Nội dung được nêu trong Thông báo số 256 của Văn phòng Chính phủ ngày 23/5, truyền đạt kết luận của Phó thủ tướng tại cuộc họp về tình hình thị trường bất động sản.

Theo đó, bất động sản là mắt xích quan trọng trong chuỗi sản xuất, tín dụng, thị trường vốn và lao động. Thời gian qua, Chính phủ đã liên tục chỉ đạo tháo gỡ vướng mắc cho lĩnh vực này. Tuy nhiên, thị trường vẫn đối mặt nhiều hạn chế như thiếu nguồn cung, giá tăng cao so với thu nhập người dân, khả năng tiếp cận nhà ở còn thấp.

Lãnh đạo Chính phủ cho rằng cần những giải pháp mạnh và thực chất hơn. Đất đai bị bỏ hoang, dự án chậm triển khai phải được xem xét thu hồi hoặc đánh thuế cao. Chính sách thuế cần phân biệt rõ giữa người sử dụng hợp pháp và hành vi đầu cơ, gây lãng phí tài nguyên.

Phó thủ tướng giao Bộ Tài chính phối hợp Bộ Xây dựng và Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu chính sách thuế với đất hoang hóa, dự án treo; đồng thời rà soát thuế nhà đất thứ hai, thuế chuyển nhượng và thời gian sở hữu bất động sản, tránh đánh thuế chồng.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao hoàn thiện cơ sở dữ liệu giá đất đến từng thửa, trên cơ sở vùng giá trị và thửa đất chuẩn, tiến tới áp dụng một mức giá đất thống nhất. Đây sẽ là căn cứ xây dựng chính sách thuế minh bạch, công bằng và chống đầu cơ, đẩy giá. Bộ này cũng cần phối hợp Bộ Tài chính rà soát quy định về định giá, thủ tục hành chính, tiếp cận đất đai và các quy định chuyển tiếp để trình Chính phủ ban hành nghị định sửa đổi trong tháng 6.

Với Bộ Xây dựng, Phó thủ tướng yêu cầu sớm xây dựng hệ thống dữ liệu thị trường bất động sản, bao gồm thông tin giao dịch, giá cả, cung – cầu. Trên cơ sở đó, Nhà nước có thể điều tiết thị trường thông qua quy hoạch, kế hoạch phát triển đô thị và nhà ở, điều chỉnh tiến độ, cơ cấu dự án, áp dụng chính sách tài chính, tín dụng, thuế phù hợp từng thời kỳ.

Cơ quan này cũng được giao nghiên cứu phát triển các trung tâm giao dịch bất động sản phù hợp từng địa phương; tích hợp các thủ tục đầu tư, thẩm định thiết kế, phòng cháy chữa cháy vào giấy phép xây dựng nhằm rút ngắn thời gian triển khai dự án. Ngoài ra, Bộ Xây dựng cần ban hành thiết kế mẫu nhà ở xã hội, mở rộng đối tượng thụ hưởng và đa dạng hình thức tiếp cận như thuê, thuê mua, mua.

Nhằm hạn chế tình trạng đầu cơ, lãng phí tài nguyên đất, năm ngoái, đoàn giám sát của Quốc hội cũng đã kiến nghị, sớm ban hành chính sách thuế áp dụng với người sở hữu nhiều nhà đất, bỏ hoang bất động sản. Nhiều địa phương hiện nay dư thừa các sản phẩm như shophouse, biệt thự không người ở. Trong khi đó, nhà ở bình dân, vừa túi tiền ngày càng khan hiếm, nhất là tại Hà Nội và TP HCM ghi nhận tình trạng lệch pha trên thị trường bất động sản trầm trọng.

Chủ trương tính thuế cao hơn với người sử dụng nhiều diện tích đất, nhiều nhà ở, đầu cơ, chậm sử dụng, bỏ đất hoang, đã được Trung ương nêu trong Nghị quyết 18, tháng 6/2022. Cuối 2022, Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) từng cho biết nghiên cứu tính thuế người bỏ hoang đất hoặc sử dụng nhiều đất đai hơn so với hạn mức.

