bà cho rằng Nhà nước cần chủ động giải phóng mặt bằng, đầu tư hạ tầng kỹ thuật – xã hội (như điện, nước, giao thông, trường học, y tế…), sau đó giao hoặc cho thuê lại đất với giá ưu đãi để doanh nghiệp chỉ tập trung xây dựng, giảm chi phí đầu vào.

Còn đại biểu Hà Sỹ Đồng, nguyên quyền Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị đề xuất cơ chế đặc thù gỡ vướng pháp lý cho dự án nhà xã hội như cho phép UBND cấp tỉnh duyệt nhanh dự án chưa có trong quy hoạch hoặc kế hoạch phát triển nhà ở nếu xét thấy cần thiết. Đồng thời, UBND cấp tỉnh có thể chỉ định trực tiếp chủ đầu tư đủ năng lực thay vì đấu thầu. “Cơ chế này giúp rút ngắn thủ tục, khởi công dự án sớm hơn tại địa phương có nhu cầu cấp bách về nhà xã hội”, ông nói.

Ông Trần Văn Tuấn, Phó trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội Bắc Ninh – một trong những địa phương đi đầu về xây dựng nhà xã hội – chia sẻ kinh nghiệm của tỉnh là “rất coi trọng việc bố trí, dành quỹ đất đáng kể cho nhà ở xã hội ngay từ khâu quy hoạch”.

Cùng với đó, theo ông Tuấn, trong quá trình thực hiện, Bắc Ninh cũng sát sao khi thành lập các tổ công tác với nhiệm vụ rõ ràng để đẩy nhanh tiến độ các dự án nhà xã hội trên địa bàn. Các tổ công tác này thường xuyên kiểm tra công trình, lắng nghe kiến nghị của chủ đầu tư để kịp thời giải quyết.

Về thủ tục, bà Trân cho biết việc thẩm định, xác định giá đất, phê duyệt thiết kế, cấp phép xây dựng cho dự án nhà ở xã hội vẫn phải qua nhiều tầng nấc. Điều này khiến một dự án nhà xã hội mất 2–3 năm mới có thể khởi công, làm giảm động lực của nhà đầu tư.

Bởi vậy, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM đề nghị giảm bớt các nấc thủ tục hành hình, nhằm rút quy trình phê duyệt dự án xuống còn tối đa 6-9 tháng. Cùng với đó, theo bà Trân, quá trình sắp xếp địa giới hành chính khiến nhiều hồ sơ đầu tư phải điều chỉnh lại quy hoạch, thẩm quyền phê duyệt… nên cần có hướng dẫn thống nhất, tạm thời ủy quyền cho cấp tỉnh hoặc ban quản lý khu công nghiệp giải quyết nhanh các hồ sơ chuyển tiếp, tránh tình trạng dự án đình trệ chờ kiện toàn tổ chức.

Ông Tuấn nói rằng các thủ tục hành chính liên quan đến các dự án nhà ở xã hội tại Bắc Ninh được áp dụng cơ chế “Luồng xanh”, giúp cắt giảm tối đa 60% thời gian thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến dự án nhà ở xã hội. Nhờ đó, đến nay, Bắc Ninh đã hoàn thành trên 23.400 căn nhà xã hội và đang thi công gần 2.900 căn. 15 dự án chuẩn bị xây dựng với hơn 14.430 căn. 36 dự án đang trong giai đoạn giải phóng mặt bằng trên diện tích đất 164 ha, dự kiến cung cấp 72.866 căn khi hoàn thành.

Trước tình trạng vốn ưu đãi cho chủ đầu tư nhà xã hội và người mua còn hạn chế, thủ tục tiếp cận phức tạp, bà Trân đề nghị cho phép định mức lợi nhuận linh hoạt hơn để thu hút doanh nghiệp đầu tư loại hình nhà ở này.

Bên cạnh nguồn vốn ngân sách, đại biểu nói có thể huy động thêm Quỹ phát triển nhà ở địa phương, quỹ đất công hay khuyến khích mô hình hợp tác công tư (PPP) trong phát triển nhà ở xã hội. Trong khi đó, ông Hà Sỹ Đồng cho rằng cần lập Quỹ Phát triển nhà ở xã hội quốc gia với nguồn vốn ổn định (từ ngân sách, trái phiếu, đóng góp doanh nghiệp…) để hỗ trợ lãi suất và vốn vay ưu đãi cho các dự án.

Ngoài ra, theo bà Nguyễn Hoàng Bảo Trân, một số địa phương cần xóa “điểm nghẽn mềm” với tâm lý cho rằng nhà ở xã hội là sản phẩm dành cho người nghèo. “Đây thực chất là chính sách an sinh bền vững cho lực lượng lao động trẻ, công nhân, viên chức, người thu nhập trung bình – nhóm đóng góp quan trọng cho tăng trưởng kinh tế”, bà cho hay.

