Sự dịch chuyển theo các trục hạ tầng lớn

Bà Dương Thùy Dung, Giám đốc điều hành CBRE Việt Nam, cho rằng bức tranh đô thị TPHCM đã có những thay đổi rõ nét sau một thập kỷ phát triển.

Nếu chỉ quan sát trong một đến hai năm, sự dịch chuyển của thị trường có thể chưa thực sự rõ ràng. Tuy nhiên, khi nhìn lại chặng đường 10 năm, có thể thấy TPHCM đã mở rộng không gian đô thị một cách mạnh mẽ.

Các dự án bất động sản không còn tập trung chủ yếu trong khu vực lõi trung tâm mà dần dịch chuyển ra ngoài theo các trục hạ tầng lớn, đặc biệt là khu vực dọc Vành đai 2, Vành đai 3.

Chuyên gia nhận định xu hướng này sẽ tiếp tục trong thời gian tới khi câu chuyện phát triển đô thị được mở rộng từ Vành đai 3 sang Vành đai 4. Hạ tầng giao thông đóng vai trò then chốt, giúp rút ngắn khoảng cách và thay đổi đáng kể khái niệm “xa – gần” trong không gian đô thị.

Khi các tuyến giao thông được hoàn thiện và kết nối đồng bộ, những dự án nằm cách trung tâm thành phố 40-50 km không còn bị xem là quá xa như trước. Điều này phản ánh sự chuyển dịch tất yếu của thị trường và cách TPHCM đang tái cấu trúc không gian phát triển đô thị trong dài hạn, đại diện CBRE nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, Ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc khu vực miền Nam của PropertyGuru Việt Nam, nhận định trong vòng 10 năm qua, quá trình mở rộng không gian đô thị của TPHCM không chỉ được thúc đẩy bởi gia tăng dân số mà còn đến từ sự bứt phá mạnh mẽ của hạ tầng giao thông, đặc biệt là các tuyến vành đai. Yếu tố này đã tạo ra bước ngoặt lớn, làm thay đổi căn bản bản đồ phát triển thị trường căn hộ của thành phố.

Trước năm 2015, nguồn cung căn hộ tại TPHCM chủ yếu tập trung trong khu vực Vành đai 2, xoay quanh lõi trung tâm. Khi các tuyến Vành đai 3 và Vành đai 4 từng bước được hình thành, biên độ đô thị đã được mở rộng đáng kể. Các doanh nghiệp bất động sản cũng dịch chuyển mạnh ra khu vực vùng ven, đặc biệt về phía Đông Bắc thành phố. Chỉ trong một thập kỷ, số lượng dự án căn hộ đã tăng gấp khoảng 3,2 lần, phản ánh rõ nét tác động lan tỏa của hạ tầng.

Vai trò “trung tâm duy nhất” của khu lõi đô thị dần suy giảm, nhường chỗ cho sự hình thành các cực phát triển mới. Các khu vực như TP Thủ Đức, Dĩ An, Thuận An, Thủ Dầu Một hay Nhà Bè nổi lên nhờ lợi thế kết nối từ hệ thống vành đai và hạ tầng giao thông liên vùng. Chuyên gia cho rằng chính phân khúc căn hộ (chứ không phải nhà ở thấp tầng) là động lực chủ đạo giúp TPHCM mở rộng diện tích đô thị với tốc độ nhanh và quy mô lớn.

Hạ tầng sẽ tiếp tục được kết nối và đầu tư mạnh mẽ

Theo bà Nguyễn Thị Dạ Thảo, Trưởng phòng Quản lý Đường sắt đô thị – Sở Xây dựng TPHCM, tuyến metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương) đã hoàn tất 100% công tác giải phóng mặt bằng và dự kiến khởi công vào tháng 1 năm sau.

Sau khi hợp nhất, TPHCM quy hoạch 27 tuyến đường sắt đô thị. Trong giai đoạn 2025-2030, thành phố đặt mục tiêu đưa vào xây dựng và hoàn thành 6 tuyến metro, từng bước hình thành mạng lưới giao thông khối lượng lớn đồng bộ.