Bên cạnh thuế hoang hoá tài sản, Bộ Tài chính cũng đang nghiên cứu phương án tính thuế 20% trên giá trị chuyển nhượng nhà đất, đánh thuế bất động sản thứ hai, thuế theo thời gian sở hữu tài sản…

Phương Uyên

Chiều 11/7, ông Huỳnh Tấn Quang, Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất TP Đà Nẵng, cho biết đã đấu giá thành công khu đất số 16 đường Bạch Đằng, mặt tiền còn lại trên đường Trần Phú, phường Hải Châu với giá 359,6 tỷ đồng.

Có 3 nhà đầu tư tham gia đấu giá thông qua hình thức trực tuyến. Kết quả, Công ty Cổ phần Dịch vụ Phúc Tín trúng đấu giá với mức giá trên. Giá khởi điểm là 310,9 tỷ đồng.

Đường Bạch Đằng đang là tuyến đường có giá đắt nhất Đà Nẵng. Theo bảng giá đất hiện hành, đoạn Bạch Đằng từ cầu Rồng đến cầu quay sông Hàn có giá hơn 340 triệu đồng một m2. Khu đất bán đấu giá có giá thấp hơn một chút, nằm giữa cầu quay sông Hàn và cầu Thuận Phước.

Theo quy hoạch của thành phố, khu đất vừa bán đấu giá thành công được quy hoạch là đất thương mại – dịch vụ, thời hạn sử dụng 50 năm. Tại đây sẽ phát triển thành tổ hợp công trình gồm văn phòng, khách sạn cao cấp, căn hộ du lịch và các chức năng dịch vụ khác. Dự án có quy mô từ 15-25 tầng nổi, tối đa 5 tầng hầm, mật độ xây dựng 80%, tổng mức đầu tư dự kiến hơn 300 tỷ đồng.

Khu đất 16 Bạch Đằng được UBND TP Đà Nẵng giao cho Công ty cổ phần Xây dựng Bắc Nam 79 của Phan Văn Anh Vũ (tức Vũ “Nhôm”), ngày 28/4/2016. Giá thuê đất và bán nhà, thời điểm 9 năm trước, là 45 tỷ đồng, trả tiền một lần cho cả thời gian thuê đất.

Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ, việc Đà Nẵng cho thuê đối với cơ sở nhà số 16 Bạch Đằng không đúng quy định, bởi việc cho thuê đất cũng phải đưa ra đấu giá quyền thuê đất.

Đầu năm 2018, Phan Văn Anh Vũ bị bắt. Cơ quan Cảnh sát điều tra (Bộ Công an), thụ lý, điều tra các vụ án “Cố ý làm lộ bí mật nhà nước”, “Trốn thuế”, “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”, “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí” và “Vi phạm quy định về quản lý đất đai”, liên quan đến Vũ “Nhôm” đã kê biên nhiều tài sản ở Đà Nẵng, bao gồm khu đất trên. Cơ quan Cảnh sát điều tra – Bộ Công an cũng đề nghị UBND TP Đà Nẵng tạm dừng các giao dịch đối với tài sản gồm cổ phần, cổ phiếu, bất động sản, quyền và tài sản của các cá nhân, tổ chức có liên quan đến ông Phan Văn Anh Vũ.

Tháng 5/2023, Văn phòng Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an đã hủy bỏ tạm dừng giao dịch tài sản, đảm bảo hoạt động bình thường của các công ty liên quan đến ông Phan Văn Anh Vũ. Một năm sau, UBND TP Đà Nẵng có văn bản gửi các cơ quan, đơn vị liên quan đến việc hủy bỏ việc tạm dừng giao dịch tài sản của các công ty liên quan đến ông Phan Văn Anh Vũ và vợ.

Theo Trung tâm Phát triển quỹ đất TP Đà Nẵng, trong tháng 8 tới, thành phố sẽ tiếp tục đấu giá hai khu đất lớn gồm khu A1 (11.371m²) tại phường Sơn Trà và khu A1-1 (4.027m²) mặt tiền đường Võ Văn Kiệt, phường An Hải.

