Tại Diễn đàn giám sát của Quốc hội, chuyên đề phát triển kinh tế xã hội, TS Trần Du Lịch, thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính – Tiền tệ quốc gia, chia sẻ nhiều băn khoăn về thị trường bất động sản ở Việt Nam.

Ông đánh giá thị trường bất động sản hiện nay không có nhà cho người thu nhập trung bình và thấp. “Sản phẩm trên thị trường hiện giống như chiếc máy bay chỉ có hạng thương gia, hạng nhất mà không có hạng phổ thông. Đây là bất cập lớn”, ông Lịch nói.

Chuyên gia này cũng lo ngại với vấn đề giá đất đang tăng quá nhanh, vượt quá khả năng chi trả của hầu hết người dân. Nguyên nhân là việc đầu cơ đất đai, chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp để đấu giá quyền sử dụng, đấu thầu dự án khiến “bong bóng” giá đất tiếp tục bị thổi phồng. Theo ông Du Lịch, vấn đề này đã “vượt sức chịu đựng của nền kinh tế và của người dân”, tạo nên vấn đề rất lớn trong quản lý để nhà nước kiến tạo phát triển.

Vì vậy, ông kiến nghị Quốc hội, các đoàn đại biểu cần tăng cường giám sát trong lĩnh vực bất động sản, nhà ở xã hội, nhà ở thương mại. Trong đó, ông đề nghị việc giám sát phải bắt đầu từ quá trình đô thị hóa; chuyển đổi mục đích đất nông nghiệp thành đất ở; quy hoạch; triển khai các dự án nhà ở thương mại. Việc này cần phải làm chặt để tránh tình trạng những khu nhà hàng trăm căn xây lên nhưng không ai ở, gây lãng phí trong khi người dân không thể mua nổi nhà.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA), trích dẫn thông tin từ Chính phủ, cho biết toàn quốc có 2.981 dự án vướng, tồn đọng phải giải quyết. “Lãng phí đất đai lớn nhất nằm ở đây, có trách nhiệm của nhà nước, có trách nhiệm của doanh nghiệp chứ không phải chỉ mình trách nhiệm về thể chế pháp luật”, ông nói.

Ông đồng tình khi Quốc hội đã ban hành Nghị quyết để gỡ vướng cho hàng loạt dự án ở Đà Nẵng, Khánh Hòa và TP HCM. Song, ông kiến nghị những chính sách tại nghị quyết này cần được triển khai trên nhiều địa phương khác, để giải phóng nguồn lực đất đai bị ách tắc. Đồng thời, ông cũng cho rằng Chính phủ cần bổ sung các chính sách mới khi nghiên cứu, đề xuất sửa Luật Đất đai nhằm khắc phục những khoảng trống pháp lý thời gian qua.

Với thị trường bất động sản, ông Chủ tịch HoREA cũng đồng tình đang thiếu nguồn cung về nhà ở giá trung bình, giá rẻ. Nguyên nhân chủ yếu là vướng mắc về thể chế khiến các dự án nhà ở xã hội không thu hút doanh nghiệp và các nhà đầu tư.

Ông đề nghị thời gian tới, Chính phủ đẩy mạnh diện nhà ở xã hội cho thuê. Song song với đó, Nhà nước cũng cần điều chỉnh lại cơ cấu sản phẩm thị trường bất động sản, tăng số lượng căn hộ thương mại giá rẻ; hỗ trợ người mua được vay tín dụng dài hạn với lãi suất hợp lý, ổn định theo chu kỳ dài hạn.

“Các dự án nhà ở thương mại này không cần ưu đãi về thuế, tín dụng như nhà ở xã hội, nhưng cần có cơ chế về giá để người dân có thể tiếp cận được”, ông Châu nói.

Tại tham luận, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng cho rằng văn bản quy phạm pháp luật với thị trường bất động sản còn chồng chéo, chưa thống nhất. Văn bản hướng dẫn chất lượng chưa cao, chưa dự báo hết các vấn đề phát sinh trong thực tế. Một số quy định chưa phù hợp với thực tế, chậm được rà soát, sửa đổi, bổ sung, chưa rõ ràng, chưa có quy định điều chỉnh, hướng dẫn.

Thủ tục đầu tư dự án còn phức tạp, kéo dài, thiếu liên thông, thống nhất, đồng bộ. Tiếp cận đất đai để triển khai mới các dự án bất động sản còn khó khăn. Việc nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất để thực hiện dự án nhà ở thương mại gặp vướng mắc do sự thay đổi của quy định pháp luật qua các thời kỳ, có nơi có cách hiểu khác nhau.

Tình trạng chậm định giá đất diễn ra ở nhiều địa phương, là vướng mắc chính dẫn đến nhiều dự án bị đình trệ. Nhiều dự án chưa thực hiện được các thủ tục về đầu tư xây dựng do phải chờ cơ quan quản lý nhà nước rà soát pháp lý, định giá đất.

Giai đoạn 2015-2021, thị trường bất động sản phát triển sôi động nhưng cơ cấu sản phẩm chưa hợp lý, mất cân đối cung – cầu, chủ yếu hướng tới phân khúc cao cấp và cho mục tiêu đầu tư tài chính, thiếu sản phẩm nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của đại bộ phận người dân.