Cũng theo bà Dạ Thảo, để đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hạ tầng đến năm 2030, TPHCM sẽ tập trung đầu tư khép kín 3 tuyến Vành đai 2, 3 và 4, đồng thời hoàn thiện hệ thống cao tốc hướng tâm nhằm tăng cường kết nối vùng, gồm các tuyến TPHCM – Chơn Thành, Biên Hòa – Vũng Tàu, TPHCM – Mộc Bài, Hồ Tràm – sân bay Long Thành…

Về tầm nhìn dài hạn, TPHCM đặt mục tiêu đến năm 2035 phát triển mạng lưới metro dài khoảng 355 km, đóng vai trò là “xương sống” cho chiến lược phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Trong giai đoạn 5 năm đầu, thành phố sẽ thí điểm phát triển TOD tại 11 vị trí quanh các nhà ga metro và các tuyến vành đai trọng điểm, hướng tới hình thành các khu đô thị tích hợp, đa chức năng.

Một điểm nhấn quan trọng trong chiến lược này là khai thác quỹ đất dọc các tuyến metro và trục giao thông lớn nhằm tạo nguồn lực tài chính cho đầu tư hạ tầng. Theo ước tính, khoảng 1.800ha đất tiềm năng có thể mang lại nguồn thu khoảng 7,8 tỷ USD, được tái đầu tư trở lại cho phát triển hạ tầng đô thị.

Từ năm 2020, ông Li Jiang – doanh nhân lâu năm trong ngành sản xuất tại Quảng Đông – bắt đầu bán bớt các bất động sản tích lũy suốt nhiều thập kỷ.

Quyết định này từng khiến không ít bạn bè kinh doanh bất ngờ, bởi bất động sản vốn được xem là “xương sống tài sản” của các gia đình giàu tại Trung Quốc, vừa để tích lũy dài hạn vừa phục vụ chuyển giao tài sản cho thế hệ sau.

Ở giai đoạn cao điểm, ông Li sở hữu tới bảy bất động sản, từ căn hộ hạng sang trong trung tâm thành phố đến biệt thự vùng ven, nhằm đảm bảo cuộc sống hưu trí và để lại cho con cái. Hiện nay, ông chỉ giữ lại 2 căn, một để ở và một dành cho con trai sau khi hoàn tất việc học ở nước ngoài.

“Bất động sản không còn mang lại cảm giác an toàn như trước. Trong bối cảnh hiện tại, nó tiềm ẩn nhiều rủi ro và gánh nặng thanh khoản hơn là công cụ bảo toàn giá trị”, ông Li, nay ngoài 60 tuổi, chia sẻ với SCMP.

Phần vốn rút khỏi địa ốc được ông chuyển sang các hợp đồng bảo hiểm nhân thọ giá trị cao, bảo hiểm y tế cao cấp, đồng thời định hướng con trai đầu tư vào các quỹ tín thác gắn với những ngành mới nổi.

Câu chuyện của ông Li phản ánh một xu hướng rộng hơn. Các khảo sát của Viện Nghiên cứu Hurun cho thấy nhóm HNWI (High Net Worth Individuals – cá nhân có tài sản ròng cao) tại Trung Quốc đang âm thầm điều chỉnh kế hoạch hưu trí và phân bổ tài sản. Cụ thể, giới nhà giàu đang giảm dần tỷ trọng bất động sản, tăng nắm giữ bảo hiểm, vàng và tài sản ở nước ngoài.

Động lực chính của sự dịch chuyển này đến từ lo ngại về thanh khoản, tính ổn định của dòng tiền và rủi ro vĩ mô dài hạn, trong bối cảnh thị trường nhà ở trầm lắng kéo dài, lợi nhuận địa ốc suy yếu và tốc độ già hóa dân số ngày càng nhanh.

Theo báo cáo chiến lược hưu trí mới công bố của Hurun, Trung Quốc hiện có hơn 300 triệu người từ 60 tuổi trở lên, với khoảng 55.000 người bước vào tuổi nghỉ hưu mỗi ngày.

Trái lại, quy mô nhóm hộ gia đình giàu có đang thu hẹp. Đến năm 2025, số hộ có tài sản ròng trên 10 triệu nhân dân tệ dự kiến giảm 0,8%, còn khoảng 2,066 triệu hộ; số hộ siêu giàu giảm 1,7%, xuống khoảng 130.000 hộ. Sự thu hẹp “đáy tài sản” này khiến giới thượng lưu trở nên nhạy cảm hơn trước các cú sốc chu kỳ và rủi ro dòng tiền.

