Thời gian qua, liên tiếp dự án nhà xã hội mới ra mắt tại Hà Nội với giá bán leo thang. Mức cao nhất hiện thuộc về dự án tại Khu đô thị Hạ Đình, xã Tân Triều, huyện Thanh Trì (Hà Nội) với giá tạm tính khoảng 25 triệu đồng một m2. Với đơn giá này, căn hộ diện tích 70 m2 tại đây khoảng 1,75 tỷ đồng.

Tại huyện Mê Linh, hơn 700 căn nhà xã hội thuộc xã Kim Hoa có mức dự kiến 21,2 triệu đồng một m2, tương đương 1,5 tỷ đồng cho căn diện tích lớn nhất. Trong khi đó, dự án tại ô đất CT3, Khu đô thị mới Kim Chung, huyện Đông Anh có giá dự kiến 18,4 triệu đồng mỗi m2.

Giai đoạn trước 2023, mức giá bán nhà ở xã hội tại Thủ đô được duyệt thường dao động 13-17 triệu đồng một m2. Từ đó đến nay, giá căn hộ đã tăng phi mã, dù suất đầu tư được Bộ Xây dựng công bố với loại nhà ở này dưới 20 tầng chỉ khoảng 5,6-8,8 triệu đồng mỗi m2.

Giá bán nhà ở xã hội tại nhiều địa phương chênh lệch đáng kể so với Hà Nội. Chẳng hạn, tại Thanh Hóa, dự án tại lô đất NOXH-02 thuộc khu đô thị trung tâm TP Thanh Hóa (tên thương mại Vinhomes Star City) được Sở Xây dựng duyệt giá bán 20,65 triệu đồng một m2. Trong khi ở Quảng Ninh, hơn trăm căn nhà ở loại này tại Khu công nghiệp Đông Mai sắp nhận hồ sơ đăng ký có giá tạm tính từ 10,8 triệu đồng mỗi m2.

Theo quy định hiện hành, giá bán nhà xã hội do chủ đầu tư xác định trên cơ sở tính đủ các chi phí để thu hồi vốn đầu tư, lãi vay (nếu có) và lợi nhuận định mức (không quá 10%). Giá bán sẽ được UBND cấp tỉnh thẩm duyệt, không tính các khoản ưu đãi của Nhà nước.

Giá bán nhà xã hội khác nhau theo từng dự án, khu vực do chênh lệch chi phí đầu tư xây dựng và khoản hợp lý khác, theo ông Chử Văn Hải, Trưởng phòng Phát triển và quản lý nhà ở xã hội, Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng).

Ông Hải phân tích chi phí xây dựng, gồm xây lắp và bố trí thiết bị, có thể lên đến 90% tổng mức đầu tư chung cư nhà xã hội, do được miễn tiền sử dụng đất. Tỷ trọng này với chung cư thương mại khoảng 70%. Trong khi mỗi dự án có yêu cầu thiết kế (gồm chiều cao tầng, số lượng hầm, kiểu dáng kiến trúc, kết cấu chịu lực… ) và quy mô riêng biệt, kéo theo chi phí xây dựng khác nhau.

Ví dụ chi phí đầu tư xây dựng dự án nhà xã hội có tầng hầm sẽ cao hơn 10-20% so với dự án không hầm có cùng quy mô. Chưa kể, những dự án sử dụng thiết kế mẫu hay nhà lắp ghép có giá bán thấp hơn.

Theo ông Hải, nhà xã hội cũng áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư 04/2021 giống nhà thương mại, điểm khác nhau là bị khống chế về diện tích căn hộ nhằm hạ giá bán. Giá nhà ở xã hội thấp hơn đáng kể nhưng chất lượng, quy chuẩn, tiêu chuẩn phải đảm bảo giống dự án thương mại. Việc dự án được đầu tư thêm sân vườn, cảnh quan, thiết kế đường nội bộ làm tăng giá bán của chủ đầu tư.