Tương tự, Phó trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội Bắc Ninh cũng cho rằng phát triển tốt nhà xã hội, nhà thương mại giá thấp cũng sẽ trở thành một điểm cộng trong cải thiện môi trường đầu tư, thu hút nguồn vốn vào địa phương.

Bởi theo ông Tuấn, các nhà đầu tư hiện nay, nhất là doanh nghiệp FDI rất quan tâm về khả năng đáp ứng số lượng, chất lượng lao động của các địa phương. Để làm được điều này, ông nói địa phương cần phải đảm bảo được nhu cầu tối thiểu của người lao động về nhà ở vì “an cư rồi mới lập nghiệp”.

Khi có chỗ ở ổn định, người lao động mới yên tâm gắn bó lâu dài cùng doanh nghiệp và địa phương, nên bà Trân góp ý cần đa dạng hình thức sở hữu và thuê nhà. “Cần mở rộng mô hình thuê, thuê mua dài hạn, trả góp linh hoạt, phù hợp với khả năng tài chính của công nhân”, nữ đại biểu nói và cho rằng cũng cần đơn giản hóa hơn thủ tục tiếp cận chính sách về nhà xã hội, vay vốn cho công nhân.

Bên cạnh mục tiêu đẩy mạnh phát triển nhà xã hội và nhà thương mại giá rẻ, ông Trần Văn Tuấn đề nghị dự thảo văn kiện cũng cần phải nêu thêm định hướng thời gian tới tập trung “phát triển lành mạnh thị trường bất động sản”. Theo đại biểu này, tình trạng một số người nắm giữ nhiều đất, nhà ở nhưng không sử dụng gây lãng phí rất lớn, trong khi một bộ phận đáng kể người dân, nhất là người thu nhập thấp lại rất khó khăn để sở hữu chỉ một ngôi nhà để ở.

Ông Tuấn cũng đề xuất phải cụ thể hóa chủ trương trong văn kiện thành chương trình phát triển nhà ở, tập trung vào nhà xã hội và nhà thương mại giá rẻ, giao cho từng địa phương không chỉ dừng ở năm 2030, mà cần kéo dài đến 2035.

Anh Tú

Thông tin được Phó thủ tướng Hồ Đức Phớc khẳng định tại phiên thảo luận tổ chiều 21/5, về dự thảo Nghị quyết thí điểm một số cơ chế đặc thù phát triển nhà ở xã hội.

Theo dự thảo nghị quyết, Chính phủ đề xuất lập Quỹ nhà ở quốc gia. Đây là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách.

Theo Phó thủ tướng Hồ Đức Phớc, nguồn vốn của quỹ này từ ngân sách và một số nguồn khác như đóng góp tự nguyện của nhà đầu tư; thu từ quỹ đất 20% xây nhà xã hội trong các dự án nhà thương mại…

“Quỹ này làm nhiệm vụ kiến tạo nhà xã hội, giá rẻ cho người trẻ chưa có nhà. Tức là, nhà ở xã hội là một phần đầu tư của quỹ. Quỹ hoạt động trên nguyên tắc bảo tồn, phi lợi nhuận, bởi còn nhiệm vụ đầu tư và như vậy có thể phát triển nhà giá rẻ cho người dân”, Phó thủ tướng nói.

Cũng theo dự thảo nghị quyết, Quỹ nhà ở quốc gia được lập tại Trung ương và địa phương. Ở Trung ương, quỹ sẽ do Bộ Xây dựng quản lý, để xây dựng một số dự án, điều hòa cho những địa phương không cân đối được ngân sách. Còn tại địa phương, Chủ tịch UBND có quyền thành lập quỹ, rồi giao Sở Xây dựng quản lý.

“Chúng tôi kỳ vọng quỹ này sẽ hỗ trợ một phần cho thúc đẩy nhà ở xã hội, nhà giá rẻ cho người thu nhập thấp, người trẻ”, ông nói thêm.

Góp ý trước đó việc lập Quỹ nhà ở quốc gia, nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng cần phát triển nguồn thu bền vững và tính toán cấu trúc nguồn vốn.

Bà Phạm Thúy Chinh – Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính lo lắng trong cùng thời điểm việc hình thành nhiều quỹ tài chính ngoài ngân sách sẽ phá vỡ cơ cấu ngân sách, tài khoá do yêu cầu nguồn lực vốn lớn.

Theo bà, một số địa phương lớn như TP HCM, Đồng Nai đã có quỹ tương tự phát triển nhà ở xã hội, nhưng kết quả không như mong muốn, lý do thiếu vốn điều lệ.