Trước đây, tăng trưởng tài sản của tầng lớp tinh hoa Trung Quốc chủ yếu dựa vào lạm phát giá bất động sản và lợi nhuận doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong thời gian tới, họ dự kiến tiếp tục cắt giảm bất động sản đầu tư và các sản phẩm quản lý tài sản ngân hàng, đồng thời gia tăng tỷ trọng bảo hiểm, vàng và cổ phiếu – những kênh được xem là có khả năng phòng thủ tốt hơn trong môi trường nhiều bất định.

Khảo sát của Hurun cho thấy các loại tài sản được ưu tiên mở rộng gồm bảo hiểm (47%), vàng (42%) và cổ phiếu (34%). Ngược lại, 19% người được hỏi có kế hoạch giảm đầu tư vào bất động sản và đất đai, trong khi 25% dự định thu hẹp tiền gửi ngân hàng và các quỹ thị trường tiền tệ.

Ngành bất động sản – từng là động lực tăng trưởng chủ chốt của kinh tế Trung Quốc – vẫn mắc kẹt trong chu kỳ suy thoái kéo dài, gây áp lực lên tiêu dùng nội địa và làm trầm trọng thêm xu hướng giảm phát.

Song song với tái cơ cấu theo loại tài sản, giới nhà giàu Trung Quốc cũng đẩy mạnh đa dạng hóa địa lý. Khoảng 45% hiện đã sở hữu tài sản tài chính ở nước ngoài, với tỷ trọng trung bình khoảng 20% danh mục; 56% cho biết sẽ tiếp tục nâng tỷ lệ này trong thời gian tới.

Về các mối lo khi nghỉ hưu, rủi ro sức khỏe đứng đầu (44%), tiếp theo là hành vi và thói quen của con cái (30%), rủi ro kinh doanh gia đình (25%) và biến động hôn nhân của con cái (25%).

Theo quy định mới từ Nghị định số 286/2025 của Chính phủ, việc cho thuê nhà là tài sản công được thực hiện theo phương thức niêm yết giá cho các đối tượng ưu tiên thuê nhà.

Các đối tượng gồm tổ chức hội do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ theo văn bản của cơ quan, người có thẩm quyền thuê để làm trụ sở làm việc trong trường hợp chưa có trụ sở làm việc.

Cơ sở thực hiện xã hội hóa trong lĩnh vực giáo dục – đào tạo, dạy nghề, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường thuộc danh mục chi tiết các loại hình và đáp ứng tiêu chí quy mô, tiêu chuẩn do Thủ tướng Chính phủ quyết định.

Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, tổ hợp tác đáp ứng các tiêu chí để được thụ hưởng chính sách hỗ trợ của Nhà nước theo quy định tại Luật Hợp tác xã, Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Hợp tác xã thuê để làm trụ sở, nhà kho, cửa hàng mua bán, trưng bày, giới thiệu sản phẩm phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trình tự, thủ tục miễn, giảm tiền thuê nhà được thực hiện theo các bước. Thứ nhất, người được quyền thuê nhà thuộc đối tượng ưu tiên có đơn đề nghị miễn, giảm tiền thuê nhà kèm theo bản sao các hồ sơ, tài liệu chứng minh thuộc đối tượng ưu tiên, gửi tổ chức quản lý, kinh doanh nhà. 

Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được đầy đủ hồ sơ quy định, tổ chức quản lý, kinh doanh nhà căn cứ chính sách ưu đãi (miễn, giảm) tiền thuê nhà do UBND cấp tỉnh ban hành, đơn đề nghị miễn, giảm tiền thuê nhà của tổ chức, cá nhân thuê nhà và hồ sơ, tài liệu kèm theo để xem xét, quyết định miễn, giảm tiền thuê nhà cho tổ chức, cá nhân thuê nhà.

Trường hợp Chính phủ quy định giảm tiền thuê đất cho một số đối tượng để thực hiện các biện pháp điều hành kinh tế – xã hội theo quy định tại khoản 2 Điều 157 Luật Đất đai năm 2024 thì UBND cấp tỉnh quyết định giảm tiền thuê nhà cho các đối tượng thuê nhà nhưng không vượt quá mức giảm tiền thuê đất theo quy định của Chính phủ.