Tương tự, chi phí hạ tầng xã hội, công trình tiện ích của mỗi dự án cũng khác nhau về mức độ đầu tư. Một số dự án mới được bố trí thiết kế, xây thêm nhà trẻ, trường học, công viên cây xanh… nên giá sẽ đắt hơn. Chi phí đầu tư những hạng mục này có thể được tính cả khấu hao trong khai thác vận hành, nên một phần được phân bổ vào giá thành sản phẩm.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Hoàng Nam, Tổng giám đốc G-Home, doanh nghiệp chuyên phát triển nhà ở xã hội, cho biết suất vốn đầu tư cho công trình cũng được phân theo 8 vùng, với mức chênh giữa vùng thấp và cao nhất lên đến 10%. Do đó giá dự án ở trung tâm đô thị cao hơn so với khu vực vùng ven.

Trong khi đó, suất vốn đầu tư xây dựng chưa gồm một số khoản như chi phí lãi vay, bán hàng, trượt giá, công trình hạ tầng kỹ thuật ngoài nhà, hệ thống phòng cháy chữa cháy…

Ông Nam cho hay các dự án nhà ở thường vay tín dụng thương mại khoảng 30-70% tổng vốn đầu tư dự án. Ngoài chi phí lãi vay trong thời gian xây dựng, chủ đầu tư phải chịu lãi vay quá trình bán hàng thu hồi vốn dự án. Nếu thủ tục đầu tư kéo dài, sản phẩm tồn kho, chủ đầu tư khó có nguồn để trả nợ, kéo chi phí lãi vay tăng mạnh.

Về chi phí bán hàng, dự án nhà xã hội có đặc thù xét duyệt đối tượng được thụ hưởng chính sách nên khoản này chiếm 1-3% giá bán, cho thuê. Tuy nhiên, khoản này nằm trong các chi phí hợp lý, tối đa 2% tổng chi phí đầu tư xây dựng, nên ở nhiều dự án chủ đầu tư phải bù khoản bị thiếu này.

Mới đây, Bộ Xây dựng đề xuất tăng mức lợi nhuận xây nhà ở xã hội lên 13% nhằm khuyến khích các doanh nghiệp tham gia phát triển dự án. Nếu đề xuất này được thông qua, giá bán nhà ở xã hội có thể tiếp tục tăng.

Tổng giám đốc G-Home cho rằng yếu tố trực tiếp giúp hạ nhiệt giá nhà nằm ở thủ tục đầu tư. Nếu thời gian hoàn thành thủ tục được rút ngắn, đơn giản hóa, doanh nghiệp sẽ tích cực hơn trong triển khai dự án.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Đỉnh, chuyên gia pháp lý bất động sản, cho rằng “nên giữ định mức 10%” như quy định cũ. Ông nói, đặt trong bối cảnh trước đây, doanh nghiệp xây nhà xã hội gặp nhiều vướng mắc pháp lý, tốn chi phí. Quy định yêu cầu hạch toán tổng thể dự án nên chủ đầu tư chỉ được hưởng 10% lợi nhuận trên toàn quỹ đất.

Hiện nay, với những đột phá về chính sách phát triển nhà xã hội, ông Đỉnh cho rằng mức trần lợi nhuận 10% là phù hợp. Bởi lãi định mức chỉ tính cho quỹ đất xây nhà, còn lại phần 20% làm thương mại dịch vụ được miễn tiền thuê đất và doanh nghiệp hưởng toàn bộ lợi nhuận từ phần này.

Ngọc Diễm

Chia sẻ tại diễn đàn “Cơ chế đặc thù và dòng vốn cho thị trường bất động sản” do Đài Hà Nội tổ chức ngày 9/4, Tiến sĩ Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội môi giới bất động sản Việt Nam, cho biết Chính phủ đã có nhiều cơ chế đặc thù như Nghị quyết 170 và 171 nhằm tháo gỡ khó khăn cho các dự án bất động sản. Các cơ chế này tạo động lực lớn cho nhà đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, giải quyết các điểm nghẽn, vướng mắc pháp lý về đất đai.

