Tại diễn đàn Xây dựng thị trường bất động sản bền vững ngày 4/12, chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu cảnh báo thị trường nhà ở đang có dấu hiệu “bong bóng” khi tín dụng vào bất động sản liên tục tăng nóng. Nguồn cung dự án tăng nhưng giá ngày càng đắt đỏ vượt khả năng chi trả phần đông người dân, kéo hàng tồn kho cũng tăng mạnh.

Ông dẫn lại số liệu của cơ quan quản lý tiền tệ, tính tới cuối tháng 10, dư nợ tín dụng toàn hệ thống tăng khoảng 15% so với cuối năm ngoái. Tăng trưởng tín dụng đến cuối năm nay dự kiến lên mức 19-20%, cao nhất nhiều năm trở lại đây. Trong đó tín dụng bất động sản chiếm gần 24% tổng dư nợ nền kinh tế. Riêng cho vay kinh doanh địa ốc tăng gần 24%, gấp đôi đà tăng vay tiêu dùng.

Chuyên gia này cho biết các ngân hàng đang tìm cách huy động nhiều vốn hơn trước áp lực nhu cầu vay tăng cao mùa cuối năm. Cụ thể, lãi suất tại kỳ hạn qua đêm đã tăng vọt lên 7% một năm. Lãi suất huy động từ các nhà băng tăng mạnh cũng khiến chi phí vốn cho người dân gia tăng, gồm cả lãi vay mua nhà.

Ông Hiếu cho rằng ngân hàng cũng có vai trò khi giá nhà đất tăng vọt. Ông kiến nghị “siết tín dụng cho vay bất động sản để giảm tỷ lệ trong tổng dư nợ xuống dưới 20%”. Cùng đó, Ngân hàng Nhà Nước cần hỗ trợ các nhà băng để giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp, người dân tiếp cận vốn, góp phần phục hồi kinh tế.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội nhà thầu Việt Nam, nói giá nhà liên tục leo thang tạo điều kiện cho hành vi đầu cơ phát triển mạnh hơn. Điều này không chỉ tạo ra rào cản cho người mua mà còn tiềm ẩn rủi ro với nền kinh tế. Bởi phần lớn các chủ đầu tư hiện vẫn phụ thuộc chủ yếu vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng để triển khai dự án.

Ông Hiệp lưu ý tỷ lệ giao dịch bất động sản trong quý III đã giảm 3% theo năm, trong đó riêng chung cư, nhà riêng lẻ sụt 15%, ngược lại lượng hàng tồn kho đang tăng lên, theo báo cáo của Bộ Xây dựng. “Giá nhà tăng quá cao trong khi tỷ lệ hấp thụ sụt giảm sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro cho hệ thống ngân hàng và cả nền kinh tế”, ông nói.

Ông đề nghị các ngân hàng cần có những chính sách thực sự hỗ trợ cá nhân mua nhà để ở, còn mua đầu tư, kinh doanh cần áp tiêu chí khác nhau. Với các khoản vay tín dụng phát triển dự án của doanh nghiệp, các nhà băng cần siết chặt tiêu chí về hệ số an toàn vốn để đảm bảo an toàn cho cả thị trường.

Bà Trần Hồng Nguyên, Phó chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và tư pháp của Quốc hội, cũng cho rằng việc hoàn thiện chính sách tài chính, tín dụng bất động sản là giải pháp quan trọng, góp phần khắc phục tình trạng giá nhà đất tăng nóng. Bà cho hay trong một số giai đoạn, tín dụng vào địa ốc bị siết đột ngột khiến thị trường mất cân đối. Trong khi ở giai đoạn khác, tín dụng “nới rộng quá nhanh” lại tạo điều kiện cho hành vi đầu tư, đầu cơ. Theo bà, thị trường chỉ dựa vào lực cầu đầu cơ rất dễ tạo bong bóng và dễ bị thao túng.

“Cần có chính sách tín dụng ổn định, dựa trên dữ liệu thị trường, hướng đến các dự án có tính khả thi và giá trị sử dụng thực”, bà nói.

Cùng với giải pháp siết tín dụng, nhiều chuyên gia tiếp tục đề xuất đánh thuế bất động sản để “hãm phanh” giá nhà. Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), cho biết thị trường nhà ở đang tồn tại nghịch lý nguồn cung tăng mạnh nhưng giá không giảm, ngược lại ngày càng vượt xa khả năng chi trả của đại bộ phận người dân.