Giai đoạn 2022 -2023, thị trường suy giảm; nguồn cung giảm mạnh so với giai đoạn trước; giá bất động sản tăng cao gấp nhiều lần mức tăng thu nhập trung bình của đa số người dân; số lượng lớn dự án nhà ở gặp vướng mắc, chậm tiến độ, chậm triển khai, bị đình trệ, gây lãng phí về đất đai và nguồn vốn, làm gia tăng chi phí cho chủ đầu tư, tăng giá bán sản phẩm.

Thường trực Ủy ban đề nghị Chính phủ có giải pháp nhằm tháo gỡ, xử lý dứt điểm vướng mắc cho các dự án bất động sản, dự án nhà ở xã hội trên cả nước; tăng cường phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính gắn với kiểm soát.

Chính phủ cần thiết lập công cụ kiểm soát quyền lực của cơ quan và người có thẩm quyền trong quản lý thị trường bất động sản; sử dụng hợp lý các biện pháp để điều tiết và định hướng thị trường, các giải pháp tạo điều kiện giúp người dân tiếp cận dễ dàng hơn với nguồn cung nhà ở, khả năng tiếp cận tín dụng.

Kiểm toán trưởng Kiểm toán Nhà nước chuyên ngành II Lê Đình Thăng cho biết hiện nay Nhà nước vẫn thu thuế sử dụng đất của từng căn nhà 30-50 m2 của người dân. Nhưng một dự án hàng nghìn ha, 20 năm không triển khai, lại không có cơ chế để xử lý. Các doanh nghiệp “từ một nhà đầu tư lại thành một nhà đầu cơ” nhưng không hề bị thu thuế hàng nghìn hecta đất này.

Trong khi đó, ông Thăng nhìn nhận một dự án sau khi cấp và cho phép thực hiện trong 5 năm, nếu doanh nghiệp chậm trễ không triển khai thì phải bị thu thuế do họ đã là người sử dụng đất. Đây là một cách để thúc đẩy thị trường bất động sản. “Nếu chúng ta dạo quanh Hà Nội hoặc TP HCM, sẽ thấy có những dự án cỏ mọc rất tốt trong 20 năm nay hoặc thậm chí hơn”, ông Thăng nói. Những khu đất này trước đây có giá trị vài nghìn tỷ đồng, nhưng sau 20 năm có thể lên đến hàng trăm nghìn tỷ, trong khi Nhà nước không được bất cứ quyền lợi nào. Do đó, ông đề nghị Chính phủ nghiên cứu, cân đối chính sách thuế. Quốc hội cần một chương trình giám sát sâu với vấn đề này để có chính sách pháp luật phù hợp.

Sơn Hà

UBND TP Hà Nội vừa ban hành quyết định điều chỉnh, bổ sung loạt dự án vào kế hoạch sử dụng đất năm 2025 của loạt quận, huyện. Trong đó có nhiều khu đô thị, dự án nhà ở xã hội được đăng ký mới, quy mô vài chục đến hàng trăm ha, tập trung ở quận, huyện như Tây Hồ, Long Biên, Mê Linh, Thanh Trì…

Theo đó, quận Tây Hồ có hai dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang công an nhân dân với tổng diện tích hơn 8,4 ha được đăng ký mới trong năm nay. Trong đó một dự án thuộc quỹ đất 20% của khu đô thị Starlake Tây Hồ Tây và một dự án thuộc khu X1, phường Phú Thượng.

Quận Long Biên có một số dự án đăng ký mới gồm khu nhà ở mới Sông Hồng (139 ha), khu nhà ở Him Lam Vĩnh Tuy (16,2 ha), dự án cao tầng tại ô đất CT2 phường Long Biên. Một dự án nhà xã hội để bán cho cán bộ, công chức, lao động Văn phòng Chủ tịch nước với quy mô hơn 7.700 m2 cũng được bổ sung trong danh mục.

Quận Thanh Xuân có một dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang tại ô đất N02 số 275 Nguyễn Trãi được bổ sung trong danh mục với quy mô 3.600 m2.

Tại huyện Mê Linh, một số khu đô thị hàng trăm ha được đăng ký mới trong năm nay gồm Khu đô thị cao cấp Mê Linh (205 ha), Khu đô thị mới Đại Thịnh (34,4 ha), Khu đô thị mới Mê Linh (40 ha)… Hai khu nhà ở cũng được bổ sung trong danh mục gồm dự án nhà ở Hoàng Văn (9,3 ha) và Tiền Phong (2,6 ha).

Huyện Thanh Trì cũng có ba khu đô thị được bổ sung mới vào kế hoạch sử dụng đất gồm Khu đô thị mới C3-1 tại xã Đại Áng, Khu đô thị mới tại xã Liên Ninh, Khu đô thị mới Cầu Bươu. Một số khu nhà ở xã hội cũng được thêm mới gồm dự án nhà xã hội Tân Triều, khu nhà xã hội cho lực lượng vũ trang tại xã Thanh Liệt, dự án nhà xã hội tại ô đất A18 thuộc Khu chức năng đô thị Nam đường Vành đai 3, xã Thanh Liệt…

Ngoài dự án nhà ở, nhiều dự án hạ tầng công cộng được bổ sung vào kế hoạch sử dụng đất như cầu Tứ Liên (quận Tây Hồ) quy mô 24 ha hay khu vui chơi, giải trí, thể thao Vân Tảo (huyện Thường Tín) hơn 66 ha.