Tuy nhiên theo ông, cơ chế vẫn đang “tháo không đều”, mới “cởi mở một phần”, còn nhiều vấn đề lớn chưa được giải quyết dứt điểm, gồm pháp lý, dòng vốn và nguồn cung. Trong đó vướng mắc về pháp lý là rào cản lớn nhất, khiến 1.136 dự án trên cả nước “đắp chiếu”, kéo theo gần 3,5 tỷ USD từ các dự án này nằm bất động và liên đới nhiều lĩnh vực như vật liệu, tiêu dùng, nội thất, điện tử… Gói hỗ trợ tín dụng lại chưa có những biện pháp về hành chính thủ tục cụ thể để các nguồn vốn đó được giải ngân.

Một vấn đề nhức nhối khác là giá nhà tăng phi mã vượt tầm tài chính số đông, thị trường toàn nhà cao cấp,”tuyệt chủng” nhà bình dân, còn nhà ở xã hội nguồn cung nhỏ giọt. “Sự lệch pha cung – cầu nghiêm trọng là biểu hiệu cho thấy thị trường đang phát triển thiếu lành mạnh”, ông Đính nhận xét.

Giáo sư Trần Ngọc Thơ, Giảng viên Đại học Kinh tế TP HCM, ví von thị trường bất động sản Việt Nam hiện nay như người già mắc ba thứ bệnh là cao huyết áp, đường huyết và mỡ máu.

Dẫn giải cụ thể hơn, ông cho biết “huyết áp” ở đây chính là giá nhà, “đường huyết” là dòng vốn và “mỡ máu” là hàng tồn kho. Cả 3 thứ này đều đang quá cao theo hướng không ai mong muốn. Giá nhà tính trên thu nhập người dân đã vượt xa mấy chục lần, không xử lý sẽ mất thanh khoản; dòng vốn quá lệ thuộc vào hệ thống ngân hàng, kênh huy động này “bóp lại” là thị trường rơi vào nguy cơ tắc nghẽn vốn. Cuối cùng là hàng tồn kho, nợ xấu bất động sản tích luỹ dần như những mảng xơ vữa trong hệ thống ngân hàng, âm thầm gây ra đột quỵ tài chính.

Còn theo ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh TP HCM, bất động sản đang quá phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Hiện tổng dư nợ cho vay bất động sản trên địa bàn TP HCM đạt hơn một triệu tỷ đồng, chiếm 27,5% tổng dư trên địa bàn. Tăng trưởng lĩnh vực này đang cao hơn tăng trưởng chung.

Để chữa căn bệnh của thị trường, Giáo sư Hoàng Văn Cường, Uỷ viên ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội, nói thị trường bất động sản cần có thêm các cơ chế đặc thù khác để giải quyết những tồn đọng vĩ mô hơn. Thủ tục đầu tư và nguồn lực dành cho phát triển các dự án bất động sản cũng phải được tinh gọn, khơi thông hoàn toàn. “Cơ chế phải đột phá, dám bước ra vùng an toàn”, ông Cường nói thêm.

Các chuyên gia cho rằng việc khơi thông nguồn vốn cho thị trường bất động sản là cần thiết. Tuy nhiên, chất lượng dòng vốn cần được ưu tiên cải thiện hơn. Dòng tiền bơm vào thị trường cần kiểm soát tốt, phải hướng vào các phân khúc sản phẩm phù hợp, đưa mức giá bất động sản về giá trị thực, phù hợp với khả năng chi trả của đại đa số người dân.

Ông Vương Duy Dũng, Phó cục trưởng quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng, cho hay cơ quan này đang nghiên cứu các cơ chế chính sách phù hợp để thúc đẩy sự phát triển nhà ở xã hội một cách hiệu quả hơn, đáp ứng nhu cầu thực tế của xã hội, chứ không chỉ giới hạn cho người thu nhập thấp.

