9 tháng hoàn thành hơn 43.600 căn nhà ở xã hội

Trong cuộc họp ngày 22/9, Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp quan trọng để hướng tới mục tiêu tăng nguồn cung, giảm chi phí, phấn đấu để giá nhà thương mại ở mức hợp lý, người dân có điều kiện tiếp cận nhà ở.

Một trong các giải pháp được đề cập để kéo giảm giá bất động sản, tăng nguồn cung là thông qua giải quyết các dự án tồn đọng, thúc đẩy nhà ở xã hội…

Phát triển nhà ở xã hội là chủ trương lớn, đã được Chính phủ thông qua đề án phát triển hơn 1 triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030. Các luật mới liên quan đến thị trường bất động sản như Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật kinh doanh Bất động sản mới có hiệu lực cũng đã dần cởi bỏ những nút thắt cho các đơn vị phát triển nhà ở xã hội.

Đến nay, Chính phủ đã ban hành 2 Nghị quyết; 12 chỉ thị, quyết định, công điện và tổ chức 2 hội nghị thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội; trình Quốc hội ban hành Nghị quyết tháo gỡ khó khăn, điểm nghẽn về thể chế phát triển nhà ở xã hội, đồng thời ban hành Nghị quyết của Chính phủ quy định chi tiết thực hiện Nghị quyết của Quốc hội.

Tuy nhiên, theo báo cáo mới nhất của Bộ Xây dựng, đến nay cả nước mới có 692 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai, quy mô hơn 633.000 căn. Tính chung, số lượng dự án đã hoàn thành, khởi công, chấp thuận chủ trương đầu tư đến nay đạt gần 60% chỉ tiêu đặt ra của đề án.

Trong 9 tháng đầu năm, cả nước đã hoàn thành hơn 43.600 căn, đạt gần 44% kế hoạch. Dự kiến cả năm nay, việc thực hiện đạt 83% kế hoạch. Cả nước chỉ có 4 địa phương hoàn thành trên 50% chỉ tiêu được giao, gồm Bắc Ninh, Quảng Ninh, Nghệ An, Lào Cai.

Mặc dù đã đạt một số kết quả quan trọng, tuy nhiên Bộ Xây dựng cho rằng việc phát triển nhà ở xã hội vẫn còn một số tồn tại, hạn chế, đến từ nhiều nguyên nhân.

Thứ nhất, một số địa phương chưa thực sự quan tâm đến công tác phát triển nhà ở xã hội; chưa đưa chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội vào kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội hàng năm và 5 năm của địa phương; chưa thành lập Ban Chỉ đạo phát triển nhà ở xã hội.

Thứ 2, số lượng dự án hoàn thành chưa đạt mục tiêu. Một số dự án nhà ở xã hội đã khởi công nhưng chưa triển khai thi công hoặc triển khai thi công chậm tiến độ.

Thứ 3, mặc dù các địa phương đã dành quỹ đất lớn, đủ về số lượng để phát triển nhà ở xã hội, tuy nhiên “chất lượng” của quỹ đất này vẫn còn chưa đảm bảo.

Nhiều ô đất nhà ở xã hội được quy hoạch, bố trí không phù hợp, ở những nơi xa trung tâm, thiếu kết nối về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội do vậy chưa thể đưa vào sử dụng ngay. Công tác giải phóng mặt bằng chậm dẫn đến chưa bàn giao được mặt bằng cho chủ đầu tư, ảnh hưởng tiến độ dự án.

Thứ 4, nhiều địa phương chưa bố trí ngân sách địa phương để thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đầu tư hạ tầng kỹ thuật để có quỹ đất sạch.

Cuối cùng, một số chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội được lựa chọn không đủ năng lực tài chính, kinh nghiệm… dẫn đến dự án triển khai chậm.

Giải pháp tổng thể cho nhà ở xã hội

Bàn về giải pháp, Bộ Xây dựng nêu tổng thể các nhiệm vụ đã được nêu trong các quyết định, thông báo từ Chính phủ. Trong đó, Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp Bộ Tài chính nghiên cứu, trình Thủ tướng trong tháng 9 Nghị định về quỹ nhà ở quốc gia, Nghị định sửa đổi Nghị định số 100 về phát triển và quản lý nhà ở xã hội. Đồng thời, đôn đốc các địa phương, doanh nghiệp triển khai xây dựng nhà ở xã hội, đảm bảo mục tiêu Thủ tướng giao.