Dữ liệu của VARS cho thấy 9 tháng đầu năm, tổng nguồn cung toàn thị trường vượt 100.000 sản phẩm, tăng 22% so với cả năm 2024. Riêng với chung cư, phân khúc 80-200 triệu đồng một m2 chiếm tỷ trọng cao nhất với 42% tổng nguồn cung tại Hà Nội. Trong khi nhóm căn hộ bình dân, chỉ chiếm 3% lượng hàng mở bán, và đều đến từ dự án nhà xã hội. Điều này có nghĩa sản phẩm nhà thương mại giá rẻ gần như biến mất.

Đà tăng nóng của giá nhà, theo ông Đính, “thực chất chỉ làm giàu cho một nhóm người đã nắm giữ tài sản từ trước”. Họ có lợi thế tài chính và tài sản ban đầu nên ngày càng sở hữu thêm nhiều bất động sản như công cụ tích lũy và đầu cơ. Do đó, giải pháp đánh thuế người mua căn nhà thứ hai trở lên và chủ sở hữu bỏ hoang dự án có thể ngăn chặn được hành vi đầu cơ, gây lãng phí đất đai, giúp điều tiết thị trường phát triển lành mạnh hơn.

Ông Nguyễn Quốc Hiệp cũng nói “đã đến lúc cần mạnh dạn xem xét một cơ chế thuế với các khoản siêu lợi nhuận từ địa tô”. Ví dụ chủ đầu tư thu lợi nhuận lên tới 100% so với giá thành sản phẩm cần nộp thuế khoản lãi đó. “Giải pháp này nếu được thiết kế hợp lý có thể kiềm chế cuộc đua tăng giá nhà, giúp thị trường vận hành ổn định hơn”, ông nói.

Ngọc Diễm

UBND xã Phước Vĩnh Tây (tỉnh Tây Ninh) vừa tổ chức họp dân để thông báo và lấy ý kiến về việc điều chỉnh áp giá bồi thường với các thửa đất nằm trong phạm vi giải phóng mặt bằng dự án nhưng trước đó chưa được tính yếu tố tiếp giáp đường. Việc này được thực hiện theo chỉ đạo của UBND tỉnh, nhằm rà soát, cập nhật và bổ sung các tuyến đường vào phương án bồi thường để bảo đảm áp giá đúng quy định.

Theo chính quyền địa phương, qua quá trình triển khai, nhiều trường hợp đất ở và đất nông nghiệp được ghi nhận có tiếp giáp đường giao thông trên thực tế, song trong phương án bồi thường chi tiết lại đang tính theo giá đất bên trong. Một số thửa đất đã được chỉnh lý, cập nhật thông tin tiếp giáp đường trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, khi lập phương án bồi thường cụ thể cho từng hộ, yếu tố này chưa được phản ánh đầy đủ, làm phát sinh chênh lệch về đơn giá so với hiện trạng sử dụng đất.

Đại diện cơ quan chuyên môn đã báo cáo phương án điều chỉnh áp giá với các tuyến đường hiện trạng có nền đường từ 3 m trở lên, đã được cứng hóa nhưng chưa có trong bảng giá đất hoặc chưa được tính tiếp giáp trong phương án bồi thường trước đó. Người dân cơ bản đồng thuận với hướng rà soát, đồng thời kiến nghị điều chỉnh bản vẽ trích lục, hồ sơ thu hồi đất và hồ sơ bồi thường cho phù hợp thực tế.

Khu đô thị mới Phước Vĩnh Tây có quy mô sử dụng đất gần 1.090 ha, dự kiến cung cấp khoảng 7.050 căn nhà liền kề, gần 8.200 căn biệt thự, 13.440 căn nhà ở xã hội và 2.370 căn nhà ở tái định cư thấp tầng, đáp ứng nhu cầu cho khoảng 90.000 người. Dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư ngày 15/11/2023. Đến tháng 7/2024, UBND tỉnh Long An cũ có quyết định chấp thuận liên danh Vinhomes – VIG làm nhà đầu tư dự án. Đây là dự án thứ 3 tập đoàn Vingroup đang triển khai tại Tây Ninh.

Tổng chi phí thực hiện dự án hơn 80.000 tỷ đồng, trong đó chi phí giải phóng mặt bằng gần 10.700 tỷ đồng, tương đương tổng mức đầu tư khoảng 3,1 tỷ USD. Đến nay, chủ đầu tư đã chi trả bồi thường cho 3.181 trường hợp, với số tiền hơn 6.865 tỷ đồng. Tính cả diện tích đất công và các hộ đã đồng thuận nhận tiền, diện tích giải phóng mặt bằng đạt khoảng 72%.

Theo UBND xã Phước Vĩnh Tây, song song với công tác giải phóng mặt bằng, liên danh Vinhomes – VIG đang triển khai xây dựng hạ tầng kỹ thuật. Với vị trí giáp ranh TP HCM và có tuyến Vành đai 4 đi qua, dự án được xem là một trong những khu đô thị có quy mô lớn tại Tây Ninh trong giai đoạn tới.