Chính phủ hiện xây dựng và trình Quốc hội về các cơ chế chính sách mới để thúc đẩy sự phát triển của thị trường bất động sản. Đặc biệt với vấn đề nguồn vốn đang được đẩy nhanh tiến trình thành lập quỹ phát triển nhà ở xã hội. Bên cạnh đó, thủ tục hành chính và thủ tục đầu tư cũng được nghiên cứu tinh gọn, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp, hướng đến mục tiêu 1 triệu căn nhà ở xã hội như đã đề ra.

Phương Uyên

Cuối tuần qua, Gamuda Land tổ chức sự kiện kick off (khởi động) với sự tham gia của hơn 1.500 môi giới đến từ 35 đại lý phân phối bất động sản. Đây là sự kiện chuẩn bị cho việc tái khởi động bán hàng tại dự án khu đô thị Celadon City (Tân Phú, TP HCM).

Celadon City là khu đô thị cao cấp đầu tiên được Gamuda Land triển khai tại TP HCM, có quy mô 82 ha chia làm 4 phân khu chính. Phân khu được mở bán trong đợt này là Diamond Centery, quy mô 746 căn hộ đã hoàn thiện xây dựng. Giai đoạn đầu, chủ đầu tư dự kiến đưa ra giao dịch khoảng 200 căn, giá từ 69 triệu đồng mỗi m2.

Tại khu Nam, Quốc Cường Gia Lai mở bán giỏ hàng giai đoạn 3 của dự án Lavida Plus (quận 7). Đợt bán này có quy mô gần 150 căn hộ, giá trung bình từ 55-60 triệu đồng mỗi m2, tăng hơn 10% so với giá bán quý III/2024. Một dự án khác tại khu Nam cũng chuẩn bị triển khai giai đoạn mới là Khải Hoàn Prime (Nhà Bè), giá bán rơi vào khoảng 60-65 triệu đồng mỗi m2, tăng gần 15% so với mức giá ghi nhận cùng kỳ năm ngoái.

Khu Đông tiếp tục là thị trường sôi động nhất TP HCM với rổ hàng dồi dào và đa dạng. Tại khu vực phường Long Bình, Sơn Kim Land chuẩn bị mở bán hơn 200 căn hộ cao cấp tại dự án The 9 Stellar, giá bán dự kiến các căn trên từ 80 triệu đồng mỗi m2 (chưa gồm thuế phí).

Thăng Long Real sau nhiều lần trì hoãn cũng sắp ra mắt 400 căn hộ tại dự án Fiato Uptown, giá dự kiến từ 55 triệu đồng mỗi m2; Điền Phước Thành mở bán giai đoạn cuối cho dự án MT Eastmark City với giá từ 50 triệu đồng mỗi m2; CT Group tái khởi động bán hàng cho dự án Metro Star (TP Thủ Đức) với giá mới được dự đoán tăng gần 60% so với thời điểm mở bán ban đầu (từ 80 triệu đồng mỗi m2)…

Các chủ đầu tư khác như Kiến Á, Vạn Phúc, BCG Land, Đất Xanh, TTC Land, Khang Điền, Phú Long… cũng rục rịch ra mắt giỏ hàng mới.

Nhìn chung, sau quý I có phần yên ắng, từ quý II trở đi, thị trường bất động sản TP HCM sẽ có phần sôi động hơn nhờ xuất hiện nhiều dự án mở bán (phần nguồn cung đến từ giai đoạn tiếp theo của các dự án hiện hữu và chung cư cũ tái khởi động).

Theo dự báo từ Công ty nghiên cứu thị trường JLL Việt Nam, năm nay TP HCM sẽ có khoảng 12.000 sản phẩm nhà ở ra mắt, phần lớn tập trung ra hàng vào quý II và quý III. 80% trong số đó thuộc phân khúc cao, giá bán trên 80 triệu đồng mỗi m2.