Các địa phương được giao tập trung chỉ đạo, đôn đốc chủ đầu tư triển khai đầu tư xây dựng các dự án nhà ở xã hội, phấn đấu hoàn thành và vượt chỉ tiêu được giao tại Quyết định điều chỉnh giao chỉ tiêu hoàn thành nhà ở xã hội trong năm 2025 và các năm tiếp theo đến năm 2030.

Đối với các dự án đã hoàn thành (hơn 43.600 căn hộ), các địa phương yêu cầu các chủ đầu tư khẩn trương triển khai các thủ tục, công bố rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng để bán cho người dân.

Đối với các dự án đang thi công (hơn 135.000 căn hộ), bao gồm các dự án trong giai đoạn hoàn thiện (khoảng 39.000 căn hộ), các địa phương cần đôn đốc chủ đầu tư tập trung nguồn lực, thi công theo tiến độ đã cam kết, hoàn thành ngay trong năm 2025.

Đối với các dự án còn lại và các dự án vừa mới khởi công trong năm 2025 (khoảng 95.700 căn hộ), ưu tiên thực hiện các thủ tục hành chính, nắm bắt và giải quyết ngay các khó khăn, vướng mắc…, tạo mọi điều kiện để chủ đầu tư triển khai dự án. Chủ đầu tư  được yêu cầu tập trung nguồn lực, hoàn thành tối thiểu 17.000 căn hộ ngay trong năm nay và tạo cơ sở cho việc hoàn thành chỉ tiêu các năm tiếp theo.

Gửi câu hỏi đến Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, một công dân tại Đồng Tháp cho biết có 1.500m2 đất trồng lúa, đã được cấp Giấy chứng nhận.

Tháng 2/2008, người này xây nhà trên thửa đất này rồi sau đó bị UBND huyện xử phạt do sử dụng đất sai mục đích. Quyết định xử phạt có ghi buộc công dân phải thực hiện đăng ký biến động đất đai.

Người này đặt câu hỏi thửa đất phù hợp với quy hoạch xây dựng, quy hoạch sử dụng đất… thì có được cấp Giấy chứng nhận từ đất lúa sang đất ở mà không phải thực hiện quy trình xin phép chuyển mục đích sử dụng đất từ cơ quan nhà nước theo Điều 121 Luật Đất đai năm 2024 hay không?

Trả lời câu hỏi trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nêu căn cứ theo các quy định, trường hợp thửa đất đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà tự ý chuyển mục đích sử dụng đất thuộc trường hợp phải xin phép của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền trước ngày 1/7/2014.

Trường hợp đã có quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai thì được thực hiện theo hồ sơ đăng ký biến động đất đai để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo loại đất sau khi đã tự ý chuyển mục đích sử dụng. Thành phần hồ sơ nộp bao gồm quyết định xử phạt, chứng từ nộp phạt, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và đơn đăng ký biến động đất đai.

Bộ dẫn Điều 25 Nghị định số 101 của Chính phủ quy định về điều tra cơ bản đất đai; đăng ký, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất và Hệ thống thông tin đất đai quy định việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho trường hợp sử dụng đất không đúng mục đích được giao, cho thuê, công nhận quyền sử dụng đất (tức là đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) trước ngày 1/7/2014.

Trường hợp đã được cấp Giấy chứng nhận thì thực hiện việc đăng ký biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất theo quy định tại mục II nội dung B, mục VI nội dung C phần V Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị định số 151 của Chính phủ.

Tại phần II.2 mục II nội dung B phần V của Phụ lục 01 ban hành kèm theo Nghị định số 151 của Chính phủ đã quy định một trong các loại giấy tờ liên quan đến nội dung biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất đối với từng trường hợp cụ thể.

Khoản 22 quy định: Trường hợp quy định tại điểm b khoản 6 Điều 25 Nghị định số 101 của Chính phủ thì nộp quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai; chứng từ nộp phạt của người sử dụng đất.

Thị trường bất động sản Mỹ năm 2025 đang chứng kiến một nghịch lý thú vị: Công nghệ càng hiện đại, người mua nhà càng mệt mỏi. 

Không còn dừng lại ở các công cụ chỉnh sửa màu sắc đơn thuần, AI đang can thiệp sâu vào cấu trúc hình ảnh, tạo ra một hiện tượng mà giới chuyên môn gọi là “housefished” – mượn từ khái niệm “catfish” (lừa tình qua mạng). Những ngôi nhà trên web thì đẹp như mơ, nhưng thực tế lại là những cú lừa ngoạn mục, đẩy người mua vào ma trận thông tin hỗn loạn và tốn kém.