Trước đó, thành phố cũng cập nhật 237 dự án nhà ở thương mại, nhà xã hội với hơn 321.000 căn vào kế hoạch phát triển giai đoạn 2021-2025 (đợt 5). Riêng nhà ở xã hội có 17 dự án được bổ sung trong danh mục với tổng diện tích sàn gần 1,4 triệu m2, cung cấp hơn 18.000 căn.

Năm nay, Thủ tướng cũng giao thành phố hoàn thành 4.670 căn nhà xã hội. Tuy nhiên, ông lưu ý việc phát triển loại nhà này không chỉ tập trung ở “nơi còn nhiều đất” như Đông Anh, trong khi nơi không còn nhiều quỹ đất như quận Nam Từ Liêm thì không làm.

Theo dự báo của nhiều đơn vị nghiên cứu thị trường, nguồn cung nhà ở tại Hà Nội dồi dào hơn từ năm nay. CBRE dự báo Thủ đô có thể đón nhận khoảng 31.700 căn hộ trong năm 2025, chủ yếu ở các vùng ven như Đan Phượng, Long Biên, Đông Anh…

Ngọc Diễm

Sáng 17/5, UBND tỉnh Bình Dương phối hợp Tổng công ty Becamex IDC khởi công xây dựng Khu công nghiệp Cây Trường và Bàu Bàng 2 tại huyện Bàu Bàng.

Động thái khởi đầu trong quá trình xây dựng trung tâm công nghiệp sinh thái thông minh theo chuẩn quốc tế, đưa khu vực Bàu Bàng thành trung tâm công nghiệp, đổi mới sáng tạo của địa phương này.

Khu công nghiệp Cây Trường rộng 700 ha với tổng vốn đầu tư hơn 5.459 tỷ đồng. Dự án ưu tiên thu hút các ngành công nghệ cao, thân thiện với môi trường và sẵn sàng tiếp nhận các nhà đầu tư dịch chuyển từ khu vực phía Nam của tỉnh.

Trong đó, Khu công nghiệp Bàu Bàng 2 rộng 380 ha (trong tổng quy mô mở rộng 1.000 ha) tại huyện Bàu Bàng và một phần huyện Dầu Tiếng. Đây là điểm đến của nhiều tập đoàn lớn trong lĩnh vực dệt may, cơ khí chính xác, điện tử và công nghiệp phụ trợ.

Theo ông Phạm Ngọc Thuận, Tổng giám đốc Becamex IDC cho biết, các mô hình đầu tư của công ty đang chuyển dịch theo hướng phát triển khu công nghiệp xanh, khu công nghiệp phát thải thấp, đồng thời tích hợp yếu tố đổi mới sáng tạo, công nghiệp 4.0 và năng lượng tái tạo.

Việc phát triển hệ thống năng lượng mặt trời áp mái, trang trại điện mặt trời, lưu trữ năng lượng thông minh sẽ giúp các khu công nghiệp chủ động nguồn cung điện, đáp ứng yêu cầu vận hành bền vững.

“Chúng tôi hợp tác với Ngân hàng Thế giới nghiên cứu tiền khả thi và hoạch định lộ trình xây dựng khu công nghiệp sinh thái quốc tế (EIP 2.0) tại Cây Trường và Bàu Bàng. Đây không chỉ là chiến lược phát triển xanh, mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh vượt trội cho doanh nghiệp xuất khẩu vào các thị trường yêu cầu cao về phát thải carbon”, ông Thuận nói.

Dự lễ khởi công, Phó thủ tướng Mai Văn Chính cho biết Chính phủ luôn xác định phát triển bền vững, kinh tế xanh, và chuyển đổi số là những trụ cột chiến lược để đưa đất nước tiến lên mạnh mẽ trong thời kỳ mới. Các dự án khởi công hôm nay tại Bình Dương là minh chứng rõ nét cho sự đồng hành của địa phương với các định hướng này.

Ông Chính kêu gọi các tỉnh thành cần phát triển và xây dựng mô hình kết hợp giữa phát triển công nghiệp, đô thị thông minh, và bảo vệ môi trường để tạo ra giá trị bền vững.

“Chính phủ cam kết sẽ tiếp tục tạo mọi điều kiện thuận lợi về chính sách, pháp lý, và hỗ trợ đầu tư để các địa phương như Bình Dương và các doanh nghiệp như Becamex IDC phát huy tối đa tiềm năng trong đổi mới sáng tạo, nâng cấp các khu công nghiệp hiện hữu, mở rộng hợp tác quốc tế, và nhân rộng mô hình khu công nghiệp sinh thái, thông minh trên phạm vi cả nước”, ông Chính nói.

Phước Tuấn