Hãng tư vấn bất động sản Avison Young Việt Nam cũng cho biết từ nay đến cuối năm, TP HCM sẽ có khoảng 17 dự án lớn nhỏ triển khai bán hàng, nguồn cung dự kiến khoảng 10.000-12.000 căn hộ. Riêng quý II và III, thành phố có thể đón trên dưới 6.000 căn, 90% sản phẩm ra mắt thuộc phân khúc cao cấp, giá từ 65 triệu đồng mỗi m2 trở lên.

Dự báo về diễn biến của thị trường bất động sản TP HCM các tháng tới, bà Trang Lê, Tổng giám đốc JLL Việt Nam, cho biết nhiều khả năng nguồn cung bất động sản sẽ tăng trưởng mạnh mẽ hơn so với dự kiến trước đó. Ghi nhận từ JLL cho thấy phần lớn doanh nghiệp địa ốc đánh giá sức mua thị trường đang phục hồi nhanh, vì vậy việc triển khai bán hàng sẽ được đẩy mạnh. Bắt đầu từ quý II trở đi, nguồn cung bất động sản có thể tăng nhanh.

Dù vậy, theo bà Trang, đa số chủ đầu tư đều lựa chọn phương án chia nhỏ giai đoạn, điều chỉnh kế hoạch cung ứng một cách thận trọng, phân bố đều trong 3 quý còn lại.

Đồng quan điểm, ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc Batdongsan khu vực miền Nam, cho rằng trong bối cảnh tâm lý thị trường mới phục hồi, chủ đầu tư sẽ cân nhắc thận trọng về số lượng sản phẩm và thời điểm ra hàng để đảm bảo phù hợp với nhịp độ phục hồi của thị trường.

Ông cho biết từ sau Tết đến nay, nhu cầu tìm mua bất động sản TP HCM liên tục tăng, phản ánh tâm lý khởi sắc. Qua đó các doanh nghiệp cũng mạnh dạn hơn để tung ra giỏ hàng mới, tranh thủ thời điểm bất động sản sôi động với hàng loạt thông tin về quy hoạch địa giới và hạ tầng.

Dù vậy, theo ông Tuấn, nhu cầu tìm nhà của người thành phố đa phần rơi vào khoảng giá trên dưới 3 tỷ đồng. Điều này đặt ra thách thức cho các chủ đầu tư đang phát triển dòng sản phẩm cao cấp tiếp cận nhóm khách hàng mua ở thực. Ngoài sản phẩm tốt, ông Tuấn cho rằng chủ đầu tư cũng cần có chính sách bán hàng thật sự hấp dẫn và sự hỗ trợ tài chính thiết thực hơn cho người mua.

Tổng giám đốc JLL cho rằng tâm lý thị trường đang khá tích cực, nhu cầu mua thực sự cao và đó là một tín hiệu tốt. Dẫu vậy, vẫn có những thách thức cho thị trường TP HCM, nhất là về câu chuyện thanh khoản. Căn hộ TP HCM hiện phần lớn là phân khúc cao, kén khách mua, các chủ đầu tư vẫn nên cân nhắc mức giá phù hợp để tối ưu lợi nhuận mà vẫn đảm bảo tính cạnh tranh.

Giới chuyên gia tin tưởng năm 2025 sẽ đánh dấu sự phục hồi của thị trường địa ốc, với nguồn cung cải thiện nhờ chính sách pháp lý và phát triển hạ tầng. Nguồn cung nhà ở sẽ có sự cải thiện bắt đầu từ quý II. Tuy nhiên, trong bối cảnh việc cấp phép triển khai dự án mới chưa thực sự khơi thông, các dự án cũ tái khởi động còn cần thời gian để hoàn thiện pháp lý và thủ tục trước khi mở bán nên câu chuyện cung ít cầu nhiều vẫn sẽ tiếp diễn trong thời gian ngắn hạn.

Phương Uyên