Cú lừa thị giác và bài toán chi phí cơ hội

Trong đầu tư bất động sản, thông tin chính xác là tài sản quý giá nhất. Tuy nhiên, AI đang làm xói mòn tài sản này. Claire Boston, một phóng viên cao cấp, đã ghi nhận tình trạng ngày càng nhiều người mua nhà tại Mỹ rơi vào cảnh dở khóc dở cười khi tin vào những bức ảnh đã được “tút tát” quá đà.

Những dấu hiệu nhận biết đang dần trở nên phổ biến: Bề mặt tường láng mịn bất thường, thảm cỏ xanh mướt không một chiếc lá úa. Thậm chí, đôi khi những chiếc đèn chùm sang trọng hay cửa sổ thoáng đãng xuất hiện trong ảnh lại hoàn toàn không tồn tại ở đời thực.

Megan Kolstad, một môi giới bất động sản tại St. Paul (Minnesota), là nhân chứng sống cho trào lưu méo mó này. Trong một lần dẫn khách đi xem nhà, cô và khách hàng đã sững sờ khi phát hiện bức ảnh rao bán trên mạng có một ô cửa sổ phòng ngủ rất đẹp, nhưng thực tế bức tường đó lại kín mít.

“Điều đó thực sự gây hiểu lầm nghiêm trọng”, Kolstad bức xúc. Từ góc độ kinh doanh, đây không chỉ là sự lừa dối về thẩm mỹ mà là sự lãng phí nguồn lực khổng lồ. Khách hàng và môi giới mất thời gian di chuyển, sắp xếp lịch trình chỉ để đối chiếu những gì thấy trên mạng với thực tế phũ phàng.

“Khi đến nơi, chúng tôi chỉ mải so sánh ảnh mạng với thực tế, và việc đó rất lãng phí thời gian”, Kolstad nhấn mạnh. Trong một thị trường cạnh tranh, thời gian là tiền bạc. Việc bị thu hút bởi một sản phẩm ảo đồng nghĩa với việc nhà đầu tư có thể đã bỏ lỡ một cơ hội thực tế khác tốt hơn ở nơi khác.

Sonia Rodriguez, một môi giới thuộc Redux Group ở Bắc Virginia, cũng chia sẻ trải nghiệm tương tự. Cô từng đi tiền trạm một căn nhà được quảng cáo là trống trải, sạch sẽ (nhờ kỹ thuật dàn dựng ảo). Nhưng khi bước vào, hiện trạng là một mớ hỗn độn đồ đạc của chủ nhà đang ở, cộng với hệ thống ánh sáng tồi tệ khác xa trên ảnh.

“Tôi đến xem trước và nghĩ ngay: Không ổn rồi”, Rodriguez kể lại. Quyết định không đưa khách đến xem sau đó của cô là một hành động quản trị rủi ro cần thiết. Nếu không, uy tín của nhà môi giới sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi sự thiếu trung thực của hình ảnh niêm yết.

Ranh giới giữa marketing và gian lận

Cần phải phân biệt rõ ràng giữa làm đẹp và lừa dối. Dàn dựng ảo (dùng phần mềm thêm nội thất vào ảnh phòng trống) từ lâu đã là một công cụ marketing hợp pháp và hiệu quả, giúp người mua hình dung tiềm năng của không gian sống. Tuy nhiên, sự trỗi dậy của AI tạo sinh đang đẩy mọi thứ đi quá giới hạn đạo đức.

Vấn đề nằm ở chỗ, các công cụ AI hiện nay không chỉ “trang điểm” mà còn “phẫu thuật thẩm mỹ” cho ngôi nhà. Nathan Cool, một nhiếp ảnh gia bất động sản kỳ cựu 15 năm tại California, gọi đây là những ảo giác của AI. Ông ủng hộ việc dùng công nghệ để chỉnh sửa ánh sáng hay màu sắc cho nhanh gọn, nhưng kịch liệt phản đối việc thay đổi cấu trúc vật lý.

“Những dấu hiệu cảnh báo bắt đầu xuất hiện khi tôi nghĩ: Khoan đã”, Cool phân tích. “Mọi thứ bắt đầu thay đổi cấu trúc. Tường dài hơn. Cửa sổ lớn hơn. Thậm chí có thể xuất hiện thêm một góc nhà”.