Nguyễn Đông

Tại tờ trình dự thảo Luật sửa đổi Luật Đất đai 2024 đang lấy ý kiến, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất bổ sung hai trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Theo đó, Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án xây dựng cấp bách cho nhiệm vụ chính trị, đối ngoại; dự án trong khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế, logistic. Các dự án quy mô lớn như khu đô thị, du lịch dịch vụ thương mại, văn hóa, thể thao do HĐND cấp tỉnh quyết định, cũng được Nhà nước hỗ trợ thu hồi đất.

Với trường hợp dự án thực hiện qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất, chủ đầu tư đàm phán được trên 75% diện tích hoặc người có đất, Nhà nước sẽ thu hồi phần còn lại để giao cho họ.

Lý giải đề xuất sửa đổi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết thực tế có nhiều dự án quy mô lớn, thúc đẩy phát triển địa phương, đóng góp nguồn thu lớn cho ngân sách nhưng chưa có quy định thu hồi đất, gây khó khăn cho quá trình tiếp cận đất đai và triển khai. Các dự án gồm chỉnh trang đô thị, hỗn hợp, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế, logistic, du lịch, dịch vụ thương mại, văn hóa thể thao…

Luật Đất đai hiện hành cũng chưa có quy định về thu hồi đất với trường hợp chủ đầu tư không đạt thỏa thuận phần diện tích đất còn lại, dẫn đến vướng mắc khi cần mặt bằng cấp bách. Hệ lụy là dự án “treo”, lãng phí nguồn lực đất đai, làm chậm tiến độ đầu tư.

Liên quan đề xuất này, luật sư Phạm Thanh Tuấn, chuyên gia pháp lý bất động sản, ủng hộ cơ chế “Nhà nước thu hồi phần còn lại” khi chủ đầu tư đã thỏa thuận được trên 75% diện tích hoặc người có đất. Quy định này thể hiện sự linh hoạt gắn với thực tế, có thể khơi thông cho nhiều dự án “mắc kẹt” vì không đạt được sự đồng thuận tuyệt đối của người có đất.

Tuy nhiên, việc áp dụng cơ chế này cần gắn với một số điều kiện chặt chẽ, đảm bảo lợi ích hài hòa giữa chủ đầu tư và người dân, hạn chế nguy cơ lạm dụng. Ông Tuấn cho rằng cần thiết lập mức giá trần hoặc khung giá tham chiếu làm cơ sở trong quá trình thỏa thuận, tránh tình trạng không công bằng giữa các hộ dân. Cùng với đó, tiêu chí xác định tỷ lệ 75% cũng cần được quy định rõ, như việc có loại trừ trường hợp đất tranh chấp, vắng chủ hay không.

Chuyên gia đề nghị bổ sung một cơ chế trung gian như chính quyền địa phương hoặc tổ chức độc lập làm cầu nối giữa chủ đầu tư và người dân, giúp hỗ trợ, hòa giải. Nếu các nỗ lực hỗ trợ, hòa giải không thành công, phương án Nhà nước thu hồi phần đất còn lại sẽ được xem xét.

Cũng tại dự thảo luật sửa đổi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất việc định giá đất không còn “nguyên tắc thị trường”. Thay vào đó, Nhà nước quyết định giá đất, tức là quay lại như trước khi sửa luật hồi 2024. Quy định này nhằm đảm bảo nguyên tắc Nhà nước phải thực hiện quyền kiểm soát, quyết định giá đất trên thị trường sơ cấp, giúp bảo đảm ổn định thị trường bất động sản.

Tại hội nghị hôm 10/7, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho biết Chính phủ sẽ đề xuất sửa đổi Nghị quyết 18, làm cơ sở sửa Luật Đất đai 2024 nhằm khắc phục bất cập về thu hồi đất, tài chính đất đai, kiểm soát giá đất. Một số nội dung được Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu sửa đổi gồm hoàn thiện chính sách quản lý, sử dụng đất; giá đất, tài chính đất đai; chính sách giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất…

Ngọc Diễm