“Nếu vốn Quỹ nhà ở quốc gia phụ thuộc vào ngân sách thì có đảm bảo hoạt động của quỹ này không?”, bà nói, đồng thời đề nghị Quỹ nhà ở quốc gia kết thúc hoạt động vào 2030 – cùng thời điểm hoàn thành mục tiêu có 1 triệu căn nhà ở xã hội.

Trả lời đại biểu Chinh, Phó thủ tướng Hồ Đức Phớc khẳng định “việc vận hành quỹ này ảnh hưởng không đáng kể tới điều hành ngân sách”.

Theo Đề án phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội tới 2030, đến năm 2024, cả nước phát triển 130.000 căn. Tuy nhiên, báo cáo từ Bộ Xây dựng cho thấy dù nỗ lực, các địa phương chỉ hoàn thành được 21.000 căn, tương ứng hơn 16% kế hoạch.

Giai đoạn 2025-2030, Thủ tướng giao nhiệm vụ cả nước cần đạt mục tiêu hơn 995.000 căn hộ. Trong đó, Hà Nội phải hoàn thành gần 45.000 căn, còn TP HCM khoảng 67.000 căn.

Đề cập tới nguồn lực cho phát triển nhà ở xã hội, ông Nguyễn Trường Giang – Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đặt vấn đề “tiền, nguồn lực ở đâu để làm nhà ở xã hội”.

Ông Giang cho rằng kỳ họp đang diễn ra, bàn thảo nhiều nội dung liên quan tới dùng ngân sách, như tinh giản biên chế, chi cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo… Do đó, dự thảo nghị quyết cũng cần đưa ra rõ kế hoạch, bố trí nguồn lực dự kiến cụ thể. Ví dụ năm nay sẽ sắp xếp tinh gọn bộ máy, sáp nhập địa phương… thì kế hoạch tính làm bao nhiêu căn nhà ở xã hội để có chỗ ở cho cán bộ công chức.

“Cần xem lại quy hoạch về nhà ở xã hội để có nguồn lực đầu tư thỏa đáng”, ông Giang góp ý.

Ở khía cạnh này, ông Dương Khắc Mai – Phó trưởng đoàn Đăk Nông cũng cho rằng “có an cư mới lạc nghiệp, nếu chính sách có rồi, không có tiền triển khai, thủ tục kéo dài năm này qua năm khác, sẽ không hiệu quả”, ông nói, thêm rằng từ 2021 đến nay mới có 66.000 căn nhà ở xã hội được xây dựng là quá chậm.

Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cũng lưu ý Quỹ nhà ở quốc gia để cấp vốn cho đầu tư xây dựng. Do đó, ông cho rằng cần bổ sung quy định Chính phủ cân đối, hoặc hướng dẫn địa phương cân đối vốn. Trường hợp vượt thẩm quyền báo cáo Thường vụ Quốc hội, Quốc hội để có nguồn lực thực hiện.

Góp ý ở tổ, ông Phan Đức Hiếu – đại biểu chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính – đề nghị bổ sung cơ chế giá trần cho nhà ở xã hội.

Theo quy định hiện hành, giá bán nhà xã hội do chủ đầu tư xác định trên cơ sở tính đủ các chi phí để thu hồi vốn đầu tư, lãi vay (nếu có) và lợi nhuận định mức (không quá 10%). Giá này do UBND tỉnh thẩm duyệt, không tính các khoản ưu đãi của Nhà nước.

Tuy nhiên, ông Hiếu phân tích nếu quy định đầu tư, thẩm định theo cách hiện nay sẽ tốn nhiều thời gian xác định chi phí, kiểm toán… Giá bán sau này cao hơn thì mất nhiều chi phí hạch toán. Với giá trần, doanh nghiệp thấy “giá bán có lời họ sẽ đầu tư, còn lỗ chịu, nhưng giảm được thời gian và chi phí xã hội”.

Đề xuất có giá trần nhà ở xã hội từng được Bộ Tư pháp nêu khi thẩm định dự thảo Nghị quyết, nhưng Bộ Xây dựng không đồng ý.

Đây không phải lần đầu đề nghị áp giá trần nhà xã hội được đưa ra. Tháng 6/2023, thời điểm dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) được lấy ý kiến, Bộ Tài chính cho rằng nhà ở xã hội do Nhà nước hay doanh nghiệp bỏ vốn đầu tư đều cần “Nhà nước duyệt giá” và quy định mức trần. Giải pháp này giúp nhà ở xã hội mới bán, cho thuê đúng đối tượng, “nếu không, sẽ rơi vào kênh nhà ở thương mại”. Tuy nhiên, Luật Nhà ở 2023 có hiệu lực từ 1/8/2024 không nêu quy định trên.

Khi tiếp thu ý kiến các bộ, ngành về dự thảo nghị quyết, Bộ Xây dựng cho biết việc quy định giá trần bán, cho thuê nhà xã hội “cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng”.

Anh Minh