Khi AI tự ý thêm một góc nhà hay nới rộng cửa sổ, nó đang tạo ra một bản mô tả sai lệch về tài sản. Hãy tưởng tượng một nhà đầu tư xuống tiền đặt cọc vì thích độ thoáng của căn phòng, để rồi phát hiện ra độ thoáng đó chỉ là sản phẩm của thuật toán photoshop.

Kolstad còn đưa ra ví dụ về sự sắp đặt phi lý trí của AI: Một bộ sofa chữ L khổng lồ cho 8 người được nhét vào không gian chật hẹp, chắn ngang cửa sổ. “Thực tế thì một chiếc ghế lớn như vậy không thể nào vừa với không gian đó”, cô nói. Điều này đánh lừa cảm nhận của người mua về diện tích thực tế – một chỉ số quan trọng trong định giá bất động sản. Khi kích thước và công năng bị bóp méo, rủi ro định giá sai tài sản sẽ tăng lên theo cấp số nhân.

Siết chặt quy định: Hồi chuông cảnh tỉnh cho thị trường

Trước làn sóng “fake news” trong hình ảnh bất động sản, cơ chế tự điều chỉnh của thị trường và bàn tay quản lý của nhà nước đã bắt đầu can thiệp. Đây là tín hiệu cho thấy thời kỳ “miền Tây hoang dã” của AI trong lĩnh vực này sắp kết thúc.

Hiệp hội Môi giới Bất động sản Quốc gia Mỹ (NAR) đã chính thức lên tiếng. Dù vẫn ủng hộ ứng dụng công nghệ, NAR cảnh báo các thành viên phải tuân thủ Bộ Quy tắc Đạo đức, trong đó cấm tuyệt đối hành vi “phóng đại, xuyên tạc hoặc che giấu các thông tin quan trọng”.

Ở cấp độ pháp lý, các bang lớn đang đi đầu trong cuộc chiến chống lại sự lừa dối của AI. Sở Ngoại vụ bang New York tháng trước đã phát đi cảnh báo về sự gia tăng của hình ảnh nhân tạo, coi đây là hành vi có thể vi phạm luật quảng cáo gây hiểu lầm. Họ khuyến khích người mua nộp đơn khiếu nại – một động thái trao quyền mạnh mẽ cho người tiêu dùng.

Quyết liệt nhất phải kể đến California. Từ ngày 1/1 tới đây, một đạo luật mới sẽ có hiệu lực, buộc các môi giới phải công bố rõ ràng khi sử dụng ảnh đã chỉnh sửa kỹ thuật số. Quan trọng hơn, luật yêu cầu phải cung cấp kèm theo cả phiên bản ảnh gốc chưa chỉnh sửa.

Đây là một thay đổi mang tính bước ngoặt. Nó buộc người bán phải minh bạch hóa hiện trạng tài sản. Nếu áp dụng vào góc nhìn đầu tư, quy định này giúp thanh lọc thị trường, loại bỏ những “bom xịt” được tô vẽ và giúp giá cả phản ánh đúng giá trị thực hơn.

Các công ty môi giới cũng đang tự dựng lên hàng rào bảo vệ mình. Cả Rodriguez và Kolstad đều cho biết họ được yêu cầu phải ghi chú rõ ràng trên các bức ảnh có can thiệp của AI. Trong kỷ nguyên thông tin, sự minh bạch chính là ttấm khiên bảo vệ thương hiệu tốt nhất trước các rủi ro kiện tụng.

Sự xâm nhập của AI vào bất động sản là xu thế không thể đảo ngược. Nó mang lại tốc độ và chi phí thấp cho người bán, nhưng lại đẩy rủi ro thẩm định về phía người mua. Câu chuyện tại Mỹ là bài học nhãn tiền cho thị trường Việt Nam, nơi công nghệ cũng đang bùng nổ trong các ứng dụng proptech (công nghệ bất động sản).

Như nhiếp ảnh gia Nathan Cool đã cảnh báo, khi AI bắt đầu ảo giác, rủi ro sẽ trở nên cực kỳ lớn. Một cú click chuột vào bức ảnh đẹp có thể dẫn đến một giao dịch sai lầm trị giá hàng tỷ đồng. Trong thời đại này, sự hoài nghi hợp lý và việc mắt thấy, tay sờ lại trở thành công cụ bảo vệ tài sản hiệu quả nhất.