Phương Uyên

Nhận định trên được Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS) nêu trong báo cáo về thị trường bất động sản nhà ở phát hành tháng 2.

Nhóm nghiên cứu của VCBS cho biết 2026 sẽ là một năm phân hóa giữa các thị trường, phân khúc và doanh nghiệp bất động sản. Trong đó, môi trường tín dụng, lãi suất có thể là những yếu tố ảnh hưởng lớn tới thị trường nhà đất.

Theo VCBS, tín dụng bất động sản vẫn duy trì xu hướng tăng khi nhiều dự án bước vào giai đoạn mở bán và đẩy nhanh tiến độ thi công, làm gia tăng nhu
cầu vốn trung và dài hạn. Tuy nhiên, đơn vị này cho rằng khả năng tiếp cận vốn tín dụng của ngành bất động sản sẽ kém thuận lợi hơn so với năm 2025.

Dự báo này được VCBS đưa ra dựa trên ba yếu tố. Thứ nhất, định hướng duy trì tỷ trọng cho vay bất động sản khoảng 24-25% tổng dư nợ, trong bối cảnh rủi ro nợ xấu của nhóm ngành này có xu hướng gia tăng. “Vì vậy, tín dụng bất động sản vẫn tăng trưởng nhưng được kiểm soát chặt, tránh tăng nóng”, công ty chứng khoán này nêu.

Thứ hai, Bộ Tài chính đã phát đi tín hiệu đề xuất siết tỷ lệ cho vay đối với bất động sản thứ hai (chưa chính thức), có thể ảnh hưởng đến cầu đầu tư. Cuối cùng, theo VCBS, mặt bằng lãi suất được dự báo có xu hướng tăng trong thời gian tới.

Thực tế, thời gian gần đây, một số ngân hàng cũng có những chính sách thắt chặt hơn với việc cho vay bất động sản. Đầu tháng 2, BIDV đề nghị các chi nhánh tạm dừng trình trụ sở chính tiếp cận mới các dự án, phương án kinh doanh bất động sản của khách hàng doanh nghiệp cho đến khi có thông báo hoặc văn bản mới thay thế.

Động thái này nhằm thực hiện theo chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước về việc kiểm soát tốc độ tăng trưởng tín dụng với lĩnh vực bất động sản năm 2026 không quá tốc độ tăng trưởng tín dụng chung.

Với nhóm khách hàng cá nhân vay mua nhà, cả 4 ngân hàng quốc doanh gồm Vietcombank, BIDV, VietinBank và Agribank gần đây cũng tăng mạnh lãi suất cho vay mới lên ngang, thậm chí cao hơn so với nhà băng tư nhân.

Theo dữ liệu của VCBS, lãi suất cho vay mua nhà thả nổi bình quân tại các ngân hàng thương mại cổ phần vượt 10% trong quý IV/2025. Đơn vị này nhận định lãi suất cao, làm nhu cầu đầu cơ hạn chế.

“Áp lực càng rõ rệt khi lãi suất chuyển sang thả nổi từ năm thứ hai, làm khó cân đối dòng tiền và hạn chế động lực đầu cơ, đặc biệt trong bối cảnh mặt bằng giá nhà ở đã vượt quá khả năng chi trả của phần lớn người dân. Qua đó, giá nhà có xu hướng chững lại”, nhóm phân tích của VCBS viết trong báo cáo.

Tương tự, Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cũng đánh giá mặt bằng lãi suất cho vay có dấu hiệu tăng nhanh trong thời gian ngắn sẽ tạo áp lực lên cả doanh nghiệp phát triển dự án và người mua nhà ở thực.

Trong bối cảnh giá bất động sản tại các đô thị lớn đã ở mức cao so với thu nhập bình quân, chi phí vốn gia tăng khiến thị trường thu hẹp nhóm khách hàng có khả năng tham gia, nhất là những người sử dụng đòn bẩy tài chính. Việc này có thể ảnh hưởng đến thanh khoản của thị trường.

Bên cạnh lãi suất, VCBS nhận định các chủ đầu tư còn phải đối mặt với áp lực đáo hạn trái phiếu doanh nghiệp gia tăng trong quý II, IV/2026. Khả năng các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn mới, bao gồm phát hành trái phiếu và vay tín dụng được dự báo tiếp tục bị kiểm soát chặt chẽ hơn, cả về điều kiện phát hành lẫn chi phí vốn. Trong đó, doanh nghiệp có năng lực tài chính yếu, đòn bẩy cao, danh mục dự án kém thanh khoản sẽ đối mặt với rủi ro tái cấp vốn lớn hơn.

Anh Tú